(Risale-i Nur’un tesvid və tebyizinde çox hizmeti sebkat eden Şamlı Hâfız Tevfik’in Risale-i Nur’un hakkaniyetine dair istihracî bir fıkrasıdır.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 141. Məktub
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Malûm olsun ki: “Zübdetü’r-Resail Umdetü’l-Vesail” namında kutbü’l-ârifîn Ziyaeddin Mevlana Şeyh Hâlid kuddise sırruhunun mektubat və resail-i şerifelerinden muktebes nasayih-i kudsiyenin tercümesine dair bir risaleyi on üç sene mukaddem, Bursa’da hocam Hasan Efendi’den almışdım. Nasılsa mütalaasına muvaffak olamamışdım. Tâ bugünlerde kitablarımın arasında bir şey ararken elime geçti. Dedim: “Bu Hazret-i Mevlana Hâlid, Üstadımın hemşehrisidir. Hem İmam-ı Rabbanî’den sonra tarîk-i Nakşî’nin en mühim kahramanıdır. Hem Tarîk-i Hâlidiye-i Nakşiye’nin pîridir.” Risaleyi mütalaa ederken Hazret-i Mevlana’nın tercüme-i halinden bu fıkrayı gördüm:
Ashab-ı Kütüb-ü Sitte’den İmam-ı Hâkim Müstedrek’inde və Ebu Davud Kitab-ı Sünen’inde, Beyhakî Şuab-ı İman’da tahric buyurdukları:
اِنَّ اللّٰهَ يَب۟عَثُ لِهٰذِهِ ال۟اُمَّةِ عَلٰى رَا۟سِ كُلِّ مِاَةِ سَنَةٍ مَن۟ يُجَدِّدُ لَهَا دٖينَهَا yani “Her yüz senede Cənabı-Haqq bir müceddid-i din gönderir.” hadîs-i şeriflerine mazhar və mâsadak və muzhir-i tam olan Mevlana eş-şehîr kutbü’l-ârifîn, gavsü’l-vâsılîn, vâris-i Muhammedî, kâmilü’t-tarîkatü’l-aliyye və’l-müceddidiyye Hâlid-i Zülcenaheyn kuddise sırruhu ilh.
Sonra tarihçe-i hayatında gördüm ki tevellüdü 1193 tarihindedir. Sonra gördüm ki 1224 tarihinde Saltanat-ı Hint’in payitahtı olan Cihanabad’a dâhil olmuş. Abdullah Dehlevî Hazretlerinden aldıkları füyuzat-ı maneviye ilə Tarîk-i Nakşî silsilesine girip müceddidliğe başlamış.
Sonra 1238’de, ehl-i siyasetin nazar-ı dikkatini celbettiğinden, vatanını terk edərək diyar-ı Şam’a hicretle gitmişdir. Hem içinde gördüm ki Hazret-i Mevlana’nın nesli, Hazret-i Osman Min Affan radıyallahu anh’a mensuptur.
Sonra gördüm ki tercüme-i halinde istidad-ı fitri və kabiliyet-i hârika ilə sinni yirmiye bâliğ olmadan a’lem-i ulema-i asr və allâme-i vakt olmuş. Süleymaniye kasabasında tedris-i ulûm ilə iştigal eylemişdir.
Sonra Üstadımın tarihçe-i hayatını düşündüm. Baktım, dörd mühim noktada tevafuk edirlər:
Birincisi: Hazret-i Mevlana 1193’te dünyaya gelmiş. Üstadım isə 1293’te tam Mevlana Hâlid’in yüz senesi hitam bulduktan sonra dünyaya gelmiş.
İkincisi: Hazret-i Mevlana’nın tecdid-i din mücahedesine başlangıcı və mukaddimesi, Hindistan’ın payitahtına 1224’te girmiş. Üstadım isə eynilə yüz sene sonra, 1324’te Osmanlı saltanatının payitahtına girmiş, mücahede-i maneviyesine başlamış.
Üçüncüsü: Ehl-i siyaset, Hazret-i Mevlana’nın fevkalâde şöhretinden tevehhüm edərək diyar-ı Şam’a nakl-i mekân ettirilmesi, 1238’de vaki olmuşdur. Üstadım isə eynilə yüz sene sonra 1338’de Ankara’ya gedib onlarla uyuşamayıp; onları reddederek, küserek tekrar Van’a gedib bir dağda inziva ederken 1338 senesini müteakip, Şeyh Said hâdisesinin vukuu münasibətilə ehl-i siyasetin vehmine dokunmuş. Üstadımızdan korkarak Burdur və Isparta vilayetlerinde doqquz sene ikamet ettirilmiş.
Dördüncüsü: Hazret-i Mevlana Hâlid, yaşı yirmiye bâliğ olmadan evvel allâme-i zaman hükmünde, fuhûl-ü ulemanın üstünde görünmüş, ders okutmuş. Üstadım isə tarihçe-i hayatını görenlere və bilenlere malûmdur ki on dörd yaşında icazet alıb a’lem-i ulema-i zamanla muarazaya girişmiş, on dörd yaşında iken icazet almaya yaxın talebeleri tedris etmişdir.
Hem Hazret-i Mevlana Hâlid neslen Osmanlı olduğu və sünnet-i seniyeye bütün qüvvəti ilə çalıştığı kimi Üstadım da Kur’an-ı Hakîm’e hizmet noktasında, meşreben Hazret-i Osman-ı Zinnureyn’in arkasından gedib Hazret-i Mevlana kimi Risale-i Nur eczalarıyla –bütün qüvvəti ilə– sünnet-i seniyenin ihyasına çalıştı.
İşte bu dörd noktadaki tevafukat, tam yüz sene fâsıla ilə Risale-i Nur’un takviye-i din hususundaki tesiratı; Hazret-i Mevlana Hâlid’in tarîk-i Nakşiye vasıtasıyla hizmeti kimi azîm görünür. (Hâşiye)
Üstadım özünə ait medh ü senayı qəbul etmir. Lakin Risale-i Nur Kur’an’a ait olub medh ü sena Kur’an’ın esrarına aittir. Yalnız Üstadımla Hazret-i Mevlana’nın bir neçə farkı var:
Biri: Hazret-i Mevlana, zülcenaheyndir. Yani hem Kādirî hem Nakşî tarîkat sahibi iken Nakşîlik tarîkatı onda daha galiptir. Üstadım bilakis Kādirî meşrebi və Şazelî mesleği daha ziyade onda hükmedir.
Mən Üstadımdan işittim ki: Hazret-i Mevlana Hindistan’dan tarîk-i Nakşî’yi getirdiyi vaxt, Bağdat dairesi Şah-ı Geylanî’nin ba’de’l-memat hayatta olduğu kimi taht-ı tasarrufunda idi. Hazret-i Mevlana’nın manen tasarrufu –bidayeten– cây-ı qəbul göremedi. Şah-ı Nakşibend ilə İmam-ı Rabbanî’nin ruhaniyetleri Bağdat’a gəlib Şah-ı Geylanî’nin ziyaretine gedərək rica etmişler ki “Mevlana Hâlid sənin evladındır, qəbul et!” Şah-ı Geylanî, onların iltimaslarını qəbul edərək Mevlana Hâlid’i qəbul etmiş. Ondan sonra Mevlana Hâlid birden parlamış. Bu vakıa, ehl-i keşifçe vaki və meşhud olmuşdur. O hâdise-i ruhaniyeyi, o zaman ehl-i velayetin bir kısmı müşahede etmiş, bazı da rüya ilə görmüşler. Üstadımın sözü burada hitam buldu.
İkinci fark şudur ki: Üstadım öz şahsiyetini merciiyetten azledir. Yalnız Risale-i Nur’u merci gösterir. Hazret-i Mevlana Hâlid’in şahsiyeti, kutbü’l-irşad, merciü’l-has və’l-âmm olmuşdur.
Üçüncü fark: Hazret-i Mevlana Hâlid, zülcenaheyndir. Lakin zamanın muktezasıyla ilm-i tarîkatı və sünnet-i seniyeyi esas tutmak cihetiyle tarîkatı daha ziyade tutmuşlar. O noktada sarf-ı himmet etmiş. Üstadım isə bu dehşetli zamanın muktezasıyla ilm-i həqiqəti və həqiqətlər-i imaniye cihetini iltizam edərək, tarîkata üçüncü derecede bakmışlar.
Elhasıl: Baştaki hadîs-i şerifin “Her yüz sene başında dini tecdid edəcək bir müceddidi gönderir.” vaad-i İlahîsine binaen Hazret-i Mevlana Hâlid –ekser ehl-i həqiqətin tasdikiyle– 1200 senesinin yani on ikinci asrın müceddididir. Madam ki tam yüz sene sonra, eynilə dörd cihette tevafuk edərək Risale-i Nur eczaları eyni vazifeyi görmüş. Kanaat verir ki –nass-ı hadîs ilə– Risale-i Nur tecdid-i din hususunda bir müceddid hükmündedir.
Mənim Üstadım daima dir ki: “Mən bir neferim lakin müşir hizmetini görürəm. Yani qiymət məndə yoxdur. Bəlkə Kur’an-ı Hakîm’in feyzinden tereşşuh eden Risale-i Nur eczaları, bir müşiriyet-i maneviye hizmetini görür.”
Üstadımı kızdırmamak üçün şahsını sena etmirəm.
Şamlı Hâfız Tevfik

