بِاس۟مِهٖ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 240. Məktub
اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ وَ رَح۟مَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
Gayyur, zeki, ciddi, sıddık, həqiqi qardaşlarım Hoca Səbri Efendi, Hâfız Ali!
Bu cuma günü gündüz, rahatsızlığımdan dolayı biraz yatmışdım. Rüyaya benzer lakin rüya deyil, hayalen gördüm ki: Səbri qarşıma çıktı, arkasında Hâfız Ali. Səbri mənə dir: “Üstadım! İnayat-ı Seb’a adı ilə beyan edilen böyük inayetler varken Onuncu Söz’deki cüz’î inayete bu qədər ehemmiyet vermenin səbəb və hikməti nedir?” dedi çekildi. Sonra kalktım, düşündüm; dedim ki: “Isparta’ya yazdığım məktubu Səbri okumuş və ya okur, hararetli yazışımdan mənə acıyarak məndən sual etmək istemiş.” Hər ne ise… Mən də Hulusi’den sonra birinci muhatabım olan Sabri’ye derim ki (Hâfız Ali də dinləsin):
Bu Onuncu Söz’deki cüz’î inayete ziyade ehemmiyet verdiğimin üç hikməti var:
Birincisi: Onuncu Söz’ün kıymeti tamamıyla takdir edilmemiş. Mən öz özümə hususi bəlkə əlli defa mütalaa etmişim və hər defasında bir zevk almışım və okumaya ihtiyaç hissetmişim. Belə bir risaleyi bazıları bir defa okuyup sair ilmî risaleler kimi yeter deyər, bırakır. Halbuki bu risale ulûm-u imaniyedendir. Hər gün ekmeğe möhtac olduğumuz kimi o nevi ilme hər vaxt ihtiyaç var. Bu risaleye nazar-ı dikkati ehemmiyetle celbetmeyi ruhum arzu edirdi. Lâkin elimden bir şey gelmezdi. Cənabı-Haqq merhametinden bir işarə verdi. O işarə ne qədər gizli isə mənim o ciddi arzuma mutabık geldiğinden çox ehemmiyetli görünür.
İkincisi: Bilirsiniz uzaq yerlerden, bazı beş günlük yoldan bir zat bizi görmək və uhrevî bir istifadə etmək üçün gəlir. Halbuki vaziyetim bir neçə saatten fazla onunla görüşmeyi müsaade etmir. Halbuki o misafire risalelerin kıymetini göstermek, onu onlardan istifadeye sevk etmək hem möhtac olduğu qüvvət-i imana və kuvve-i maneviyeye yardım etmək üçün bir neçə gün lâzım. Çünki risalelerdeki qüvvətli bürhanlara hər kəs yetişemir, tamamıyla kavramır. Ruhum çox arzu edirdi ki qısa, hafif bir vesile elime geçip biçarə misafirlerin zahmeti beyhude gitmesin. Lakin kerametim yox, elimden bir şey gəlməz. Yalnız misafirlerin niyet və ihlasına itimat edib onların mükâfatını rahmet-i İlahiyeye havale ediyordum.
İşte Cənabı-Haqq evvel İşaratü’l-İ’caz’da, sonra Onuncu Söz’de çabuk kanaat verəcək və risalelere itimat ettirəcək bir eser-i inayət ihsan etti. Hakikaten mənim üçün çox kolay oldu. Mən də çox rahat ettim və çox zatlara az bir zamanda kuvve-i maneviye və Kur’an-ı Hakîm’in hakkaniyetine göz ilə görünəcək emareler gösteriyordum. Hattâ çox muannidlerin inadı kırıldı. Çox dinsizler də onunla imana geldiler. Lakin İşaratü’l-İ’caz’daki izahı bir, iki, üç saat bitmirdi. Mən də yoruluyordum. Cənabı-Haqq kemal-i rahmetinden daha kolay, İşaratü’l-İ’caz’ın iki saatte verdiyi faydayı Onuncu Söz iki üç dakikada eyni faydayı verdi.
Bu zamanda göz ilə görünəcək gayet cüz’î bir eser-i inayət, manevî böyük kerametlerden daha tesirlidir. İşte bu cüz’î eser-i inayət hem mənə hem sizin kimi kardeşlerime bir kolaylık temin ettiği üçün ziyade ehemmiyet verdim. Madam ki bu Söz’deki tevafuk bizə və misafirlere çox faydalıdır və hayırlı neticeler verir, əlbəttə içinde bir inayət var. Âdi olsun, yüz emsali bulunsun yenə bizə fevkalâde bir inayət, bir ikram-ı Rabbanîdir.
Üçüncüsü: Bilirsiniz ki fazla iştigalattan yorgun düşmüş bir fikir, özünü eğlendirmek, istirahat etmək istəyər. Biz meşgul olduğumuz çox derin, çox geniş, çox ciddi olan həqiqətlər-i Kur’aniye və imaniye, fazla meşguliyetimizden gelen yorgunluğu tahfif edəcək və yorgun fikrimizi neşelendirəcək və eğlendirəcək tevafukat nevinden, latîf bir sanat-ı bedîiye surətində bir lütfunu gösterdi.
Hem o latîf və hafif və mahbub və cazibedar tevafukattaki inayət, bir anahtar hükmüne geçip Kur’an’ın bir hazine-i esrarına bir nevi rehber olduğu üçün ziyade ehemmiyet verdim. Yoxsa hizmetimize terettüp eden və yardım eden inayet-i Rabbaniye o qədər çoktur ki əgər saysam binden geçer. Bu Onuncu Söz’ün hurufatındaki sır, heç kimsenin sun’ və ihtiyarıyla olmadığını hər kəs tasdik ettiği üçün daha ehemmiyetli göründü.
Lakin mən mutlak işarəe ehemmiyet verdim. Lâkin tafsilatını ehemmiyetle tetkik edemedim. En iyi bir tarzda beyan edemedim. Bir iki saat zarfında nota nevinden işarəler koydum. Birinci defaya itimat edib daha tetkik etmedim. Halbuki tabiratımda bazı kusur var, fehmi işkâl edər. Isparta’daki kardeşlerimiz maksadı anlamamışlar, hakları var. Çünki o ibare o maksudu ifade edemir.
“Madam ki belədir, bu sözün latîf tevafukat-ı harfiyesindendir ki” mebhasındaki “Hem sahifenin iyirmi iki olmaq itibarıyla, yazı bulunanların” yerinde “yarısından ziyade yazılı bulunan sahifelerin həqiqi və itibarî satırlarına və baştaki yarpağın cilt üstünde isminin iki satırı ilâvesiyle min üç yüz qırx iki (1342)” ilh. Hem o mebhastaki bu cümle “Hem âhirdeki beyaz sahifeyi saymak cihetiyle altmış altı olub baştaki ayənin melfuz (altmış altı) hurufuna tevafuk edir.” Yerinde “Âhirdeki iki beyaz sahifeyi saymak cihetiyle (altmış yeddi) olub baştaki ayənin melfuz altmış yeddi hurufuna tevafuk edir. O ayə Sure-i İhlas’ın hurufatına hem lafzullahın makam-ı ebcedîsine tevafuk edir.” denilməli.
Biz bir nüshayı elə yaptık, sizə gönderirik. Yanınızdaki nüshaları ona göre yap. Eğirdir’deki nüshaları da elə yapınız.
اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى
Kardeşiniz
Said Nursî

