(Hulusi Bey’in fıkrasıdır.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 88. Məktub
Eyyühe’l-Üstadü’l-Muhterem!
Bu kere Iyirmi Doqquzuncu Məktub’un Dörd ilâ Doqquzuncu Nüktelerini hâvi mübarək mektubunuzu Iyirmi Səkkizinci Məktub’un Yeddinci Meselesinin sırr-ı azîm-i inayət beyanındaki hâtimesi namını verdiğiniz və mu’ciz-nüma ramazanın hikmetlerini beyan eden Iyirmi Doqquzuncu Məktub’un İkinci Kısmını və münevver hâtem-i i’cazı kemal-i şükranla aldım. İştiyakla, lezzetle, zevk-i manevî ilə defaatle okudum. Lakin iki haftaya yakındır ki cavab yazamadım. İşte bu mübarək cuma günü hem nurlardan aldığım feyizleri, tesellileri hem kalbî teessüratımı icmalen arz maksadıyla, bu varak-pareyi tahrire lütf-u Hak’la başladım.
Evvelen, Iyirmi Doqquzuncu Məktub’un altı nüktesiyle Kur’an’ın həqiqi tercümesi kabil olmadığını, imandan zerre qədər nasibi olana, Iyirmi Beşinci Söz’deki bürhanlara zeylen ispat edir. Və şeair-i İslâmiyeyi gayet güzel bir üslup ilə tarif və müdafaa etmekle birlikdə, ulemaü’s-sû ashabına çox mükemmel və manevî tokat aşk ediyorsunuz. Və nihayette, mektuptaki həqiqətlərin Kur’an’dan geldiğine aklı takvim üçün onun belâgat-ı i’caz və îcazına imtisalen لَا يَس۟تَوٖٓى اَص۟حَابُ النَّارِ وَاَص۟حَابُ ال۟جَنَّةِ اَص۟حَابُ ال۟جَنَّةِ هُمُ ال۟فَٓائِزُونَ âyet-i kerîmesini nazara vaz’ediyorsunuz.
Bu biçarə duacınız, talebeniz ibraz və irsal buyurduğunuz Nurların mütalaasında, müsbet və menfî iki təsir altında ne yapacağını və ne edeceğini şaşırır. Çünki manevî vazifemizi îfa edemirik. Çox az və dar bir muhite neşredebilirik. Bid’at və dalalet hər gün artmakta, ahkâm-ı İslâmiyeye sünnetlerden başlayarak və Kur’an hedef tutularak, çox insafsızca hücum edilmekte olan belə bir zamanda və tam bu yaralara münasib merhem olacaq, bu nurlu və şifalı eserlerin mahdud eşhas arasında və yalnız bu zavallıların ümit və imanlarını takviye edəcək vaziyette kalması, teessürü artırmakta və dərgah-ı İlahiyeye ilticadan başqa çarə bırakmamaktadır.
Bəli, kat’î kanaat hasıl olur. Hattâ dikkatle bakılsa görülür ki bu saray-ı âlem inkıraza hatve be-hatve yaklaşmakta. Hər saat çatısından bir tuğla, duvarından bir kerpiç, sıvasından bir parça kopmakta, hattâ lambasının ışığı azalmaktadır. Eksilmez, yıpranmaz, yıkılmaz, değişmez zannolunan bu kervansaray əlbəttə eskiyəcək, yıpranacaq, yıkılacaq və değişəcəkdir.
İşte beşere bilhassa Müslümanlara ârız olan və ale’t-tevali artmakta olan zaaflar, bu neticeyi tacil edir, mütalaasındayım. Lakin irşad buyrulduğu üzere madam ki netice ilə deyil, hizmetle mükellefiz. O halde ümidimizi kesmeyerek səbir və sükûn ilə dua və niyaz ilə dərgah-ı İlahiyeden yalvarmalıyız. Muhit ilim və zevalsiz və nihayətsiz qüdrət sahibi olan Hâlık’ımız iyi yapar, iyilikler halk buyurur inşâallah, deməliyik.
Iyirmi Səkkizinci Məktub’un Yeddinci Mesele’sinin Hâtimesi, gaybî işarat hakkında ihtimalen də olsa hər türlü evhamı izale etmək maksadıyla yazılmışdır. Sıddıkınız, elhamdülillah mübarək eserlerde delâlet ettikleri manalarda, işarə ettikleri həqiqətlərte, bütün mevcudiyetiyle qəbul və tasdik və kudsî maânîsini dercan etmekten başqa bir his aslâ taşımamışdır.
Necə ki aziz Üstadımız bu Kur’anî cevherleri özünə göstermekle iktifa etmir və möhtaclara da baxın, görün, istifadə ediniz; siz də möhtaclara, müştaklara, mütehayyirlere göstermeye vasıta olunuz buyururlar. Bu fakir talebeniz bu emre عَلَى الرَّا۟سِ وَال۟عَي۟نِ ، سَم۟عًا وَ طَاعَةً demiş. Və alâ kadri’l-imkân və mütevekkilen alallah, bu emel uğrunda hizmette bulunmayı minnettarane arzu etmekte bulunmuşdur.
Binaenaleyh gaybî tevafuk hakkındaki bu müdellel və mukni beyanat da yerindedir, fazla deyildir. Bu da herhalde lâzımdır. Buna mutlak ihtiyaç vardır və ya olacaqdır. Gösterilen misalden də anlaşılır. Özene bezene yazılmış, senelerle emek sarfıyla cem’edilmiş, toparlanmış, tefsir kavaidine siyak və sibak-ı kelâm gözetilerek, muhtemelen bazı yerlerinde kesret-i istimal sebebiyle, hâh nâ-hâh nazar-ı dikkate çarpan tevafuk və muvazenete də an-kasdin ihtimam edilerek, emniyetle vücuda getirilmiş olan bir tefsir ilə doğrudan doğruya hazain-i mukaddese-i Kur’aniyeden bu asır insanlarına, Müslümanlarına göre nebean, feveran və lemean eden nurlu âsârdaki gaybî muvafakat, muvazenet kıyas edilebilir mi? Aslâ…
Hâtimedeki Ahmed Galib Bey’in fıkrası hoştur. Bu fıkranın Hazret-i Kur’an’a və mahzen-i esrar-ı İlahiyenin bir nevi nurlu reşehatı və lemaatı olan Sözler’e nisbeti, güzelliğini artırmışdır. Allah bu kimi kardeşlerimizin adedini çox artırsın. Və cümlesini, bu meyanda bu fakir-i pür-taksiri də muvaffakun bi’l-hayr buyursun, âmin!
Iyirmi Doqquzuncu Məktub’un İkinci Kısmı, Kur’an’ın has dürbünüyle bakılmak suretiyle, ramazanın hikmetlerinden doqquzu mükemmelen və emsalsiz tarzda beyan buyrulmuşdur. Allah sevgili Üstadımızdan razı olsun. Bu sene burada ramazan-ı şerife riayet, evvelki senelerden zâhiren ziyade idi. Gönül arzu ederdi, keşke bu âlî eser, bu ramazandan evvel elimize geçmiş olaydı. Seyyidü’r-rusül, Nuru’l-Vücud Efendimiz Hazretleri sallallahu aleyhi və sellem اَلدّٖينُ النَّصٖيحَةُ buyurdukları malûm-u fâzılaneleridir.
İşte bu sebeple azlığından müteessir olduğum buradaki cemaatimize, tam vaxtında okumak suretiyle, bu emr-i celil-i Nebevîyi də yerine getirmiş olurduk. Lakin bu şereften mahrumiyetimiz, maddî uzaklığından ileri gelmişdir. Çünki Kur’an’ın madam ki ilk nüzulü şehr-i ramazanda olmuşdur. Bu asırda və bu zamanda da o mübarək ayənin hikmetleri hakkında eser yazılmasının bu ayda olması enseb və a’lâdır. Cənabı-Haqq emsal-i kesîresiyle, hayırlısıyla cümlemizi müşerref buyursun, âmin!
Hâtem-i İ’caz, hizmet-i Kur’an’daki qiymətli kardeşlerimi tanıttırdı. Və bu güzel, nurlu beyti hatırlattı:
Âyinedir bu âlem, hər şey Hak ilə kaim,
Mir’at-ı Muhammed’den, Allah görünür daim. (Hâşiye)
Və bu fıkrayı söylettirdi:
Âyinedir bu hâtem, hər kəs sıdk ilə hâdim,
Mir’at-ı Üstaddan, Kur’an’dır görünen daim.
Allahu Zülcelal cümlesinden razı olsun. Bu mübarək mir’atın boş köşesine, bu beyit ilə imzamın konulmasını tasvib-i ârifanelerine arz ederim.
Hulusi

