Isparta Cumhuriyet Müddeiumumîliğine,
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 279. Məktub
Doqquz senedir, məni bu memlekette sebepsiz olaraq ikamete memur ettiler. Hariçle ihtilattan men’olduğum üçün çalışamadım, pərişan bu gurbette kimsesiz kaldım. On üç seneden beri, məni bu vilayette tanıyanların tasdikleri tahtında, siyasetle heç bir cihetle alâkam kalmadığına delilim şudur ki:
On üç seneden beri, bir gazeteyi okumadığımı və dinlemediğimi səkkiz sene oturduğum Barla halkı ilə işhad edirəm. On üç sene, bu zamanda siyasetin dili olan gazeteyi dinlemeyen, işitmeyen, istemeyen bir adamın siyasetle alâkası olmadığı və səkkiz aydan beri merkez-i vilayette bütün buradaki mənimlə temas edenlerin şehadetleriyle, siyasete taalluk eden heç bir meseleye temas etmediğimi gösterebilirim.
Bu halimle birlikdə bu senenin Kurban Bayramında fitrətən sohbetten hoşlanmadığım üçün heç kimseyi qəbul etmediğimi gösterir bir iki satırlık yazı ilə kapımda yazdığım və heç bir kimse də gelmediyi halde, bu mübarək bayramın dörd gününde bir polis bulundurulmak suretiyle mənim kimi garib, ihtiyar, hastalıklı bir adama şübhə isnad edərək tarassud ettirmek və hərəkət-i şahsiyemi bilâ-səbəb taht-ı nezarette bulundurmakla verilen tazyik və sıkıntı kâfi gelmiyormuş kimi; bu senenin nisanının dördüncü günü, kış münasibətilə və mütemadiyen harekâtımın takip və tarassud edilmesinden dolayı harice çıkmadığımdan sıkılmışdım.
İşte o günü, altı aylık ızdırabımı tahfif etmək və biraz teneffüs və rahatsızlığımı izale etmək üçün havanın güzelliğinden istifadə edərək gezmeye gitmişdim. Avdetimde bir komiser ilə iki polis ikamet etdiyim evimin kapısında və bir komiserle iki polis də bahçenin dışarısında bulunuyorlardı. İçeriye girdim, komiser və iki polis məni takip ettiler. Odama çıktım, onlar da arkamda idiler. Mənimlə birlikdə girdiler, taharriye başladılar.
Doqquz seneden beri ihtilattan bilâ-səbəb men’edildiğimden mesleğim itibarıyla Kur’an və iman ilə hasr-ı iştigal etmişdim. Və onun neticesi olaraq yazdırdığım eserlerden:
Biri, Kur’an-ı Hakîm’deki iki min səkkiz yüz küsur lafza-i Celal’in bir sırr-ı kerametini və bir nakş-ı i’cazını gösterəcək, en müstesna bir hat ilə yazılmış gayetle qiymətli yirmiden fazla Qurani-Kərim cüzlerini,
2- Beka-yı ruh və melâike və haşrin hakkaniyetine dair Iyirmi Doqquzuncu Söz adı altındaki risalenin içinde tezahür eden, kendimce en ekall min liraya değer bir sırr-ı azîmi gösteren risaleyi,
3- Hazret-i Peygamber’in risaletini güneş kimi ispat eden və hârika bir surette on iki saatte telif edilen yüz əlli sahifelik On Doqquzuncu Məktub adı altında Mu’cizat-ı Ahmediye Risalesi’ni –ki o mu’cizatın kerameti olaraq o risalede tevafuk adı ilə elə bir sırr-ı azîm tezahür etmiş ki o risale təkbaşına maddeten min lira qədər kendimizce qiymətlidir–
4- Vahdaniyet-i İlahiyeyi güneş kimi ispat eden və Kur’an’ın otuz üç âyet-i azîmesini tefsir eden Otuz Üç Pencere namındaki Otuz Üçüncü Məktub ki sırr-ı tevafukla birlikdə qiymət-i ilmiyesi və edebiyesi itibarıyla ehl-i tevhidce yalnız maddeten min lira qədər ehemmiyetli olan risaleyi,
5- Şirkin esasını ref’ edib vahdaniyeti sonsuz dərəcədə kuvvetle ispat eden Otuz İkinci Söz adı altındaki eseri ki o eser bir âlim tarafından zayi edilse onu elde etmək üçün min lira tereddütsüz vereceğini zannetdiyim misilsiz risalemden mevcud hər iki tanesini,
6- İsraftan kurtarmak və bu fakir milleti iktisada alıştırmak üçün yazdığım, kiçik lakin müstesna bir ehemmiyette olan İktisat Risalesi ismindeki risalemin mevcud olan hər üç nüshasını,
7- Öz ihtiyarlığımdan dolayı, iman noktasında Kur’an’dan bulduğum rica və teselli nurlarından kaleme aldığım və mevcudu tam üç nüsha və iki nüsha da noksan olaraq umum beş parçasını –ki bence bu risale mənim kimi kabre yakınlaşmış bir ihtiyar adama qiymət takdir edilmeyəcək derecede yüksək bir həqiqət ilə yazılmışdır–
8- On beş sene evvel Arapça olaraq tabedilen, Harb-i Umumî’de ateş içinde yazıldığı üçün o zamandaki Başkumandanın bu yadigâr-ı harbin hayrına iştirak etmək niyetiyle kâğıdını özü verdiyi İşaratü’l-İ’caz tefsirini,
Hem üç yüz otuz beş senesinde İstanbul’da tabedilen Katre, Şemme, Habbe, Habbe’nin Zeyli və Ankara’da Yeni Gün Matbaasında Zeylinin Zeyli və Ankara Matbaasında tabedilen Hubab və İstanbul’da tabedilen Zühre və Şule kimi risaleleri hâvi Arapça matbu bir mecmuamı və İstanbul’da on beş sene evvel tabedilen Sünuhat isminde qiymətli iki matbu risalemi və hem biraderzadem Abdurrahman tarafından on beş sene evvel İstanbul’da tabettirilen Tarihçe-i Hayatımın bir kısmına ait matbu risalemden üç nüshası tamam və beş altı nüshası noksan kitablarımı və hem də İstanbul’da yeni huruf çıkmadan evvel tabettirdiyim Onuncu Söz adında gayet qiymətli, haşri və kıyameti gündüz kimi ispat eden risalemi və daha bilmediyim hususi və şahsî və imanî evraklarımı və risalelerimi tekrar iade etmək üzere, o taharri neticesinde alıb götürdüler.
Bu taharriyatta o qədər ileri gidildi ki altı ay evvel oturduğum köşkten şimdiki oturduğum köşke nakledince sandalye, şişe, demir və sair eşyaya ait listeye varıncaya qədər aldılar və el-ân da iade edilmedi.
Doqquz seneden beri bu memlekette və bu qədər dostlarımla temas etdiyim halde, indiyə qədər heç bir cürüm mənə isnad edilmedi və heç bir vukuatım da olmadı və hayatımda dâî-i şübhə heç bir emare vücud bulmadı və menfîliğim də sebepsiz və ancaq ihtiyat və tevehhüm yüzünden olmakla inziva etdiyim bir mağaradan çıkartılarak menfîlerle birlikte nefyedildim.
Bu müddet zarfında siyasetle və dünya ilə alâkam olmadığına, bu memleketteki doqquz senelik tarz-ı hayatımın şehadetiyle birlikdə, risalelerimde gerek emniyet dairesi və gerekse hükûmet dairesi dâî-i şübhə bir şey bulamadıklarıdır (Hâşiye). Əgər bir cürmüm varsa doqquz seneden beri mütemadiyen dikkat ettikleri halde, cürmümü görmeyen və ya gösteremeyenler, indi göstermeye mecburdurlar.
Bu kitab zayiatımdan lâekall şahsî iki min lira zararım var. Çünki bunların hiçbirisinin başqa bir nüshasını məndə bırakmadılar. Vaxtilə tabetmek üçün yalnız İşaratü’l-İ’caz tefsirine iki yüz əlli lira verdim. Arabî mecmuası üç yüz lira. Və Iyirmi Doqquzuncu Söz və On Doqquzuncu Sözler’de o sırr-ı azîme heç bir âlim və heç bir edib yoxdur ki “Bin lira kıymetindedir.” demesin.
Və bir də on üç sene evvel hükûmet Dârülhikmette yüz lira maaş alacaq qədər iş görebiləcək bir adam nazarıyla mənə bakmış, ayda yüz lira maaş vermiş. Bu səkkiz senede məni, yarım saat bir köy olan İlama’ya iki defadan fazla gitmeye müsaade edilmeyəcək derecede ihtilat və gezmekten men’edildiyim kimi bir vâridatım, bir malım olmamakla birlikdə, o köyde mənim kimi bir adam, çalışacaq iş bulamadığımdan və kimsenin bir şeyini də qəbul etməmək, bir meslek-i hayatım olduğundan çekdiyim perişaniyet və zərər və ziyanın takdirini müddeiumumîliğe havale edərək, ya kitablarımın hepsinin iadesini veyahut bu husustaki zərər və ziyanımın müsebbiblerinden tazminini dava edirəm.
Tetimme: Hükûmetin kanunu, tarîkat dersi vermeye və nusha yazmaya və nüfuz temin etmeye müsaade etmediyi və mən də bunlarla alâkadar olmadığım və hükûmet də yanıma gelen ziyaretçileri hoş görmediyi üçün; bazı adam müteaddid defa tarîkat və nusha niyetiyle yanıma gəlmək istedi, mən də hükûmetin kanununa riayet etmək və hükûmet memurlarını sebepsiz kuşkulandırmamak üçün qəbul etmeyip reddettim.
Mesmuatıma göre bu halden muğber olanlar yalan və asılsız bir surette isnadatta bulunmuş. Belə hükûmetin kanununa riayeten reddetdiyim kimseler yüzünden məni belə sıkıştırmaktan, hilaf-ı kanun hərəkət etmediyim üçün belə azap vermək, kanunu dinlememeye mecburiyet vaziyetini verirlər, manası çıkır.
Doqquz senedir dünyevî hayatıma gelen hər türlü işkencelere tahammül edib sabrettim, sükût ettim. Lakin dünyalarına karışmadığım halde belə hayat-ı uhreviyeme suikast suretindeki taarruz qarşısında sabrım tüöz. Hakkımı aramak üçün ikame-i davaya mecbur oldum.
Said Nursî

