Barla Lâhikası

Barla Lahiyəsi 246. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Iyirmi Səkkizinci Məktub’un Səkkizinci Mesele’sinin Üçüncü Nüktesi

§2

بِس۟مِ اللّٰهِ الرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ ۝ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ

§3

اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ وَ عَلٰى وَالِدَي۟كُم۟ وَ عَلٰى اِخ۟وَانِكُم۟ وَ عَلٰى رُفَقَائِكُم۟ فٖى دَر۟سِ ال۟قُر۟اٰنِ

§4

Aziz Qardaşım!

§5

Evvela: Kardeşimiz Abdülmecid’in, Iyirmi Altıncı Məktub’un Üçüncü Mebhas’ını, lüzumsuz bir ihtiyata binaen ziyade görmesini, sən də onun ziyadesini ziyade görmekliğin məni ziyade sevindirdi.

§6

وَكَي۟فَ اَخَافُ مَٓا اَش۟رَك۟تُم۟ وَلَا تَخَافُونَ اَنَّكُم۟ اَش۟رَك۟تُم۟ بِاللّٰهِ deyən və Kur’an’ın takdirine mazhar olan Hazret-i İbrahim aleyhisselâmın ittibaına mükellef olduğumuza işarə eden فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ اِب۟رٰهٖيمَ حَنٖيفًا مُس۟لِمًا sırrına mazhar olduğumuzu bilmeliyiz.

§7

Sâniyen: Mənə qarşı umumen dost bir şəhər ahalisinden bir müftü, sathî bir nazarla, vâhî bazı tenkidatı, Onuncu Söz’ün teferruat kısmına etmiş deyə Abdülmecid yazır. Abdülmecid’in ona verdiyi cavablar, iki yer müstesna, mütebâkisi kâfidir. Lakin iki yerde, o da o zatın sathî sualine, sathî olaraq cavab vermiş:

§8

Birincisi: O zat demiş ki: “Onuncu Söz’ün həqiqətləri münkirlere qarşı deyil. Çünki sıfât və esma-i İlahiyeye bina edilmiş.”

§9

Abdülmecid cavabında dir ki: “Münkirleri hakikatlerden evvelki dörd işarəle imana getirmiş, ikrar ettirmiş. Sonra həqiqətləri dinlettirir.” mealinde cavab vermiş.

§10

Həqiqi cavabı şudur ki: Hər bir “Həqiqət” üç şeyi birden ispat edir hem Vâcibü’l-vücud’un vücudunu hem esma və sıfâtını, sonra haşri onlara bina edib ispat edir. En muannid münkirden tâ en hâlis bir mü’mine qədər hər kəs hər “Həqiqət”ten hissesini alabilir. Çünki “Həqiqət”lerde mevcudata, âsâra nazarı çevirir.

§11

Deyər ki: Bunlarda muntazam ef’al var, muntazam fiil isə fâilsiz olmaz. Elə isə bir fâili var. İntizam və mizan ilə o fâil iş gördüğü üçün hakîm və âdil olmaq lâzım gəlir. Madam ki hakîmdir, abes işleri etməz. Madam ki adaletle iş görür, hukukları zayi etməz. Elə isə bir mecma-ı ekber, bir mahkeme-i kübra olacaq.

§12

İşte “Həqiqət”ler bu tarzda işe girişmişler. Mücmel olduğu üçün üç davayı birden ispat edirlər. Sathî nazar fark edemir. Zaten o mücmel “Həqiqət”lerin hər biri, başqa risaleler və Sözler’de kemal-i izahla tafsil edilmiş.

§13

Abdülmecid’in ikinci nâkıs cavabı şudur ki:

§14

O zatın yanlış sualine mümaşat edib yanlışını qəbul ettiği üçün yanlış etmiş. Çünki Onuncu Söz’ün “Hâşiye”sinde, ism-i a’zam, yalnız hər ismin a’zamî mertebesinden ibaret olduğu zikredilmemiş. Bəlkə çox yerlerde demişiz: “İsm-i a’zamdan və hər ismin a’zamî mertebesinden tezahür edər.” İsm-i a’zamı ispat etmekle birlikdə, hər ismin bir mertebe-i a’zamı var ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bunlara mazhar olduğu kimi haşr-i a’zam da onlara bakır. Mesela ism-i Hâlık meratibi, mənim Hâlık’ımdan tut tâ Hâlık-ı külli şey’e qədər olan mertebe-i a’zama qədər meratibi var.

§15

O şüpheli zatın, hər ismin bir mertebe-i a’zamı olduğunu tezyif etmək niyetiyle mutasavvıfe-i mütefelsife fikridir demiş. Halbuki başta İmam-ı A’zam, İmam-ı Gazalî, Celaleddin-i Süyûtî, İmam-ı Rabbanî, Şah-ı Geylanî kimi sıddıkîn-i muhakkikîn, ism-i a’zamı ayrı ayrı görmüşler. İmam-ı A’zam demiş: “El-Adl, El-Hakem ism-i a’zamdır.” və hâkeza. Hər ne ise… Bu mesele bu qədər yeter.

§16

O zatın sathî ilişmesinden üç cihetle memnun oldum:

§17

Birincisi: Tenkit etmək istediyi halde, edemediyi üçün gösterir ki Onuncu Söz’ün həqiqətləri, kabil-i tenkit deyildir. Olsa olsa teferruat kabîlinden bazı ibarelerine ilişebilir.

§18

İkincisi: İnşâallah âlî bir zekâ və gayreti bulunan Abdülmecid’i gayrete getirdi. Hulusi’ye yakışacaq çalışkan, müteyakkız bir arkadaş oldu.

§19

Üçüncüsü: O zat müşteridir ki ilişmiş, müşteri olmayan lâkayt kalır. İnşâallah ileride tam istifadə edəcək.

§20

Bu nüktenin bir güzel mealini ya sən ya Abdülmecid kaleme alıb mənim selâmımla, memnuniyetimle birlikdə, o zata gönderebilirsiniz.

§21

Mahallenizin imamı Hâfız Ömer Efendi’ye selâm et və də ki mən onu qəbul ettim. Talebelik şartlarını da ona selə. Pederiniz və Fethi Bey və Hoca Abdurrahman, Sözler’i ciddi dinlemeleri məni çox mesrur edir. Mən onlara dua edirəm. Onlar da mənə dua etsinler. Seyda namındaki zat, pederinizin intisap ettiği zat deyil, ondan evvel gelmiş, iştihar etmiş mühim bir zattır. Başta Səbri, Süleyman, Tevfik, bütün ihvanlar sizə selâm edirlər.

§22

Kardeşiniz

§23

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol