Aziz, muhterem qardaşım!
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Emirdağ Lâhikası I
Emirdağ Lahiyəsi 1. Kitab 152. Məktub
Evvela zatınızın bir risale qədər câmi’ və uzun və müdakkikane, hararetli mektubunuzu kemal-i merakla okudum. Peşin olaraq sizə bunu beyan edirəm ki: Risale-i Nur’un üstadı və Risale-i Nur’a Celcelutiye Kasidesi’nde rumuzlu işaratıyla çoxlu alâkadarlık gösteren və mənim həqiqətlər-i imaniyede hususi üstadım İmam-ı Ali’dir (ra). Və قُل۟ لَٓا اَس۟ئَلُكُم۟ عَلَي۟هِ اَج۟رًا اِلَّا ال۟مَوَدَّةَ فِى ال۟قُر۟بٰى âyetinin nassıyla Âl-i Beyt’in muhabbeti, Risale-i Nur’da və mesleğimizde bir esastır. Və Vehhabîlik damarı, heç bir cihette Nur’un həqiqi şakirdlerinde olmamaq lâzım gəlir. Lakin madam ki bu zamanda zındıka və ehl-i dalalet ihtilaftan istifadə edib ehl-i imanı şaşırtıp və şeairi bozarak, Kur’an və iman aleyhinde qüvvətli cereyanları var. Əlbəttə bu müthiş düşmana qarşı cüz’î teferruata dair medar-ı ihtilaf münakaşaların kapısını açmamak gerektir.
Hem ölmüş insanları zemmetmek, heç lüzumu yox. Onlar dâr-ı âhirete, mahall-i cezaya gitmişler. Lüzumsuz, zərərli, onların kusurlarını beyan etmək, emrolunan muhabbet-i Âl-i Beyt’in muktezası deyildir və lâzım da deyildir deyə Ehl-i Sünnet və’l-Cemaat, sahabeler zamanındaki fitnelerden bahis açmayı men’etmişler. Çünki Vakıa-i Cemel’de Aşere-i Mübeşşere’den Zübeyr və Talha və Âişe-i Sıddıka (r.anhüm) bulunmasıyla Ehl-i Sünnet və’l-Cemaat o harbi içtihad neticesi deyip; Hazret-i Ali (ra) haklı, o biri taraf haksız lakin içtihad neticesi olduğu cihetle affedilir.
Hem Vehhabîlik damarı hem müfrit Râfızîlerin mezhepleri İslâmiyet’e zərər vermesin deyə Sıffîn Harbi’ndeki bâğîlerden də bahis açmayı zərərli görürlər.
Haccac-ı Zalim, Yezid və Velid kimi heriflere ilm-i kelâmın böyük allâmesi olan Sa’deddin-i Taftazanî “Yezid’e lanet caizdir.” demiş lakin “Lanet vâcibdir.” dememiş. “Hayırdır və sevabı vardır.” dememiş. Çünki hem Kur’an’ı hem peygamberi hem bütün sahabelerin kudsî sohbetlerini inkâr eden hədsizdir. Indi onlardan meydanda gezenler çoktur. Şer’an bir adam, heç mel’unları hatıra getirmeyip lanet etmese heç bir zərəri yox. Çünki zem və lanet isə medih və muhabbet kimi deyil, onlar amel-i salihte dâhil ola bilməz. Əgər zərəri varsa daha fena…
İşte indi gizli münafıklar, Vehhabîlik damarıyla en ziyade İslâmiyet’i və həqiqət-i Kur’aniyeyi muhafazaya memur və mükellef olan bir kısım hocaları elde edib ehl-i həqiqəti Alevîlikle ittiham etmekle birbiri aleyhinde istimal edərək dehşetli bir darbeyi, İslâmiyet’e vurmaya çalışanlar meydanda gezirlər. Sən də bir parçasını mektubunda yazırsan. Hattâ sən də bilirsən; mənim və Risale-i Nur’un aleyhinde istimal edilen en təsirli vasıtayı, hocalardan bulmuşlar.
Indi Haremeyn-i Şerifeyn’e hükmeden Vehhabîler və meşhur, dehşetli dâhîlerden İbnü’t-Teymiye və İbnü’l-Kayyim-i Cevzî’nin çox acib və cazibedar eserleri İstanbul’da çoktan beri hocaların eline geçmesiyle, hususan evliyalar aleyhinde və bir derece bid’alara müsaadekâr meşreplerini özlərinə perde etmək isteyen, bid’alara bulaşmış bir kısım hocalar, sizin muhabbet-i Âl-i Beyt’ten gelen və indi izharı lâzım olmayan içtihadınızı vesile edərək hem sənə hem Nur şakirdlerine darbe vurabilirler.
Madam ki zemmetmemek və tekfir etmemekte bir emr-i şer’î yox lakin zemde və tekfirde hükm-ü şer’î var. Zem və tekfir, əgər haksız olsa böyük zərəri var; əgər haklı isə heç xeyr və sevap yox. Çünki tekfire və zemme müstahak hədsizdir. Lakin zemmetmemek, tekfir etmemekte heç bir hükm-ü şer’î yox, heç zərəri da yox. İşte bu həqiqət içindir ki ehl-i həqiqət, başta Eimme-i Erbaa və Ehl-i Beyt’in Eimme-i İsna Aşer olaraq Ehl-i Sünnet, mezkûr həqiqətə müstenid olan kanun-u kudsiyeyi özlərinə rehber edib İslâmlar içinde o eski zaman fitnelerinden medar-ı bahis və münakaşa etmeyi caiz görmemişler; menfaatsiz, zərəri var demişler.
Hem o harplerde, çox ehemmiyetli sahabeler, nasılsa iki tarafta bulunmuşlar. O fitneleri bahsetmekte o həqiqi sahabelere, Talha və Zübeyr (ra) kimi Aşere-i Mübeşşere’ye də tarafgirane bir inkâr, bir itiraz kalbe gəlir. Hata varsa da tövbe ihtimali kuvvetlidir. O eski zamana gedib lüzumsuz, zərərli, şeriat emretmeden o ahvalleri tetkik etmekten isə indi bu zamanda bilfiil İslâmiyet’e dehşetli darbeleri vuran; minlərlə lanete, nefrete müstahak olanlara ehemmiyet vermemek kimi bir halet, mü’min və müdakkik bir zatın vazife-i kudsiyesine muvafık gelemez.
Hattâ Səbri ilə küçücük münakaşanız hem Risale-i Nur’a hem həqiqətlər-i imaniyenin intişarına ehemmiyetli zərər verdiğini səndən saklamam. Eyni vakitte burada hissettim, müteessir və müteellim oldum. Sonra sənin kimi ehl-i tahkik bir âlimin Risale-i Nur’a oraca ehemmiyetli bir hizmete vesile olacaq Səbri oraya gelmesi, ikinizden böyük bir hizmet-i Nuriye beklerken bilakis üç cihetle Nur’a zərər geldiğini hissettim və gördüm. “Acaba nədən bu zərər olmuş?” deyə iki üç gün sonra haber aldım ki Səbri manasız, lüzumsuz səninlə münakaşa etmiş; sən də hiddete gelmişsin. “Eyvah!” dedim “Yâ Rab! Erzurum’dan imdadıma yetişen bu iki zatın münakaşasını musalahaya tebdil et.” deyə dua ettim. Risale-i Nur’un İhlas Lem’alarında denildiyi kimi indi ehl-i iman, deyil Müslüman kardeşleriyle bəlkə Hristiyan’ın dindar ruhanîleriyle ittifak etmək və medar-ı ihtilaf meseleleri nazara almamak, nizâ etməmək gerektir. Çünki küfr-ü mutlak hücum edir.
Sənin hamiyet-i diniye və tecrübe-i ilmiye və Nurlara qarşı alâkanızdan rica edirəm ki Səbri ilə geçen macerayı unutmaya çalış və onu da affet və helâl et. Çünki o, öz kafasıyla konuşmamış; eskiden beri hocalardan işittiği şeyleri, lüzumsuz münakaşa ilə söylemiş. Bilirsən ki böyük bir hasene və iyilik, çox günahlara keffaret olur. Bəli o hemşehrimiz Səbri, hakikaten Nur’a və Nur vasıtasıyla imana elə bir hizmet eylemiş ki min hatasını affettirir. Sizin âlîcenablığınızdan o Nur hizmetleri hatırı üçün dost bir hemşəhəri və Nur hizmetinde bir arkadaş nazarıyla bakmalısınız.
Sahabelerin bir kısmı, o harplerde adalet-i izafiye və nisbiye və ruhsat-ı şer’iyeyi düşünüb tabi olaraq, Hazret-i Ali’nin (ra) takip ettiği adalet-i həqiqiye və azîmet-i şer’iye ilə birlikdə zâhidane, ehtiyacsızyane, muktesidane mesleğini terk edib muhalif tarafa bu içtihad neticesinde girdiklerini, hattâ İmam-ı Ali’nin (ra) kardeşi Ukayl və “Habrü’l-Ümme” unvanını alan Abdullah İbn-i Abbas də bir vaxt muhalif tarafında bulunduklarından, həqiqi Ehl-i Sünnet və’l-Cemaat مِن۟ مَحَاسِنِ الشَّرٖيعَةِ سَدُّ اَب۟وَابِ ال۟فِتَنِ bir düstur-u esasiye-i şer’iyeye binaen طَهَّرَ اللّٰهُ اَي۟دِيَنَا فَنُطَهِّرُ اَل۟سِنَتَنَا deyərək o fitnelerin kapısını açmak, bahsetmek caiz görmürlər.
Çünki itiraza müstahak bir neçə tane varsa tarafgirlik damarıyla böyük sahabelere, hattâ muhalif tarafında bulunan Âl-i Beyt’in bir kısmına və Talha və Zübeyr (r.anhüm) kimi Aşere-i Mübeşşere’den böyük zatlara itiraza başlar, zem və adâvet meyli uyanır deyə Ehl-i Sünnet o kapıyı kapamak taraftarıdır.
Hattâ Ehl-i Sünnet’in və ilm-i kelâmın azîm imamlarından meşhur Sa’deddin-i Taftazanî, Yezid və Velid hakkında tel’in və tadlile cevaz vermesine mukabil, Seyyid Şerif-i Cürcanî kimi Ehl-i Sünnet və’l-Cemaatin allâmeleri demişler: “Gerçi Yezid və Velid, zalim və gaddar və fâcirdirler lakin sekeratta imansız gittikleri gaybîdir. Və kat’î bir derecede bilinmediyi üçün o şahısların nass-ı kat’î və delil-i kat’î bulunmadığı vaxt, imanla gitmesi ihtimali və tövbe etmək ihtimali olduğundan elə hususi şahsa lanet edilmez. Bəlkə لَع۟نَةُ اللّٰهِ عَلَى الظَّالِمٖينَ وَ ال۟مُنَافِقٖينَ kimi umumî bir unvan ilə lanet caiz ola bilər. Yoxsa zərərli, lüzumsuzdur.” deyə Sa’deddin-i Taftazanî’ye mukabele etmişler.
Sənin müdakkikane və âlimane mektubuna qarşı uzun cavab yazmadığımın səbəbi hem ehemmiyetli hastalığım və ehemmiyetli meşgalelerim içinde acele bu qədər yazabildim.
اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى
Said Nursî

