Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 151. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Umum Nur talebelerine Üstad Bediüzzaman’ın vefatından əvvəl vermiş olduğu en son derstir

§2

Aziz qardaşlarım!

§3

Bizim vazifemiz müsbet hərəkət etmektir. Menfî hərəkət deyildir. Rıza-yı İlahîye göre sırf hizmet-i imaniyeyi yapmaktır, vazife-i İlahiyeye karışmamaktır. Bizler asayişi muhafazayı netice veren müsbet iman hizmeti içinde hər bir sıkıntıya qarşı sabırla, şükürle mükellefiz.

§4

Mesela, özümü misal alarak derim: Mən eskiden beri tahakküme və terzile qarşı boyun eğmemişim. Hayatımda tahakkümü kaldırmadığım, bir çox hâdiselerle sabit olmuş. Mesela, Rusya’da kumandana ayağa kalkmamak, Divan-ı Harb-i Örfîde idam tehdidine qarşı mahkemedeki paşaların suallerine beş para ehemmiyet vermediyim kimi dörd kumandanlara qarşı bu tavrım tahakkümlere boyun eğmediğimi gösterir. Lakin bu otuz senedir müsbet hərəkət etmək, menfî hərəkət etməmək və vazife-i İlahiyeye karışmamak həqiqəti üçün mənə qarşı yapılan muamelelere sabırla, rıza ilə mukabele ettim. Cercis (as) kimi və Bedir, Uhud muharebelerinde çox cefa çekenler kimi səbir və rıza ilə qarşıladım.

§5

Bəli, mesela seksen bir hatasını mahkemede ispat etdiyim bir müddeiumumînin yanlış iddiaları ilə aleyhimizdeki qərarına qarşı, beddua də etmedim. Çünki asıl mesele bu zamanın cihad-ı manevîsidir. Manevî tahribatına qarşı set çekmektir. Bununla dâhilî asayişe bütün kuvvetimizle yardım etmektir.

§6

Bəli, mesleğimizde qüvvət var. Lakin bu qüvvət, asayişi muhafaza etmək içindir. وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِز۟رَ اُخ۟رٰى düsturu ilə ki: “Bir cani yüzünden onun kardeşi, hanedanı, çoluk çocuğu mes’ul ola bilməz.” İşte bunun içindir ki bütün hayatımda bütün kuvvetimle asayişi muhafazaya çalışmışım. Bu qüvvət dâhile qarşı deyil ancaq haricî tecavüze qarşı istimal edilebilir. Mezkûr ayənin düsturu ilə vazifemiz, dâhildeki asayişe bütün kuvvetimizle yardım etmektir. Onun içindir ki âlem-i İslâm’da asayişi ihlâl edici dâhilî muharebat ancaq binde bir olmuşdur. O da aradaki bir içtihad farkından ileri gelmişdir.

§7

Və cihad-ı maneviyenin en böyük şartı da vazife-i İlahiyeye karışmamaktır ki “Bizim vazifemiz hizmettir, netice Cənabı-Haqq’a aittir; biz vazifemizi yapmakla mecbur və mükellefiz.”

§8

Mən də Celaleddin-i Harzemşah kimi “Mənim vazifem hizmet-i imaniyedir, muvaffak etmək və ya etməmək Cənabı-Haqqın vazifesidir.” deyip ihlas ilə hərəkət etmeyi Kur’an’dan ders almışım.

§9

Haricî tecavüze qarşı kuvvetle mukabele edilir. Çünki düşmanın malı, çoluk çocuğu ganimet hükmüne geçer. Dâhilde isə elə deyildir. Dâhildeki hərəkət müsbet bir şəkildə manevî tahribata qarşı manevî, ihlas sırrı ilə hərəkət etmektir. Hariçteki cihad başqa, dâhildeki cihad başkadır. Indi milyonlar həqiqi talebeleri Cənabı-Haqq mənə vermiş. Biz bütün kuvvetimizle dâhilde ancaq asayişi muhafaza üçün müsbet hərəkət edeceğiz. Bu zamanda dâhil və hariçteki cihad-ı maneviyedeki fark, çox azîmdir.

§10

Bir mesele daha var, o da çox ehemmiyetlidir:

§11

Hükm-ü Kur’an’a göre, bu zamanda mimsiz medeniyetin icabatından olaraq hâcat-ı zaruriye dörtten yirmiye çıkmış. Tiryakilikle, görenekle və itiyadla hâcat-ı gayr-ı zaruriye, hâcat-ı zaruriye hükmüne geçmiş. Âhirete iman ettiği halde, zaruret var deyə və zaruret zannıyla dünya menfaati və maişet derdi üçün dünyayı âhirete tercih edir.

§12

Qırx sene evvel bir başkumandan məni bir parça dünyaya alıştırmak üçün bazı kumandanları, hattâ hocaları mənim yanıma gönderdi. Onlar dediler: “Biz indi mecburuz. اِنَّ الضَّرُورَاتِ تُبٖيحُ ال۟مَح۟ظُورَاتِ kaidesiyle Avrupa’nın bazı usûllerini, medeniyetin icablarını taklide mecburuz.” dediler.

§13

Mən də dedim: “Çox aldanmışsınız. Zaruret sû-i ihtiyardan gelse kat’iyen doğru deyildir, haramı helâl etməz. Sû-i ihtiyardan gelmezse yani zaruret haram yoluyla olmamış isə zərəri yox. Mesela, bir adam sû-i ihtiyarı ilə haram bir tarzda özünü sarhoş etse və sarhoşlukla bir cinayet yapsa hüküm aleyhine cari olur, mazur sayılmaz, ceza görür. Çünki sû-i ihtiyarı ilə bu zaruret meydana gelmişdir. Lakin bir meczup çocuk, cezbe halinde birisini vursa mazurdur, ceza görməz. Çünki ihtiyarı dâhilinde deyildir.”

§14

İşte, mən o kumandana və hocalara dedim: Ekmek yemek, yaşamak kimi zarurî ihtiyaçlar haricinde başqa hangi zaruret var? Sû-i ihtiyardan, gayr-ı meşru meyillerden və haram muamelelerden tevellüd eden hareketler, haramı helâl etmeye medar olamazlar. Sinema, tiyatro, dans kimi şeylerde tiryaki olmuş isə mutlak zaruret olmadığı və sû-i ihtiyardan geldiyi üçün haramı helâl etmeye səbəb ola bilməz. Kanun-u beşerî də bu nöqtələrı nazara almış ki ihtiyar haricinde zaruret-i kat’iye ilə sû-i ihtiyardan neş’et eden hükümleri ayırmışdır. Kanun-u İlahîde isə daha esaslı və muhkem bir şəkildə bu esaslar tefrik edilmiş.

§15

Bununla birlikdə zamanın ilcaatı ilə zaruretler ortalıkta zannederek bazı hocaların bid’alara taraftarlığından dolayı onlara hücum etmeyiniz. Bilmeyerek “Zaruret var.” zannıyla hərəkət eden o bîçarelere vurmayınız. Onun üçün kuvvetimizi dâhilde sarf etmirik. Biçarə, zaruret derecesine girmiş, bizə muhalif olanlardan hoca da olsa onlara ilişmeyiniz. Mən tək başımla daha evvel aleyhimdeki o qədər muarızlara qarşı dayandığım, zerre qədər fütur getirmediyim, o hizmet-i imaniyede muvaffak olduğum halde; indi milyonlar Nur talebesi olduğu halde, yenə müsbet hərəkət etmekle onların bütün tahkiratlarına, zulümlerine tahammül edirəm.

§16

Biz dünyaya bakmırıq. Bakdığımız vakitte onlara yardımcı olaraq çalışırıq. Asayişi muhafazaya müsbet bir şəkildə yardım edirik. İşte bu kimi həqiqətlər itibarıyla, bizə zulüm də etseler hoş görmeliyiz.

§17

Risale-i Nur’un neşri hər tarafta kanaat-i tamme verdi ki Demokratlar dine taraftardırlar. Indi bir risaleye ilişmek; vatan, millet maslahatına tamamen zıttır.

§18

Bir mahrem risale vardı ki o mahrem risalenin neşrini men’etmişdim. “Öldükten sonra neşrolunsun.” demişdim. Sonra mahkemeler alıb okudular, tetkik ettiler; sonra beraet verdiler. Mahkeme-i Temyiz, o beraeti tasdik etti. Mən də bunu dâhilde asayişi temin üçün və yüzde doksan beş masuma zərər gelmemesi üçün neşredenlere izin verdim. “Said, meşveretle neşredebilir.” dedim.

§19

Üçüncü Mesele:

§20

Indi küfr-ü mutlak, elə cehennem-i manevî neşrine çalışır ki kainatta heç bir kâfir ona yanaşmamak lâzım gəlir. Kur’an’ın “Rahmeten li’l-âlemîn” olduğunun bir sırrı budur ki: Necə Müslümanlara rahmettir; âhirete iman, Allah’a iman ihtimalini vermesiyle də bütün dinsizlere və bütün âleme və nev-i beşere rəhmət olmasına bir nükte, bir işarətir ki o manevî cehennemden dünyada da onları bir derece kurtarmış.

§21

Halbuki indi fen və felsefenin dalalet kısmı; yani Kur’an’la barışmayan, yoldan çıkmış, Kur’an’a muhalefet eden kısmı, küfr-ü mutlakı komünistler tarzında neşre başladılar. Komünistlik perdesinde anarşistliği netice verəcək bir surette münafıklar, zındıklar vasıtasıyla və bazı müfrit dinsiz siyasetçiler vasıtasıyla neşir ilə aşılanmaya başlandığı üçün şimdiki həyat, dinsiz olaraq kabil deyildir, yaşamaz. “Dinsiz bir millet yaşamaz.” hükmü bu noktaya işarətir. Küfr-ü mutlak olduğu zaman, həqiqət-i halde yaşanmaz.

§22

Onun üçün Kur’an-ı Hakîm, bu asırda bir mu’cize-i maneviyesi olaraq Risale-i Nur şakirdlerine bu dersi vermiş ki küfr-ü mütləq, anarşistliğe qarşı set çeksin. Hem çekmiş. Bəli, Çin’i hem yarı Avrupa’yı və Balkanları istila eden bu cereyana qarşı bizi muhafaza eden Kur’an-ı Hakîm’in bu dersidir ki o hücuma qarşı set çekmiş, bu surətlə o tehlikeye qarşı çarə bulmuşdur.

§23

Demək bir Müslüman mümkün deyil, başqa bir dine girip ya Hristiyan və Yahudi hususan Bolşevik kimi olmaq. Çünki bir İsevî, Müslüman olsa İsa aleyhisselâmı daha ziyade sever. Bir Musevî, Müslüman olsa Musa aleyhisselâmı daha ziyade sever. Lakin bir Müslüman, Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamın zincirinden çıksa dinini bıraksa daha heç bir dine girmez, anarşist olur; ruhunda kemalâta medar heç bir halet kalmaz. Vicdanı tefessüh edər, hayat-ı içtimaiyeye bir zehir olur.

§24

Onun üçün Cənabı-Haqq’a şükür Kur’an-ı Hakîm’in işarat-ı gaybiyesi ilə kahraman Türk və Arap milletleri içinde lisan-ı Türkî və Arabî ilə bu asrı kurtaracaq bir mu’cize-i Kur’aniyenin Risale-i Nur adı ilə bir dersi intişara başlamış. Və on altı sene evvel altı yüz min adamın imanını kurtardığı kimi indi milyonlardan geçtiği sabit olmuş.

§25

Demək Risale-i Nur; beşeri anarşistlikten kurtarmaya bir derece vesile olduğu kimi İslâm’ın iki kahraman kardeşi olan Türk və Arap’ı birleştirmeye, bu Kur’an’ın kanun-u esasîlerini neşretmeye vesile olduğunu düşmanlar da tasdik edirlər.

§26

Madam ki bu zamanda küfr-ü mutlak, Kur’an’a qarşı çıkır. Küfr-ü mutlakta cehennemden ziyade dünyada da daha böyük bir cəhənnəm var. Çünki ölüm madam ki öldürülmür. Hər gün beşerde otuz min cenaze ölümün devamına şehadet edir. Bu ölüm küfr-ü mütləq düşenlere yaxud taraftar olanlara hem şahsın idam-ı ebedîsi və bütün geçmiş, geləcək akrabalarının da idam-ı ebedîsi olaraq düşündüğü üçün cehennemden on defa daha fazla dehşetli cəhənnəm azabı çeker. Demək, o cəhənnəm azabını küfr-ü mutlakla kalbinde duyur. Çünki hər bir insan akrabasının saadetiyle mesud, azabıyla muazzeb olduğu kimi; Allah’ı inkâr edenlerin itikadlarınca bütün o saadetleri mahvolur, yerine azaplar gəlir.

§27

İşte bu zamanda, bu dünyada bu manevî cehennemi insanların kalbinden izale eden tək bir çarəsi var: O da Kur’an-ı Hakîm’dir. Və bu zamanın fehmine göre onun bir mu’cize-i maneviyesi olan Risale-i Nur eczalarıdır.

§28

Indi Allah’a şükredirik ki siyasî partiler içinde bir parti, bir parça bunu hissetti ki o eserlerin neşrine mani olmadı; həqiqətlər-i imaniyenin dünyada bir cennet-i maneviyeyi ehl-i imana kazandırdığını ispat eden Risale-i Nur’a mümanaat etmedi, neşrine müsaadekâr davrandı; nâşirlerine də tazyikattan vazgeçti.

§29

Qardaşlarım! Hastalığım olduqca şiddətli, bəlkə çox yaxında öləcəyəm veyahut bütün bütün konuşmaktan –bazen men’olduğum kimi– men’ediləcəyəm. Onun üçün mənim Nur âhiret qardaşlarım, ehvenü’ş-şer deyip bazı biçarə yanlışçıların hatalarına hücum etmesinler. Daima müsbet hərəkət etsinler. Menfî hərəkət vazifemiz deyil. Çünki dâhilde hərəkət menfîce olmaz. Madam ki siyasetçilerin bir kısmı Risale-i Nur’a zərər vermir, az müsaadekârdır; ehvenü’ş-şer olaraq baxın. Daha a’zamü’ş-şerden kurtulmak üçün onlara zararınız dokunmasın, onlara faydanız dokunsun.

§30

Hem dâhildeki cihad-ı manevî; manevî tahribata qarşı çalışmaktır ki maddî deyil, manevî hizmetler lâzımdır. Onun üçün ehl-i siyasete karışmadığımız kimi ehl-i siyaset də bizimlə meşgul olmaya heç bir hakları yox.

§31

Mesela, bir parti mənə minlərlə vecihle sıkıntı verdiyi halde, hattâ otuz senede hapisler də tazyikler də olduğu halde, hakkımı helâl ettim. Və azaplarına mukabil, o bîçarelerin yüzde doksan beşini tezyif və itirazlara, zulümlere maruz kalmaktan kurtulmaya vesile oldum ki وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِز۟رَ اُخ۟رٰى ayəsi hükmünce kabahat ancaq yüzde beşe verildi. O aleyhimizdeki partinin indi heç bir cihetle aleyhimizde şekvaya hakları yoxdur.

§32

Hattâ bir mahkemede yanlış muhbirlerin və casusların evhamları ilə bizi, yetmiş kişiyi, mahkûm etmək üçün sû-i fehmiyle, dikkatsizliğiyle Risale-i Nur’un bazı kısımlarına yanlış mana vererek seksen yanlışla məni mahkûm etmeye çalıştığı halde, mahkemelerde ispat edildiyi kimi en ziyade hücuma maruz bir kardeşiniz, mahpus iken pencereden o müddeiumumînin üç yaşındaki çocuğunu gördü, sordu. Dediler: “Bu, müddeiumumînin kızıdır.” O masumun hatırı üçün o müddeîye beddua etmedi. Bəlkə onun verdiyi zahmetler; o Risale-i Nur’un, o mu’cize-i maneviyenin intişarına, ilanına bir vesile olduğu üçün rahmetlere inkılab etti.

§33

Qardaşlarım, bəlkə mən öləcəyəm. Bu zamanın bir hastalığı daha var: O da benlik, enaniyet, hodfüruşluk, hayatını güzelce medeniyet fanteziyesiyle geçirmek iştihası, tiryakilik kimi hastalıklardır.

§34

Risale-i Nur’un Kur’an’dan aldığı dersin en birinci esası: Benlik, enaniyet, hodfüruşluğu terk etmək lüzumudur. Tâ ihlas-ı həqiqi ilə imanın kurtarılmasına hizmet edilsin. Cənabı-Haqq’a şükür, o a’zamî ihlası kazananların çoxlu efradı meydana çıkmış. Benliğini, şan və şerefini en kiçik bir mesele-i imaniyeye feda eden çoktur. Hattâ Nur’un biçarə bir şakirdinin düşmanları dost olduğu vaxt onunla sohbet etmək çoğaldığı üçün rahmet-i İlahiye cihetinde sesi kesilmiş. Hem də ona takdirle bakanlar, isabet-i nazar hükmüne geçip onu incitir. Hattâ musafaha etmək də tokat vurmak kimi sıkıntı verir.

§35

“Senin bu vaziyetin nedir?” deyə soruldu: “Madam milyonlar qədər arkadaşların var, nədən bunların hatırlarını muhafaza etmirsən?”

§36

Cevaben dedi: Madam ki mesleğimiz a’zamî ihlastır; deyil benlik, enaniyet, dünya saltanatı da verilse bâki bir mesele-i imaniyeyi o saltanata tercih etmək a’zamî ihlasın iktizasıdır. Mesela, harp içinde, avcı hattında, düşmanın top gülleleri arasında Kur’an-ı Hakîm’in tək bir âyetinin, tək bir harfinin, tək bir nüktesini tercih edərək, o gülleler içinde Habib kâtibine “Defteri çıkar!” deyərək at üstünde o nükteyi yazdırmış. Demək Kur’an’ın bir harfinin bir nüktesini, düşmanın güllelerine qarşı terk etmemiş; ruhunun kurtulmasına tercih etmiş.

§37

O kardeşimize sorduk: “Bu acib ihlası haradan ders almışsın?”

§38

Demiş: İki noktadan:

§39

Biri: Âlem-i İslâmiyet’in en acib harbi olan Bedir Harbi’nde namaz vaxtında cemaatten hissesiz kalmamak üçün düşmanın hücumu ilə birlikdə mücahidlerin yarısı silahını buraxıb cemaat hayrına şerik olmaq, iki rekat sonra onlar da hissedar olsun deyə Fahr-i Âlem aleyhissalâtü Vəssalam bir hadîs-i şerifiyle emretmiş olmasıdır. Madam ki harpte bu ruhsat var. Və madam ki cemaat hayrı da sünnet olduğu halde, o sünnete riayet etmək en böyük bir hâdise-i dünyeviyeye tercih edilmiş. Üstad-ı Mutlak’ın belə bir işarəinden bir nüktecik alarak biz də ruh u canımızla ittiba edirik.

§40

İkincisi: Kahraman-ı İslâm İmam-ı Ali radıyallahu anh Celcelutiye’nin çox yerlerinde və âhirinde bir himayetçi istemiş ki namaz içinde huzuruna gaflet gelmesin. Düşmanları tarafından ona bir hücum manası hatırına gelmemek, sırf namazdaki huzuruna çoxlu olan düşmanları tarafından bir hücum tasavvuruyla namazdaki huzuruna mani olunmamak üçün bir muhafız ifriti dərgah-ı İlahîden niyaz etmiş.

§41

İşte bu biçarə, ömrü bu zamanda hodfüruşluk içinde yuvarlanan biçarə kardeşiniz də hem Sebeb-i Yaradılış-i Âlem’den hem Kahraman-ı İslâm’dan bu iki kiçik nükteyi ders aldım. Və bu zamanda çox lâzım olan Kur’an’ın esrarına ehemmiyet vermekle, harp içinde ruhunun muhafazasını dinlemeyerek Kur’an’ın bir harfinin bir nüktesini beyan etmiş.

§42

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol