Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 139. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Reisicumhura və Başvekile,

§2

Kabir kapısında və seksen küsur yaşında, bir neçə hastalıkla hasta bulunan və ölüme özünü yaxın gören bir biçarə garib ihtiyar deyər ki: Sizə iki həqiqəti beyan edirəm:

§3

Evvela: Sizlerin Pakistan və Irak’la gayet muvaffakiyetkârane ittifakını, bu millete kemal-i samimiyetle, sürur və ferah ilə kazanmanızı bütün ruh u canımızla təbrik edirik. Bu ittifakınızı, inşâallah dörd yüz milyon İslâm’ın sulh-u umumîsine və salamatlıq-i âmmenin teminine kat’î bir mukaddime olaraq ruhumda hissettim. Və namaz tesbihatındaki qüvvətli bir ihtar ilə bunu sizə yazmaya mecbur kaldım.

§4

Otuz qırx seneden beri dünyayı və siyaseti terk etdiyim halde, şiddetli bir alâka ilə bu ihtar-ı kalbînin səbəbi: Əlli seneden beri imanı kurtarmak üçün gayet qısa bir yolu bulan və Kur’an’ın bu zamanda bir mu’cize-i maneviyesi olan Risale-i Nur’un Arabistan və Pakistan’da hər yerden daha ziyade tesiratı olduğu və makbul olması, hattâ aldığımız habere göre, mahkemece tesbit edilen miktarın üç misli Risale-i Nur’un talebelerinin o havalide bulunmalarıdır. Bu sır üçün âhir hayatımda kabir kapısında bu netice-i azîmeyi görmək və beyan etmeye ruhen mecbur oldum.

§5

Sâniyen: Irkçılık fikri, Emevîler zamanında böyük bir tehlike verdiyi və Hürriyet’in başında “kulüpler” surətində böyük zərəri görülmesi və Birinci Harb-i Umumî’de yenə ırkçılığın istimali ilə mübarək qardaş Arapların mücahid Türklere qarşı zərəri görüldüğü kimi indi də uhuvvet-i İslâmiyeye qarşı istimal edilebilir və istirahat-i umumiye düşmanları gizli dinsizler, yenə o ırkçılıkla böyük zərər vermeye çalıştıklarına emareler görünür.

§6

Halbuki menfî hareketle başkasının zararıyla beslenmek, ırkçılığın seciye-i fitrisi olduğu halde evvela başta Türk milleti, dünyanın hər tarafında Müslüman olduğundan onların ırkçılıkları İslâmiyet’le mezcolmuş, kabil-i tefrik deyil. Türk, Müslüman deməkdir. Hattâ Müslüman olmayan kısmı, Türklükten də çıkmışlar. Türk kimi Araplarda da Araplık və Arap milliyeti İslâmiyet’le mezcolmuş və olmaq lâzımdır. Həqiqi milliyetleri İslâmiyet’tir. O kâfidir. Irkçılık, bütün bütün bir tehlike-i azîmdir.

§7

Sizin bu defaki Irak və Pakistan’la çox qiymətli ittifakınız, inşâallah bu tehlikeli ırkçılığın zararını def’edəcək və dörd beş milyon ırkçıların yerine, dörd yüz milyon qardaş Müslümanları və səkkiz yüz milyon sulh və müsalemet-i umumiyeye şiddetle möhtac Hristiyan və sair dinler sahiplerinin dostluklarını bu vatan milletine kazandırmaya tam bir vesile olacağına, ruhuma kanaat geldiğinden sizə beyan edirəm.

§8

Sâlisen: Altmış beş sene evvel bir vali mənə bir gazete okudu. Bir dinsiz müstemlekat nâzırı Kur’an’ı elinde tutup konferans vermiş. Demiş ki: “Bu, İslâmların elinde kaldıkça biz onlara həqiqi hâkim olamayız, tahakkümümüz altında tutamayız. Ya Kur’an’ı sukut ettirmeliyiz veyahut Müslümanları ondan soğutmalıyız.”

§9

İşte bu iki fikirle, dehşetli ifsad komitesi bu biçarə, fedakâr, masum, hamiyetkâr millete zərər vermeye çalışmışlar. Mən də altmış beş sene evvel bu cereyana qarşı, Kur’an-ı Hakîm’den istimdad eyledim. Həqiqətə qarşı qısa bir yol və bir də çox böyük bir Dârülfünun-u İslâmiye tasavvuru ilə altmış beş senedir, âhiretimizi kurtarmak və onun bir faydası olaraq hayat-ı dünyeviyemizi də istibdad-ı mutlaktan və dalaletin helâketinden kurtarmaya və akvam-ı İslâmiyenin mabeynindeki uhuvvetini inkişaf ettirmeye iki vesileyi bulduk:

§10

Birinci Vesilesi: Risale-i Nur’dur ki uhuvvet-i imaniyenin inkişafına qüvvət-i iman ilə hizmet ettiğine kat’î delil, emsalsiz bir mazlumiyet və âcizlik haletinde telif edilmesi və indi âlem-i İslâm’ın ekseri yerlerinde və Avrupa və Amerika’ya da tesirini göstermesi və ihtilalcilere və dinsiz felsefeye və otuz seneden beri dehşetli bir surette maddiyyun və tabiiyyun kimi dinsizlik fikrine qarşı galebe çalması və heç bir mahkeme və ehl-i vukuf də onları cerh edememesidir. İnşâallah bir zaman da sizin kimi uhuvvet-i İslâmiyenin anahtarını bulan zatlar, bu mu’cize-i Kur’aniyenin cilvesini âlem-i İslâm’a işittireceksiniz.

§11

İkinci Vesilesi: Altmış beş sene evvel Camiü’l-Ezhere getmək istiyordum. Âlem-i İslâm’ın medresesidir deyə mən də o mübarək medresede bir ders almaya niyet ettim. Lakin kısmet olmadı. Cənabı-Haqq rahmetiyle bir fikir ruhuma verdi ki:

§12

Camiü’l-Ezher Afrika’da bir medrese-i umumiye olduğu kimi; Asya, Afrika’dan ne qədər böyük isə daha böyük bir dârülfünun, bir İslâm üniversitesi Asya’da lâzımdır. Tâ ki İslâm kavimlerini, mesela Arabistan, Hindistan, İran, Kafkas, Türkistan, Kürdistan’daki milletleri, menfî ırkçılık ifsad etmesin. Həqiqi, müsbet və kudsî və umumî milliyet-i həqiqiye olan İslâmiyet milliyeti ilə اِنَّمَا ال۟مُؤ۟مِنُونَ اِخ۟وَةٌ Kur’an’ın bir kanun-u esasîsinin tam inkişafına mazhar olsun. Və felsefe fünunu ilə ulûm-u diniye birbiriyle barışsın və Avrupa medeniyeti, İslâmiyet həqiqətləriyle tam musalaha etsin. Və Anadolu’daki ehl-i mektep və ehl-i medrese birbirine yardımcı olaraq ittifak etsin deyə vilayat-ı şarkiyenin merkezinde hem Hindistan hem Arabistan hem İran hem Kafkas hem Türkistan’ın ortasında Medresetü’z-Zehra manasında, Camiü’l-Ezher üslubunda bir dârülfünun hem mektep hem medrese olaraq bir üniversite üçün tam əlli beş senedir Risale-i Nur’un həqiqətlərine çalışdığım kimi ona da çalışmışım.

§13

En evvel bunun kıymetini –Allah rəhmət etsin– Sultan Reşad takdir edib yalnız binasını etmək üçün iyirmi min altın lira verdiyi kimi sonra mən Eski Harb-i Umumî’deki esaretimden döndüyüm vaxt, Ankara’da mevcud iki yüz mebustan yüz altmış üç mebusun imzası ilə yüz əlli min lira, o zaman paranın qiymətli vaxtında, eyni o üniversite üçün vermeyi qəbul və imza ettiler. Mustafa Kemal də içinde idi. Demək, şimdiki para ilə beş milyon liraya yaxın bir tahsisat vermekle, tâ o zamanda belə qiymətli bir üniversitenin tesisine hər şeyden ziyade ehemmiyet verdiler. Hattâ dinde çox lâkayt və Garplılaşmak və an’anattan tecerrüd etmək taraftarı bulunan bir kısım mebuslar də onu imza ettiler.

§14

Yalnız onlardan ikisi dediler ki: “Biz indi ulûm-u an’ane və ulûm-u diniyeden ziyade Garplılaşmaya və medeniyete möhtacız.”

§15

Mən də cevaben dedim:

§16

Siz, farz-ı muhal olaraq heç bir cihette ihtiyaç olmasa da ekser enbiyanın Asya’da, Şark’ta zuhuru və ekser hükemanın və feylesofların Garp’ta gelmelerinin delâletiyle; Asya’yı həqiqi terakki ettirəcək, fen və felsefenin tesiratından ziyade hiss-i dinî olduğu halde, bu fitri kanunu nazara almayarak Garplılaşmak adı ilə an’ane-i İslâmiyeyi bıraksanız və lâdinî bir esas yapsanız də dörd beş böyük milletlerin merkezinde olan vilayat-ı şarkiyede millet, vatan selâmeti üçün dine, İslâmiyet’in həqiqətlərine kat’iyen taraftar olmaq, sizə lâzım və elzemdir. Minlərlə misallerinden bir kiçik misal sizə söyleyəcəyəm:

§17

Mən Van’da iken hamiyetli Kürt bir talebeme dedim ki: “Türkler İslâmiyet’e çox hizmet etmişler. Sən onlara ne niyetle bakırsan?” dedim. Dedi: “Mən Müslüman bir Türk’ü, fâsık bir kardeşime tercih edirəm. Bəlkə babamdan ziyade ona alâkadarım. Çünki tam imana hizmet edirlər.” Bir zaman geçti –Allah rəhmət etsin– o talebem, mən esarette iken İstanbul’da mektebe girmiş. Esaretten geldikten sonra gördüm. Bazı ırkçı muallimlerden aldığı aksü’l-amel ilə o da Kürtçülük damarı ilə başqa bir mesleğe girmiş. Mənə dedi: “Mən indi gayet fâsık, hattâ dinsiz də olsa bir Kürt’ü, salih bir Türk’e tercih edirəm.” Sonra mən onu bir neçə sohbette kurtardım. Tam kanaati geldi ki: Türkler, bu millet-i İslâmiyenin kahraman bir ordusudur.

§18

Ey sual soran mebuslar! Şark’ta beş milyona yaxın Kürt var. Yüz milyona yaxın İranlı və Hintliler var. Yetmiş milyon Arap var. Qırx milyon Kafkas var. Əcəba birbirine komşu, qardaş və birbirine möhtac olan bu kardeşlere, bu talebenin Van’daki medreseden aldığı ders-i dinî mi daha lâzım? Veyahut o milletleri karıştıracaq və ırktaşlarından başqa düşünmeyen və uhuvvet-i İslâmiyeyi tanımayan sırf ulûm-u felsefeyi okumak və İslâmî ilimleri nazara almamak olan o merhum talebenin ikinci hali mi daha iyidir? Sizdən soruram?

§19

İşte bu cavabımdan sonra, an’ane aleyhinde və hər cihetle Garplılaşmak fikrini taşıyanlar, kalktılar imza ettiler. İsimlerini söylemeyəcəyəm, Allah kusurlarını affetsin, indi vefat etmişler.

§20

Râbian: Madam ki Reisicumhur gayet mühim mesail-i siyasiye içinde Şark Üniversitesini en ehemmiyetli bir mesele yapıp hattâ hârika bir tarzda altmış milyon liranın o üniversiteye sarfı üçün bir kanun çıkarmak derecesinde fevkalâde bir hizmet ilə medresenin medar-ı iftiharı və özünə böyük bir şeref verdiren bu medrese-i İslâmiyeye, eski hocalık hissiyatıyla başlaması, bütün Şark hocalarını minnettar etmiş. Və indi Orta Şark’ta sulh-u umumînin temel taşı və birinci kalesi olan bu üniversiteyi yenə mesail-i azîme-yi siyasiye içinde yeniden nazara alması; əlbəttə bu vatan, bu devlete, bu millete bu azîm faydalı hizmeti netice verəcək. Ulûm-u diniye o üniversitede esas olacaq. Çünki hariçteki qüvvət tahribatı manevîdir, imansızlıkladır. O manevî tahribata qarşı atom bombası ancaq manevî cihetinde maneviyattan qüvvət alıb o tahribatı durdurabilir.

§21

Madam ki əlli beş sene bu meseleye bütün hayatını sarf etmiş və bütün dekaikı ilə və neticeleri ilə tetkik etmiş bir adamın bu meselede reyini almaq və fikrini sormak lâzım gelirken Amerika’da, Avrupa’da bu meseleye dair istişareye kendinizi mecbur bildiğinizden əlbəttə mənim də bu meselede söz söylemeye hakkım var. Hamiyetkâr olan bütün bir millet adına sizdən beklirik.

§22

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol