Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 124. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Menderes’in Konya Nutkuna Dair Açıklaması

§2

Başvekil, sözlerinin maksatlı olaraq tefsirlere tabi tutulduğunu söylür. (Hususi muhabirimizden.)

§3

Ankara: Başvekil Adnan Menderes Konya’da söylemiş olduğu nutuk dolayısıyla yapılan neşriyat üzerine Zafer gazetesinin sorduğu bir suali bu şəkildə cevaplandırmışdır:

§4

Konya’da Hükûmet Meydanı’nda böyük bir kütle halinde toplanmış bulunan çox muhterem Konyalı vatandaşlarıma qarşı söylediyim nutkun laiklik telakkimiz hakkındaki kısmını sû-i niyet sahibi kalemlerde necə tefsire tabi tutulduğunu, mən də esefle müşahede ettim. Bunlardan bir kısım sözlerimin kardeşi kardeşe kırdıracaq bir mahiyette olduğunu, bir kısmı sağ politikacılara meydan açtığını və mukaddesatçılık yasağını ortadan kaldırdığını və netice itibarıyla Türk inkılablarının böyük esaslarından birini zedelediğini ifade etmişlerdir.

§5

Bütün bu yazılarda dikkatime çarpan cihet, Konya’daki sözlerimin takip olunan maksatlara və elde edilmek istenilen neticelere göre tahrif edilmiş olmasıdır. Meselenin iyice anlaşılması üçün evvela Konya’daki sözlerimi bir kere daha və o günkü Anadolu Ajansında neşredildiyi kimi tekrar etmək isterim. O gün eynilə belə demişdim:

§6

Indi sizə laiklik telakkimizden də bahsetmek istəyirəm. Laiklik bir taraftan din ilə siyasetin birbirinden ayrılması, digər taraftan isə vicdan hürriyeti manasına gəlir. Din ilə siyasetin kat’î surette birbirinden ayrılması esasında en kiçik tereddüde də tahammülümüz yoxdur.

§7

Vicdan hürriyeti bahsine gelince: Türk milleti Müslüman’dır və Müslüman olaraq kalacaqdır. Evvela özünə və geləcək nesillere dinini telkin etmesi, onun esasını və kaidelerini öğretmesi, ebediyen Müslüman kalmasının münakaşa götürmez bir şartıdır. Halbuki mekteplerde din dersi olmayınca evladına öz dinini telkin etmək və öğretmek isteyen vatandaşlar, bu imkânlardan mahrum edilmiş olurlar. Müslüman çocuğu dinini öğrenmek kimi çox tabiî bir haktan mahrum edilmemek icab edər. Belə mahrumiyet və imkânsızlık, vicdan hürriyetine uygundur denilmez. Bu itibarla orta mekteplerimize din dersleri koymak, yerinde bir tedbir olacaqdır.

§8

Dinsiz bir cemiyetin, bir milletin pâyidar olabileceğine inanmırıq. En ileri milletlerin də din ilə siyaset və dünya işlerini birbirinden ayırdıktan sonra ne derece dinlerine bağlı kaldıklarını bilirik. Bugünkü seviye ilə asil milletimize taassup isnadı reva görülemez. Milletimiz dinine sımsıkı bağlı olduğu qədər, umumiyetle dini en temiz duygularla benimsemektedir. İslâmlık, milletimizin vicdanında en musaffâ seviyesini bulmuşdur. Müslümanlığı və onun esaslarını, farîzalarını və kaidelerini kifayetle telkin edib öğretəcək öğretmenlerimizin yetiştirilmesine ayrıca gayret sarf ediləcəkdir. Geləcək sene lise derecesinde ilk mezunlarını verəcək olan Konya İmam Hatip Mektebinin ileri seviyede din tahsili veren bir tedris müessesesi haline getirilmesi və bu müesseselerin benzerlerinin yurtta fazlalaştırılması uygun olacaqdır, demişdir.

§9

“Konya nutkumun bu kısmını muhterem Türk efkârı qarşısında öylece tekrar ettikten sonra bunu ehemmiyetle tebarüz ettirmek isterim ki: Beyanatım, herhangi bir iltibasa mahal vermeyəcək qədər açıktır. Yapılacaq tefsirlerde, ileri sürüləcək mütalaalarda bu açık metne sadık kalmak esastır. Heç kimse mənim söylediyim sözleri tahrif hakkına sahib olmadığı kimi heç bir zaman aklımdan geçmeyen maksadı və niyetleri mənə atfetmeye, kimsenin hakkı olmamaq lâzım gəlir.”

§10

Hâşiye: Başvekilin Konya’daki ehemmiyetli nutku üçün umum Nur talebeleri və mektepli masum çocuklar adına bir tebrik yazacaktım. Indi kalbime geldi: Risale-i Nur’un serbestiyetine dair müdafaatlarımızın və ehemmiyetli bir avukatımızın ehl-i vukufa cavabının arkasında o nutku, Risale-i Nur’un serbestiyetine dair bir səbəb və senet göstermekle Anadolu’daki Müslümanları və Nur’un bütün talebelerini ona bir manevî qüvvət və duacı etmək, ezan-ı Muhammedînin ilanı onlara necə bir manevî qüvvət hükmüne geçti; bu nutukla Risale-i Nur’un serbestiyeti də ona bir manevî qüvvət hükmüne geçmesi üçün ona tebrik yerine, dava vekilimizin haklı müdafaasında bir hâşiye yaptık.

§11

Rehber’in müsaderesine bahaneleri reddeden Avukat Mihri’nin müdafaatı kimi Konya’da Başvekilin bu nutku da o bahaneleri reddeden bir hakikattir.

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol