Evvela: Eski Dâhiliye Vekili, Indi Parti Kâtib-i Umumîsi Hilmi Bey! Iyirmi sene zarfında bir tək istida dâhiliye vekili iken sənə yazdım. Lakin iyirmi senelik kaidemi bozmadım, vermedim. İstersen sənə okuyacağam. Hem eski dâhiliye vekili hem indi kâtib-i umumî sıfatlarıyla səninlə konuşacağam. Iyirmi sene hükûmetle konuşmayan, tək bir defa yenə hükûmet hesabına hükûmetin böyük bir rüknü ilə konuşan adam, on saat qədər söylese azdır. Onun üçün siz mənimlə konuşmayı bir iki saat müsaade ediniz.
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Emirdağ Lâhikası I
Emirdağ Lahiyəsi 1. Kitab 164. Məktub
Sâniyen: Indi partinin kâtib-i umumîsi itibarıyla sizə bir həqiqəti beyan etmeye özümü mecbur bilirəm. Həqiqət də şudur:
Sən kâtib-i umumî olduğun Halk Fırkasının, millet qarşısında gayet ehemmiyetli bir vazifesi var. O da şudur:
Min seneden beri âlem-i İslâmiyet’i kahramanlığı ilə memnun eden və vahdet-i İslâmiyeyi muhafaza eden və âlem-i beşeriyeti, küfr-ü mutlaktan və dalaletten şanlı bir surette kurtulmasına böyük bir vesile olan Türk milleti və Türkleşmiş onların din kardeşleri; əgər indi, eski zaman kimi kahramancasına Kur’an’a və həqiqətlər-i imana sahib çıkmazsanız və sizler kimi ehl-i hamiyet, eskide yanlış bir surette və din zararına medeniyetin propagandası yerinde doğrudan doğruya həqiqətlər-i Kur’aniye və imaniyeyi tervice çalışmazsanız, sizə kat’iyen haber verirəm və kat’î hüccetlerle ispat ederim ki âlem-i İslâm’ın muhabbet və uhuvveti yerine, dehşetli bir nefret və kahraman kardeşi və kumandanı olan Türk milletine bir adâvet və indi âlem-i İslâm’ı mahva çalışan küfr-ü mutlak altındaki anarşiliğe mağlup olub âlem-i İslâm’ın kalesi və şanlı ordusu olan bu Türk milletinin parça parça olmasına və şark-ı şimalîden çıkan dehşetli ejderhanın istila etmesine sebebiyet verəcək.
Bəli, hariçte iki dehşetli cereyana qarşı bu kahraman millet, Kur’an qüvvəti ilə dayanabilir. Yoxsa küfr-ü mutlakı, istibdad-ı mutlakı, sefahet-i mutlakı və ehl-i namusun servetini serserilere ibahe etmesini âlet edərək dehşetli bir kuvvetle gelen bir cereyanı durduracaq ancaq İslâmiyet hakikatiyle mezcolmuş, ittihat etmiş və bütün mazideki şerefini İslâmiyet’te bulmuş bu millet dayanabilir. Bu milletin hamiyet-perverleri və milliyet-perverleri, hər şeyden evvel bu mümtezic, müttehid milliyetin can damarı hükmünde olan həqiqətlər-i Kur’aniyeyi terbiye-i medeniye yerine esas tutmak və düstur-u hərəkət yapmakla o cereyanı durdurur inşâallah.
İkinci cereyan: Âlem-i İslâm’daki müstemlekatlarını özlərinə ısındırmak və tam bağlamak üçün bu vatandaki qüvvətli merkeziyet-i İslâmiyeyi dinsizlikle ittiham etmekle bozmak və âlem-i İslâm’ın irtibatını manen kesmek və uhuvvetlerini bu millete adâvete çevirmek kimi bir planla indiyə qədər bir derece muvaffak da olmuş. Əgər bu cereyanın aklı başında olsa bu dehşetli planı değiştirip hariçteki âlem-i İslâm’ı okşadığı kimi, bu merkezdeki İslâmiyet dinini okşasa hem o da çox istifadə edər hem azîm fütuhatını bir derece muhafaza edər hem bu vatan və millet dehşetli beladan kurtulur.
Əgər indi siz kâtib-i umumî olduğunuz hamiyet-perver, milliyet-perver adamlar, indiyə qədər cereyan eden və medeniyet hesabına mukaddesatı çiğneyen usûlleri muhafazaya çalışıp üç dörd şahsın inkılab namında yaptıkları icraatı esas tutarak mevcud haseneleri və inkılab iyiliklerini onlara verib və mevcud dehşetli kusurları millete verilse o vaxt üç dörd adamın seyyiesi üç dörd milyon seyyie olub bu kahraman və dindar milleti və İslâm ordusu olan Türk milletinin geçmiş asırlardaki milyarlar şerefli merhum ordularına və milyonlarla şehitlerine və milletine böyük bir muhalefet və ervahına bir manevî azap və şerefsizlik olmakla birlikdə; o üç dörd inkılabcı adamın çox az hisseleri bulunan və millet və ordunun qüvvət və himmetiyle vücud bulan haseneleri o üç dörd adama verilse o üç dörd milyon iyilikler, üç dörd haseneye inhisar edib küçülür, hiçe iner; daha dehşetli kusurlara keffaret ola bilməz.
Sâlisen: Sizə qarşı əlbəttə çox cihetlerde dâhilî və haricî muarızlar var. Mən dünya və siyasetin haline bakmadığım üçün bilemirəm. Lakin məni bu senede çox sıkıştırdıkları üçün mecburiyetle sebebine baktım ki sizə qarşı bir muarız çıkmış. Əgər o muarız mükemmel bir başçı bulup həqiqətlər-i imaniye adına çıksa idi birden sizi mağlup ederdi. Çünki bu milletin yüzde doksanı, min seneden beri an’ane-i İslâmiye ilə ruh və qəlb ilə bağlanmış. Zâhiren muhalif-i fıtratındaki emre, itaat cihetiyle serfürû etse də kalben bağlanmaz.
Hem bir Müslüman, başqa milletler kimi deyil. Əgər dinini bıraksa anarşist olur, heç bir kayıt altında kalamaz; istibdad-ı mutlaktan, rüşvet-i mutlakadan başqa heç bir terbiye və tedbirle idare edilmez. Bu həqiqətin çox hüccetleri, çox misalleri var. Qısa kesip sizin zekâvetinize havale edirəm. Bu asrın Kur’an’a şiddet-i ehtiyacını hissetmekte İsveç, Norveç, Finlandiya’dan geri kalmamak sizə elzemdir. Bəlkə onlara və onlar gibilere rehber olmaq vazifenizdir.
Siz, indiyə qədər gelen inkılab kusurlarını üç dörd adamlara verib indiyə qədər umumî harp və sair inkılabların icbarıyla yapılan tahribatları –hususan an’ane-i diniye hakkında– tamire çalışsanız hem sizə istikbalde çox böyük bir şeref və âhirette böyük kusuratlarınıza keffaret olub hem vatan və millet hakkında menfaatli hizmet edərək milliyet-perver, hamiyet-perver adına müstahak olursunuz.
Râbian: Madam ki ölüm öldürülmür və kabir kapısı kapanmır. Və madam ki siz də hər kəs kimi kabre koşuyorsunuz. Və madam ki o kat’î ölüm ehl-i dalalet üçün idam-ı ebedîdir, yüz min hamiyetçilik və dünya-perestlik və siyasetçilik onu tebdil edə bilməz. Və madam ki Kur’an, o idam-ı ebedîyi ehl-i iman üçün terhis tezkeresine çevirdiğini güneş kimi ispat eden Risale-i Nur elinize geçmiş. Və iyirmi seneden beri heç bir feylesof, heç bir dinsiz ona qarşı çıkamır, bilakis dikkat eden feylesofları imana getirir. Və bu on iki sene zarfında dörd böyük mahkemeniz və feylesof və ulemadan mürekkeb ehl-i vukufunuz, Risale-i Nur’u tahsin və tasdik və takdir edib iman hakkındaki hüccetlerine itiraz edememişler. Və bu millet və vatana heç bir zərəri olmamakla birlikdə, hücum eden dehşetli cereyanlara qarşı sedd-i Zülkarneyn kimi bir sedd-i Kur’anî olduğuna, Türk milletinden hususan mektep görmüş gençlerden yüz min şahit gösterebilirim.
Əlbəttə mənim sizə qarşı bu fikrimi tam nazara almaq, ehemmiyetli bir vazifenizdir. Siz dünyevî çox diplomatları hər zaman dinliyorsunuz; bir parça da âhiret hesabına konuşan, mənim kimi kabir kapısında vatandaşların haline ağlayan bir bîçareyi dinlemek lâzımdır.
Kiçik bir hâşiye:
Hilmi Bey! Tâli’in var. Mən, hapiste və burada iken hakkımda səni merhametsiz gördüm. Ne vaxt hiddet ettim, bedduayı niyet ettim, Hilmi Bey namında mənim bir qardaşım və Nur’un has bir şakirdini hər vaxt hayırlı duamda adı ilə zikrettiğimden sənə beddua niyet ederken, bu hayırlı duaya mazhar Hilmi Bey ismi âdeta şefaatçi oldu, məni men’etti; mən də o niyetten vazgeçtim. Sənin məni tazip eden memurlarından gelen eziyete tahammül edib o bedduadan vazgeçtim. Çox defa hayret ediyordum, mənə bu qədər sebepsiz azap vermekle birlikdə sənə hiddet etmiyordum. Demək, en sonunda səninlə dost olacağız deyə o hiss-i kable’l-vuku ilə kalbe gelmiş.
Bu istida, iyirmi seneden beri heç müracaat etmediyim halde, bir hiddet zamanında bir defa olaraq məni tazip eden dâhiliye vekili Hilmi’ye hitaben yazılmış, beray-ı malûmat Afyon Emniyet Müdürüne gönderilmiş. Manasız, lüzumsuz dörd beş defa mənə sıkıntı verdiler. “Senin yazın belə deyil, kim sənə belə yazmış?” deyə resmen məni karakola çağırdılar. Mən də dedim: Böylelere müracaat edilmez, iyirmi sene sükûtum haklı imiş.
* * *
Ey Emirdağ hükûmeti və zabıtası! Bu hasbihali bir sene evvel yazmışdım. Lakin vermedim, sakladım. Indi beş cihetle kanunsuz, məni hususi ikametgâhımda bir hizmetçimi də men’ və müdahale etmeleri kimi dünyada emsalsiz bir tarzda məni istibdad-ı mutlak altına alırlar. Kanun adına kanunsuzluk edenleri, insafa gəlmək fikriyle izhar edirəm.
Dâhiliye Vekili ilə hasbihalden bir parçadır
…
Heç bir tarihte və zemin yüzünde emsali vuku bulmayan bir zulme və on vecihle kanunsuz bir gadre və tazyike hedef olmuşum. Belə ki:
Hem şiddetli suikast eseri olaraq zehirlenmeden hasta hem gayet zayıf, yetmiş bir yaşında ihtiyar hem kimsesiz, acınacaq bir gurbette hem palto və fanila və pabucunu satmakla maişetini temin eden fakirü’l-hal hem iyirmi beş sene münzevi olmasından, binden ancaq tam sadık bir adam ilə görüşebilen bir merdüm-giriz, mütevahhiş hem iyirmi sene hayatını və eserlerini üç mahkeme və Ankara ehl-i vukufu inceden inceye tetkikten sonra bi’l-ittifak beraetine və eserleri vatana, millete zərərsiz olaraq menfaatli olmasına qərar verilmiş bir masum hem Eski Harb-i Umumî’de ehemmiyetli hizmet etmiş bir evlad-ı vatan hem indi bu milleti, bu vatanı, anarşilikten və ecnebi ifsadlarından kurtarmak üçün meydandaki təsirli âsârıyla bütün qüvvəti ilə çalışan bir hamiyet-perver; və mahkemede yetmiş şahitle ispat edildiyi kimi iyirmi beş senede bir gazeteyi okumayan, merak etmeyen və yeddi sene Harb-i Umumî’ye bakmayan, sormayan, bilmeyen və eserlerinde qüvvətli delillerle siyasetten bütün bütün alâkasını kestiğini ispat eden və dünyanıza karışmadığını adliyeleriniz resmen itiraf ettiği bir zərərsiz adam hem âhiretine və ihlasına zərər gelmemek üçün şiddetle teveccüh-ü âmmeden kaçan və kardeşlerinin onun hakkındaki hüsn-ü zanlarından və medihlerinden çekinen, beğenmeyen bu biçarə Said’e; başta Dâhiliye Vekili olan sən, Afyon Valisini və Emirdağ Zabıtasını musallat edib hər gün bir ay haps-i münferid azabını çektirmek və tecrid-i mutlak içinde təkbaşına bir haps-i münferidde durmaya mecbur etmək, hangi maslahatınız iktiza edər, hangi kanun bu dehşetli gadre müsaade edər deyə hukuk-u umumiyeyi muhafaza eden adliyenin yüksək dairesi vasıtasıyla dâhiliye vekiline beyan edirəm.
Zulmen bütün hukuk-u medeniyeden və insaniyeden və yaşamak hakkından mahrum edilen
Said Nursî

