Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 82. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ

§2

Aziz qardaşlarım!

§3

Eski Said’in matbu eski eserlerinden biri elime geçti. Merak və dikkatle baktım. Bu gelen fıkra kalbe geldi. Münasipse Mektubat âhirinde yazılsın.

§4

Evvela: Hürriyet’in üçüncü senesinde aşâirler arasında meşrutiyet-i meşruayı aşâire tam bildirmek və qəbul ettirmek üçün Ertuş aşâiri içinde hususan Gevdan və Mamhuran’a verdiyi ders və 1329’da Matbaa-i Ebuzziya’da tabedilen, qırx bir sene evvel tabedilmiş lakin maatteessüf iyirmi otuz seneden beri arıyordum, bulamamışdım. Bu defa biri bir nüsha bulup mənə göndermiş. Mən də Eski Said kafasını alıb və Yeni Said’in sünuhatıyla dikkatle mütalaa ettim.

§5

Anladım ki Eski Said, acib bir hiss-i kable’l-vuku ilə otuz qırx sene sonra indi vukua gelen vukuat-ı maddiye və maneviyeyi hissetmiş. Və bedevî Ekrad aşâiri perdesi arkasında, bu zamanın medeni perdesini özlərinə maske yapan və vatan-perverlik perdesi altında dinsiz və həqiqi bedevî və həqiqi mürteci yani bu milleti, İslâmiyet’ten evvelki âdetlerine sevk eden hainleri görmüş kimi onlarla konuşup başlarına vurur.

§6

Sâniyen: O matbu eserin yüz beşinci sahifeden tâ yüz dokuza qədər parçaya dikkatle baktım. O zamanda aşâire ders verdiyim o sualler və cavablar vaxtında mühim bir veli içlerinde bulunuyormuş. Mənim də haberim yox. O makamda şiddetli itiraz etti.

§7

Dedi: “Sen ifrat edirsən, hayali həqiqət görürsən, bizi də tahkir edirsən. Âhir zamandır, gittikçe daha fenalaşacaq.”

§8

O vaxt, ona qarşı matbu kitabda belə cavab vermiş:

§9

Hər kəsə dünya terakki dünyası olsun, yalnız bizim üçün mi tedenni dünyasıdır? Elə deyilmi? İşte mən də sizinlə konuşmayacağam, bu tarafa dönürəm; müstakbeldeki insanlarla konuşacağam.

§10

Ey yüzden tâ üç yüz seneden sonraki yüksək asrın arkasında gizlenmiş, sâkitane mənim sözümü dinleyen və bir nazar-ı hafiyy-i gaybî ilə məni temaşa eden Said, Hamza, Ömer, Osman, Yusuf, Ahmed vs. sizə hitap edirəm.

§11

Tarih denilen mazi derelerinden sizin yüksək istikbalinize uzanan telsiz telgraf ilə sizin ilə konuşuram. Ne yapayım acele ettim, kışta geldim. Siz inşâallah cennet-âsâ bir baharda gelirsiniz. Indi ekilen nur toxumları, zemininizde çiçək açacaklar.

§12

Sizdən bunu rica ederim ki mazi kıtasına geçmek üçün geldiğiniz vaxt mezarıma uğrayınız. O çiçeklerin bir neçə tanesini mezar taşı denilen, kemiklerimi misafir eden torpağın kapıcısının başına takınız.

§13

Yani İhtiyar Risalesi’nin On Üçüncü Rica’sında beyan ettiği kimi Medresetü’z-Zehranın mekteb-i iptidaîsi və Van’ın yekpare taşı olan kalesinin altında bulunan Horhor Medresemin vefat etmesi və Anadolu’da bütün medreselerin kapatılması ilə vefat etmelerine işarə edərək umumunun bir mezar-ı ekberi hükmünde olmasına bir alâmet olaraq, o azametli mezara azametli Van Kalesi mezar taşı olmuş. Ey yüz sene sonra gelenler! Bu kalenin başında bir medrese-i Nuriye çiçeğini yapınız. Cismen dirilmemiş lakin ruhen bâki və geniş bir heyette yaşayan Medresetü’z-Zehrayı cismanî bir surette bina ediniz, deməkdir.

§14

Zaten Eski Said ekser həyatı o medresenin hayaliyle gitmiş və o matbu risalenin yüz qırx yeddinci sahifeden tâ yüz əlli yeddinci sahifeye qədər Medresetü’z-Zehranın tesisine və faydalarına dair ehemmiyetli həqiqətləri yazmış.

§15

Bir fâl-i hayırdır ki iyirmi beş senelik dehşetli və medreseleri öldüren istibdadın kırılması ilə Maarif Vekili Tevfik, Van’da Şark Üniversitesi namında Medresetü’z-Zehrayı inşa etmesine qərar vermesi və ümidin haricinde Başçı Celal də mühim meseleler içinde Tevfik’in fikrine iştirak etmesi, Eski Said’in qırx sene evvelki sözü və ricası doğru çıkacağını gösterir.

§16

Indi qırx beş sene evvelki cavabının izahında üç həqiqət beyan ediləcək.

§17

Birincisi: Eski Said bir hiss-i kable’l-vuku ilə iki acib hâdiseyi hissetmiş lakin rüya-yı sadıka kimi tabire möhtac imiş. Necə bir kırmızı perde ilə beyaz və ya siyah bir şeye bakılırsa kırmızı görünür. O da siyaset-i İslâmiye perdesiyle o həqiqətə bakmış. Həqiqətin surəti bir derece şeklini değiştirmiş. O hazır böyük veli də o yanlışını görüb o cihette şiddetle itiraz etmiş. İşte o həqiqət iki kısımdır:

§18

Birincisi: Bu Osmanlı ülkesinde böyük bir parlak nur çıkacaq, hattâ Hürriyet’ten evvel çoxlu defa talebelere teselli vermək üçün “Bir nur çıkacaq, gördüyümüz bütün fenalıklara qarşı bu vatana saadet temin edəcək.” dirdi. İşte qırx sene sonra Risale-i Nur o həqiqəti kör gözlere də gösterdi.

§19

İşte Nur’un zâhiren, kemiyeten dar cihetine bakmayarak həqiqət cihetinde keyfiyeten geniş və fevkalâde menfaatini hissetmesi suretiyle hem də siyaset nazarıyla bütün memleket-i Osmaniyede olacaq kimi ifade etmiş. O böyük veli, onun dar daireyi geniş tasavvurundan ona itiraz etmiş. Hem o zat haklı hem Eski Said bir derece haklıdır.

§20

Çünki Risale-i Nur imanı kurtarması cihetiyle o dar dairesi madam ki hayat-ı bâkiye və ebediyeyi imanla kurtarır. Bir milyon talebesi, bir milyar hükmündedir. Yani bir milyon deyil bəlkə min insanın hayat-ı ebediyesini temine çalışmak, bir milyar insanın hayat-ı fâniye-i dünyeviye və medeniyetine çalışmaktan daha qiymətli və manen daha geniş olması; Eski Said’in o rüya-yı sadıka kimi olan hiss-i kable’l-vuku ilə o dar daireyi bütün Osmanlı memleketini ihata edeceğini görmüş. Bəlkə inşâallah o görüş, yüz sene sonra Nurların ektiği toxumların sümbüllenmesi ilə eynilə o geniş daire Nur dairesi olacaq, onun yanlış tabirini sahih gösterəcək.

§21

İkinci Həqiqət: Qırx sene evvel Eski Said bu matbu kitabetlerinde, İşaratü’l-İ’caz’ın baştaki ifade-i meramında və sair eserlerinde musırrane və mükerreren talebelerine dirdi ki: Hem maddî hem manevî böyük bir zelzele-i içtimaî və beşerî olacaq. Mənim dünya terki ilə inzivamı və mücerred kalmamı gıpta edecekler dirdi. Hattâ Hürriyet’in birinci senesinde İstanbul’da Camiü’l-Ezherin Reis-i Uleması olan Şeyh Bahît Hazretleri (rh) İstanbul’da Eski Said’e sordu:

§22

مَا تَقُولُ فٖى حَقِّ هٰذِهِ ال۟حُرِّيَّةِ ال۟عُث۟مَانِيَّةِ وَ ال۟مَدَنِيَّةِ ال۟اَو۟رُوبَائِيَّةِ

§23

Said cevaben demiş:

§24

اِنَّ ال۟عُث۟مَانِيَّةَ حَامِلَةٌ بِدَو۟لَةٍ اَو۟رُوبَائِيَّةٍ فَسَتَلِدُ يَو۟مًا مَا وَ ال۟اَو۟رُوبَا حَامِلَةٌ بِال۟اِس۟لَامِيَّةِ فَسَتَلِدُ يَو۟مًا مَا

§25

Yani Osmanlı hükûmetindeki hürriyete ne dirsən və Avrupa hakkında fikrin nedir?

§26

O vaxt Eski Said demiş: Osmanlı hükûmeti Avrupa ilə hamiledir, Avrupa kimi bir hükûmeti doğuracaq. Avrupa da İslâmiyet’e hamiledir, o da bir İslâm devleti doğuracaq. Şeyh Bahît’e söylemiş.

§27

O allâme zat demiş: Mən də tasdik edirəm. Beraberinde gelen hocalara dedi: Mən bununla münazara edib galebe edemem.

§28

Birinci tevellüdü gözümüzle gördük. Bir çeyrek asır Avrupa’dan daha dinden uzaq.

§29

İkinci tevellüd də inşâallah iyirmi otuz sene sonra çıkacaq. Çox emarelerle hem şarkta hem garpta Avrupa içinde bir İslâm devleti çıkacaq.

§30

Üçüncü Həqiqət: Hem Eski Said hem Yeni Said, hem maddî hem manevî böyük bir hâdise Osmanlı memleketinde böyük və dehşetli və tahribatçı bir zelzele-i beşeriye Osmanlı memleketinde olacaq deyə hiss-i kable’l-vuku ilə Eski Said mükerrer və musırrane haber verirdi. Halbuki o his ilə nur meselesinin aksi ilə gayet geniş daireyi dar görmüş. Zaman onu İkinci Harb-i Umumî ilə tam tasdik ettiği halde, onun o çox geniş daireyi Osmanlı memleketinde gördüyünü belə tabir edir ki:

§31

İkinci Harb-i Umumî beşere ettiği tahribat-ı azîme gerçi çox geniştir. Lakin hayat-ı dünyeviyeye və bekasız medeniyete baktığı cihetinde Osmanlıdaki tahribata nisbeten dardır. Osmanlıdaki manevî zelzele hayat-ı ebediye və saadet-i bâkiyenin zararına bir tahribat və bir zelzele-i maneviye-i İslâmiye manen o İkinci Harb-i Umumî’den daha dehşetli olmasından Eski Said’in o sehvini tashih edir və rüya-yı sadıkasını tam tabir edir və o hiss-i kable’l-vukuunu gözlere gösterir. Və o muteriz ehl-i velayeti zâhiren haklı lakin hakikaten Eski Said’in o hissi daha haklı olduğunu ispatla, o veli zatın itirazını tam reddedir.

§32

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol