Bugünlerde Tefsir’in və Onuncu Söz’ün tevafukatına baktım. Öz özümə dedim ki: Bu ziyade tafsilat israftır, ehemmiyetli meseleler çoktur, vaxt zayi olmasın. Birden ihtar edildi ki: O tevafuk altında çox ehemmiyetli bir mesele vardır. Hem madam ki tevafukta bir inayet-i hâssa və iltifat-ı Rahmanî Risale-i Nur’a qarşı tezahür etmiş. O iltifata qarşı hiss-i şükran və memnuniyet və müteşekkirane sevinç, ne qədər ifratkârane də olsa israf ola bilməz. Bu ihtar mücmelini iki cihetle izah edəcəyəm:
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Kastamonu Lâhikası
Kastamonu Lahiyəsi 33. Məktub
Birincisi: Hər şeyde –ne qədər cüz’î də olsa– bir kasd və iradenin cilvesi bulunmasıdır; tesadüf, həqiqi olaraq olmamasıdır. Bəli, kesretin en çox dağınık və en ziyade tesadüfe verilen, kelimattaki hurufatın vaziyetleridir. Hususan kitabette, madam ki heç münasebeti olmayan və ihtiyar-ı beşerî karışmayan hurufatın vaziyetlerinde bir tenasüp, bir nizam bulunur; əlbəttə bir irade-i gaybî tahtında vaziyetler verilir. Heç bir şey daire-i ilim və kudretinden hariç olmadığı kimi daire-i irade və meşietinden də hariç deyildir ki belə cüz’î və dağınık şeylerde də bir tenasüp gözetilir və tanzim edilir. Və o tanzim içinde və irade-i âmme cilvesinde, bir inayet-i hâssa surətində, Risale-i Nur’a bir imtiyaz nevinde, hususi bir teveccüh və iltifat görülmüş. Mən bu derin meseleyi görmək üçün İşaratü’l-İ’caz tefsirinin tevafukatına dikkat ettim, kat’î bir kanaat ilə o sırrı bildim və hissettim.
İkinci cihet: Necə ki çox mübarək və kudsî böyük bir zat, gayet fakir və möhtac bir adama, ümit edilmediyi bir tarzda, iltifatkârane, bir kapta bazı kâğıtlara sarılı bir hədiyyə ihsan etse, əlbəttə o biçarə adam, o çox böyük zata qarşı, hediyenin minlərlə mislinden fazla teşekkür etmək istəyər. Və min o hədiyyə qədər qiymətli bulunan, o hədiyyə ilə gösterilen iltifatına qarşı, ne qədər teşekkürde israf və ifrat etse də makbuldür. Və o çox mübarək zatın o hediyesine sardığı kâğıtları da teberrük deyip şeker kimi yese hattâ o hədiyyə içindeki cevizlerin sərt kabuklarını da teberrük deyə ekmek kimi yutsa və o hediyenin kabını mübarək bir kitab kimi öpse və başına koysa israf olmadığı kimi; eynilə elə də Risale-i Nur yüzünde irade-i âmme, inayet-i hâssa iltifatını tevafuk zarfıyla ihsan edilmiş. Əlbəttə tevafuka dair tafsilat, tasvirat fiilî teşekküratın bir nev’idir və sevincin və minnettarlığın heyecanlı tereşşuhatıdır. Kusura bakılmaz. Bəli, belə bir zatın iltifatını gösteren maddî qırx para ihsanına qarşı qırx min teşekkür edilse israf deyil.
İkinci Mesele: Mən hem özümdə hem bu yakındaki Risale-i Nur talebelerinde, şuhur-u muharremeden sonra bir yorgunluk və şevkte bir fütur görüyordum. Sebebini vâzıhen bilmiyordum. Indi, eskide söylediyim tahminî səbəb, həqiqət olduğunu gördüm. Belə ki:
Necə maddî hava fena isə fena təsir edir. Manevî hava da bozulsa hər kəsin istidadına göre bir sarsıntı verir. Şuhur-u selâse və muharremede âlem-i İslâm manevî havası, umum ehl-i imanın âhiret kazancına və ticaretine ciddi teveccühleri və himmetleri və tenvirleri o havayı safileştirir, güzelleştirir. Müthiş arızalara və fırtınalara mukabele edir. Hər kəs o sayede və sayesinde derecesine göre istifadə edər.
Lakin o şuhur-u mübareke gittikten sonra, âdeta o âhiret ticaretinin meşheri və pazarı değiştiği kimi; dünya sergisi açılmaya başlır. Ekser himmetler, bir derece vaziyeti değişir. Havayı tesmim eden buharat-ı muzahrefe o manevî havayı bozar. Hər kəs derecesine göre ondan zedelenir.
Bu havanın zararından kurtulmak çarəsi, Risale-i Nur’un gözüyle bakmak və ne qədər müşkülat ziyadeleşse kudsî vazife itibarıyla daha ziyade ciddiyet və şevkle hərəkət etmektir. Çünki başkaların füturu və çekilmesi, ehl-i himmetin şevkini, gayretini ziyadeleştirmeye sebeptir. Çünki gidenlerin vazifelerini də bir derece yapmaya özünü mecbur bilir və bilmelidirler.

