Lem'alar

The Seventh Gleam

منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

شامل هفت نوع اخبارغیبی مندرج در آیه پایانی سوره فتح است. بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ لَقَد۟ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّؤ۟يَا بِال۟حَقِّ لَتَد۟خُلُنَّ ال۟مَس۟جِدَ ال۟حَرَامَ اِن۟ شَٓاءَ اللّٰهُ اٰمِنٖينَ مُحَلِّقٖينَ رُؤُسَكُم۟ وَ مُقَصِّرٖينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَم۟ تَع۟لَمُوا فَجَعَلَ مِن۟ دُونِ ذٰلِكَ فَت۟حًا قَرٖيبًا ۝ هُوَ الَّذٖٓى اَر۟سَلَ رَسُولَهُ بِال۟هُدٰى وَدٖينِ ال۟حَقِّ لِيُظ۟هِرَهُ عَلَى الدّٖينِ كُلِّهٖ وَ كَفٰى بِاللّٰهِ شَهٖيدًا ۝ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَالَّذٖينَ مَعَهُٓ اَشِدَّٓاءُ عَلَى ال۟كُفَّارِ رُحَمَٓاءُ بَي۟نَهُم۟ تَرٰيهُم۟ رُكَّعًا سُجَّدًا يَب۟تَغُونَ فَض۟لًا مِنَ اللّٰهِ وَ رِض۟وَانًا سٖيمَاهُم۟ فٖى وُجُوهِهِم۟ مِن۟ اَثَرِ السُّجُودِ ذٰلِكَ مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ وَ مَثَلُهُم۟ فِى ال۟اِن۟جٖيلِ كَزَر۟عٍ اَخ۟رَجَ شَط۟ئَهُ فَاٰزَرَهُ فَاس۟تَغ۟لَظَ فَاس۟تَوٰى عَلٰى سُوقِهٖ يُع۟جِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغٖيظَ بِهِمُ ال۟كُفَّارَ وَعَدَ اللّٰهُ الَّذٖينَ اٰمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِن۟هُم۟ مَغ۟فِرَةً وَ اَج۟رًا عَظٖيمًا (فتح:29-27) «حقا خدا رؤياى پيامبر خود را تحقق بخشيد [كه ديده بود] شما بدون شك به خواست‏خدا در حالى كه سر تراشيده و موى [و ناخن] كوتاه كرده‏ايد با خاطرى آسوده در مسجد الحرام درخواهيد آمد خدا آن‏چه را نمى‏دانستيد دانست و غير از اين پيروزى نزديكى [براى شما] قرار داد؛ اوست كسى كه پيامبر خود را به [قصد] هدايت با آيين درست روانه ساخت تا آن را بر تمام اديان پيروز گرداند و گواه‏بودن خدا كفايت مى‏كند؛ محمد(ع) پيامبر خداست و كسانى كه با اويند بر كافران سختگير [و] با هم‏ديگر مهربانند آنان را در ركوع و سجود مى‏بينى فضل و خشنودى خدا را خواستارند علامت [مشخصه] آنان بر اثر سجود در چهره‏هاي‌شان است اين صفت ايشان است در تورات و مثل آن‏ها در انجيل چون كِشته‏یی‏ست كه جوانه خود برآورد و آن را مايه دهد تا ستبر شود و بر ساقه‏هاى خود بايستد و دهقانان را به شگفت آورد تا از [انبوهى] آنان [خدا] كافران را به خشم دراندازد خدا به كسانى از آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند آمرزش و پاداش بزرگى وعده داده‏است؛» این سه آیه سوره فتح وجوه اعجازی فراوانی دارد. وجه اخبار بالغیب از ده وجه کلی اعجاز قرآن معجز بیان، در این سه آیه به هفت هشت وجه به شرح زیر مشاهده می‏شود:

§2

لَقَد۟ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّؤ۟يَا ... الخ با قطعیت فتح مکه را پیش از وقوع خبر می‏دهد. این امر دو سال بعد به همان صورت که (قرآن) خبر داده بود واقع می‏شود.

§3

عبارت فَجَعَلَ مِن۟ دُونِ ذٰلِكَ فَت۟حًا قَرٖيبًا خبر می‏دهد صلح حدیبیه گرچه در ظاهر علیه اسلام دیده می‏شود و به نظر می‏رسد قریش در آن تا حدی غالب شده است، اما به لحاظ معنا در حکم فتحی بزرگ خواهد بود و کلید سایر فتوحات می‏شود؛ در حقیقت شمشیر مادی با صلح حدیبیه موقتاً در نیام قرار گرفت و شمشیر الماس نشان و بارقه آسای قرآن حکیم بیرون آمد و قلوب و عقول را فتح کرد. به مناسبت مصالحه با یک‏دیگر اختلاط کردند. محاسن اسلام و انوار قرآن پرده‏های عناد و تعصبات قومی ‏را درید و احکامش به اجرا درآمد، مثلاً خالد بن ولید که از نوابغ جنگ بود و عمرو بن العاص که نابغه در سیاست بود شکست را نمی‏پذیرفتند، اما شمشیر قرآن که به‏واسطه صلح حدیبیه جلوه خود را بروز داد آن‌ها را مغلوب نمود؛ طوری که حضرت خالد در کمال انقیاد خود را در مدینه منوره تسلیم اسلام نمود و «سیف الله» لقب گرفت و شمشیری برای فتوحات اسلامی‏شد. سؤالی مهم: حکمت شکست اصحاب فخر العالمین و حبیب رب العالمین حضرت رسول اکرم (ع) در مقابله با مشرکین در انتهای اُحد و ابتدای حُنین چیست؟ پاسخ: در آن زمان در میان مشرکان اشخاص زیادی مانند حضرت خالد بودند که در آینده با بزرگان صحابه هم طراز می‏شدند؛ با توجه به آینده پر افتخار آنان و برای این‌که عزت‏شان به تمامی ‏لطمه نخورد، حکمت الهی در عوض حسنات آتی، پاداش‏شان را از پیش به آن‌ها داد و مانع شد که عزت‌شان به‌کلي خدشه‌دار گردد. پس می‏توان گفت اصحاب ایام گذشته مغلوب اصحاب ایام آتی شدند تا اصحاب آتی نه بر اثر ترس از برق شمشیرها بلکه با شوق مشاهده بارقه حقیقت وارد جرگه اسلام شوند و شهامت فطری آن‌ها دچار ذلت چندانی نگردد.

§4

با قید «لاتخافون» خبر می‏دهد که «شما در امنیت مطلق کعبه را طواف خواهید کرد.» این در حالی است که اکثریت اقوام بدوی جزیرة العرب دشمن بودند و بخش اعظم قبیله قریش و ساکنان اطراف مکه نیز (با پیامبر) دشمنی می‏کردند. (قرآن) در این وضع خبر می‏دهد که «به‏زودی و بدون این‌که احساس ترس و واهمه کنید کعبه را طواف خواهید کرد.» اطلاع می‏دهد که جزیرة العرب را تحت انقیاد خود درمی‏آورید، همه قریشیان را مسلمان می‏کنید و امنیت کامل را برقرار خواهید کرد؛ و همان‌طور که خبر داده بود وقوع می‏یابد.

§5

هُوَ الَّذٖٓى اَر۟سَلَ رَسُولَهُ بِال۟هُدٰى وَ دٖينِ ال۟حَقِّ لِيُظ۟هِرَهُ عَلَى الدّٖينِ كُلِّهٖ با قاطعیت خبر می‏دهد «دینی که رسول اکرم(ع) آورده است بر همه دین‏ها غلبه خواهد یافت.» این خبر را زمانی می‏دهد که مسیحیت و یهودیت و مجوسیت صدها میلیون پیرو داشته و دین رسمی‏دولت‏های بزرگی چون روم و چین و ایران بوده‌اند، دولت‏هایی که هریک صدها میلیون تبعه داشتند. محمد عربی(ع) هنوز نتوانسته بود بر قبیله کوچک خود کاملاً غلبه کند و حالا گفته می‏شد دین او بر همه دین‌ها غالب خواهد شد و همه دولت‌ها را شکست خواهد داد. (قرآن) این خبر را کاملاً واضح و با قاطعیت می‏دهد. آینده، با امتداد شمشیر اسلام از اقیانوس هند تا اقیانوس اطلس صحت خبر فوق را تصدیق نمود.

§6

ذٰلِكَ مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ از دو بُعد زیر اخبار غیبی‏ست:

§7

اوصاف صحابه در تورات را که در نسبت با فردی اُمی‏مانند حضرت پیامبرr در حکم غیب است خبر می‏دهد. آری، در تورات (چنان‏که در مکتوب نوزدهم بیان شده است) پیرامون اصحاب پیامبری که در آخرالزمان می‏آید این عبارت وجود دارد: «بیرق قدسیان را دارند» یعنی اصحاب او اهل طاعت و عبادت و اهل صلاحیت و ولایت هستند. این اوصاف در تورات با تعبیر قدسیان یعنی آنان که «مقدس»‌اند بیان شده است. با این‌که به‏سبب ترجمه تورات به زبان‏های گوناگون تحریفات زیادی در آن به وجود آمد، اما (تورات فعلی) در آیات متعدد حکم مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ را تصدیق می‏کند.

§8

اخبار غیبی این است که با مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ خبر می‏دهد «صحابه و تابعین در عبادت به درجه‏یی می‏رسند که نورانیت روح‏شان در چهره آن‌ها می‏درخشد و بر اثر کثرت سجود بر پیشانی آن‌ها مُهری از نوع خاتم ولایت دیده خواهد شد.» آری، آینده این مطلب را به‏وضوح و با قطعیت اثبات کرده است. در بحبوحه فتنه‏های عجیب و دغدغه‏های سیاسی، افراد فراوان بسیار مهمی‏چون زین العابدین که شبانه روز هزار رکعت نماز می‏خواند یا طاووس یمنی که چهل سال نماز صبح را با وضوی نماز عشاء خواند، سرّ مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ را نشان داده‌اند.

§9

عبارت وَ مَثَلُهُم۟ فِى ال۟اِن۟جٖيلِ كَزَر۟عٍ اَخ۟رَجَ شَط۟ئَهُ فَاٰزَرَهُ فَاس۟تَغ۟لَظَ فَاس۟تَوٰى عَلٰى سُوقِهٖ يُع۟جِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغٖيظَ بِهِمُ ال۟كُفَّارَ از دو بُعد زیر اخبار غیبی‏ست:

§10

خبر دادن از اخبار مربوط به صحابه در انجیل که در نسبت با نبی اُمی‏ در حکم غیب است. آری، در وصف پیامبری(ع) که در آخر الزمان می‏آید در انجیل آیاتی مانند «مَعَهُ قَضِیبٌ مِنْ حَدِیدٍ وَ اُمَّتُهُ کَذَالِکَ» وجود دارد، یعنی هم‌چون حضرت عیسی (ع) بی‌شمشیر نیست، پیامبری صاحب السیف خواهد آمد که مأمور است به جهاد و اصحابش نیز شمشیر به‏دست و مأمور به جهادند؛ در جایی از انجیل می‏گوید: «من می‏روم تا رییس عالم بیاید.» یعنی رییس عالم می‏آید. به عبارت دیگر از دو فقره مذکور انجیل دانسته می‏شود که گرچه تعداد اصحاب در آغاز اندک و توان‌شان ناچیز به نظر خواهد رسید اما چون هسته (نباتات) نشو و نما می‏کنند و می‏بالند و پرقدرت می‏شوند. آن گاه زمانی که غیض کفار را در گلویشان خفه می‏کنند با شمشیرهایشان نوع بشر را مُسخر خود ساخته و اثبات خواهند کرد که رییس‏شان پیامبر(ع) رییس عالم است. این مطلب دقیقاً بیانگر معنی آیه سوره فتح می‏باشد.

§11

عبارت مزبور خبر می‏دهد، که اصحاب گرچه به دلیل ضعف و تعدادِ اندک، صلح حدیبیه را می‏پذیرند اما پس از مدت کمی‏چنان قدرت و شکوه و عظمتی می‏یابند که در نسبت با سنبله‏هایی که به دست قدرت بر مزرعه روی زمین کاشته شده و به سبب غفلت نوع بشرِ زمانه کوتاه، بی‏قوت و ناقص و بی‌برکت‌اند، پرقدرت و پرثمر و بابرکت افزایش می‏یابند و نیرو می‏گیرند و حاکمیت‏های پرطمطراق را در غیظی برآمده از غبطه و رشک و حسادت رها خواهند کرد. آری، آینده این اخبار غیبی را بسیار واضح و درخشان نشان داده است. در این خبر اشاره پنهان دیگری هست؛ در حالی که صحابه را با توصیفات مهم مورد تمجید قرار می‏دهد و در حالی که از نظر مقام لازم است بزرگ‏ترین پاداش وعده داده شود، با کلمه «مغفره» اشاره می‏کند که در آینده صحابه به‏سبب فتنه‌ها دچار قصورهای مهمی‏می‏شوند، زیرا مغفرت بر وقوع قصور دلالت دارد. در آن زمان مهم‏ترین مطلوب و عالی‌ترین احسان در نظر صحابه «مغفرت» خواهد بود و بزرگ‏ترین پاداش نیز عفو، و مجازات نکردن است. واژه «مغفرت» همان‌طور که این اشاره لطیف را نشان می‏دهد، با جمله لِيَغ۟فِرَلَكَ اللّٰهُ مَا تَقَدَّمَ مِن۟ ذَن۟بِكَ وَمَا تَاَخَّرَ در ابتدای سوره مناسبت دارد. درابتدای سوره، بحث از مغفرت درباره گناهان نیست چرا که پیامبر دارای عصمت است و مرتکب گناهی نمی‏شود، بلکه با معنایی شایسته‌ی مقام نبوت، به پیامبر مژده مغفرت داده می‏شود و در آخر نیز به صحابه بشارت مغفرت داده می‏شود. این امر لطافت دیگری را به اشاره مذکور می‏افزاید. از ده وجه اعجاز بیان شده در سه آیه پایانی سوره فتح فقط هفت مورد از وجوه فراوان اخبار غیبی را مورد بحث قرار دادیم. در انتهای کلام بیست و ششم که درباره قَدَر و اختیار جزیی انسان است به لمعه مهمی ‏از اعجاز موجود در حروف آیه پایانی اشاره شده است. این آیه انتهایی هم‏چنان که با عباراتش ناظر بر صحابه است با قیدهایش نیز متوجه احوال ایشان می‏باشد. همان‌طور که با الفاظش اوصاف صحابه را بیان می‏کند با حروف و تکرار عددی حروف به کسانی چون اصحاب بدر، احد، حنین، صفه و رضوان از طبقات مشهور صحابه اشاره دارد. نیز با جهت توافقي که به مثابه کلید نوعی از علم جفر است و با حساب ابجد، اسرار فراوانی را افاده می‏کند. سُب۟حَانَكَ لَا عِل۟مَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّم۟تَنَٓا اِنَّكَ اَن۟تَ ال۟عَلٖيمُ ال۟حَكٖيمُ به مناسبت اخبار غیبی‏ای که در آخرین آیه سوره فتح با معنای اشاری آمده است و به این مناسبت که در آیه زیر، همان خبر با همان معنای اشاری آمده است کمی ‏درباره‌اش بحث می‏کنیم.

§12

وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطاً مُسْتَقٖيماً ۝ وَمَنْ يُطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ فَاُو۬لٰٓئِكَ مَعَ الَّذٖينَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيّٖنَ وَالصِّدّٖيقٖينَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِحٖينَۚ وَحَسُنَ اُو۬لٰٓئِكَ رَفٖيقاًؕ (نسا:69-68) «و قطعاً آنان را به راهى راست هدايت مى‏كرديم؛ و كسانى كه از خدا و پيامبر اطاعت كنند در زمره كسانى خواهند بود كه خدا ايشان را گرامى داشته [يعنى] با پيامبران و راستان و شهيدان و شايستگانند و آنان چه نيكو هم‏دمانند؛» از هزاران نکته‏یی که در بیان این آیه هست به «دو نکته» زیر اشاره می‏کنیم:

§13

هم‏چنان که قرآن معجز بیان با مفاهیم و معانی صریح، حقایق را بیان می‏کند با اسلوب‌ها و ویژگی‏های ساختاری‏اش نیز معانی اشاری فراوانی را بیان می‏دارد. هر آیه طبقات معنایی متعددی داشته، و قرآن ریشه در علمی ‏فراگیر دارد، لذا ممکن است همه معانی (مورد نظر مفسرین) مراد باشد. مانند کلام انسان نیست که به سبب افکاری محدود و اراده شخصی در یکی دو معنا منحصر شود. بر اساس همین سرّ، حقایق بی‏شمار آیات قرآن توسط اهل تفسیر بیان شده است. البته حقایق بسیار زیادی هست که مفسران هنوز بیان نکرده‌اند. مخصوصاً گذشته از حروف و معنای صریح، در اشارات قرآنی علوم بسیار مهمی‏وجود دارد.

§14

یکی از نکات اعجازی قرآن حکیم که از لحاظ توافق و هم‏خوانی ظاهر می‏گردد این است: اسمای الله، رحمن، رحیم، رب و هو به جای اسم جلاله، بیش از چهار هزاربار در قرآن به‏کار رفته است. بِس۟مِ اللّٰهِ الرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ نیز (با توجه به نوع دوم حساب ابجد که به ترتیب حروف هجایی‏ست) چهار هزار و اندی می‏شود. از خرده‌ها در اعداد بزرگ صرف‏نظر شد چون در تطابق‌ها و هماهنگی‌ها خللی ایجاد نمی‏کند. الٓمٓ با دو «واو» عطفی که در بر دارد دویست و هشتاد و اندی می‏شود؛ که علاوه‌بر این‌که با دویست و هشتاد و اندی اسم جلاله در سوره بقره و تعداد آیات سوره بقره که دویست و هشتاد و خرده‏یی‏ست هم‏خوانی دارد، به حساب نوع دوم ابجد که به طرز هجایی‏ست، چهار هزار و خرده‏یی مي‌شود. این نیز علاوه‌بر هم‏خوانی با تعداد پنج اسم مشهور و مذکور(از اسماء الله) قطع نظر از خرده‌ها، با عدد بِس۟مِ اللّٰهِ الرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ هم‏خوانی دارد. پس می‏توان گفت بر اساس این سرّ توافق و هم‏خوانی، الٓمٓ اسمی‏ست که هم دربرگیرنده مسمای خود است، هم اسم البقره و هم اسم قرآن است، هم فهرست خلاصه‏یی است و هم نمونه و خلاصه و چکیده‏یی برای هر دوی آن‏ها و نیز مجمل بِس۟مِ اللّٰهِ الرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ می‏باشد. با حساب مشهور ابجد بِس۟مِ اللّٰهِ الرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ با عدد اسم «رب» مساوی‏ست؛ اگر «ر» مُشدَّد را در اَلرَّح۟مٰنِ الرَّحٖيمِ دو «ر» به‏شمار آوریم نهصد و نود می‏شودکه در آن صورت مدار اسرار مهمی‏خواهد بود و با نوزده حرفش کلید نهصد هزار عالم می‏شود. از لطایف هم‏خوانی لفظ جلاله در قرآن معجز بیان این است که در بالای سطر آخر صفحات سراسر قرآن هشتاد لفظ جلاله با توافق و هم‏خوانی ناظر بر هم‌اند و در بخش سطر انتهایی نیز به همان صورت هشتاد لفظ جلاله وجود دارد. دقیقاً در وسط سطرهای پایانی (برخی) صفحات، پنجاه و پنج لفظ جلاله هست که بر روی هم انطباق دارند و به نظر می‏رسد یک لفظ جلاله است که از پنجاه و پنج لفظ جلاله ترکیب می‏یابد. در ابتدای سطرهای آخر، با فاصله‌ي کلماتی یک حرفی و گاه سه حرفی و کوتاه، بیست و پنج توافق دقیق وجود دارد که اگر به پنجاه و پنج مورد قبلی اضافه شود هشتاد هم‏خوانی را به‏دست خواهد داد که با هشتاد توافق موجود در نیمه اول سطر و هشتاد توافق موجود در نیمه دوم هم‌خوانی کامل دارد. آیا چنین تناسبات و هم‏خوانی‏های لطیف، ظریف، منظم، هماهنگ و اعجاز‌آمیزی ممکن است بی‌حکمت و عاری از نکات (دقیق) باشد؟ حاشا! امکان ندارد. با کلید این هم‏خوانی‌ها و تناسبات می‏توان درهای گنجینه‏یی بااهمیت را گشود. رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذ۟نَٓا اِن۟ نَسٖينَٓا اَو۟ اَخ۟طَا۟نَا سُب۟حَانَكَ لَا عِل۟مَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّم۟تَنَٓا اِنَّكَ اَن۟تَ ال۟عَلٖيمُ ال۟حَكٖيمُ سعید نورسی

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters