(Hulusi Bey’e hitaptır.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 213. Məktub
بِاس۟مِ مَن۟ تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّب۟عُ وَال۟اَر۟ضُ وَمَن۟ فٖيهِنَّ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
... وَ عَلَي۟كُمُ السَّلَامُ وَ رَح۟مَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ بِعَدَدِ عَاشِرَاتِ دَقَائِقِ عُم۟رِكُم۟ عَمَّرَكُمُ اللّٰهُ بِالسَّلَامَةِ وَ ال۟عَافِيَةِ
Aziz Qardaşım!
Evvela: Məktubun mənə təsir etti. Lakin həqiqəti düşündüm, o teessür gitti. İşte həqiqət şudur ki:
Mabeynimizdeki münasibət və uhuvvet inşâallah hâlis və lillah üçün olduğundan zaman və mekânla mukayyed olmaz. Bir şəhər, bir vilayet, bir memleket, bəlkə küre-i arz, bəlkə dünya, bəlkə âlem-i vücud iki həqiqi dost üçün bir meclis hükmündedir. Belə dostluk və kardeşliğin firakı yox, həmişə visaldir. Fâni, mecazî, dünyevî dostluklar sahipleri firakı düşünsün, bizə ne?
Mezhebimizde (mesleğimizde) firak yox. Sən harada bulunsan bu kardeşin ilə ellerinizdeki Sözler vasıtasıyla sohbet edebilirsin. Mən də istediyim zaman, səni yanımda dərgah-ı İlahîye birlikdə el açıp niyaz etmək surətində görebilirim. Əgər qədər sizi başqa bir yere gönderse اَل۟خَي۟رُ فٖيمَا اخ۟تَارَهُ اللّٰهُ hükmünce kemal-i rıza ilə teslim ol. Hem sənin kimi inşâallah qəlbi selim, aklı müstakim, həqiqi iman dersini veren zatlara başqa yerler daha ziyade möhtacdır. Eğirdir’de lillahi’l-hamd imana çox hizmet ettin. Eğirdir’den ziyade başqa yerler bəlkə daha möhtacdır.
Sâniyen: Sorduğun birinci suale sənin kalbini tevkil edirəm. Necə fetva verirse mən də elə razıyım. Meratib-i dünya, nöqtə-i nazarımda çox ehemmiyetsiz olmakla birlikdə, sənin kimi mertebesini hizmet-i Kur’an’a medar edenler üçün, minnet altına və zillete girmemek şartıyla hoş görürəm.
İkinci sualin isə peder və validenin arzuları çox mühimdir. Kur’an-ı Hakîm bir âyet-i kerîmede, beş tarzda onlara qarşı şəfqət və hürmete emreder. Əgər suhuletle arzuları yerine gəlmək kabilse yaparsınız.
Sâlisen: Aziz qardaşlarım! Bahar və yazın meşgaleleri hem gecelerin kısalması hem şuhur-u selâsenin gitmesi və ekser kardeşlerimin bir derece hisse alması və daha sair bazı esbabın bulunması əlbəttə bir derece neşeli kış dersine fütur verir. Lakin onlardan gelen fütur, sizə fütur vermesin. Çünki o dersler, ulûm-u imaniyeden olduğu üçün bir insan yalnız öz nəfsinə dinlettirse yeter. Bâhusus siz daima bir iki həqiqi kardeşi də bulursunuz.
Hem o dersi dinleyenler yalnız insanlar deyil. Cənabı-Haqqın şüurlu çox mahlukatı vardır ki həqiqətlər-i imaniyenin istimaından çox zevk alırlar. Sizin o kısım ders arkadaşınız və müstemileriniz çoktur. Hem mütefekkirane o çeşit sohbet-i imaniye, zemin yüzünün bir manevî ziyneti və medar-ı şerefi olduğuna işarəen biri demiş:
اٰس۟مَان۟ رَش۟ك۟ بَرَد۟ بَه۟رِ زَمٖين۟ كِه دَارَد۟
يَك۟ دُو كَس۟ يَك۟ دُو نَفَس۟ بَه۟رِ خُدَا بَر۟ نِشٖينَن۟د۟
Yani semavat zemine gıpta edər ki zeminde hâlisen lillah sohbet və zikir və təfəkkür üçün bir iki adam, bir iki nefes, yani bir iki dakika birlikdə otururlar; öz Sâni’-i Zülcelal’inin çox güzel âsâr-ı rahmetini və çox hikmetli və süslü eser-i sanatını birbirine göstererek Sâni’lerini sevip sevdirirler, düşünüb düşündürürler.
Hem də ilim iki kısımdır: Bir nevi ilim var ki bir defa bilinse və bir iki defa düşünülse kâfi gəlir. Digər bir kısmı, ekmek kimi su kimi hər vaxt insan onu düşünmeye möhtac olur. Bir defa anladım, yeter diyemez. İşte ulûm-u imaniye bu kısımdandır. Elinizdeki Sözler ekseriyet itibarıyla inşâallah o cümledendir.
Bütün kardeşlerimize birer birer selâm edirəm. Zannederim müfarakat ihtimalinden, ikimizden ziyade Hakkı Efendi kardeşimiz daha ziyade sevap kazanmak emaresi olaraq daha ziyade müteessirdir. Lakin Cənabı-Haqq, hakkımızda çox emarelerle inayət və rahmetini gösterdiğinden surî iftirakımız vuku bulsa bir eser-i inayət və rəhmət olduğunu telakki etməliyik.
Râbian: Sizin kimi həqiqətə yetişmiş və hakikatteki həqiqi teselli və esaslı sevinci bulmuş zatlara, envar-ı imaniyenin və esrar-ı Kur’aniyenin neşirlerine qarşı ehl-i dalaletin və şeytanların desaisle tehacümünden neş’et eden müşkülat və gam və kedere qarşı səbir və metanet et və hüzün və merak etme demeye ihtiyaç hissetmem.
Hem hər vaxt beklediyim, ehl-i zındıkanın mənə hücumu; gayretli talebem, cesaretli biraderzadem olan uhrevî kardeşimden başlaması muhtemel olmakla birlikdə; hıfz-ı Kur’anî hər müşkülata galip və lezzet-i hizmet-i imaniye, hər kederi unutturur itikadında olduğumdan səni teşci və teşvike lüzum görmem.
Râkımu’l-huruf Hâfız Hâlid sənə selâm edər, duanı istəyər.
اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى
Âhiret Kardeşiniz
Said Nursî

