(Risale-i Nur’un tesvidinde çox hizmeti sebkat eden temiz kalpli, ihlaslı, güzel bir hâfız, müdakkik bir hoca olan Hâfız Hâlid’in bir fıkrasıdır.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 132. Məktub
Risale-i Nur’un müellifi Bediüzzaman, nadire-i cihan, hâdim-i Kur’an Said Nursî hakkında hissiyatımdan binden birini beyan edirəm:
Üstadım –özü– Nur ism-i celiline mazhardır. Bu ism-i şerif, özləri hakkında bir ism-i a’zamdır. Öz karyesinin adı Nurs, validesinin ismi Nuriye, Kādirî üstadının ismi Nureddin, Nakşî üstadının ismi Seyyid Nur Muhammed, Kur’an üstadlarından Hâfız Nuri, hizmet-i Kur’aniyede hususi imamı Zinnureyn; fikrini, kalbini tenvir eden âyet-i Nur olması və müşkül mesailini izaha vasıta olan nur temsilatı gayet qiymətlidir. Resailin mecmuuna Risale-i Nur tesmiyesi, Nur ismi onun hakkında ism-i a’zam olduğunu teyid etmektedir.
Risale-i Nur adlı hârika telifatının bir kısmı Arabî olmakla birlikdə, Risale-i Nur eczaları indiyə qədər yüz on dokuza bâliğ olmuşdur. Hər bir risale, öz mevzuunda hârikadır. Gayet yüksək olmakla birlikdə, Onuncu Söz adı ilə iştihar eden haşre dair olan risalesi çox hârikadır, câmi’dir. Ulemaca sırf naklî olan haşri və neşri, gayet qüvvətli və kat’î delail-i akliye ilə ispat etmişdir. Onunla çokların imanını kurtarmışlar.
هُوَ الَّذٖى جَعَلَ الشَّم۟سَ ضِيَٓاءً وَ ال۟قَمَرَ نُورًا âyetinin sırrıyla diyebilirim ki Risale-i Nur bir kamer-i marifettir ki şems-i həqiqət olan Bəyanı Möcüzə Quran’ın nurunu istifaza eylemiş ki نُورُ ال۟قَمَرِ مُس۟تَفَادٌ مِنَ الشَّم۟سِ olan meşhur kaziye-i felekiyeye mâsadak olmuşdur. Hem diyebilirim ki Üstadım, Kur’an hakkında bir kamer hükmünde olub sema-i risaletin şemsi olan Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan “nurî istifade” edib Risale-i Nur şeklinde tezahür etmiş.
Üstadım, başkalarında nadiren bulunan mümtaz hasletlerinden, zâhirî tavrının çox fevkinde bir vaziyet gösterir. Zâhir hale bakılsa ilm-i hali bilmir kimi görünür; birden, bakarsın bir derya kesilir. Mezun olduğu miktarı və Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan istifadə derecesi nisbetinde söyler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan cihet-i istifadesi olmadığı vaxtlarda, yeni ay kimi mahviyet gösterir. Məndə nur yox, qiymət yox deyər.
Bir hasleti də tam tevazuudur və مَن۟ تَوَاضَعَ رَفَعَهُ اللّٰهُ hadîsiyle tam âmil olmasıdır. İşte bu haslet icabatındandır ki bizim kimi talebelerinden bazı mesail-i ilmiyede muhalefet bulunsa onların sözlerini içinde arar, hak bulduğu vaxt, kemal-i tevazu ilə və lezzetle qəbul edərək teslim edər. Mâşâallah deyər. Siz məndən daha iyi bildiniz deyər, Allah razı olsun deyər. Hak və həqiqəti, nəfsin gurur və enaniyetine daima tercih edər. Hattâ mən bazı meselelerde muhalefet ediyordum. Mənə qarşı gayet mültefit, memnunane bir tavır alır; əgər yanlış yapsam, güzelce, damarıma dokunmayarak məni ikaz edər. Əgər güzel bir şey söylemiş isem çox memnun olur.
Üstadım bilhassa hikmet-i həqiqiye fenninde, yani hikmet-i şeriat və İslâmiyet noktasında çox hârikadır və hikmet-i beşeriyede də çox ileridir. Hattâ o ilimde, Eflatun və İbn-i Sina’yı geçmiş diyebilirim.
Bundan on üç sene evvel Dârülhikmeti’l-İslâmiye azasından iken, küçükten beri indiyə qədər manen izn-i İlahî ilə onun bir muîni və nâsırı və muhafızı olan kutb-u Rabbanî və kandil-i nurani Abdülkadir-i Geylanî aleyhi nazaru’r-Rahmanî Hazretlerinin Fütuhu’l-Gayb risalesini tefe’ülen açtığı esnada اَن۟تَ فٖى دَارِ ال۟حِك۟مَةِ فَاط۟لُب۟ طَبٖيبًا يُدَاوٖى قَل۟بَكَ ibaresi çıktı. O ibare, onun hakkında çox manidar olaraq, Eski Said’i Yeni Said’e çevirmesine sebebiyet vermişdir.
Eski Said olduğu zamanlarda, İngilizlerin dinî suallerine gayet latîf və müskit bir cavab vermişdir. Və ilm-i mantıkta, İbn-i Sina’nın telifatından geçəcək “Ta’likat” namında hârika bir risalesi var. İşkâl-i mantıkıyeyi kıyas-ı istikraî cihetiyle on bine qədər iblağ edib heç bir âlimin yetişemediyi bir derece-i ihata göstermiş.
“Sünuhat” isminde bir risalesinde gördüm ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, âlem-i manada, bir medresede ona ders verdiğini görmüş. O ders-i maneviyeye binaen “İşaratü’l-İ’caz” namındaki hârika tefsiri yazmış. Mənə bir gün dedi ki: “Harb-i Umumî hâdisat və netaicleri mani olmasa idi, İşaratü’l-İ’caz’ı Allah’ın tevfiki və izniyle altmış cilt yazacaktım. İnşâallah Risale-i Nur, ahîren o mutasavver hârika tefsirin yerini tutacaq.”
Üstadımla yeddi səkkiz sene musahabetim esnasında mühim meşhudatım çoktur. Lakin اَل۟قَط۟رَةُ تَدُلُّ عَلَى ال۟بَح۟رِ mûcibince, deryaya delâlet maksadıyla bu fıkra kâfi görüldü. Çünki Üstadımdan iftirak zamanı idi, acele yazdım. Üstadım وَالصَّاحِبِ بِال۟جَن۟بِ âyetinin sırrıyla çox defa yanlarında məni musahib bulmak hakkını və teveccüh duasıyla yerine getireceklerine eminim.
Hâfız Hâlid (rh)

