Barla Lâhikası

Barla Lahiyəsi 219. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Sual: Salavatın bu qədər kesretle hikməti və salâtla birlikdə selâmı zikretmenin sırrı nedir?

§2

Cavab: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama salavat getirmek, təkbaşına bir tarîk-i hakikattir. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam nihayet derecede rahmete mazhar olduğu halde, nihayətsiz salavata ihtiyaç göstermişdir. Çünki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bütün ümmetinin dertleriyle alâkadar və saadetlerine nasibedardır. Nihayətsiz istikbalde, ebedü’l-âbâdda nihayətsiz ahvale maruz ümmetinin bütün saadetleriyle alâkadarlığının ehtiyacındandır ki nihayətsiz salavata ihtiyaç göstermişdir.

§3

Hem Rəsuli-Əkrəm; hem abd hem resul olduğundan bəndəlik cihetiyle salât istəyər, risalet cihetiyle selâm istəyər ki bəndəlik halktan Hakk’a gedər, mahbubiyet və rahmete mazhar olur. Bunu اَلصَّلَاةُ ifade edər. Risalet Hak’tan halka bir elçiliktir ki salamatlıq və teslim və memuriyetinin qəbul və vazifesinin icrasına muvaffakiyet istəyər ki سَلَامٌ lafzı onu ifade edir.

§4

Hem biz سَيِّدِنَا lafzıyla tabir ettiğimizden dirik ki: Yâ Rab! Yanımızda elçiniz və dərgahınızda elçimiz olan reisimize mərhəmət et ki bizə sirayet etsin.

§5

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ عَب۟دِكَ وَ رَسُولِكَ وَ عَلٰى اٰلِهٖ وَ صَح۟بِهٖ اَج۟مَعٖينَ

§6

(Bir kardeşimizin uzun bir sualine qısa bir cevaptır.)

§7

Əgər desen: Nedir bu tabiat ki ehl-i dalalet və gaflet ona saplanmışlar, küfür və küfrana girip ahsen-i takvimden esfel-i safilîne sukut etmişler?

§8

Cavab: Tabiat adı verdikleri şey; şeriat-ı fitriye-i kübra-yı İlahiyedir ki mevcudatta zuhur eden ef’al-i İlahiyenin tanzim və nizamını gösteren âdâtullahın mecmu-u kavanininden ibarettir. Malûmdur ki kavanin umûr-u itibariyedir; vücud-u ilmîsi var, haricîsi yox. Gaflet və ya dalalet sâikasıyla Kâtip və Nakkaş-ı Ezelî’yi tanımadıklarından, kitabı və kitabeti kâtip və nakşı nakkaş, kanunu qüdrət, mistarı masdar, nizamı nazzam, sanatı sâni’ tevehhüm etmişler.

§9

Necə ki bir vahşi və insanların içtimaiyatını görmemiş bir adam muhteşem bir kışlaya girse bir ordunun nizamat-ı maneviye ilə muttarid hareketini temaşa etse maddî ipler ilə bağlı tahayyül edər. Veyahut o vahşi, muazzam bir camiye dâhil olsa görse ki Müslümanların cemaat və iydlerde muntazam, mübarək vaziyetlerini görse, seyretse maddî rabıtalarla bağlanmalarını tevehhüm edər.

§10

Elə də vahşiden çox vahşi olan ehl-i dalaletin, cünud-u semavat və arza mâlik olan Sultan-ı ezel və ebed’in muhteşem kışlası olan bu kainata və Mabud-u Ezelî’nin mescid-i kebiri olan bu âleme girdikleri vaxt; o Sultan’ın nizamatını tabiat adı ilə yâd etse və nihayet hikmetlerle meşhun şeriat-ı kübrasını, qüvvət və madde kimi sağır və kör və camid, karmakarışık tezahürattan ibaret tahayyül etse əlbəttə ona insan demək deyil bəlkə vahşi heyvan də denilmez.

§11

Çünki o tevehhüm ettiği tabiat üçün geçen Sözler’de və sair risalelerimde yüz yerde, dirilmeyəcək bir surette o tabiat fikr-i küfrîsi öldürüldüğü və Iyirmi İkinci Söz’de gayet kat’î bir surette ispat edildiyi kimi; hər zerrede, hər sebepte bütün mövcudatı halk edəcək bir qüdrət, bir ilim vermək, bəlkə Vâcibü’l-vücud’un bütün sıfâtını onda qəbul etmək kimi nihayətsiz muhal-ender muhal bir dalalet, bəlkə dalaletin divaneliğinden gelen manasız hezeyanlardır.

§12

Elhasıl: O Sözler’de gayet kat’î bir surette ispat edilmiş ki tabiat-perest adam bir İlah-ı Vâhid’i qəbul etmediyi üçün gayr-ı mütenahî ilahları qəbul etmeye mecburdur. O ilahlar hər biri hər şeye muktedir olmakla birlikdə, bütün ilahlara hem zıt hem misil olaraq bu kainatın nizam-nizam-intizamı içinde birleşsin. Halbuki bir sineğin kanadından tut tâ manzume-i şemsiyeye qədər heç bir yerde bir sinek kanadı qədər şerike yer yoxdur ki barmaq karıştırsın.

§13

لَو۟ كَانَ فٖيهِمَٓا اٰلِهَةٌ اِلَّا اللّٰهُ لَفَسَدَتَا فَسُب۟حَانَ اللّٰهِ رَبِّ ال۟عَر۟شِ عَمَّا يَصِفُونَ ferman-ı kat’î, şirk və iştirakin esasatını kat’î bir bürhanla keser.

§14

Küfür, manevî bir cehennemin çərdəyi olduğunu İkinci Söz’de və Səkkizinci Söz’de və başqa Sözler’de ispat edildiyi kimi maddî bir cəhənnəm də onun meyvesidir. Cəhənnəmə duhûlüne səbəb olduğu kimi cehennemin vücuduna də sebeptir. Çünki kiçik bir hâkim, kiçik bir izzət, kiçik bir gayret, kiçik bir celali bulunsa; bir edepsiz ona dese: “Məni te’dib etmezsin və edemezsin.” Herhalde o yerde hapishane yoxsa da onun üçün bir hapishane icad edəcək, onu içine atacaqdır.

§15

Halbuki kâfir, cehennemi inkâr ilə nihayətsiz gayret və izzət və celal sahibi və gayet böyük bir zatı tekzip və taciz edir, yalancılıkla və acizlik ilə ittiham edir. İzzetine şiddetli dokunur, celaline serkeşane ilişir. Əlbəttə farz-ı muhal olaraq cehennemin heç bir sebeb-i vücudu bulunmazsa o derece tekzip və tacizi tazammun eden küfür üçün cehennemi halk edəcək, o kâfiri içine atacaqdır.

§16

Əgər desen: Ne üçün ehl-i küfür və dalalet dünyada ehl-i hidayete galip olur?

§17

Cavab: Çünki küfrün divaneliğiyle və dalaletin sarhoşluğuyla və gafletin sersemliğiyle ebedî elmasları satın almaq üçün verilen letaif və istidadat-ı insaniye sermayesini, fâni şişelere, soğuk buzlara verir. Əlbəttə ham cam və camid cemed, elmas qiymətıyla alındığı üçün en a’lâ cam və en eclâ cemed alınır.

§18

Bir vaxt elmasçı zengin bir adam divane olur, çarşıya gedər, beş paralık cam parçasına beş altın verir. O zengin divaneye, hər kəs en iyi camlarını alır ona verir, hattâ çocuklar da güzel buz parçalarını ona verir, birer altın alıyorlardı.

§19

Hem bir vaxt bir padşah sarhoş olur, çocukların içine girer, onları vükela və ümera-yı askeriye zanneder. Şahane emir verir, çocukların hoşuna gedər, iyi itaat ettiklerinden güzelce bir eğlence yapar.

§20

İşte küfür bir divaneliktir, dalalet bir sarhoşluktur, gaflet bir sersemliktir ki bâki meta yerine fâni metaı alır. İşte bu sırdandır ki ehl-i dalaletin hissiyatları şiddetlidir. İnadı, hırsı, hasedi kimi hər şeyi şedittir. Bir dakika meraka değmeyen bir şeye, bir sene inat edər.

§21

Bəli küfrün divaneliğiyle, dalaletin sekriyle, gafletin şaşkınlığıyla fitrətən ebedî və ebed müşterisi olan bir latîfe-i insaniye sukut edər; ebedî şeyler yerine fâni şeyler alır, yüksək qiymət verir.

§22

Lakin mü’minde də bir maraz-ı asabî bulunur və ya maraz-ı kalbî var. O də ehl-i dalalet kimi ehemmiyetsiz şeylere ziyade ehemmiyet verir. Lâkin çabuk kusurunu anlar, istiğfar edər, ısrar etməz.

§23

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذ۟نَٓا اِن۟ نَسٖينَٓا اَو۟ اَخ۟طَا۟نَا

§24

Mühim bir sırr-ı ayə:

§25

Bəyanı Möcüzə Quran, mecmuu mu’cize olduğu kimi hər bir surəsi də bir mu’cize hattâ çoxlu ayələrin hər biri birer mu’cize və ya bir lem’a-yı i’cazı gösterir bir tarzdadır.

§26

Mesela, sahabeden bahseden âhir-i Sure-i Fetih olan ayəsi ki مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ dan başlar, bütün huruf-u hecaiyeyi tazammun etmekle birlikdə, sahabenin tabakat-ı meşhuresinin ki Ashab-ı Bedir, Şüheda-i Uhud, Ashab-ı Suffa, Ehl-i Biat-ı Rıdvan kimi şöhretgir-i âlem tabakatın esmasının adedine işarə edir və bu ayədən evvelki هُوَ الَّذٖٓى اَر۟سَلَ رَسُولَهُ ayəsi altmış üç harf olduğundan ömr-ü nebeviyeye işarə ettiği kimi bahsetdiyimiz âyetle birlikdə Ashab-ı Bedir və Suffa və Uhud və Ehl-i Beyt-i Nebevî’nin adedini gösterir.

§27

İşte âhirdeki ayənin adedi iki yüz altmışdır. Ashab-ı Bedir, Şüheda-yı Uhud ilə birlikdə, Bedir ilə Uhud Şühedasından bulunan bir tək sayılmak hem isimleri bir olanlar bir sayılmak şartıyla iki yüz altmışdır.

§28

Eyni âyetteki hurufat kimi Ashab-ı Bedir, Ashab-ı Suffa ilə söylediyimiz şart ilə birlikdə, iki yüz altmış dörd edər. Ayədən dörd fazladır ki Hulefa-yı Erbaa və ya Hamse-i Âl-i Abâ’dan dördüne işarə vardır. Ayədə hər bir harfin ne qədər tekerrür ettiği və Ashab-ı Bedir və Uhud və Suffa’nın esmasına ne derece muvafık adet göstermesinde, geləcək hurufata dikkat et:

§29

Hemze lafzî 9, gayr-ı melfuzu 15 muvafık gəlir.

§30

ب 4, ت 8, ث 2 muvafık. ج 8 muvafık. ح 3, خ 10, د 6, ذ 3 muvafık. ر 16 muvafık, ز 6 muvafık. Uhud və Suffa’dan س 7 muvafık. Suffa’dan ش 2 muvafık. Suffa’dan ص 2 muvafık.

§31

Bedir’den ض 2 muvafık. Suffa’dan ط 1, ظ 3; Uhud’da Abâdile-i Seb’a, Hulefa-yı Selâse ع 10 muvafık. Suffa’dan غ 6, ف 14, ق 1 muvafık. Bedir’de ك 6, ل 34, م 24 muvafık. ن 16 muvafık. ه 16, و 15, ى 12 muvafık, لا 2, elif 18 muvafık.

§32

İşte bu hurufatın yarısı Ashab-ı Bedir və Suffa və Uhud’da muvafık gelmesiyle gösterir ki gayr-ı muvafık olanlar başqa tabakatın adedine muvafıktır. Mesela, Ehl-i Biat-ı Rıdvan kimi tabakat-ı meşhureye...

§33

Hem cây-ı dikkattir ki ثُمَّ اَن۟زَلَ عَلَي۟كُم۟ مِن۟ بَع۟دِ ال۟غَمِّ اَمَنَةً نُعَاسًا âyetinde bu ayə kimi bütün huruf-u hecaiyeyi tazammun etmiş. Lakin bunun aksine olaraq o hurufatın tekraratı acib bir tarz-ı münasebettedir. Bu ayə isə birbirine bakmır, qardaş kardeşine muvafık gelmir. Demək bu âyetteki hurufatın vazifesi, ayənin manasını teyid edərək bahsetdiyi sahabelerin esmasına bakırlar.

§34

Bəli, bu âyet-i kerîme cümleleriyle gösterdiyi eyni hükmü yenə kelimeleriyle, hurufatıyla eyni manaya işarə edər. Mesela, bu ayənin hurufatları Ashaba baktıkları kimi kayıtları da Ashabın sıfât-ı meşhuresine bakar. O sıfâtı göstermekle, o sıfât sahiplerine barmaq basırlar.

§35

Mesela وَالَّذٖينَ مَعَهُ daki maiyet-i hâssa, sohbet-i mahsusayı zikretmekle Ebubekiri’s-Sıddık’ın medar-ı fahri və şöhreti olan maiyet-i hâssa ilə başına barmaq basır.

§36

اَشِدَّٓاءُ عَلَى ال۟كُفَّارِ şiddet-i hamiyet-i İslâmiye ilə küffara galebe-i kat’iyesi ilə şöhret-şiar olan Hazret-i Ömer’i âyenə kimi gösterir.

§37

رُحَمَٓاءُ بَي۟نَهُم۟ şefkat-i rahîmane ilə meşhur-u enam olan Hazret-i Osman-ı Zinnureyn’e barmaq basır.

§38

تَرٰيهُم۟ رُكَّعًا سُجَّدًا kaydıyla, rükû və secdede devam və kesrette meşhur olan Hazret-i Aliyyü’l-Murtaza’ya işarə edir.

§39

يَب۟تَغُونَ فَض۟لًا مِنَ اللّٰهِ وَ رِض۟وَانًا cümlesiyle Ehl-i Biat-ı Rıdvan’a, سٖيمَاهُم۟ فٖى وُجُوهِهِم۟ مِن۟ اَثَرِ السُّجُودِ Ashab-ı Suffa’ya, ذٰلِكَ مَثَلُهُم۟ فِى التَّو۟رٰيةِ fukaha və ulema-i sahabeye, وَمَثَلُهُم۟ فِى ال۟اِن۟جٖيلِ Ashab-ı Huneyn və Fetih, Uhud və Bedir’deki sahabelerin namdar yiğitlerine işarə ettiği kimi enbiyadan sonra mənî-Âdem içinde en yüksək, en namdar, en mümtaz olan sahabelerin medar-ı rüçhaniyetleri, menşe-i imtiyazları və maden-i meziyetleri olan secaya-yı sâmiye və ahlâk-ı âliye və muamelat-ı gâliyeye o mezkûr kayıtlar və sıfatlarla işarə edir.

§40

O kayıtlarla dir ki: Sahabelerin halka qarşı vaziyetleri, düşmanlarına şedittirler və dostlarına və mü’minlere rahîmdirler. Cənabı-Haqq’a qarşı rükû və secdede kemal-i itaattedirler. Hər işlerinde Cənabı-Haqqın rıza və fazlını kasdederek kemal-i ihlastadırlar.

§41

Hem sahabelerin ilimde və amelde və siyasette və askerlikte gösterdikleri fevkalâde metanet və terakki və sebat və tefevvuku, maziden Tevrat və İncil’i işhad edərək mu’cizane və müstakbelden ibadət və cihad vazifesinde hârikulâde hareketleri ihbar edərək mu’cizane mazi və müstakbelde iki ihbar-ı gaybiye ilə sahabelerin i’cazkâr ahvalini haber vermekle, bu ayədə bir lem’a-yı i’cazı gösterir və ayənin daha başqa çox işarəleri vardır. İzahı uzun olduğundan və ihatamız nâkıs və elimiz qısa bulunduğundan qısa kestik.

§42

İşte madam ki bu ayə hem cümleleri hem kelimeleri hem hurufatıyla ayrı ayrı vazifeleri gördükleri halde, mana-yı maksudun etrafında toplanıp ona bakırlar. Əcəba bilmediyimiz və beyan etmediyimiz, bu ayənin daha çox esrar-ı acibeyi câmi’ olduğu anlaşılmaz mı?

§43

Otuz üç adet Sözler’in və otuz üç adet Məktublar’ın mecmuuna Risaletü’n-Nur adı verilmesinin sırrı şudur ki:

§44

Bütün hayatımda Nur kəlməsi hər yerde mənə rast gelmişdir. Ezcümle: Karyem Nurs’tur. Merhume validemin ismi Nuriye’dir. Nakşî üstadım Seyyid Nur Muhammed’dir. Kādirî üstadım Nureddin. Kur’an üstadlarımdan Nuri. Talebelerimden mənimlə en ziyade alâkadarı Nur isimli bulunanlardır. Kitablarımı en ziyade izah və tenvir eden Nur misalidir. Kur’an-ı Hakîm’deki en evvel aklıma, kalbime parlayan və fikrimi meş’ul eden اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَال۟اَر۟ضِ مَثَلُ نُورِهٖ كَمِش۟كٰوةٍ âyetidir. Hem həqiqətlər-i İlahiyede müşkülatımın ekserisini halleden Əsmaül-Hüsnadan Nur ism-i nuranisidir. Hem Kur’an’a şiddet-i şevk və inhisar-ı hizmetim üçün hususi imamım Zinnureyn’dir.

§45

اَللّٰهُمَّ يَا نُورَ النُّورِ وَيَا مُنَوِّرَ النُّورِ وَيَا مُصَوِّرَ النُّورِ وَيَا مُقَدِّرَ النُّورِ وَيَا مُدَبِّرَ النُّورِ وَيَا خَالِقَ النُّورِ وَيَا نُورًا قَب۟لَ كُلِّ نُورٍ وَيَا نُورًا بَع۟دَ كُلِّ نُورٍ وَيَا نُورًا فَو۟قَ كُلِّ نُورٍ وَيَا نُورًا لَي۟سَ مِث۟لَهُ نُورٌ

§46

سُب۟حَانَكَ يَا لَا اِلٰهَ اِلَّا اَن۟تَ ال۟اَمَانُ ال۟اَمَانُ اَجِر۟نَا ( وَ عَلٖى ) مِنَ النَّارِ وَ اَد۟خِل۟نَا ( وَ اَد۟خِل۟ عَلٖى ) ال۟جَنَّةَ مَعَ ال۟اَب۟رَارِ وَ نَوِّر۟ قُلُوبَنَا وَ قَل۟بَهُ وَ قُبُورَنَا

§47

وَ قَب۟رَهُ بِاَن۟وَارِ ال۟اٖيمَانِ وَ ال۟قُر۟اٰنِ يَا رَحٖيمُ يَا غَفَّارُ وَ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ نِ ال۟مُخ۟تَارِ وَ اٰلِهِ ال۟اَط۟هَارِ وَ صَح۟بِهِ ال۟اَخ۟يَارِ اٰمٖينَ اٰمٖينَ اٰمٖينَ

§48

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol