Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 83. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ

§2

اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ وَ رَح۟مَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا

§3

Aziz, sıddık, mübarək qardaşlarım!

§4

Evvela: Medresetü’z-Zehra erkânlarının arzularıyla verilen bir dersin bir hülâsasını sizlərə də söylemeyi münasib gördük. O dersin mevzuu da: Umum kainat mevcudatı hesabına Mi’rac Gecesinde, Fahr-i kainat və netice-i yaradılış-i âlem Peygamber aleyhissalâtü Vəssalam, huzur-u İlahîde nev-i beşerin, bəlkə umum canlı, bəlkə umum mahlukat adına selâm yerinde اَلتَّحِيَّاتُ اَل۟مُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ demesi və içinde bir küllî mana bulunduğundan bütün ümmet hər gün çox defa namazlarında zikretmesi ilə və ehl-i iman içinde, hər bir mertebe sahibinin bir hissesi içinde bulunduğu və bundan evvel “Hüvə Nüktesi”nin hâşiyesinde, radyo vasıtasıyla hava unsurunun hârika mu’cizat-ı qüdrəti göstermesi cihetinde kalbe ihtar edildi ki:

§5

Bir ehl-i iman, ebedî bir saadette, dünya qədər bir mülk-ü bâkiyi netice verəcək bu kısacık ömr-ü dünyevîde ettiği ibadətte bir küllî ibadət, âdeta öz hususi dünyasıyla birlikdə ibadət etmiş kimi öz hususi dünyası qədər bir mükâfat alacağı işarat-ı Kur’aniyeden anlaşılır deyə; Hüccetü’z-Zehra’nın İkinci Makamı’nda ilm-i İlahî mebhasında اَلتَّحِيَّاتُ اَل۟مُبَارَكَاتُ... اِلٰى اٰخِرِ nin küllî manaları ruhuma gəlib öylece teşehhüdde اَلتَّحِيَّاتُ derken, birden hayalime hususi dünyamın dörd unsuru olan torpaq, su, hava, nur unsurları dörd küllî dil oldular. Hər bir dil, milyarlar hattâ trilyonlar, katrilyonlar adedince اَلتَّحِيَّاتُ اَل۟مُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ kelimelerini hal dili ilə söylürlər; hayalen gördüm.

§6

Bu unsurlardan torpaq unsuru bir dil olaraq bütün canlıların hər biri bir kelime-i canlı olub اَلتَّحِيَّاتُ deyərlər. Çünki hər bir avuç torpaq ekser nebatata saksılık edə bilər və menşe ola bilər bir vaziyettedir. O halde hər bir avuç torpaqda, ya bütün beşerin meydana getirdikleri bütün fabrikaların adedince manevî küçücük mikyasta fabrikalar –hər bir avuç torpaqda– bulunacaq. Bu isə hədsiz dərəcədə imkânsız. Veyahut bir Kadîr-i Mutlak’ın hədsiz qüdrəti, nihayətsiz ilmi və iradesiyle olacaq.

§7

Demək torpaq unsuru, bütün eczası ilə və zerratı ilə bu mazhariyet üçün hədsiz اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ deyər. Yani ezelden ebede qədər bütün canlıların həyat hediyeleri Zat-ı Vâcibü’l-vücud’a hastır.

§8

Sonra hər kəsin hususi dünyasındaki kimi mənim də hususi dünyamın ikinci unsuru olan su unsuru də küllî bir dil olaraq bütün zerratı ilə hususan canlıların menşelerine və yaşamalarına hizmetleri nöqtələrında trilyonlar, katrilyonlar adedince اَل۟مُبَارَكَاتُ kelime-i mübarekesini hal dili ilə kainatta neşredir.

§9

Çünki suyun katrelerinin gördüğü vazifeler, hususan nutfelerin və çekirdeklerin və toxumların intibahında və uyanıp vazife-i fitriyelerine mazhar olmakta və gayet acib və güzel və hârika o küçücük mahlukların və yavruların böyük və gayet nizam-nizam-intizamlı və mükemmel vazifelere mazhariyetlerini bütün şüurlua tebrik ilə bârekellah dediren və hədsiz bârekellah, mâşâallah dedirmeye vesile olmaya lâyık olan o mübareklerin o vaziyetleri; o su unsurunun hər bir zerresinin minlərlə Eflatun qədər ilmi və minlərlə Hakîm-i Lokman qədər hikməti və iradesi bulunmak lâzımdır. Bu isə suyun zerratı adedince muhaldir.

§10

Elə isə bir Kadîr-i Zülcelal’in və bir Rahman-ı Rahîm’in hədsiz qüdrət və rəhmət və hikmət və iradesiyle o mübareklerin, o hədsiz mu’cizata mazhariyetleri cihetinde bütün o mübarekler adedince اَل۟مُبَارَكَاتُ لِلّٰهِ kelimesini külliyetiyle söylediklerinden, bütün mahlukat adına, Mi’rac Gecesinde, netice-i yaradılış-i âlem olan Peygamberimiz aleyhissalâtü Vəssalam اَل۟مُبَارَكَاتُ لِلّٰهِ demiş. Yani bütün bu medar-ı tebrik və mâşâallah və bârekellah dediren bütün haletler və sanatlar Zat-ı Zülcelal’in kudretine mahsus olduğundan, bütün o hədsiz اَل۟مُبَارَكَاتُ لِلّٰهِ leri Cənabı-Haqq’a, huzuruyla hədiyyə edir.

§11

Sonra hər kəsin hususi dünyasındaki hava unsuru də bir hüvə qədər hər bir avuç havadaki hər bir zerre, mazhar oldukları santrallık, âhize və nâkilelik vazifeleri içinde bütün duaları və salavatları və ricaları və ibadətleri ifade eden اَلصَّلَوَاتُ لِلّٰهِ cümlesini hal dilileriyle dedikleri üçün; hava unsuru küllî bir dil olaraq o hədsiz kelimatlarını katrilyonlar bəlkə kentrilyonlar adedince söyleyerek Sâni’lerine, Hâlık’larına takdim ettiklerinden onların namlarına o küllî mana ilə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Cənabı-Haqq’a اَلصَّلَوَاتُ لِلّٰهِ deyə takdim etmişdir. Yani “Bütün dualar və ihtiyaçtan gelen ricalar və nimetten çıkan şükürler və ibadətler və namazlar, Hâlık-ı külli şey’e mahsustur.”

§12

Çünki “Hüvə Nüktesi”nin hâşiyesinde denildiyi kimi: Ya hüvə qədər bir avuç havanın hər bir zerresi, umum dilleri biləcək və söyleyenlerin yerlerini görəcək və yaxın uzaq hər şeyi işitəcək və hər şiveyi və hər harfin tarzını tam biləcək və çox işleri birlikdə, şaşırmadan görəcək bir qüdrət-i mütləq və irade-i tammeye mâlik olacaq. Bu isə hava zerreleri adedince muhal olmasından, əlbəttə və əlbəttə şübhəsiz və kat’î bir zaruretle o zerrelerin hər biri, Sâni’-i Hakîm’i bütün sıfâtıyla gösterip şehadet edər. Âdeta kiçik bir mikyasta âlemin böyük şehadeti qədər şehadetleri vardır.

§13

Demək, zerrat-ı havaiye adedince salavatları ifade eden, mi’rac-ı Ahmedî aleyhissalâtü Vəssalamda اَلصَّلَوَاتُ لِلّٰهِ denilmişdir.

§14

Sonra اَلطَّيِّبَاتُ kelime-i tayyibe söylendiyi vaxt, birden nâr ilə nur unsuru yani hararetli və hararetsiz maddî və manevî nur unsuru bir küllî dil olaraq hədsiz və nihayətsiz bir surette hal dili ilə hədsiz diller ilə اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ dir.

§15

Yani “Bütün güzel sözler, güzel manalar, hârika güzel cemaller və bütün kainatın yüzünde cemalleri görünen ezelî Əsmaül-Hüsnanın cilveleri və başta enbiyalar, evliyalar, asfiyalar olaraq bütün ehl-i imanın imanları ilə kainatın və mahlukatın görünen güzellikleri və ehl-i imanın imanlarından neş’et eden güzel sözler, hamdler, şükürler, tevhidler, tehliller, tesbihler, tekbirler اِلَي۟هِ يَص۟عَدُ ال۟كَلِمُ الطَّيِّبُ sırrı ilə arş-ı a’zam tarafına giden o kelimat-ı tayyibeleri və dünyanın üç adet yüzünden gayet güzel olan esma-i İlahiyeye âyinelik eden birinci yüzündeki hədsiz güzellikler, tayyibeler və dünyanın âhiret tarlası olan ikinci yüzündeki hədsiz hasenatlar, hayırlar və manevî meyvələr və güzellikler, tamamıyla ezel ebed sultanı Kadîr-i Zülcelal’e mahsustur.” deyə nâr və nur unsurunun bu küllî dili ilə bu küllî bəndəliki, Mabud-u Zülcelal’e takdim etmək manasında olaraq Fahr-i kainat aleyhissalâtü Vəssalam umum mahlukat hesabına اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ demiş.

§16

Çünki maddî və manevî nur unsuru, mazhar oldukları vazifelerinin umumu hem birlikdə hem ayrı ayrı Zat-ı Vâcibü’l-vücud’a işarə və şehadet ettikleri milyarlar numuneleri var.

§17

Bəli, nur və nâr unsuru torpaq, hava və mâ unsurları kimi gayet kat’î və bedihî və zarurî bir surette o numunelerle gösterir ki: Bütün esbab yalnız bir perdedir. Bütün icadlar və tesirler, Zat-ı Kadîr-i Zülcelal’indir. Çünki nur, eynilə vücud və həyat kimi qüdrət-i İlahiyenin perdesiz bizzat mübaşeretine lâyık olmasından, esbab-ı zâhirî heç bir cihette perde olmadığından vâhidiyet içinde ehadiyeti gösterir. Gayet cüz’î və kiçik bir vazifede, küllî və geniş bir delil-i ehadiyete işarə edər ki “Hüvə Nüktesi” hâşiyeleriyle bunu gayet qısaca ispat edir. İşte milyarlar numunelerinden iki kiçik numunesinden:

§18

Biri: Manevî nurun –ilim surətində– beşerin kafasında cilvesinin bir cüz’îsi, tırnak qədər kuvve-i hâfızaya mâlik bir adamın kafasında, doksan kitabın kelimatı yazılmış. Və üç ayda, hər günde üç saat meşgul olaraq, hâfızasının sahifesinin yalnız o kısmını ancaq tamam edebilmiş. Eyni adam, seksen sene ömründe gördüğü və işittiği və merakını tahrik eden və ona hoş gelen manaları və kelimeleri və suretleri və savtları o tırnak qədər kuvve-i hâfızanın sahifesinde istediyi vakitte müracaat edib bir böyük kütüphane qədər bütün mahfuzatının eyni şeylerini orada bütün istediklerini mevcud və muntazam yazılmış və dizilmiş görür.

§19

İşte bu tırnak qədər kuvve-i hâfızanın, bahr-i umman kimi bir vüs’ati və güneş kimi bir ihatalı nuru və bir ziya-i manevîsi və zemin yüzü qədər geniş sahifeleri olmazsa bu hal ola bilməz. Bu isə yüz minlərlə derece muhal muhal içinde və imkânsız olduğundan əlbəttə və əlbəttə bu küçücük tırnak qədər hâfıza; Levh-i Mahfuz, bir sahife-i qədər və qüdrəti olan Alîm-i Mutlak’ın ilim və hikmət və qüdrəti ilə o Levh-i Mahfuz’un bir numunesini beşerin kafasında halk eylemesine kudsî bir şehadet edər.

§20

İkinci cüz’î və küçücük bir numunesi: Elektriktir. Bir adam, elektrik lambasının acib vaziyetini tetkik etmiş. Bakır ki yüzer düğmelerdeki və merkezlerdeki və demir və ip tellerindeki zerreler və maddeler camid, şuursuz, hareketsiz oldukları halde yalnız gayet cüz’î bir temas neticesinde, on kilometre yeri dolduran karanlık derhal gedər və yerini yarım saniyede dolduran bir nur vücuda gəlir. Bu gözle görünen karanlığın birden kaybolması və yenə gözle görünen o zulmet qədər nurun vücuda gelmesi əlbəttə bir hayal deyil, ya o temas eden camid, şuursuz zerreler, hədsiz bir qüvvəti və bir nuru özlərində taşımakla birlikdə; birden yüz kilometre yerlere elini uzatıp, karanlığı süpürüp, temizleyip nurları dolduracaq. Bu isə bütün şeytanlar və dinsizler, maddiyyunlar toplansalar bunu, bir sofestaîye də qəbul ettiremezler (Hâşiye). Veyahut bütün kainata hükmü geçen və bütün nurlar, onun Nur isminden feyiz alan və Nuru’n-Nur və Hâlıku’n-Nur və Müdebbiru’n-Nur olan Kadîr-i Zülcelal’in və Allâmü’l-guyub’un və Alîm-i Mutlak’ın qüdrəti ilə və hikməti ilə olacaq. İşte bu iki numuneye kıyasen hədsiz numuneler var.

§21

İşte اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ bütün kainattaki nurları, güzellikleri, tayyibeleri və kelimat-ı tayyibeleri və hayırları və kemalâtları Zat-ı Zülcelal’e nur unsuru diliyle kainat takdim ettiği kimi; netice-i yaradılış-i kainat və sebeb-i yaradılış-i âlem olan Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam də namlarına mebus olduğu kainattaki bütün mövcudat hesabına, Mi’rac Gecesinde o küllî mana ilə اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ demiş.

§22

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam biadedi zerrati’l-enam,bu dörd kelimat-ı cemileyi selâm yerinde söyledikten sonra –Risale-i Nur’da izah edildiyi kimi– Cənabı-Haqq اَلسَّلَامُ عَلَي۟كَ اَيُّهَا النَّبِىُّ demesiyle, bütün ümmeti elə diyeceklerine işarə və manevî emir və ferman və qəbul hükmünde mukabele etmiş. Birden Peygamber اَلسَّلَامُ عَلَي۟نَا وَ عَلٰى عِبَادِ اللّٰهِ الصَّالِحٖينَ demekle, o kudsî selâmı hem özünə hem ümmetine hem bütün özündən evvelki emsallerine ta’mim edib, küllî və umumî bir selâm surətində gösterip bütün mahlukatın mebusu olması noktasında onlara da o selâmı teşmil etmiş.

§23

Ümmeti isə hər namazda اَلسَّلَامُ عَلَي۟كَ اَيُّهَا النَّبِىُّ demeleri, o selâm-ı İlahîdeki emir və fermana bir imtisaldir. Hem ona qarşı biat etmektir və hər gün biatını yani memuriyetini qəbul və getirdiyi fermanlara itaatlerini tecdid və tazelemektir. Hem risaletini bir tebriktir. Hem umum âlem-i İslâm hər gün bu kəlmə ilə onun getirdiyi saadet-i ebediye müjdesine qarşı bir teşekkürdür.

§24

Bəli hər insan, öz vücudunun mahvolması ilə müteellim olduğu kimi; hanesinin harap olması ilə də elem çekir. Və vatanının bozulması ilə gayet müteessir olur. Ahbabının firak və vefatıyla derinden derine qəlbi acır. Dünya qədər böyük, has və hususi dünyasının zeval və firak və âhirde tamamen mahvolmasını düşünmesi, manevî bir cəhənnəm kimi ruhunu və vicdanını yandırır.

§25

İşte aklı başında hər bir adam ruhsuz, kalpsiz, akılsız olmamaq şartıyla biləcək ki: Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamın Mi’rac Gecesinde gözü ilə gördüğü saadet-i ebediyenin müjdesini və ehl-i imanın cennetteki hayat-ı bâkiyesinin beşaretini və insanın alâkadar olduğu sevdiklerinin mahvolmadıklarını və onların zevallerinden sonra yenə görüşmelerinin mütləq olacağının gayet sürurlu, manevî hediyesine qarşı umum âlem-i İslâm hər gün çox defa اَلسَّلَامُ عَلَي۟كَ اَيُّهَا النَّبِىُّ dediyi kimi; onun da getirdiyi hədiyyə-i maneviyesiyle hem kainat sahifeleri və tabakaları mektubat-ı Samedaniye olmasına hem mahlukatın həqiqi kıymetleri və kemalâtları onun risaleti ilə tezahür etmesine mukabil bütün mahlukat manen اَلسَّلَامُ عَلَي۟كَ اَيُّهَا النَّبِىُّ bu mezkûr həqiqətin dili ilə deyərlər. Və ümmet mabeyninde şeair-i İslâmiyeden olan birbirine اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ demeleri sünnet olması, bu böyük həqiqətin şuâı olmasındandır.

§26

اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى

§27

Said Nursî

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol