Emirdağ Lâhikası I

Emirdağ Lahiyəsi 1. Kitab 91. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Aziz, sıddık qardaşlarım!

§2

Yüz defadan ziyade, gayet qiymətli bir həqiqət-i imaniye mənə görünür. Telif zamanı tamam olması hikmetiyle ne qədər çalıştım, o çox ehemmiyetli həqiqəti avlayamadım. Vâzıhen ifade və ihsas etmək üçün bekledim, muvaffak olamadım. Indi gayet qısa bir işarəle, o çox geniş və çox uzun həqiqətdən kısacık bahsedəcəyəm:

§3

اِنَّ اللّٰهَ خَلَقَ ال۟اِن۟سَانَ عَلٰى صُورَةِ الرَّح۟مٰنِ hadîsi hem cevamiü’l-kelimden hem müteşabih hadîslerdendir. Çox böyük və küllî nüktesi, mənim kalbime, Hülâsatü’l-Hülâsa ilə Cevşenü’l-Kebir’i okuduğum vaxt zâhir oldu. Mən də o acib və çox güzel nükteyi kaçırmamak üçün şifreler, işarəler nevinden Hülâsatü’l-Hülâsa’nın on yeddinci mertebesi olan “Kur’an dili ilə şehadet” və on səkkizinci mertebesi olan “kainat dili ilə şehadet” ortasında o şifreli işarəleri belə koydum:

§4

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ال۟وَاجِبُ ال۟وُجُودِ ال۟وَاحِدُ ال۟اَحَدُ بِلِسَانِ ال۟حَقٖيقَةِ ال۟اِن۟سَانِيَّةِ بِكَلِمَاتِ حَيَاتِهَا وَ حِسِّيَّاتِهَا وَ سَجِيَّاتِهَا وَ مِق۟يَاسِيَّتِهَا وَ مِر۟اٰتِيَّتِهَا وَ بِكَلِمَاتِ صِفَاتِهَا وَ اَخ۟لَاقِهَا وَ خِلَافَتِهَا وَ فِه۟رِس۟تِيَّتِهَا وَ اَنَانِيَّتِهَا وَ بِكَلِمَاتِ مَخ۟لُوقِيَّتِهَا ال۟جَامِعَةِ وَ عُبُودِيَّتِهَا ال۟مُتَنَوِّعَةِ وَ اِح۟تِيَاجَاتِهَا ال۟كَثٖيرَةِ وَ فَق۟رِهَا وَ عَج۟زِهَا وَ نَق۟صِهَا ال۟غَي۟رِ ال۟مَح۟دُودَةِ وَ اِس۟تِع۟دَادَاتِهَا ال۟غَي۟رِ ال۟مَح۟صُورَةِ

§5

İşte bu qısa şifreyi, yenə gayet muhtasar bir şifre ilə tercüme və izah edəcəyəm. Bunu Hülâsatü’l-Hülâsa’ya bir hâşiye yapınız.

§6

Bəli mən, Hülâsatü’l-Hülâsa’yı okuduğum zaman koca kainat, nazarımda bir halka-i zikir olur. Lakin hər nev’in dili çox geniş olmasından fikir yoluyla sıfât və esma-i İlahiyeyi ilmelyakîn ilə iz’an etmək üçün ağıl çox çabalır, sonra tam görür. Həqiqət-i insaniyeye baktığı vaxt o câmi’ mikyasta, o kiçik haritacıkta, o doğru numunecikte, o hassas mizancıkta, o enaniyet hassasiyetinde elə kat’î və şuhudî və iz’anî bir vicdan, bir itminan, bir iman ilə o sıfât və esmayı tasdik edər. Hem çox kolay hem hazır yanındaki âyinesinde, heç uzun bir seyahat-i fikriyeye möhtac olmadan iman-ı tahkikîyi kazanır və اِنَّ اللّٰهَ خَلَقَ ال۟اِن۟سَانَ عَلٰى صُورَةِ الرَّح۟مٰنِ həqiqi bir manasını anlar. Çünki Cənabı-Haqq hakkında surət muhal olmasından suretten murad sîrettir, ahlâk və sıfâttır.

§7

Bəli necə ki ehl-i tarîkat, seyr-i enfüsî və âfakî ilə marifet-i İlahiyede iki yol ilə gitmişler və en qısa və kolayı və qüvvətli və itminanlı yolunu enfüsîde yani kalbinde zikr-i hafiyy-i kalple bulmuşlar.

§8

Eynilə elə də yüksək ehl-i həqiqət də marifet və tasavvur deyil bəlkə ondan çox âlî və qiymətli olan iman və tasdikte, iki cadde ilə hərəkət etmişler:

§9

Biri: Kitab-ı kainatı mütalaa ilə Âyetü’l-Kübra və Hizbü’n-Nuriye və Hülâsatü’l-Hülâsa kimi âfaka bakmaktır.

§10

Diğeri: Və en qüvvətli və hakkalyakîn derecesinde vicdanî və hissî, bir derece şuhudî olan həqiqət-i insaniye haritasını və enaniyet-i beşeriye fihristesini və mahiyet-i nefsiyesini mütalaa ilə imanın şübhəsiz və vesvesesiz mertebesine çıkmaktır ki sırr-ı akrebiyete və veraset-i nübüvvete bakar.

§11

Və enfüsî təfəkkür-ü imanî hakikatinin bir parçası, Otuzuncu Söz’ün “ene və enaniyet”te və Otuz Üçüncü Məktub’un Həyat Penceresi’nde və İnsan Penceresi’nde və bazı parçaları da sair ecza-yı Nuriyede bir derece beyan edilmiş.

§12

Bunu hem Lâhika’ya hem Sikke-i Gaybiye’ye hem Hülâsa’nın âhirine yazılsın.

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol