بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Emirdağ Lâhikası II
Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 74. Məktub
اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ وَ رَح۟مَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Evvela: Hem geçmiş hem geləcək hem maddî hem manevî bayramlarınızı və mübarək gecelerinizi, bütün ruh u canımla tebrik və ettiğiniz ibadət və duaların makbuliyetini rahmet-i İlahiyeden bütün ruh u canımızla niyaz edib isteyip o mübarək dualara âmin deriz.
Sâniyen: Hem çox defa manevî hem çox cihetlerden ehemmiyetli iki suallerine mahrem cavab vermeye mecbur oldum.
Birinci Sualleri:
Ne üçün eskiden Hürriyet’in başında siyasetle hararetle meşgul oluyordun? Bu qırx seneye yakındır ki bütün bütün terk ettin?
Cavab: Siyaset-i beşeriyenin en esaslı bir kanun-u esasîsi olan: “Salamatlıq-i millet üçün fertler feda edilir. Cemaatin selâmeti üçün eşhas kurban edilir. Vatan üçün hər şey feda edilir.” deyə bütün nev-i beşerdeki indiyə qədər dehşetli cinayetler bu kanunun sû-i istimalinden neş’et ettiğini kat’iyen bildim.
Bu kanun-u esasî-yi beşeriye, bir hadd-i muayyenesi olmadığı üçün çox sû-i istimale yol açmış. İki harb-i umumî, bu gaddar kanun-u esasînin sû-i istimalinden çıxıb min sene beşerin terakkiyatını zîr ü zeber ettiği kimi on cani yüzünden doksan masumun mahvına fetva verdi. Bir menfaat-i umumî perdesi altında şahsî garazlar, bir cani yüzünden bir kasabayı harap etti. Risale-i Nur bu həqiqəti bazı mecmua və müdafaatta ispat ettiği üçün onlara havale edirəm.
İşte beşeriyet siyasetlerinin bu gaddar kanun-u esasîsine qarşı arş-ı a’zamdan gelen Bəyanı Möcüzə Quran’daki bu gelen kanun-u esasîyi buldum. O kanunu da bu ayə ifade edir:
وَ لَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِز۟رَ اُخ۟رٰى مَن۟ قَتَلَ نَف۟سًا بِغَي۟رِ نَف۟سٍ اَو۟ فَسَادٍ فِى ال۟اَر۟ضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمٖيعًا
Yani bu iki ayə, bu esası ders verir ki: “Bir adamın cinayetiyle başkalar mes’ul olmaz. Hem bir masum, rızası olmadan bütün insana da feda edilmez. Öz ihtiyarıyla, öz rızasıyla özünü feda etse o fedakârlık bir şehadettir ki o başqa meseledir.” deyə həqiqi adalet-i beşeriyeyi tesis edir. Bunun tafsilatını da Risale-i Nur’a havale edirəm.
İkinci Sual: Sən eskiden Şark’taki bedevî aşâirde seyahat ettiğin vaxt, onları medeniyet və terakkiyata çox teşvik ediyordun. Nədən qırx seneye yakındır, medeniyet-i hazıradan “mimsiz” deyərək hayat-ı içtimaiyeden çekildin, inzivaya sokuldun?
Cavab: Medeniyet-i hazıra-i Garbiye, semavî kanun-u esasîlere muhalif olaraq hərəkət ettiği üçün seyyiatı hasenatına; hataları, zararları faydalarına râcih geldi. Medeniyetteki maksud-u həqiqi olan istirahat-i umumiye və saadet-i hayat-ı dünyeviye bozuldu. İktisat, kanaat yerine israf və sefahet və sa’y və hizmet yerine tembellik və istirahat meyli galebe çaldığından, biçarə beşeri hem gayet fakir hem gayet tembel eyledi.
Semavî Kur’an’ın kanun-u esasîsi لَي۟سَ لِل۟اِن۟سَانِ اِلَّا مَا سَعٰى كُلُوا وَ اش۟رَبُوا وَ لَا تُس۟رِفُوا ferman-ı esasîsiyle: “Beşerin saadet-i hayatiyesi, iktisat və sa’ye gayrette olduğunu və onunla beşerin havas, sadə xalq tabakası birbiriyle barışabilir.” deyə Risale-i Nur bu esası izaha binaen qısa bir iki nükte söyleyəcəyəm:
Birincisi: Bedevîlikte beşer üç dörd şeye möhtac olurdu. O üç dörd hâcatını tedarik etmeyen on adette ancaq ikisi idi. Şimdiki Garp medeniyet-i zalime-i hazırası, sû-i istimalat və israfat və hevesatı tehyic və havaic-i gayr-ı zaruriyeyi, zarurî hâcatlar hükmüne getirip görenek və tiryakilik cihetiyle şimdiki o medeni insanın tam möhtac olduğu dörd hâcatı yerine, iyirmi şeye bu zamanda möhtac olur. O iyirmi hâcatı tam helâl bir tarzda tedarik edəcək, yirmiden ancaq ikisi ola bilər. On səkkizi möhtac hükmünde kalır.
Demək, bu medeniyet-i hazıra insanı çox fakir edir. O ihtiyaç cihetinde beşeri zulme, başqa haram kazanmaya sevk etmiş. Biçarə sadə xalq və havas tabakasını daima mübarezeye teşvik etmiş. Kur’an’ın kanun-u esasîsi olan “vücub-u zekât, hurmet-i riba” vasıtasıyla avamın havassa qarşı itaatini və havassın avama qarşı şefkatini temin eden o kudsî kanunu buraxıb burjuvaları zulme, fukaraları isyana sevk etmeye mecbur etmiş. İstirahat-i beşeriyeyi zîr ü zeber etti!
İkinci Nükte: Bu medeniyet-i hazıranın hârikaları, beşere birer nemət-i Rabbaniye olmasından həqiqi bir şükür və menfaat-i beşerde istimali iktiza ettiği halde, indi görürük ki ehemmiyetli bir kısım insanı tembelliğe və sefahete və sa’yi və çalışmayı buraxıb istirahat içinde hevesatı dinlemek meylini verdiyi üçün sa’yin şevkini kırır. Və kanaatsizlik və iktisatsızlık yoluyla sefahete, israfa, zulme, harama sevk edir.
Mesela, Risale-i Nur’daki “Nur Anahtarı”nın dediyi kimi: Radyo böyük bir nemət iken maslahat-ı beşeriyeye sarf edilmek ilə bir manevî şükür iktiza ettiği halde, beşte dördü hevesata, lüzumsuz malayani şeylere sarf edildiğinden tembelliğe, radyo dinlemekle heveslenmeye sevk edib sa’yin şevkini kırır. Vazife-i həqiqiyesini bırakır. Hattâ çox menfaatli olan bir kısım hârika vesait, sa’y və amel və həqiqi maslahat-ı ehtiyac-ı beşeriyeye istimali lâzım gelirken mən özüm gördüm; ondan bir ikisi zarurî ehtiyacata sarf edilmeye mukabil, ondan səkkizi keyif, hevesat, tenezzüh, tembelliğe mecbur edir. Bu iki cüz’î misale minlərlə misaller var.
Elhasıl: Medeniyet-i Garbiye-i hazıra, semavî dinleri tam dinlemediyi üçün beşeri hem fakir edib ehtiyacatı ziyadeleştirmiş. İktisat və kanaat esasını bozup israf və hırs və tama’ı ziyadeleştirmeye, zulüm və harama yol açmış.
Hem beşeri vesait-i sefahete teşvik etmekle o biçarə möhtac beşeri tam tembelliğe atmış. Sa’y və amelin şevkini kırır. Hevesata, sefahete sevk edib ömrünü faydasız zayi edir.
Hem o möhtac və tembelleşmiş beşeri hasta etmiş. Sû-i istimal və israfat ilə yüz nevi hastalığın sirayetine, intişarına vesile olmuş.
Hem üç şiddetli ihtiyaç və meyl-i sefahet və ölümü hər vaxt hatıra gətirən kesretli hastalıklar və dinsizlik cereyanlarının o medeniyetin içlerine yayılmasıyla, intibaha gəlib uyanmış beşerin gözü önünde ölümü idam-ı ebedî surətində gösterip hər vaxt beşeri tehdit edir. Bir nevi cəhənnəm azabı verir.
İşte bu dehşetli musibet-i beşeriyeye qarşı Kur’an-ı Hakîm’in dörd yüz milyon talebesinin intibahıyla və içinde semavî, kudsî kanun-u esasîleriyle min üç yüz sene evvel gösterdiyi kimi yenə bu dörd yüz milyonun öz kudsî, esasî kanunlarıyla beşerin bu üç dehşetli yarasını tedavi etmesini və əgər yaxında kıyamet kopmazsa beşerin hem saadet-i hayat-ı dünyeviyesini hem saadet-i hayat-ı uhreviyesini kazandıracağını və ölümü, idam-ı ebedîden çıkarıp âlem-i nura bir terhis tezkeresi göstermesini və ondan çıkan medeniyetin mehasini, seyyiatına tam galebe edeceğini və indiyə qədər olduğu kimi dinin bir kısmını, medeniyetin bir kısmını kazanmak üçün rüşvet vermək deyil bəlkə medeniyeti ona, o semavî kanunlara bir hizmetkâr, bir yardımcı edeceğini Bəyanı Möcüzə Quran’ın işarat və rumuzundan anlaşıldığı kimi rahmet-i İlahiyeden şimdiki uyanmış beşer beklir, yalvarır, arır!
اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى
Said Nursî

