Emirdağ Lâhikası II

Emirdağ Lahiyəsi 2. Kitab 66. Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Aziz, sıddık qardaşlarım!

§2

Evvela: Mevlid-i Şerifinizi ruh u canımızla təbrik edirik və muvaffakiyetinizi və Nurların fevkalâde təsirli intişarlarını sizlərə müjde edirik və Nurcuları təbrik edirik.

§3

Sâniyen: Bu mübarək gecede olduqca şiddətli bir ihtar kalbime geldi ki: İstanbul’daki üniversiteciler Eski Said ilə Yeni Said’in tarihçe-i hayatındaki hârikaları yazmaları münasibətilə iki fikir meydana gelmiş:

§4

Biri: Dostlarda mənim haddimden həddindən artıq, fevkalâde bir nevi velayet kimi bir hüsn-ü zan hasıl olmuş. Və muarızlarda və ehl-i felsefede də çox hârika bir deha zannı və hattâ bazılarında da qüvvətli bir sihir tevehhümüyle haddimden min derece ziyade bir tevehhüm hasıl olmuş. Və bu manaya dair çox yerlerde “Bunun həqiqəti nedir?” deyə maddî və manevî izahı məndən istenilmişdi. Mən də bu geceki şiddetli ihtar üçün çox mukaddimatlı bir həqiqəti beyan etmeye mecbur oldum.

§5

Birinci Mukaddime:

§6

Necə ki bir çam ağacının buğday tanesi qədər bir çərdəyi, koca çam ağacına bir mebde olur. Qüdrət-i İlahî o acib ağacı o çekirdekten halk edir. Milyondan ancaq bir hisse o çekirdekte bulunurken, o çərdək qədər kalemiyle yazılan manevî bir fihriste olmuş. Yoxsa bir köy qədər fabrikalar lâzımdır ki o acib ağac, dal və budaklarıyla teşkil edilsin. İşte azamet və qüdrət-i İlahînin bir delili də budur ki bir zerreden dağ kimi şeyleri halk edər.

§7

İşte eynilə bunun kimi, heç bir mahviyet və tevazu niyetiyle olmayarak, bütün kanaatimle ilan edirəm ki: Mənim hizmetim və sergüzeşte-i hayatım, bir nevi çərdək hükmüne geçmiş. İnayet-i İlahiye ilə bu zamanda ehemmiyetli bir hizmet-i imaniyeye mebde olmaq üçün Kur’an’dan gelen və meyvedar bir şecere-i âliye olan Nur risalelerini ihsan etmiş. Mən bunu kasemle temin edirəm ki bütün hayatımda geçen o hârikalardan dolayı mən özümdə kat’iyen bir kabiliyet və bir meziyet və o fevkalâdeliğe bir liyakat görmüyordum. Hayret hayret içinde kalıyordum. Deyil fevkalâde bir deha veyahut fevkalâde bir velayet, bəlkə öz özümü idare edəcək və hayat-ı içtimaiye ilə münasebettar olacaq bir kabiliyet görmüyordum. Gerçi zâhiren hodfüruşluk kimi bazı hâlât hayatımda görünmüştü. O da ihtiyarım haricinde halkların hüsn-ü zannını tekzip etməmək üçün bir nevi hodfüruşluk kimi olurdu. Lakin halkların hüsn-ü zannı kimi həqiqətdə olmadığını və dünyaya yaramadığımı, belə min derece haddimden fazla bir teveccühe mazhar olduğumu bütün bütün hilaf-ı həqiqət telakki ediyordum.

§8

Lakin Cənabı-Haqq’a yüz min şükür olsun ki yetmiş seksen senelik hayatımın sonlarında onun hikmetini ihsan-ı İlahiye ilə bir derece bildik və qısaca bir kısmına işarə edəcəyəm. Və çox numunelerinden bir kısım numunelerini beyan edirəm:

§9

Birinci Numune: Medrese usûlünce heç olmazsa on beş sene tahsil-i ilim lâzım gəlir ki həqiqətlər-i diniye və ulûm-u İslâmiye tam elde edilsin. O zamanda Said’de, deyil hârika bir zekâ və ya bir manevî qüvvət; bəlkə bütün istidat və kabiliyetinin haricinde bir acib tarz ilə bir iki sene sarf və nahiv mebâdisini gördükten sonra üç ayda acib bir tarzda qırx əlli kitabı güya okumuş və icazet almış kimi bir halet göründü.

§10

Bu hal altmış sene sonra doğrudan doğruya gösterdi ki o vaziyet ulûm-u imaniyeyi üç dörd ayda, qısa bir zamanda əllərə verebiləcək bir tefsir-i Kur’anî çıkacaq və o biçarə Said də onun hizmetinde bulunacaq işarəiyle hem bir zaman geləcək ki deyil on beş sene bəlkə bir sene də ulûm-u imaniyeyi ders alacaq medreseler ele geçmeyəcək və azalacaq bir zamana bir nevi işarə-i gaybiye kimi manalar hatıra gəlir.

§11

İkinci Numune: O eski zamanda, Said’in o çocukluk zamanında böyük âlimlerle münazarasını və o âlimlerin suallerine cavab vermesini hattâ özü heç sual etmeden âlimlerin en müşkül suallerine doğru cavab vermesini, mən kat’iyen itiraf edirəm və itikad edirəm ki: O hal ne hârika zekâvetimden və ne də acib istidadımdan neş’et etmiş deyildir. Mən də biçarə, müptedi, sersem, gürültücü bir çocuk iken heç belə deyil böyük âlimlere cavab vermək bəlkə kiçik hocalara, hattâ kiçik talebelere də mağlup olur bir halde iken doğru cavab vermekliğim, kat’iyen istidadımdan və zekâvetimden gelmemiş olduğuna kanaat-i kat’iyem var. Yetmiş senedir də hayret ediyordum.

§12

Indi ihsan-ı İlahî ilə bir hikmetini anladım ki: Çərdək kimi medrese ilimlerine bir ağac ihsan ediləcək və o ağacın hizmetinde bulunana qarşı çoxlu rakipleri və muarızları bulunacaq. İşte bu zamanda İslâmlar içinde muhtelif meşrepler və meslekler sahipleri birbirisini tenkit etmək və eserine mukabil eserler neşretmek; Mutezile və Ehl-i Sünnet kimi birbirini kırmak âdetiyle bu zamanda o Nur ağacının hizmetkârının başına vuracaq və rekabet və ya meşrep muhalefetiyle en tesirlisi və en müthişi medrese hocaları olmaq lâzım gelirken, Cənabı-Haqq’a yüz min şükür olsun ki eskiden beri devam etmekte olan o âdete muhalif olaraq Risale-i Nur en ziyade ulemanın damarlarına dokundurduğu halde hocaların Nurlara qarşı tenkitkârane eserler yazamadıklarının səbəbi: O zamanda o çocuk Said’in, ulemanın suallerine qarşı doğru cavab vermesi, ulemanın cesaretini kırmış ki heç bir yerde kıskanç hocalardan hem meşrepçe Said’e çox muhalif oldukları halde Nur risalelerine qarşı mukabil çıkmamaları; bu halin bir hikməti olduğuna kanaatim gelmiş.

§13

Yoxsa belə acib bir zamanda ehl-i medresenin itirazı başlasaydı, dinsizlik taraftarları olan gizli düşmanlarımız hem Nurları hem ulemayı çürütmek üçün ehemmiyetli bir vesile yapacaklardı. Cənabı-Haqq’a hədsiz şükrolsun ki en ziyade Nurların dokunduğu resmî ulema, aleyhinde bulunamadılar.

§14

Üçüncü Numune: Eski Said’in çocukluk zamanından beri hem özü hem babası fakir oldukları halde, başkalarının sadaka və hediyelerini almadığının və alamadığının və şiddetli möhtac olduğu halde hediyeleri mukabilsiz qəbul etmediğinin və Kürdistan âdeti talebelerin tayinatı, ahalinin evlerinden verildiyi və zekâtla masrafları yapıldığı halde, Said heç bir vaxt tayin almaya gitmediğinin və zekâtı də bilerek almadığının bir hikməti, indi kat’î kanaatimle şudur ki:

§15

Âhir ömrümde Risale-i Nur kimi sırf imanî və uhrevî bir hizmet-i kudsiyeyi dünyaya âlet etməmək və menafi-i şahsiyeye vesile yapmamak üçün o makbul âdete və o zərərsiz seciyeye qarşı mənə bir nefret və bir kaçınmak və şiddet-i möhtaclıq u zarureti qəbul edib elini insanlara açmamak haleti verilmişdi ki Risale-i Nur’un həqiqi bir qüvvəti olan həqiqi ihlas kırılmasın. Və bunda bir işarə-i manevî hissediyordum ki: Geləcək zamanda maişet derdiyle ehl-i ilmin mağlubiyeti, bu ihtiyaçtan geləcəkdir.

§16

Dördüncü Numune: Yeni Said ihtiyarlığında bütün bütün siyasetten və dünyadan özünü çekmeye çalıştığı halde, ehl-i dünyanın bütün bütün kanuna və insafa və vicdana hattâ insanlığa muhalif bir tarzda eşedd-i zulüm ilə iyirmi səkkiz sene işkencelerle ezdiklerine və bir sineğin ısırmasına tahammül etmeyen o biçarə Said’in baltalarla başına vurduklarına və ihanetin en şenîlerini yaptıklarına qarşı, emsalsiz bir səbir və tahammül ona ihsan olunması və gayet asabî və sinirli olduğu kimi fitrətən korkak olmadığı halde “Ecel birdir, tagayyür etməz.” hakikatine imanından gelen böyük bir cesaretle birlikdə en korkak, en miskin bir vaziyette sükût edib sabretmesi; hattâ bir miktar sonra o işkenceler sonunda ruhuna bir ferah verilmesinin bir hikməti, kanaat-i kat’iyemle budur ki:

§17

Kur’an-ı Hakîm’in həqiqətlər-i imaniyesini tefsir eden Risale-i Nur’u heç bir şeye və şahsî menfaatlerine və manevî kemalâtlarına âlet yapmamak və həqiqi ihlası kırmamak üçün ehl-i siyaset Said hakkında “dini siyasete âlet etmək” vehmini verib tâ Said işkencelerle, hapislerle dini siyasete âlet etmesin deyə ehl-i siyasetin zalimane hükümleri altında qədər-i İlahî Nur’daki həqiqi ihlası kırmamak üçün Said’e şəfqətli tokatlar vurup “Sakın əsla, həqiqətlər-i imaniyenin tefsiri olan Risale-i Nur’u öz şahsî menfaatlerine və hattâ manevî kemalâtlarına və belalardan və muzır şeylerden kurtulmaklığına âlet yapma. Tâ ki Nur’un en böyük qüvvəti olan ihlas-ı həqiqi zedelenmesin!” deyə qədər-i İlahînin şəfqətli tokatları olduğuna kat’î kanaat edirəm.

§18

Hattâ hər ne vaxt sırf âhiretime şahsî ibadətle ziyade meşguliyetim sebebiyle Nur’un hizmetini bırakdığım eyni zamanda ehl-i dünya mənə musallat olub mənə azap verdiğine kat’î kanaat getirmişim.

§19

Bu dördüncü numunenin izahını en son yazılan mektuplardan, ehl-i siyaset, Said’i dini siyasete âlet yapar deyə hapislere atması və sonra Said onun hikmetini yani kaderin şəfqət tokatları olduğunu anlamasıyla onları helâl etmesi və öz tahammülünün hikmetini anlamasına dair olan o mektuba havale edirik.

§20

Beşinci Numune: Bu biçarə Said’in gayet möhtac olduğu və yetmiş seneden beri o sanatla meşgul olması və bazı gün iki yüz sahife qədər tashihe mecbur olmasıyla birlikdə on yaşındaki zeki bir çocuğun on günde muvaffak olduğu yazı qədər bir yazıya mâlik olamadığına hayret edilirdi. Halbuki Said bütün bütün istidatsız deyildir. Hem də nesebî kardeşlerinin hepsinin də güzel yazıları olduğu halde, bu qədər yazıya möhtac iken belə yarım ümmi vaziyetinin hikməti, kanaat-i kat’iyemle şudur ki:

§21

Bir zaman geləcək ki cüz’î və şahsî iktidarlar, kuvvetler mukabele edemeyəcək dehşetli və manevî düşmanların hücumu zamanında güzel yazı sahiplerini ruh u canıyla aramak və hizmetine şerik etmək və o çekirdeğin etrafında su, hava, nur kimi o manevî ağaca hizmet etmək üçün o şahsî və cüz’î hizmeti, küllî və umumî və qüvvətli və bir kaleme mukabil minlərlə kalemi bulmak hikmetiyle və buz parçası kimi benliğini o mübarək havuz içinde eritmesiyle həqiqi ihlası elde etmək və bu surətlə imana hizmet etmək hikmetiyle olmuş.

§22

اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol