(Gayet ehemmiyetlidir.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Kastamonu Lâhikası
Kastamonu Lahiyəsi 69. Məktub
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
Şiddet-i şəfqət və rikkatten, bu kışın şiddetli soğuğuyla birlikdə manevî və şiddetli bir soğuk və musibet-i beşeriyeden bîçarelere gelen felaketler, helâketler, sefaletler, açlıklar şiddetle rikkatime dokundu. Birden ihtar edildi ki:
Belə musibetlerde kâfir də olsa hakkında bir nevi mərhəmət və mükâfat vardır ki o musibet ona nisbeten çox ucuz düşer. Belə musibet-i semaviye, masumlar hakkında bir nevi şehadet hükmüne geçir.
Üç dörd aydır ki dünyanın vaziyetinden və harbinden heç bir haberim yokken Avrupa’da Rusya’daki çoluk çocuğa acıyarak tahattur ettim. O manevî ihtarın beyan ettiği taksimat, bu elîm elem-i şefkate bir merhem oldu. Belə ki:
O musibet-i semaviyeden və beşerin zalim kısmının cinayetinin neticesi olaraq gelen felaketten vefat eden və pərişan olanlar əgər on beş yaşına qədər olanlar isə ne dinde olursa olsun şehit hükmündedir. Müslümanlar kimi böyük mükâfat-ı maneviyeleri, o musibeti hiçe indirir.
On beşinden yuxarı olanlar, əgər masum və mazlum isə mükâfatı büyüktür bəlkə onu cehennemden kurtarır. Çünki âhir zamanda madam ki fetret derecesinde din və din-i Muhammedî’ye (asm) bir lâkaytlık perdesi gelmiş və madam ki âhir zamanda Hazret-i İsa’nın (as) din-i həqiqisi hükmedəcək, İslâmiyet’le omuz omuza geləcək. Əlbəttə indi, fetret kimi karanlıkta kalan və Hazret-i İsa’ya (as) mensup Hristiyanların mazlumları çektikleri felaketler, onlar hakkında bir nevi şehadet denilebilir. Hususan ihtiyarlar və musibetzedeler, fakir və zayıflar, müstebit böyük zalimlerin cebir və şiddetleri altında musibet çekirlər. Əlbəttə o musibet, onlar hakkında medeniyetin sefahetinden və küfranından və felsefenin dalaletinden və küfründen gelen günahlara keffaret olmakla birlikdə, yüz derece onlara kârdır deyə həqiqətdən haber aldım. Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn’e hədsiz şükrettim. Və o elîm elem-i şefkatten teselli buldum.
Əgər o felaketi gören zalimler isə və beşerin perişaniyetini ihzar eden gaddarlar və öz menfaati üçün insan âlemine ateş veren hodgâm, alçak insî şeytanlar isə tam müstahak və tam adalet-i Rabbaniyedir.
Əgər o felaketi çekenler, mazlumların imdadına koşanlar və istirahat-i beşeriye üçün və esasat-ı diniyeyi və mukaddesat-ı semaviyeyi və hukuk-u insaniyeyi muhafaza üçün mücadele edenler isə əlbəttə o fedakârlığın manevî və uhrevî neticesi o qədər büyüktür ki o musibeti onlar hakkında medar-ı şeref yapar, sevdirir.

