Mektubat

On Üçüncü Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِاسْمِهٖ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§2

اَلسَّلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰى وَالْمَلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهَوٰى

§3

Aziz qardaşlarım!

§4

Hal və istirahatimi və vesika üçün adem-i müracaatımı və hal-i âlem siyasetine qarşı lâkaytlığımı çoxlu soruyorsunuz. Bu sualleriniz çox tekerrür ettiğinden hem manen də məndən sorulduğundan bu üç suale, Yeni Said deyil bəlkə Eski Said dili ilə cavab vermeye mecbur oldum.

§5

Birinci Sualiniz: İstirahatin necə? Halin nedir?

§6

Cavab: Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn’e yüz min şükür edirəm ki ehl-i dünyanın mənə ettiği enva-ı zulmü, enva-ı rahmete çevirdi. Belə ki:

§7

Siyaseti terk və dünyadan tecerrüd edərək bir dağın mağarasında âhireti düşünmekte iken ehl-i dünya, zulmen məni oradan çıkarıp nefyettiler. Hâlık-ı Rahîm və Hakîm o nefyi mənə bir rahmete çevirdi. Emniyetsiz və ihlası bozacaq esbaba maruz o dağdaki inzivayı; emniyetli, ihlaslı Barla dağlarındaki halvete çevirdi. Rusya’da esarette iken niyet ettim və niyaz ettim ki âhir ömrümde bir mağaraya çekileyim. Erhamü’r-Râhimîn mənə Barla’yı o mağara yaptı, mağara faydasını verdi. Lakin sıkıntılı mağara zahmetini, zayıf vücuduma yüklemedi.

§8

Yalnız Barla’da, iki üç adamda bir vehhamlık vardı. O vehhamlık sebebiyle mənə eziyet verildi. Hattâ o dostlarım, güya istirahatimi düşünürlər. Halbuki o vehhamlık sebebiyle hem kalbime hem Kur’an’ın hizmetine zərər verdiler.

§9

Hem ehl-i dünya bütün menfîlere vesika verdiyi və canileri hapisten çıkarıp affetdikləri halde, mənə zulüm olaraq vermediler. Mənim Rabb-i Rahîm’im, məni Kur’an’ın hizmetinde ziyade istihdam etmək və Sözler adı ilə envar-ı Kur’aniyeyi mənə fazla yazdırmak üçün dağdağasız bir surette məni bu gurbette buraxıb bir böyük merhamete çevirdi.

§10

Hem ehl-i dünya, dünyalarına karışabiləcək bütün nüfuzlu və qüvvətli rüesaları və şeyhleri, kasabalarda və şehirlerde buraxıb akrabalarıyla birlikdə herkesle görüşmeye izin verdikleri halde, məni zulmen tecrit etti, bir köye gönderdi. Heç akraba və hemşehrilerimi, –bir iki tanesi müstesna olmaq üzere– yanıma gelmeye izin vermedi. Mənim Hâlık-ı Rahîm’im o tecridi, mənim hakkımda bir azîm rahmete çevirdi. Zihnimi safi buraxıb gıll u gıştan âzade olaraq Kur’an-ı Hakîm’in feyzini olduğu kimi almaya vesile etti.

§11

Hem ehl-i dünya bidayette, iki sene zarfında iki âdi məktub yazdığımı çox gördü. Hattâ indi hətta, on və ya iyirmi günde və ya bir ayda bir iki misafirin sırf âhiret üçün yanıma gelmesini hoş görmediler, mənə zulmettiler. Mənim Rabb-i Rahîm’im və Hâlık-ı Hakîm’im o zulmü mənə merhamete çevirdi ki doksan sene manevî bir ömrü kazandıracaq bu şuhur-u selâsede, məni bir halvet-i mergubeye və bir uzlet-i makbuleye koymaya çevirdi. ‌اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ‌ İşte hal və istirahatim belə…

§12

İkinci Sualiniz: Nədən vesika almaq üçün müracaat etmirsən?

§13

Cavab: Bu meselede mən kaderin mahkûmuyum, ehl-i dünyanın mahkûmu değilim. Kadere müracaat edirəm. Ne vaxt izin verirse rızkımı buradan ne vaxt keserse o vaxt giderim.

§14

Bu mananın həqiqəti şudur ki: Başa gelen hər bax iki səbəb var; biri zahirî, diğeri həqiqi. Ehl-i dünya zahirî bir səbəb oldu, məni buraya getirdi. Qədər-i İlahî isə sebeb-i həqiqidir, məni bu inzivaya mahkûm etti. Sebeb-i zahirî zulmetti, sebeb-i həqiqi isə adalet etti. Zahirîsi belə düşündü: “Şu adam, ziyadesiyle ilme və dine hizmet edər, bəlkə dünyamıza karışır.” ihtimaliyle məni nefyedip üç cihetle katmerli bir zulüm etti. Qədər-i İlahî isə mənim üçün gördü ki hakkıyla və ihlasla ilme və dine hizmet edemirəm; məni bu nefye mahkûm etti. Onların bu katmerli zulmünü muzaaf bir rahmete çevirdi.

§15

Madam ki nefyimde qədər hâkimdir və o qədər âdildir; ona müracaat ederim. Zahirî səbəb isə zaten bahane nevinden bir şeyleri var. Demək, onlara müracaat manasızdır. Əgər onların elinde bir hak və ya qüvvətli bir esbab bulunsaydı, o vaxt onlara qarşı da müracaat olunurdu.

§16

Başlarını yesin, dünyalarını tamamen bırakdığım və ayaklarına dolaşsın, siyasetlerini büsbütün terk etdiyim halde; düşündükleri bahaneler, evhamlar, əlbəttə asılsız olduğundan onlara müracaatla o evhamlara bir həqiqət vermək istemirəm. Əgər uçları ecnebi elinde olan dünya siyasetine karışmak üçün bir iştiham olsaydı; deyil səkkiz sene, bəlkə səkkiz saat kalmayacaq tereşşuh edecekti, özünü gösterecekti. Halbuki səkkiz senedir bir tək gazete okumak arzum olmadı və okumadım. Dörd senedir burada taht-ı nezarette bulunuram, heç bir tereşşuh görünmedi.

§17

Demək, Kur’an-ı Hakîm’in hizmetinin bütün siyasetlerin fevkinde bir ulviyeti var ki çoğu yalancılıktan ibaret olan dünya siyasetine tenezzüle meydan vermir.

§18

Adem-i müracaatımın ikinci səbəbi şudur ki: Haksızlığı hak zanneden adamlara qarşı hak dava etmək, hakka bir nevi haksızlıktır. Bu nevi haksızlığı irtikâb etmək istemem.

§19

Üçüncü Sualiniz: Dünyanın siyasetine qarşı ne üçün bu qədər lâkaytsın? Bu qədər safahat-ı âleme qarşı tavrını heç bozmursan? Bu safahatı hoş mu görürsən? Veyahut korkur musun ki sükût edirsən?

§20

Cavab: Kur’an-ı Hakîm’in hizmeti, məni şiddetli bir surette siyaset âleminden men’etti. Hattâ düşünmesini də mənə unutturdu. Yoxsa bütün sergüzeşt-i hayatım şahittir ki hak gördüyüm meslekte gitmeye qarşı korku elimi tutup men’edememiş və edemir.

§21

Hem nədən korkum olacaq? Dünya ilə ecelimden başqa bir alâkam yox. Çoluk çocuğumu düşünəcəyəm yox. Malımı düşünəcəyəm yox. Hanedanımın şerefini düşünəcəyəm yox. Riyakâr bir şöhret-i kâzibeden ibaret olan şan və şeref-i dünyeviyenin muhafazasına deyil, kırılmasına yardım edene rahmet… Kaldı ecelim. O, Hâlık-ı Zülcelal’in elindedir. Kimin haddi var ki vaxtı gelmeden ona ilişsin. Zaten izzetle mevti, zilletle hayata tercih edenlerdeniz. Eski Said kimi biri belə demiş:

§22

وَ نَحْنُ اُنَاسٌ لَا تَوَسُّطَ بَيْنَنَا § لَنَا الصَّدْرُ دُونَ الْعَالَمٖينَ اَوِ الْقَبْرُ

§23

Bəlkə hizmet-i Kur’an, məni hayat-ı içtimaiye-i siyasiye-i beşeriyeyi düşünmekten men’edir.

§24

Belə ki: Hayat-ı beşeriye bir yolculuktur. Bu zamanda, Kur’an’ın nuruyla gördüm ki o yol bir bataklığa girdi. Mülevves və ufunetli bir çamur içinde kafile-i beşer düşe kalka gidir. Bir kısmı, selâmetli bir yolda gedər. Bir kısmı, mümkün olduğu qədər çamurdan, bataklıktan kurtulmak üçün bazı vasıtaları bulmuş. Bir kısm-ı ekseri o ufunetli, pis, çamurlu bataklık içinde karanlıkta gidir. Yüzde yirmisi sarhoşluk sebebiyle, o pis çamuru misk ü amber zannederek yüzüne gözüne bulaştırır. Düşerek kalkarak gedər, tâ boğulur. Yüzde sekseni isə bataklığı anlar; ufunetli, pis olduğunu hisseder lakin mütehayyirdirler, selâmetli yolu göremirlər.

§25

İşte bunlara qarşı iki çarə var:

§26

Biri: Topuz ilə o sarhoş yirmisini ayıltmaktır.

§27

İkincisi: Bir nur göstermekle mütehayyirlere salamatlıq yolunu irae etmektir.

§28

Mən bakıram ki yirmiye qarşı seksen adam, elinde topuz tutur. Halbuki o biçarə və mütehayyir olan seksene qarşı hakkıyla nur gösterilmir. Gösterilse də bir elinde hem sopa hem nur olduğu üçün emniyetsiz olur. Mütehayyir adam “Acaba nurla məni celbedip topuzla dövmek mi istəyir?” deyə telaş edər. Hem də bazen arızalarla topuz kırıldığı vaxt, nur də uçar və ya söner.

§29

İşte o bataklık isə gafletkârane və dalalet-pîşe olan sefihane hayat-ı içtimaiye-i beşeriyedir. O sarhoşlar, dalaletle telezzüz eden mütemerridlerdir. O mütehayyir olanlar, dalaletten nefret edenlerdir lakin çıkamırlar; kurtulmak istəyirlər, yol bulamırlar, mütehayyir insanlardır. O topuzlar isə siyaset cereyanlarıdır. O nurlar isə həqiqətlər-i Kur’aniyedir. Nura qarşı kavga edilmez, ona qarşı adâvet edilmez. Sırf şeytan-ı racîmden başqa ondan nefret eden olmaz.

§30

İşte mən də nur-u Kur’an’ı elde tutmak üçün ‌اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ وَ السِّيَاسَةِ‌ deyip siyaset topuzunu atarak, iki elim ilə nura sarıldım. Gördüm ki siyaset cereyanlarında hem muvafıkta hem muhalifte o nurların âşıkları var. Bütün siyaset cereyanlarının və tarafgirliklerin çox fevkinde və onların garazkârane telakkiyatlarından müberra və safi olan bir makamda verilen ders-i Kur’an və gösterilen envar-ı Kur’aniyeden heç bir taraf və heç bir kısım çekinmemek və ittiham etməmək gerektir. Məgər dinsizliği və zındıkayı siyaset zannedip ona tarafgirlik eden insan surətində şeytanlar ola və ya beşer kıyafetinde heyvanlar ola.

§31

Elhamdülillah, siyasetten tecerrüd sebebiyle Kur’an’ın elmas kimi hakikatlerini propaganda-i siyaset ittihamı altında cam parçalarının kıymetine indirmedim. Bəlkə gittikçe o elmaslar kıymetlerini hər taifenin nazarında parlak bir tarzda ziyadeleştirir.

§32

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلَٓا اَنْ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ

§33

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§34

Said Nursî

§35

***

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol