Mektubat

On Doqquzuncu Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Bu risale, üç yüzden fazla mu’cizatı beyan edər. Risalet-i Ahmediyenin (asm) mu’cizesini beyan ettiği kimi özü də o mu’cizenin bir kerametidir. Üç dörd nevi ilə hârika olmuşdur:

§2

Birincisi: Nakil və rivayet olmakla birlikdə, yüz sahifeden fazla olduğu halde, kitaplara müracaat edilmeden, ezber olaraq dağ, bağ köşelerinde, üç dörd gün zarfında hər günde iki üç saat çalışmak şartıyla mecmuu on iki saatte telif edilmesi, hârika bir vakıadır.

§3

İkincisi: Bu risale, uzunluğu ilə birlikdə ne yazması usanç verir və ne də okuması halâvetini kaybeder. Tembel ehl-i kalemi elə bir şevk və gayrete getirdi ki bu sıkıntılı və usançlı bir zamanda, bu civarda bir sene zarfında yetmiş adede yaxın nüshalar yazıldığı, o mu’cize-i risaletin bir kerameti olduğunu, muttali olanlara kanaat verdi.

§4

Üçüncüsü: Acemi və tevafuktan haberi yox və bizə də daha tevafuk tezahür etmeden evvel onun və başqa səkkiz müstensihin birbirini görmeden yazdıkları nüshalarda; lafz-ı Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam kəlməsi bütün risalede və lafz-ı Kur’an beşinci parçasında elə bir tarzda tevafuk etmeleri göründü ki zerre miktar insafı olan, tesadüfe verməz. Kim görmüşse kat’î hükmedir ki bu bir sırr-ı gaybîdir, mu’cize-i Ahmediyenin (asm) bir kerametidir.

§5

Bu risalenin başındaki esaslar çox mühimdirler. Hem bu risaledeki ehadîs, hemen umumen eimme-i hadîsçe makbul və sahih olmakla birlikdə, en kat’î hâdisat-ı risaleti beyan edirlər. O risalenin mezayasını söylemek lâzım gelse o risale qədər bir eser yazmak lâzım geldiğinden, müştak olanları onu bir kere okumasına havale edirik.

§6

Said Nursî

§7

İhtar: Bu risalede çox ehadîs-i şerife nakletmişim. Yanımda kütüb-ü hadîsiye bulunmur. Yazdığım hadîslerin lafzında yanlışım varsa ya tashih edilsin veyahut “hadîs-i bi’l-mana”dır, denilsin. Çünki kavl-i racih odur ki: “Nakl-i hadîs-i bi’l-mana caizdir.” Yani hadîsin yalnız manasını alıb lafzını öz zikreder. Madam ki belədir, lafzında yanlışım varsa hadîs-i bi’l-mana nazarıyla bakılsın.

§8

***

§9

Mu’cizat-ı Ahmediye (asm)

§10

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§11

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§12

هُوَ الَّذٖٓى اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰى وَدٖينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدّٖينِ كُلِّهٖ وَ كَفٰى بِاللّٰهِ شَهٖيدًا ۞ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ … اِلٰى اٰخِرِ

§13

Risalet-i Ahmediyeye (asm) dair On Doqquzuncu Söz’le Otuz Birinci Söz, nübüvvet-i Muhammediyeyi (asm) delail-i kat’iye ilə ispat ettiklerinden, ispat cihetini onlara havale edib yalnız onlara bir tetimme olaraq on doqquz nükteli işarəlerle, o böyük həqiqətin bazı lem’alarını göstereceğiz.

§14

Birinci Nükteli İşaret

§15

Bu kainatın sahib və mutasarrıfı əlbəttə bilerek yapır və hikmetle tasarruf edir və hər tarafı görerek tedvir edir və hər şeyi bilerek, görerek terbiye edir və hər şeyde görünen hikmetleri, gayeleri, faydaları irade edərək tedvir edir.

§16

Madam ki yapan bilir, əlbəttə bilen konuşur. Madam ki konuşacaq, əlbəttə şüurlu və zîfikir və konuşmasını bilenlerle konuşacaq. Madam ki zîfikirle konuşacaq, əlbəttə şüurluun içinde en cem’iyetli və şuuru küllî olan insan nev’i ilə konuşacaqdır. Madam ki insan nev’i ilə konuşacaq, əlbəttə insanlar içinde kabil-i hitap və mükemmel insan olanlarla konuşacaq.

§17

Madam ki en mükemmel və istidadı en yüksək və ahlâkı ulvi və nev-i beşere mukteda olacaq olanlarla konuşacaqdır; əlbəttə dost və düşmanın ittifakıyla, en yüksək istidatta və en âlî ahlâkta və nev-i beşerin humsu ona iktida etmiş və nısf-ı arz onun hükm-ü manevîsi altına girmiş və istikbal onun getirdiyi nurun ziyasıyla min üç yüz sene ışıklanmış və beşerin nurani kısmı və ehl-i imanı, mütemadiyen günde beş defa onunla tecdid-i biat edib ona dua-yı rəhmət və saadet edib ona medih və muhabbet etmiş olan Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam ilə konuşacaq və konuşmuş və resul yapacaq və yapmış və sair nev-i beşere rehber yapacaq və yapmışdır.

§18

İkinci Nükteli İşaret

§19

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam iddia-yı nübüvvet etmiş, Kur’an-ı Azîmüşşan kimi bir fermanı göstermiş və ehl-i tahkikin yanında bine qədər mu’cizat-ı bâhireyi göstermişdir. O mu’cizat, heyet-i mecmuasıyla dava-yı nübüvvetin vukuu qədər vücudları kat’îdir. Kur’an-ı Hakîm’in çox yerlerinde en muannid kâfirlerden nakletdiyi sihir isnad etmeleri gösterir ki o muannid kâfirler də mu’cizatın vücudlarını və vukularını inkâr edemirlər. Yalnız, özlərini aldatmak və ya etbalarını kandırmak üçün –hâşâ– sihir demişler.

§20

Bəli, mu’cizat-ı Ahmediyenin (asm) yüz tevatür kuvvetinde bir kat’iyeti vardır. Mu’cize isə Hâlık-ı kainat tarafından onun davasına bir tasdiktir صَدَقْتَ hükmüne geçer.

§21

Necə ki sən bir padşahın meclisinde və daire-i nazarında desen ki: “Padşah məni filan işe memur etmiş.” Səndən o davaya bir delil istenilse padşah “Evet” dese necə səni tasdik edər. Elə də âdetini və vaziyetini sənin iltimasınla değiştirirse “Evet” sözünden daha kat’î daha sağlam, sənin davanı tasdik edər.

§22

Elə də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dava etmiş ki: “Mən, bu kainat Hâlık’ının mebusuyum. Delilim də şudur ki: Müstemir âdetini, mənim dua və iltimasımla değiştirəcək. İşte barmaqlarıma baxın, beş musluklu bir çeşme kimi akıttırır. Kamere baxın, bir barmağımın işarəiyle iki parça edir. Bu ağaca baxın; məni tasdik üçün yanıma gəlir, şehadet edir. Bu bir parça taama baxın; iki üç adama ancaq kâfi geldiyi halde, bax iki yüz üç yüz adamı tok edir.” Və hâkeza yüzer mu’cizatı belə göstermişdir.

§23

Indi, bu zatın delail-i sıdkı və berahin-i nübüvveti yalnız mu’cizatına münhasır deyildir. Bəlkə ehl-i dikkat üçün hemen umum harekâtı və ef’ali, ahval və akvali, ahlâk və etvarı, sîret və surəti, sıdkını və ciddiyetini ispat edər. Hattâ meşhur ulema-i Mənî-İsrailiyeden Abdullah İbn-i Selâm kimi çoxlu zatlar, yalnız o Zat-ı Ekrem aleyhissalâtü Vəssalamın simasını görmekle “Şu simada yalan yox, bu yüzde hile ola bilməz!” deyərək imana gelmişler.

§24

Çendan muhakkikîn-i ulema, delail-i nübüvveti və mu’cizatı min qədər demişler lakin minlərlə, bəlkə yüz minlərlə delail-i nübüvvet vardır. Və yüz minlərlə yol ilə yüz minlərlə muhtelif fikirli adamlar, o zatın nübüvvetini tasdik etmişler. Yalnız Kur’an-ı Hakîm’de qırx vech-i i’cazdan başqa, nübüvvet-i Ahmediyenin (asm) min bürhanını gösterir.

§25

Hem madam ki nev-i beşerde nübüvvet vardır. Və yüz minlərlə zat, nübüvvet dava edib mu’cize gösterenler, gəlib geçmişler. Əlbəttə umumun fevkinde bir kat’iyet ilə nübüvvet-i Ahmediye (asm) sabittir. Çünki İsa aleyhisselâm və Musa aleyhisselâm kimi umum resullere nebi dedirten və risaletlerine medar olan delail və evsaf və vaziyetler və ümmetlerine qarşı muameleler; Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamda daha ekmel daha câmi’ bir surette mevcuddur.

§26

Madam ki hükm-ü nübüvvetin illeti və səbəbi, Zat-ı Ahmedî’de (asm) daha mükemmel mevcuddur. Əlbəttə hükm-ü nübüvvet, umum enbiyadan daha vâzıh bir kat’iyet ilə ona sabittir.

§27

Üçüncü Nükteli İşaret

§28

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mu’cizatı çox mütenevvidir. Risaleti umumî olduğu üçün hemen ekser enva-ı kainattan birer mu’cizeye mazhardır. Güya necə ki bir padşah-ı zîşanın bir yaver-i ekremi mütenevvi hediyelerle muhtelif akvamın mecmaı olan bir şehre geldiyi vaxt, hər taife onun istikbaline bir mümessil gönderir; öz taifesi dili ilə ona hoşâmedî edər, onu alkışlar.

§29

Elə də Sultan-ı ezel və ebed’in en böyük yaveri olan Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, âleme teşrif edib və küre-i arzın ahalisi olan nev-i beşere mebus olaraq geldiyi və umum kainatın Hâlık’ı tarafından umum kainatın həqiqətlərine qarşı alâkadar olan envar-ı həqiqət və hedâyâ-yı maneviyeyi getirdiyi zaman; taştan, sudan, ağactan, hayvandan, insandan tut tâ aydan, güneşten, yıldızlara qədər hər taife, öz lisan-ı mahsusuyla və ellerinde birer mu’cizesini taşımasıyla, onun nübüvvetini alkışlamış və hoşâmedî demiş.

§30

Indi o mu’cizatın umumunu bahsetmek üçün ciltlerle yazı yazmak lâzım gəlir. Muhakkikîn-i asfiya, delail-i nübüvvetin tafsilatına dair çox ciltler yazmışlar. Biz yalnız icmalî işarəler nevinden, o mu’cizatın kat’î və manevî mütevatir olan küllî envaına işarə ederiz.

§31

İşte nübüvvet-i Ahmediyenin (asm) delaili, evvela iki kısımdır:

§32

Biri: “İrhasat” denilen nübüvvetten evvel və veladeti vaxtında zuhur eden hârikulâde hallerdir.

§33

İkinci kısım: Sair delail-i nübüvvettir.

§34

İkinci kısım da iki kısımdır. Biri: Nübüvvetinden sonra lakin nübüvvetini tasdiken zuhura gelen hârikalardır. İkincisi: Asr-ı saadetinde mazhar olduğu hârikalardır.

§35

Bu ikinci kısım də iki kısımdır. Biri: Zatında, sîretinde, surətində, ahlâkında, kemalinde zahir olan delail-i nübüvvettir. İkincisi: Âfakî, haricî şeylerde mazhar olduğu mu’cizattır.

§36

Bu ikinci kısım də iki kısımdır. Biri: Manevî və Kur’anî’dir. Diğeri: Maddî və ekvanîdir.

§37

Bu ikinci kısım də iki kısımdır. Biri: Dava-yı nübüvvet vaxtında, ehl-i küfrün inadını kırmak veyahut ehl-i imanın qüvvət-i imanını ziyadeleştirmek üçün zuhura gelen hârikulâde mu’cizattır. Şakk-ı kamer və barmağından suyun akması və az taamla çokları doyurması və heyvan və ağac və taşın konuşması kimi iyirmi nevi və hər bir nev’i manevî tevatür derecesinde və hər bir nev’in də çox mükerrer efradı vardır. İkinci kısım: İstikbalde ihbar ettiği hâdiselerdir ki Cənabı-Haqqın talimiyle o da haber vermiş, haber verdiyi kimi doğru çıkmışdır.

§38

İşte biz də bu âhirki kısımdan başlayıp icmalî bir fihriste göstereceğiz. (Hâşiye[1])

§39

Dördüncü Nükteli İşaret

§40

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın Allâmü’l-guyub’un talimiyle haber verdiyi umûr-u gaybiye, hadd ü hesaba gəlməz. İ’caz-ı Kur’an’a dair olan Iyirmi Beşinci Söz’de envaına işarə və bir derece izah və ispat ettiğimizden, geçmiş zamana dair və enbiya-yı sâbıkaya dair və həqiqətlər-i İlahiyeye və həqiqətlər-i kevniyeye və həqiqətlər-i uhreviyeye dair ihbarat-ı gaybiyelerini Iyirmi Beşinci Söz’e havale edib şimdilik bahsetmeyeceğiz.

§41

Yalnız özündən sonra sahabe və Âl-i Beyt’in başına gelen və ümmetin ileride mazhar olacağı hâdisata dair çoxlu ihbarat-ı sadıka-i gaybiyesi kısmından cüz’î bir neçə misaline işarə edeceğiz. Və bu həqiqət tamamıyla anlaşılmak üçün altı esas mukaddime olaraq beyan edeceğiz:

§42

Birinci Esas: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın çendan hər hali və hər tavrı, sıdkına və nübüvvetine şahit ola bilər lakin hər hali, hər tavrı hârikulâde olmaq lâzım deyildir. Çünki Cənabı-Haqq onu beşer surətində göndermiş, tâ insanın ahval-i içtimaiyelerinde və dünyevî, uhrevî saadetlerini kazandıracaq a’mal və harekâtlarında rehber olsun və imam olsun və hər biri birer mu’cizat-ı qüdrət-i İlahiye olan âdiyat içindeki hârikulâde olan sanat-ı Rabbaniyeyi və tasarruf-u qüdrət-i İlahiyeyi göstersin.

§43

Əgər ef’alinde beşeriyetten çıxıb hârikulâde olsaydı bizzat imam olamazdı; ef’aliyle, ahvaliyle, etvarıyla ders veremezdi. Lakin yalnız nübüvvetini muannidlere qarşı ispat etmək üçün hârikulâde işlere mazhar olur və inde’l-hace ara sıra mu’cizatı gösterirdi. Lakin sırr-ı teklif olan imtihan və tecrübe muktezasıyla, əlbəttə bedahet derecesinde və istəyər istəməz tasdike mecbur kalacaq derecede mu’cize olmazdı.

§44

Çünki sırr-ı imtihan və hikmet-i teklif iktiza edər ki akla kapı açılsın və ağlın ihtiyarı elinden alınmasın. Əgər gayet bedihî bir surette olsa o vaxt ağlın ihtiyarı kalmaz. Ebucehil də Ebubekir kimi tasdik edər. İmtihan və teklifin faydası kalmaz. Kömür ilə elmas bir seviyede kalırdı.

§45

Cây-ı hayrettir ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mübalağasız minlərlə vecihte minlərlə çeşit insan, hər biri bir tək mu’cizesiyle və ya bir delil-i nübüvvet ilə və ya bir kelâmı ilə və ya yüzünü görmesiyle və hâkeza birer alâmetiyle iman getirdikleri halde, bütün bu minlərlə ayrı ayrı insanları və müdakkik mütefekkirleri imana gətirən bütün o minlərlə delail-i nübüvveti, nakl-i sahih ilə və âsâr-ı kat’iye ilə şimdiki bedbaht bir kısım insanlara kâfi gelmir kimi dalalete sapırlar.

§46

İkinci Esas: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hem beşerdir, beşeriyet itibarıyla beşer kimi muamele edər. Hem resuldür, risalet itibarıyla Cənabı-Haqqın tercümanıdır, elçisidir. Risaleti, vahye istinad edər. Vahiy iki kısımdır:

§47

Biri: “Vahy-i sarîhî”dir ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onda sırf bir tercümandır, mübelliğdir, müdahalesi yoxdur. Kur’an və bazı ehadîs-i kudsiye kimi…

§48

İkinci Kısım: “Vahy-i zımnî”dir. Bu kısmın mücmel və hülâsası, vahye və ilhama istinad edər lakin tafsilatı və tasviratı, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama aittir. O vahiyden gelen mücmel hâdiseyi tafsil və tasvirde, Zat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalam bazen yenə ilhama, ya vahye istinad edib beyan edər veyahut öz ferasetiyle beyan edər. Və öz içtihadıyla yaptığı tafsilat və tasviratı, ya vazife-i risalet noktasında ulvi kuvve-i kudsiye ilə beyan edər veyahut örf və âdet və efkâr-ı âmme seviyesine göre, beşeriyeti noktasında beyan edər.

§49

İşte hər hadîste bütün tafsilatına, vahy-i mahz noktasıyla bakılmaz. Beşeriyetin muktezası olan efkâr və muamelatında, risaletin ulvi âsârı aranılmaz. Madam ki bazı hâdiseler mücmel olaraq mutlak bir surette ona vahyen gəlir, o da öz ferasetiyle və tearüf-ü umumî cihetiyle tasvir edər. Bu tasvirdeki müteşabihata və müşkülata bazen tefsir lâzım gəlir, hattâ tabir lâzım gəlir. Çünki bazı həqiqətlər var ki təmsil ilə fehme takrib edilir.

§50

Necə ki bir vaxt huzur-u Nebevîde derince bir gürültü işitildi. Ferman etti ki: “Şu gürültü, yetmiş senedir yuvarlanıp indi cehennemin dibine düşmüş bir taşın gürültüsüdür.” Bir saat sonra cavab geldi ki: “Yetmiş yaşına giren meşhur bir münafık ölüp cəhənnəmə gitti.” Zat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamın beliğ bir təmsil ilə beyan ettiği hâdisenin tevilini gösterdi.

§51

Üçüncü Esas: Naklolunan haberler əgər tevatür surətində olsa kat’îdir. Tevatür iki kısımdır. (Hâşiye[2]) Biri “sarîh tevatür”, biri “manevî tevatür”dür.

§52

Manevî tevatür də iki kısımdır. Biri sükûtîdir. Yani, sükût ilə qəbul gösterilmiş. Mesela, bir cemaat içinde bir adam, o cemaatin nazarı altında bir hâdiseyi haber verse cemaat onu tekzip etmezse sükût ilə mukabele etse qəbul etmiş kimi olur. Hususan haber verdiyi hâdisede cemaat onunla alâkadar olsa hem tenkide müheyya və hatayı qəbul etməz və yalanı çox çirkin görür bir cemaat olsa əlbəttə onun sükûtu o hâdisenin vukuuna qüvvətli delâlet edər.

§53

İkinci kısım tevatür-ü manevî şudur ki: Bir hâdisenin vukuuna, mesela “Bir kıyye təam, iki yüz adamı tok etmiş.” denilse lakin onu haber verenler, ayrı ayrı surette haber verir. Biri bir çeşit, biri başqa bir surette, diğeri başqa bir şəkildə beyan edər lakin umumen, eyni hâdisenin vukuuna müttefiktirler. İşte mutlak hâdisenin vukuu; mütevatir-i bi’l-manadır, kat’îdir. İhtilaf-ı surət isə zərər verməz.

§54

Hem bazen olur ki haber-i vâhid, bazı şerait dâhilinde tevatür kimi kat’iyeti ifade edər. Hem bazen olur ki haber-i vâhid haricî emarelerle kat’iyeti ifade edər.

§55

İşte Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan bizə naklolunan mu’cizatı və delail-i nübüvveti, kısm-ı a’zamı tevatür iledir; ya sarîhî ya manevî ya sükûtî. Və bir kısmı çendan haber-i vâhid iledir. Lakin elə şerait dâhilinde, nakkad-ı muhaddisîn nazarında kabule şâyan olduktan sonra, tevatür kimi kat’iyeti ifade etmək lâzım gəlir.

§56

Bəli, muhaddisînin muhakkikîninden “El-Hâfız” tabir ettikleri zatlar, lâekall yüz min hadîsi hıfzına almış minlərlə muhakkik muhaddisler hem əlli sene sabah namazını işâ abdestiyle kılan müttaki muhaddisler və başta Buharî və Müslim olaraq Kütüb-ü Sitte-i Hadîsiye sahipleri olan ilm-i hadîs dâhîleri, allâmeleri tashih və qəbul ettikleri haber-i vâhid, tevatür kat’iyetinden geri kalmaz.

§57

Bəli fenn-i hadîsin muhakkikleri, nakkadları o derece hadîs ilə hususiyet peyda etmişler ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın tarz-ı ifadesine və üslub-u âlîsine və suret-i ifadesine ünsiyet edib meleke kesbetmişler ki yüz hadîs içinde bir mevzuu görse “Mevzudur.” deyər. “Bu, hadîs olmaz və Peygamber’in sözü deyildir.” deyər, reddeder. Sarraf kimi hadîsin cevherini tanır, başqa sözü ona iltibas edə bilməz. Yalnız İbn-i Cevzî kimi bazı muhakkikler, tenkitte ifrat edib bazı ehadîs-i sahihaya da mevzu demişler. Lakin “Her mevzu şeyin manası yanlıştır.” demək deyildir; bəlkə “Bu söz hadîs deyildir.” deməkdir.

§58

Sual: An’aneli senedin faydası nedir ki lüzumsuz yerde, malûm bir vakıada “an filan, an filan, an filan” deyərlər?

§59

Cavab: Faydaları çoktur. Ezcümle, bir faydası şudur: An’ane ilə gösterilir ki an’anede dâhil olan mevsuk və hüccetli və sadık ehl-i hadîsin bir nevi icmaını irae edər və o senette dâhil olan ehl-i tahkikin bir nevi ittifakını gösterir. Güya o senette, o an’anede dâhil olan hər bir imam, hər bir allâme; o hadîsin hükmünü imza edir, sıhhatine dair mührünü basır.

§60

Sual: Nədən hâdisat-ı i’caziye sair zarurî ahkâm-ı şer’iye kimi tevatür surətində, çoxlu tarîklerle, çox ehemmiyetli nakledilmemiş?

§61

Cavab: Çünki ekser ahkâm-ı şer’iyeye, ekser nâs, ekser evkatta möhtacdır. Farz-ı ayn kimi o ahkâmın hər şahsa alâkası var. Amma mu’cizat isə hər kəsin hər bir mu’cizeye ehtiyacı yox. Əgər ihtiyaç olsa da bir defa işitmek kâfi gəlir. Âdeta farz-ı kifaye kimi bir kısım insanlar onları bilse yeter.

§62

İşte bunun içindir ki bazı olur, bir mu’cizenin vücudu və tahakkuku, bir hükmün vücudundan on derece daha kat’î olduğu halde, onun râvisi bir iki olur; hükmün râvisi on-yirmi olur.

§63

Dördüncü Esas: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın istikbalden haber verdiyi bazı hâdiseler, cüz’î birer hâdise deyil; bəlkə tekerrür eden birer hâdise-i külliyeyi, cüz’î bir surette haber verir. Halbuki o hâdisenin müteaddid vecihleri var. Hər defa bir vechini beyan edər. Sonra râvi-i hadîs o vecihleri birleştirir, hilaf-ı vaki kimi görünür.

§64

Mesela, Hazret-i Mehdi’ye dair muhtelif rivayetler var. Tafsilat və tasvirat, başqa başkadır. Halbuki Iyirmi Dördüncü Söz’ün bir dalında ispat edildiyi kimi Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, vahye istinaden, hər bir asırda kuvve-i maneviye-i ehl-i imanı muhafaza etmək üçün hem dehşetli hâdiselerde yeise düşmemek üçün hem âlem-i İslâmiyet’in bir silsile-i nuraniyesi olan Âl-i Beyt’ine ehl-i imanı manevî rabtetmek üçün Mehdi’yi haber vermiş. Âhir zamanda gelen Mehdi kimi hər bir asır Âl-i Beyt’ten bir nevi mehdi, bəlkə mehdiler bulmuş. Hattâ Âl-i Beyt’ten ma’dud olan Abbasiye hulefasından Böyük Mehdi’nin çox evsafına câmi’ bir mehdi bulmuş.

§65

İşte Böyük Mehdi’den evvel gelen emsalleri, numuneleri olan hulefa-yı mehdiyyîn və aktab-ı mehdiyyîn evsafları, asıl Mehdi’nin evsafına karışmış və ondan rivayetler ihtilafa düşmüş.

§66

Beşinci Esas: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ sırrınca öz özünə gaybı bilmezdi; bəlkə Cənabı-Haqq ona bildirirdi, o da bildirirdi. Cənabı-Haqq hem Hakîm’dir hem Rahîm’dir. Hikmət və rəhməti isə umûr-u gaybiyeden çoğunun setrini iktiza edir, mübhem kalmasını istəyir. Çünki bu dünyada insanın hoşuna gitmeyen şeyler daha çoktur. Vukuundan evvel onları bilmək elîmdir. İşte bu sır içindir ki ölüm və ecel, mübhem bırakılmış və insanın başına geləcək musibetler də perde-i gaybda kalmış.

§67

İşte hikmet-i Rabbaniye və rahmet-i İlahiye belə iktiza ettiği üçün Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ümmetine qarşı ziyade hassas merhametini ziyade rencide etməmək və âl ü ashabına qarşı şedit şefkatini fazla incitmemek üçün vefat-ı Nebevî’den sonra, âl ü ashabının və ümmetinin başlarına gelen müthiş hâdisatı, umumiyetle və tafsilatıyla göstermemek (Hâşiye[3]) mukteza-yı hikmət və rahmettir. Lakin yenə bazı hikmətlər üçün mühim hâdisatı –lakin dehşetli bir surette deyil– ona talim etmiş. O da ihbar etmiş.

§68

Hem güzel hâdiseleri kısmen mücmel, kısmen tafsil ilə bildirmiş. O da haber vermiş. Onun haberlerini də en yüksək bir derece-i takvada və adilde və sıdkta çalışan və وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّاْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ hadîsindeki tehditten şiddetle korkan və فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ âyetindeki şiddetli tehditten şiddetle kaçan muhaddisîn-i kâmilîn, bizə sahih bir surette o haberleri nakletmişler.

§69

Altıncı Esas: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ahval və evsafı, siyer və tarih suretiyle beyan edilmiş. Lakin o evsaf və ahval-i galibi, beşeriyetine bakar. Halbuki o Zat-ı Mübarək’in şahs-ı manevîsi və mahiyet-i kudsiyesi o derece yüksək və nuranidir ki siyer və tarihte beyan olunan evsaf, o bâlâ kamete uygun gelmir, o yüksək kıymete muvafık düşmür.

§70

Çünki اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ sırrınca hər gün, hattâ indi də bütün ümmetinin ibadətleri qədər bir azîm ibadət sahife-i kemalâtına ilâvə olur. Nihayətsiz rahmet-i İlahiyeye, nihayətsiz bir surette, nihayətsiz bir istidat ilə mazhar olduğu kimi hər gün hədsiz ümmetinin hədsiz duasına mazhar olur. Və bu kainatın neticesi və en mükemmel meyvəsi və Hâlık-ı kainat’ın tercümanı və sevgilisi olan o Zat-ı Mübarək’in tamam-ı mahiyeti və həqiqət-i kemalâtı, siyer və tarihe geçen beşerî ahval və etvara sığışmaz.

§71

Mesela Hazret-i Cebrail və Mikâil, iki muhafız yaver hükmünde Gazve-i Bedir’de yanında bulunan bir Zat-ı Mübarək; çarşı içinde, bedevî bir Arapla at mübayaasında münazaa etmək, bir tək şahit olan Huzeyme’yi şahit göstermekle görünen etvarı içinde sığışmaz.

§72

İşte yanlış gitmemek üçün, hər vaxt mahiyet-i beşeriyeti itibarıyla işitilen evsaf-ı âdeyə içinde başını kaldırıp həqiqi mahiyetine və mertebe-i risalette durmuş nurani şahsiyet-i maneviyesine bakmak lâzımdır. Yoxsa ya hürmetsizlik edər və ya şüpheye düşer. Bu sırrı izah üçün bu təmsili dinlə:

§73

Mesela, bir hurma çərdəyi var. O hurma çərdəyi torpaq altına konup açılarak koca meyvedar bir ağac oldu. Hem gittikçe tevessü edər, büyür. Və ya tavus kuşunun bir yumurtası vardı. O yumurtaya hararet verildi, bir tavus civcivi çıktı. Sonra tam mükemmel, hər tarafı kudretten yazılı və yaldızlı bir tavus kuşu oldu. Hem gittikçe daha büyür və güzelleşir. Indi o çərdək və o yumurtaya ait sıfatlar, haller var. İçinde incecik maddeler var. Hem ondan hasıl olan ağac və kuşun da o çərdək və yumurtanın âdi kiçik keyfiyet və vaziyetlerine nisbeten, böyük və âlî sıfatları və keyfiyetleri var.

§74

Indi o çərdək və o yumurtanın evsafını, ağac və kuşun evsafıyla rabtedip bahsetmekte lâzım gəlir ki hər vaxt akl-ı beşer, başını çekirdekten ağaca kaldırıp baksın və yumurtadan kuşa gözünü tevcih edib dikkat etsin. Tâ işittiği evsafı onun aklı qəbul edebilsin. Yoxsa “Bir dirhem çekirdekten min batman hurma aldım.” və “Şu yumurta, cevv-i âsumanda kuşların sultanıdır.” dese tekzip və inkâra sapacaq.

§75

İşte bunun kimi Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın beşeriyeti; o çekirdeğe, o yumurtaya benzer. Və vazife-i risaletle parlayan mahiyeti isə Şecere-i Tûba kimi və cennetin tayr-ı hümayunu gibidir. Hem daima tekemmüldedir.

§76

Onun üçün çarşı içinde bir bedevî ilə nizâ eden o zatı düşündüğü vaxt, Refref’e binip Cebrail’i arkada buraxıb Kab-ı Kavseyn’e koşup giden Zat-ı Nuranisine, hayal gözünü kaldırıp bakmak lâzım gəlir. Yoxsa ya hürmetsizlik edəcək və ya nefs-i emmaresi inanmayacaq.

§77

Beşinci Nükteli İşaret

§78

Umûr-u gaybiyeye dair hadîslerin bir neçə misalini zikrederiz:

§79

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, nakl-i sahih ilə və mütevatir bir derecede bizə vâsıl olmuş ki minber üstünde, cemaat-i sahabe içinde ferman etmiş ki:

§80

اِبْنٖى حَسَنٌ هٰذَا سَيِّدٌ سَيُصْلِحُ اللّٰهُ بِهٖ بَيْنَ فِئَتَيْنِ عَظٖيمَتَيْنِ

§81

İşte qırx sene sonra İslâm’ın en böyük iki ordusu qarşı qarşıya geldiyi vaxt Hazret-i Hasan (ra), Hazret-i Muaviye (ra) ilə musalaha edib cedd-i emcedinin mu’cize-i gaybiyesini tasdik etmişdir.

§82

İkincisi, nakl-i sahih ilə Hazret-i Ali’ye demiş:

§83

سَتُقَاتِلُ النَّاكِثٖينَ وَالْقَاسِطٖينَ وَالْمَارِقٖينَ

§84

Hem Vak’a-i Cemel hem Vak’a-i Sıffîn hem Vak’a-i Havariç hâdiselerini haber vermiş.

§85

Hem Hazret-i Ali (ra) Hazret-i Zübeyr ilə seviştiği bir zaman dedi: “Bu sənə qarşı muharebe edəcək lakin haksızdır.”

§86

Hem Ezvac-ı Tahirat’ına demiş: “İçinizde biri, mühim bir fitnenin başına geçəcək və etrafında çoklar katlediləcək.” وَتَنْبَحُ عَلَيْهَا كِلَابُ الْحَوْئَبِ

§87

İşte bu sahih, kat’î hadîsler; otuz sene sonra Hazret-i Ali’nin Hazret-i Âişe və Zübeyr və Talha’ya qarşı Vak’a-i Cemel’de və Muaviye’ye qarşı Sıffîn’de və Havaric’e qarşı Harevra’da və Nehrüvan’da muharebesi, o ihbar-ı gaybiyenin bir tasdik-i fiilîsidir.

§88

Hem Hazret-i Ali’ye: “Senin sakalını sənin başının kanıyla ıslattıracaq bir adamı” ihbar etmiş. Hazret-i Ali o adamı tanırmış, o da Abdurrahman İbn-i Mülcemü’l-Haricî’dir.

§89

Hem Haricîlerin içinde Züssedye denilen bir adamı, garib bir nişanla alâmet olaraq haber vermişdir ki Havariçlerin maktûlleri içinde o adam bulunmuş; Hazret-i Ali, onu hakkaniyetine hüccet göstermiş. Hem mu’cize-i Nebeviyeyi ilan etmiş.

§90

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ümm-ü Seleme’nin daha diğerlerin rivayet-i sahihi ilə haber vermiş ki: “Hazret-i Hüseyin, Taff yani Kerbelâ’da katlediləcəkdir.” Əlli sene sonra, eyni vak’a-i ciğersûz vukua gəlib o ihbar-ı gaybîyi tasdik etmiş.

§91

Hem mükerreren ihbar etmiş ki: “Mənim Âl-i Beyt’im, məndən sonra يَلْقَوْنَ قَتْلًا وَ تَشْرٖيدًا yani katle və belaya və nefye maruz kalacaklar.” Və bir derece izah etmiş, eynilə elə çıkmışdır.

§92

Bu makamda bir mühim sual vardır ki denilir ki: “Hazret-i Ali, o derece hilafete liyakati olduğu və Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama karabeti və hârikulâde cesaret və ilmi ilə birlikdə, nədən hilafette takaddüm ettirilmedi və nədən onun hilafeti zamanında İslâm çox keşmekeşe mazhar oldu?”

§93

Cavab: Âl-i Beyt’ten bir kutb-u a’zam demiş ki: “Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Hazret-i Ali’nin (ra) hilafetini arzu etmiş lakin gaibden ona bildirilmiş ki murad-ı İlahî başkadır. O da arzusunu buraxıb murad-ı İlahîye tabi olmuş.” Murad-ı İlahînin hikmetlerinden biri bu olmaq gerektir ki:

§94

Vefat-ı Nebevîden sonra, en ziyade ittifak və ittihada gelmeye möhtac olan sahabeler; əgər Hazret-i Ali başa geçseydi Hazret-i Ali’nin hilafeti zamanında zuhura gelen hâdisatın şehadetiyle və Hazret-i Ali’nin mümaşatsız, pervasız, zâhidane, kahramanane, ehtiyacsızyane tavrı və şöhretgir-i âlem şecaati itibarıyla, çox zatlarda və kabilelerde rekabet damarını harekete getirip tefrikaya səbəb olmaq kaviyyen muhtemeldi.

§95

Hem Hazret-i Ali’nin hilafetinin teehhür etmesinin bir sırrı da şudur ki: Gayet muhtelif akvamın birbirine karışmasıyla, Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamın haber verdiyi kimi sonra inkişaf eden yetmiş üç fırka efkârının esaslarını taşıyan o akvam içinde, fitne-engiz hâdisatın zuhuru zamanında, Hazret-i Ali kimi hârikulâde bir cesaret və feraset sahibi, Hâşimî və Âl-i Beyt kimi qüvvətli, hürmetli bir qüvvət lâzım idi ki dayanabilsin. Bəli, dayandı… Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın haber verdiyi kimi: “Mən Kur’an’ın tenzili üçün harp ettim, sən də tevili üçün harp edəcəksən!”

§96

Hem əgər Hazret-i Ali olmasaydı dünya saltanatı, mülûk-ü Emeviyeyi bütün bütün yoldan çıkarmak muhtemeldi. Halbuki qarşılarında Hazret-i Ali və Âl-i Beyt’i gördükleri üçün onlara qarşı muvazeneye gəlmək və ehl-i İslâm nazarında mevkilerini muhafaza etmək üçün istəyər istəməz Emeviye Devleti reislerinin umumu, özləri olmasa da herhalde teşvik və tasvipleriyle etbaları və taraftarları, bütün kuvvetleriyle həqiqətlər-i İslâmiyeyi və həqiqətlər-i imaniyeyi və ahkâm-ı Kur’aniyeyi muhafazaya və neşre çalıştılar. Yüz binlerle müçtehidîn-i muhakkikîn və muhaddisîn-i kâmilîn və evliyalar və asfiyalar yetiştirdiler. Əgər qarşılarında Âl-i Beyt’in gayet qüvvətli velayet və diyanet və kemalâtı olmasaydı, Abbasîlerin və Emevîlerin âhirlerindeki kimi bütün bütün çığırdan çıxmaq kaviyyen muhtemeldi.

§97

Əgər denilse: Nədən hilafet-i İslâmiye Âl-i Beyt-i Nebevî’de takarrur etmedi? Halbuki en ziyade lâyık və müstahak onlardı?”

§98

Cavab: Saltanat-ı dünyeviye aldatıcıdır. Âl-i Beyt isə həqiqətlər-i İslâmiyeyi və ahkâm-ı Kur’aniyeyi muhafazaya memur idiler. Hilafet və saltanata geçen, ya nebi kimi masum olmalı veyahut Hulefa-yı Raşidîn və Ömer İbn-i Abdülaziz-i Emevî və Mehdi-i Abbasî kimi hârikulâde bir zühd-ü qəlbi olmalı ki aldanmasın. Halbuki Mısır’da Âl-i Beyt adına teşekkül eden Devlet-i Fatımiye Hilafeti və Afrika’da Muvahhidîn Hükûmeti və İran’da Safevîler Devleti gösterir ki saltanat-ı dünyeviye Âl-i Beyt’e yaramaz, vazife-i asliyesi olan hıfz-ı dini və hizmet-i İslâmiyet’i onlara unutturur. Halbuki saltanatı terk ettikleri zaman, parlak və yüksək bir surette İslâmiyet’e və Kur’an’a hizmet etmişler.

§99

İşte bak! Hazret-i Hasan’ın neslinden gelen aktablar, hususan Aktab-ı Erbaa və bilhassa Gavs-ı A’zam olan Şeyh Abdülkadir-i Geylanî və Hazret-i Hüseyin’in neslinden gelen imamlar, hususan Zeynelâbidîn və Cafer-i Sadık ki hər biri birer manevî mehdi hükmüne geçmiş, manevî zulmü və zulümatı dağıtıp envar-ı Kur’aniyeyi və həqiqətlər-i imaniyeyi neşretmişler. Cedd-i emcedlerinin birer vârisi olduklarını göstermişler.

§100

Əgər denilse: Mübarək İslâmiyet və nurani asr-ı saadetin başına gelen o dehşetli kanlı fitnenin hikməti və vech-i rəhməti nedir? Çünki onlar, kahra lâyık deyil idiler?

§101

Cavab: Necə ki baharda dehşetli yağmurlu bir fırtına, hər taife-i nebatatın, toxumların, ağacların istidatlarını tahrik edər, inkişaf ettirir; hər biri özünə mahsus çiçək açar; fitri birer vazife başına geçer.

§102

Elə də sahabe və tabiînin başına gelen fitne də çərdəklər hükmündeki muhtelif ayrı ayrı istidatları tahrik edib kamçıladı; “İslâmiyet tehlikededir, yangın var!” deyə hər taifeyi korkuttu, İslâmiyet’in hıfzına koşturdu. Hər biri, öz istidadına göre câmia-i İslâmiyet’in kesretli və muhtelif vazifelerinden bir vazifeyi omuzuna aldı, kemal-i ciddiyetle çalıştı. Bir kısmı hadîslerin muhafazasına, bir kısmı şeriatın muhafazasına, bir kısmı həqiqətlər-i imaniyenin muhafazasına, bir kısmı Kur’an’ın muhafazasına çalıştı və hâkeza… Hər bir taife bir hizmete girdi. Vezaif-i İslâmiyet’te hummalı bir surette sa’y ettiler. Muhtelif renklerde çox çiçəklər açıldı. Çox geniş olan âlem-i İslâmiyet’in aktarına, o fırtına ilə toxumlar atıldı; yarı yeri gülistana çevirdi. Lakin maatteessüf o güller və gülistan içinde ehl-i bid’a fırkalarının dikenleri də çıktı.

§103

Güya dest-i qüdrət, celal ilə o asrı çalkaladı, şiddetle tahrik edib çevirdi, ehl-i himmeti gayrete getirip elektriklendirdi. O hareketten gelen bir kuvve-i ani’l-merkeziye ilə çoxlu münevver müçtehidleri və nurani muhaddisleri, kudsî hâfızları, asfiyaları, aktabları âlem-i İslâm’ın aktarına uçurdu, hicret ettirdi. Şarktan garba qədər ehl-i İslâm’ı heyecana getirip Kur’an’ın hazinelerinden istifadə üçün gözlerini açtırdı. Indi sadede gelirik.

§104

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın umûr-u gaybiyeden haber verdiyi kimi doğru vukua gelen işler binlerdir, çox çoktur. Biz yalnız cüz’î bir neçə misaline işarə edeceğiz:

§105

İşte başta Buharî və Müslim, sıhhatle meşhur Kütüb-ü Sitte-i Hadîsiye sahipleri, beyan edeceğimiz haberlerin çoğunda müttefik və o haberlerin çoğu manen mütevatir və bir kısmı də ehl-i tahkik onların sıhhatine ittifak etmesiyle, mütevatir kimi kat’î denilebilir.

§106

İşte –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ashabına haber vermiş ki: “Siz umum düşmanlarınıza galebe edeceksiniz. Hem Feth-i Mekke hem Feth-i Hayber hem Feth-i Şam hem Feth-i Irak hem Feth-i İran hem Feth-i Beytü’l-Makdis’e muvaffak olacaqsanız. Hem o zamanın en böyük devletleri olan İran və Rum padişahlarının hazinelerini beyninizde taksim edeceksiniz.” Haber vermiş hem “Tahminim belə.” və ya “Zannederim.” dememiş. Bəlkə görür kimi kat’î ihbar etmiş, haber verdiyi kimi çıkmış. Halbuki haber verdiyi vaxt, hicrete mecbur olmuş. Sahabeleri az, Medine etrafı və bütün dünya düşmandı.

§107

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– çox defa ferman etmiş:

§108

عَلَيْكُمْ بِسٖيرَةِ الَّذَيْنِ مِنْ بَعْدٖى اَبٖى بَكْرٍ وَ عُمَرَ

§109

deyip Ebubekir və Ömer özündən sonraya kalacaklar hem halife olacaklar hem mükemmel bir surette və rıza-i İlahî və marzî-i Nebevî dairesinde hərəkət edecekler. Hem Ebubekir az kalacaq, Ömer çox kalacaq və çoxlu fütuhat yapacaq.

§110

Hem ferman etmiş ki:

§111

زُوِيَتْ لِىَ الْاَرْضُ فَاُرٖيتُ مَشَارِقَهَا وَمَغَارِبَهَا وَسَيَبْلُغُ مُلْكُ اُمَّتٖى مَا زُوِىَ لٖى مِنْهَا

§112

deyip “Şarktan garba qədər mənim ümmetimin eline geçəcəkdir. Heç bir ümmet, o qədər mülk zapt etmemiş.” Haber verdiyi kimi çıkmış.

§113

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Gazâ-i Bedir’den evvel ferman etmiş:

§114

هٰذَا مَصْرَعُ اَبٖى جَهْلٍ، هٰذَا مَصْرَعُ عُتْبَةَ، هٰذَا مَصْرَعُ اُمَيَّةَ، هٰذَا مَصْرَعُ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ

§115

deyip müşrik Kureyş reislerinin hər biri harada katledileceğini göstermiş və demiş: “Mən öz elimle Übeyy İbn-i Halef’i öldürəcəyəm.” Haber verdiyi kimi çıkmış.

§116

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– bir ay uzaq mesafede Şam etrafında, Mûte nam mevkideki gazve-i meşhurede muharebe eden sahabelerini görür kimi ferman etmiş:

§117

اَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَاُصٖيبَ، ثُمَّ اَخَذَهَا اِبْنُ رَوَاحَةَ فَاُصٖيبَ، ثُمَّ اَخَذَهَا جَعْفَرُ فَاُصٖيبَ، ثُمَّ اَخَذَهَا سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللّٰهِ

§118

deyip birer birer hâdisatı ashabına haber vermiş. İki üç hafta sonra Ya’lâ İbn-i Münebbih meydan-ı harpten geldi, daha söylemeden Muhbir-i Sadık (asm) harbin tafsilatını beyan etti. Ya’lâ kasem etti: “Dediyin kimi eynilə elə oldu.”

§119

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş:

§120

اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْدٖى ثَلَاثُونَ سَنَةً ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا وَاِنَّ هٰذَا الْاَمْرَ بَدَاَ نُبُوَّةً وَرَحْمَةً

§121

ثُمَّ يَكُونُ رَحْمَةً وَخِلَافَةً ثُمَّ يَكُونُ مُلْكًا عَضُوضًا ثُمَّ يَكُونُ عُتُوًّا وَ جَبَرُوتًا

§122

deyip Hazret-i Hasan’ın altı ay hilafetiyle; Cihar-ı Yâr-ı Güzin’in (Hulefa-yı Raşidîn’in) zaman-ı hilafetlerini və onlardan sonra saltanat şekline girmesini, sonra o saltanattan ceberut və fesad-ı ümmet olacağını haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış.

§123

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş:

§124

يُقْتَلُ عُثْمَانُ وَهُوَ يَقْرَاُ الْمُصْحَفَ وَاِنَّ اللّٰهَ عَسٰى اَنْ يُلْبِسَهُ قَمٖيصًا وَاِنَّهُمْ يُرٖيدُونَ خَلْعَهُ

§125

deyip Hazret-i Osman halife olacağını və hal’i istenileceğini və mazlum olaraq Kur’an okurken katledileceğini haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış.

§126

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– hacamat edib mübarək kanını Abdullah İbn-i Zübeyr teberrüken şerbet kimi içtiği zaman ferman etmiş:

§127

وَيْلٌ لِلنَّاسِ مِنْكَ وَ وَيْلٌ لَكَ مِنَ النَّاسِ

§128

deyip hârika bir şecaatle ümmetin başına geçeceğini və müthiş hücumlara maruz kalacaklarını və insanlar onun yüzünden dehşetli hâdiselere giriftar olacaklarını haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış. Abdullah İbn-i Zübeyr, Emevîler zamanında hilafeti Mekke’de ilan edərək kahramanane çox müsademe etmiş; nihayet Haccac-ı Zalim, böyük bir ordu ilə üzerine hücum edərək şiddetli müsademeden sonra o kahraman-ı âlişan şehit edilmiş.

§129

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Emeviye Devleti’nin zuhurunu və onların padişahlarının çoğu zalim olacağını və içlerinde Yezid və Velid bulunacağını və Hazret-i Muaviye ümmetin başına geçeceğini وَاِذَا مَلَكْتَ فَاَسْجِحْ fermanıyla, rıfk və adaleti tavsiye etmiş. Və Emeviye’den sonra

§130

يَخْرُجُ وَلَدُ الْعَبَّاسِ بِالرَّايَاتِ السُّودِ وَ يَمْلِكُونَ اَضْعَافَ مَا مَلَكُوا

§131

deyip Devlet-i Abbasiye’nin zuhurunu və uzun müddet devam edeceğini haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış.

§132

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş:

§133

وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ

§134

deyip Cengiz və Hülâgu’nun dehşetli fitnelerini və Arap Devlet-i Abbasiye’sini mahvedeceklerini haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış.

§135

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Sa’d İbn-i Ebî Vakkas gayet ağır hasta iken ona ferman etmiş:

§136

لَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتّٰى يَنْتَفِعَ بِكَ اَقْوَامٌ وَيَسْتَضِرَّ بِكَ اٰخَرُونَ

§137

deyip ileride böyük bir kumandan olacağını, çox fütuhat yapacağını, çox milletler və kavimler ondan menfaat görüb yani İslâm olub və çoklar zərər görəcək, yani devletleri onun eliyle harap olacağını haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış. Hazret-i Sa’d ordu-yu İslâm başına geçti, Devlet-i İraniye’yi zîr ü zeber etti, çox kavimlerin daire-i İslâm’a və hidayete girmelerine səbəb oldu.

§138

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– imana gelen Habeş meliki olan Necaşî, hicretin yeddinci senesinde vefat ettiği gün ashabına haber vermiş, hattâ cenaze namazını kılmış. Bir hafta sonra cavab geldi ki eyni günde vefat etmiş.

§139

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Cihar-ı Yâr-ı Güzin ilə birlikdə Uhud və ya Hira Dağı’nın başında iken dağ titredi, zelzelelendi. Dağa ferman etti ki:

§140

اُثْبُتْ فَاِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِىٌّ وَ صِدّٖيقٌ وَ شَهٖيدٌ

§141

deyip Hazret-i Ömer və Osman və Ali’nin şehit olacaklarını haber vermiş. Haber verdiyi kimi çıkmış.

§142

Indi ey bedbaht, kalpsiz, biçarə adam! Muhammed-i Arabî akıllı bir adam idi deyə o Şems-i Həqiqət’e qarşı gözünü yuman biçarə insan! On beş enva-ı külliye-i mu’cizatından bir tək nev’i olan umûr-u gaybiyeden on beş və bəlkə yüz kısmından bir kısmını işittin. Manevî tevatür derecesinde kat’î bir kısmını duydun. Bu ihbar-ı gayb kısmının yüzden birisini ağıl gözüyle gören bir zata “dâhî-i a’zam” denilir ki ferasetiyle istikbali keşfedir. Binaenaleyh sənin kimi gəl deha desek yüz dâhî-i a’zam derecesinde bir deha-yı kudsiyeyi taşıyan bir adam yanlış görür mü? Yanlış haber vermeye tenezzül edər mi? Belə yüz derece bir deha-yı a’zam sahibinin saadet-i dâreyne dair sözlerini dinlememek, əlbəttə yüz derece divaneliğin alâmetidir.

§143

Altıncı Nükteli İşaret

§144

Nakl-i sahih-i kat’î ilə, Hazret-i Fatıma’ya (r.anha) ferman etmiş ki: اَنْتِ اَوَّلُ اَهْلِ بَيْتٖى لُحُوقًا بٖى deyip “Âl-i Beyt’imden hamıdan evvel vefat edib mənə iltihak edəcəksən.” deyə söylemiş. Altı ay sonra, haber verdiyi kimi eynilə zuhur etmiş.

§145

Hem Ebâ Zer’e ferman etmiş: سَتُخْرَجُ مِنْ هُنَا وَتَعٖيشُ وَحْدَكَ وَتَمُوتُ وَحْدَكَ deyip Medine’den nefyedilip yalnız həyat geçirip yalnız bir sahrada vefat edeceğini haber vermiş. Iyirmi sene sonra haber verdiyi kimi çıkmış.

§146

Hem Enes İbn-i Mâlik’in halası olan Ümm-ü Haram’ın hanesinde uykudan kalkmış, tebessüm edib ferman etmiş: رَاَيْتُ اُمَّتٖى يَغْزُونَ فِى الْبَحْرِ كَالْمُلُوكِ عَلَى الْاَسِرَّةِ Ümm-ü Haram niyaz etmiş: “Dua ediniz, mən də onlarla birlikdə olayım.” Ferman etmiş: “Beraber olacaqsan.” Qırx sene sonra, zevci olan Ubade İbn-i Sâmit refakatiyle Kıbrıs’ın fethine gitmiş; Kıbrıs’ta vefat edib mezarı ziyaretgâh olmuş. Haber verdiyi kimi eynilə zuhur etmiş.

§147

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş ki: يَخْرُجُ مِنْ ثَقٖيفَ كَذَّابٌ وَ مُبٖيرٌ yani “Sakif kabilesinden biri, dava-yı nübüvvet edəcək və biri, hunhar zalim zuhur edəcək.” deyip nübüvvet dava eden meşhur Muhtar’ı və yüz min adam öldüren Haccac-ı Zalim’i haber vermiş.

§148

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– سَتُفْتَحُ الْقُسْطَنْطٖينِيَّةُ فَنِعْمَ الْاَمٖيرُ اَمٖيرُهَا وَنِعْمَ الْجَيْشُ جَيْشُهَا deyip İstanbul’un İslâm eliyle fetholacağını və Hazret-i Sultan Mehmed Fatih’in yüksək bir mertebe sahibi olduğunu haber vermiş. Haber verdiyi kimi zuhur etmiş.

§149

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş ki: اِنَّ الدّٖينَ لَوْ كَانَ مَنُوطًا بِالثُّرَيَّا لَنَالَهُ رِجَالٌ مِنْ اَبْنَاءِ فَارِسَ deyip başta Ebu Hanife olaraq İran’ın emsalsiz bir surette yetiştirdiyi ulema və evliyaya işarə edir, haber verir.

§150

Hem ferman etmiş ki: عَالِمُ قُرَيْشٍ يَمْلَءُ طِبَاقَ الْاَرْضِ عِلْمًا deyip İmam-ı Şafiî’ye işarə edib haber verir.

§151

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş ki:

§152

سَتَفْتَرِقُ اُمَّتٖى ثَلَاثًا وَسَبْعٖينَ فِرْقَةً اَلنَّاجِيَةُ وَاحِدَةٌ مِنْهَا.

§153

قٖيلَ : مَنْهُمْ؟ قَالَ : مَا اَنَا عَلَيْهِ وَ اَصْحَابٖى

§154

deyip ümmeti yetmiş üç fırkaya inkısam edeceğini və içinde fırka-i naciye-i kâmile, Ehl-i Sünnet və Cemaat olduğunu haber verir.

§155

Hem ferman etmiş ki: اَلْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هٰذِهِ الْاُمَّةِ deyip çox şubelere inkısam eden və kaderi inkâr eden Kaderiye taifesini haber vermiş. Hem çox şubelere inkısam eden Râfızîleri haber vermiş.

§156

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– İmam-ı Ali’ye (ra) demiş: Səndə Hazret-i İsa (as) kimi iki kısım insan helâkete gedər. Biri ifrat-ı muhabbet, diğeri ifrat-ı adâvetle. Hazret-i İsa’ya Nasrani muhabbetinden hadd-i meşrudan tecavüz ilə hâşâ “İbnullah” dediler. Yahudi, adâvetinden çox tecavüz ettiler, nübüvvetini və kemalini inkâr ettiler. Sənin hakkında da bir kısım, hadd-i meşrudan tecavüz edəcək, muhabbetinden helâkete gidəcəkdir. لَهُمْ نَبْزٌ يُقَالُ لَهُمُ الرَّافِضِيَّةُ demiş. Bir kısmı, sənin adâvetinden çox ileri gidecekler, onlar da Havariç’tir və Emevîlerin müfrit bir kısım taraftarlarıdır ki onlara Nâsibe denilir.

§157

Əgər denilse: Âl-i Beyt’e muhabbeti, Kur’an emredir. Hazret-i Peygamber aleyhissalâtü Vəssalam çox teşvik etmiş. O muhabbet, Şîalar üçün bəlkə bir özür teşkil edər. Çünki ehl-i muhabbet, bir derece ehl-i sekirdir. Ne üçün Şîalar hususan Râfızîler, o muhabbetten istifadə etmirlər bəlkə işarə-i Nebeviye ilə o fart-ı muhabbette mahkûmdurlar?

§158

Cavab: Muhabbet iki kısımdır.

§159

Biri: Mana-yı harfiyle, yani Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hesabına, Cənabı-Haqq adına, Hazret-i Ali ilə Hasan və Hüseyin və Âl-i Beyt’i sevmektir. Bu muhabbet Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın muhabbetini ziyadeleştirir. Cənabı-Haqqın muhabbetine vesile olur. Bu muhabbet meşrudur, ifratı zərər verməz, tecavüz etməz, başkalarının zemmini və adâvetini iktiza etməz.

§160

İkincisi: Mana-yı adı ilə muhabbettir. Yani bizzat onları sever. Hazret-i Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı düşünmeden Hazret-i Ali’nin kahramanlıklarını və kemalini və Hazret-i Hasan və Hüseyin’in yüksək faziletlerini düşünüb sever. Hattâ Allah’ı bilmese də Peygamber’i tanımasa da yenə onları sever. Bu sevmek, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın muhabbetine və Cənabı-Haqqın muhabbetine sebebiyet verməz hem ifrat olsa başkaların zemmini və adâvetini iktiza edər.

§161

İşte işarə-i Nebeviye ilə Hazret-i Ali hakkında ziyade muhabbetlerinden, Hazret-i Ebubekiri’s-Sıddık ilə Hazret-i Ömer’den teberri ettiklerinden hasarete düşmüşler. Və o menfî muhabbet, sebeb-i hasarettir.

§162

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş ki:

§163

اِذَا مَشَوُا الْمُطَيْطَاءَ وَخَدَمَتْهُمْ بَنَاتُ فَارِسَ وَالرُّومِ، رَدَّ اللّٰهُ بَاْسَهُمْ بَيْنَهُمْ وَ سَلَّطَ شِرَارَهُمْ عَلٰى خِيَارِهِمْ

§164

deyip “Ne vaxt sizə Fars və Rum kızları hizmet etti; o vaxt belanız, fitneniz içinize girəcək, harbiniz dâhilî olacaq; şerirleriniz başa geçip hayırlılar və iyilerinize musallat olacaklar.” haber vermiş. Otuz sene sonra haber verdiyi kimi çıkmış.

§165

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– ferman etmiş ki: وَتُفْتَحُ خَيْبَرُ عَلٰى يَدَىْ عَلِىٍّ deyip “Hayber Kalesi’nin fethi, Ali’nin eliyle olacaq.” Me’mulün çox fevkinde ikinci gün bir mu’cize-i Nebeviye olaraq Hayber Kalesi’nin kapısını Hazret-i Ali çekip kalkan kimi istimal edərək, fethe muvaffak olduktan sonra kapıyı yere atmış; səkkiz qüvvətli adam, o kapıyı yerden kaldıramamış; bir rivayette qırx adam kaldıramamış.

§166

Hem ferman etmiş ki: لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتّٰى تَقْتَتِلَ فِئَتَانِ دَعْوَاهُمَا وَاحِدَةٌ deyə Sıffîn’de Hazret-i Ali ilə Muaviye’nin harbini haber vermiş.

§167

Hem ferman etmiş ki: اِنَّ عَمَّارًا تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ deyə “Bâğî bir taife, Ammar’ı katledəcək.” Sonra, Sıffîn Harbi’nde katledildi. Hazret-i Ali, onu Muaviye’nin taraftarları bâğî olduklarına hüccet gösterdi. Lakin Muaviye tevil etti. Amr İbnü’l-Âs dedi: “Bâğî yalnız onun kātilleridir, umumumuz değiliz.”

§168

Hem ferman etmiş ki: اِنَّ الْفِتَنَ لَا تَظْهَرُ مَا دَامَ عُمَرُ حَيًّا deyə “Hazret-i Ömer sağ kaldıkça içinizde fitneler zuhur etməz.” haber vermiş, elə də olmuş.

§169

Hem Süheyl İbn-i Amr daha imana gelmeden esir olmuş. Hazret-i Ömer, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama demiş ki: “İzin ver, mən bunun dişlerini çekəcəyəm. Çünki o fesahatiyle küffar-ı Kureyş’i harbimize teşvik edirdi.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş ki: وَعَسٰى اَنْ يَقُومَ مَقَامًا يَسُرُّكَ يَا عُمَرُ deyə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın vefatı hengâmında olan dehşet-engiz və sabırsûz hâdisede, Hazret-i Ebubekiri’s-Sıddık necə ki Medine-i Münevvere’de kemal-i metanetle hər kəsə teselli verib mühim bir hutbe ilə sahabeleri teskin etmiş. Eynilə onun kimi bu Süheyl o hengâmda, Mekke-i Mükerreme’de eyni Ebubekiri’s-Sıddık kimi sahabeye teskin və teselli verib malûm fesahatiyle Ebubekiri’s-Sıddık’ın eyni hutbesinin mealinde bir nutuk söylemiş. Hattâ iki hutbenin kelimeleri birbirine benzer.

§170

Hem Süraka’ya ferman etmiş ki: كَيْفَ بِكَ اِذَا اُلْبِسْتَ سُوَارَىْ كِسْرٰى deyə “Kisra’nın iki bileziğini giyəcəksən.” Hazret-i Ömer zamanında Kisra mahvedildi, ziynetleri və şahane bilezikleri geldi; Hazret-i Ömer Süraka’ya giydirdi. Dedi: اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖى سَلَبَهُمَا كِسْرٰى وَاَلْبَسَهُمَا سُرَاقَةَ İhbar-ı Nebevîyi tasdik ettirdi.

§171

Hem ferman etmiş ki: اِذَا ذَهَبَ كِسْرٰى فَلَا كِسْرٰى بَعْدَهُ deyə “Kisra-yı Fars gittikten sonra daha kisra çıkmayacaq.” Haber vermiş hem elə olmuş.

§172

Hem Kisra elçisine demiş: “Şimdi Kisra’nın oğlu Şirveyh Perviz, Kisra’yı öldürdü.” O elçi tahkik etmiş, eyni vakitte elə olmuş; o da İslâm olmuş. Bazı ehadîste, o elçinin adı Firuz’dur.

§173

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Hâtıb İbn-i Beltea’nın gizli Kureyş’e gönderdiyi məktubu haber vermiş. Hazret-i Ali ilə Mikdad’ı göndermiş. “Filan mevkide bir şahısta belə bir məktub var. Alınız, getiriniz!” Gittiler, eyni yerden eyni məktubu getirdiler. Hâtıb’ı celbetti. “Neden yaptın?” demiş; o da özür beyan etmiş, özrünü qəbul etmiş.

§174

Hem –nakl-i sahih ilə– Utbe İbn-i Ebî Leheb hakkında ferman etmiş ki: يَاْكُلُهُ كَلْبُ اللّٰهِ deyə Utbe’nin âkıbet-i feciasını haber vermiş. Sonra Yemen tarafına giderken bir arslan gəlib onu yemiş. Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamın hem bedduasını hem haberini tasdik etmiş.

§175

Hem –nakl-i sahih ilə– Feth-i Mekke vaxtında, Hazret-i Bilâl-i Habeşî, Kâbe damına çıxıb ezan okumuş. Rüesa-yı Kureyş’ten Ebî Süfyan, Attab İbn-i Esid və Hâris İbn-i Hişam oturup konuştular. Attab dedi: “Pederim Esid bahtiyar idi ki bugünü görmedi.” Hâris dedi ki: “Muhammed, bu siyah kargadan başqa adam bulmadı mı ki müezzin yapsın?” Hazret-i Bilâl-i Habeşî’yi tezyif etti. Ebî Süfyan dedi: “Mən korkarım, bir şey demeyəcəyəm; kimse olmasa da bu Batha’nın taşları, ona haber verəcək, o biləcək.” Hakikaten bir parça sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onlara rast geldi, harfiyen konuştuklarını söyledi. O vaxt Attab ilə Hâris şehadet getirdiler, Müslüman oldular.

§176

Bax, ey biçarə mülhid! Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı tanımayan kalpsiz adam! Bak, Kureyş’in iki muannid büyükleri, bir tək ihbar-ı gaybî ilə imana geldiler. Ne qədər qəlbin bozulmuş ki manevî tevatürle, bu ihbar-ı gaybî kimi minlərlə mu’cizatı işitirsən, yenə kanaat-i tammen gelmir! Hər ne isə sadede dönürük.

§177

Hem –nakl-i sahih ilə– Gazve-i Bedir’de, Hazret-i Abbas sahabelerin eline esir düştüğü vakitte, fidye-i necat istenilmiş. O da demiş: “Param yox.” Hazret-i Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş ki: “Zevcen Ümm-ü Fadl yanında bu qədər parayı filan yere bırakmışsın.” Hazret-i Abbas tasdik edib “İkimizden başqa kimsenin bilmediyi bir sır idi.” O vaxt kemal-i imanı kazanıp İslâm olmuş.

§178

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– muzır bir sahir olan Lebid-i Yahudi; Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı rencide etmək üçün acib və müessir bir sihir yapmış. Bir tarağa saçları sarmış, üstünde sihir yapmış, bir kuyuya atmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Hazret-i Ali’ye və sahabelere ferman etmiş: “Gidiniz, filan kuyuda bu çeşit sihir âletlerini bulup getiriniz.” Gitmişler, eynilə elə bulup getirmişler. Hər bir ipi açıldıkça Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam də rahatsızlığından hiffet bulurdu.

§179

Hem –nakl-i sahih ilə– Ebu Hüreyre və Huzeyfe kimi mühim zatlar bulunduğu bir heyette, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş ki: ضِرْسُ اَحَدِكُمْ فِى النَّارِ اَعْظَمُ مِنْ اُحُدٍ deyə birinin irtidadıyla müthiş âkıbetini haber vermiş. Ebu Hüreyre dedi: “O heyetten, mən bir adamla ikimiz kaldık; mən korktum. Sonra o biri adam, Yemame Harbi’nde Müseylime tarafında bulunup mürted olaraq katledildi.” İhbar-ı Nebevînin həqiqəti çıktı.

§180

Hem –nakl-i sahih ilə– Umeyr və Safvan Müslüman olmadan evvel, mühim bir mala mukabil, Peygamber’in (asm) katline qərar verib Umeyr isə Peygamber’in (asm) katlini niyet edərək Medine’ye gelmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Umeyr’i gördü, yanına çağırdı. Dedi: “Safvan ilə maceranız budur.” Elini Umeyr’in göğsüne koydu; Umeyr “Evet” dedi, Müslüman oldu.

§181

Daha bunlar kimi çoxlu sahih ihbarat-ı gaybiye vuku bulmuş. Meşhur Kütüb-ü Sitte-i Sahiha-i Hadîsiyede zikredilmişdir və senetleriyle beyan edilmişdir. Bu risalede beyan edilen vakıatın ekseri, tevatür-ü manevî hükmünde kat’îdir, yakînîdirler. Başta Buharî və Müslim ki Kur’an’dan sonra en sahih kitab olduklarını, ehl-i tahkik qəbul etmiş. Və sair Sahih-i Tirmizî, Nesaî və Ebu Davud və Müsned-i Hâkim və Müsned-i Ahmed İbn-i Hanbel və Delail-i Beyhakî kimi kitaplarda an’anesiyle beyan edilmişdir.

§182

Indi ey mülhid-i bîhuş! “Muhammed-i Arabî (asm) akıllı bir adam idi.” deyip geçme. Çünki bu umûr-u gaybiyeye dair ihbarat-ı sadıka-i Ahmediye (asm) iki şıktan hâlî deyil.

§183

Ya diyəcəksən ki: O Zat-ı Kudsî’de elə keskin bir nazar və geniş bir deha var ki mazi və müstakbeli və umum dünyayı görür, bilir və etraf-ı âlemi və şark və garbı temaşa edər bir gözü və geçmiş və geləcək bütün zamanları keşfeder bir dehası vardır. Bu hal isə beşerde ola bilməz; əgər olsa Hâlık-ı âlem tarafından verilmiş bir hârika, bir mevhibe olur. Bu isə təkbaşına bir mu’cize-i a’zamdır.

§184

Veyahut inanacaqsan ki: O Zat-ı Mübarək, elə bir Zat’ın memuru və şakirdidir ki hər şey onun nazarında və tasarrufundadır və bütün enva-ı kainat və bütün zamanlar, onun taht-ı emrindedir. Defter-i Kebirinde hər şey yazılıdır, istediyi zaman talebesine bildirir və gösterir.

§185

Demək Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalam, Üstad-ı Ezelî’sinden ders alır, elə ders verir.

§186

Hem –nakl-i sahih ilə– Hazret-i Hâlid’i, harp üçün Dûmetü’l-Cendel reisi olan Ükeydir’e gönderdiyi vaxt ferman etmiş ki: اِنَّكَ تَجِدُهُ يَصٖيدُ الْبَقَرَ deyə bakar-ı vahşi avında bulacağını, kavgasız esir edileceğini ihbar etmiş. Hazret-i Hâlid gitmiş, eynilə elə bulmuş, esir etmiş, getirmiş.

§187

Hem –nakl-i sahih ilə– Kureyş, Mənî-Hâşimî aleyhinde yazdıkları və Kâbe’nin sakfına astıkları sahife hakkında ferman etmiş ki: “Kurtlar yazılarınızı yemiş, yalnız sahifedeki esma-i İlahiyeye ilişmemişler.” Haber vermiş. Sonra sahifeye bakmışlar, eynilə elə olmuş.

§188

Hem –nakl-i sahih ilə– “Beytü’l-Makdis’in fethinde böyük bir taun çıkacaq.” ferman etmişdi. Hazret-i Ömer zamanında Beytü’l-Makdis fetholundu. Və elə bir taun çıktı ki üç günde yetmiş min vefiyat oldu.

§189

Hem –nakl-i sahih ilə– o zamanda vücudu olmayan Basra və Bağdat’ın vücuda geleceklerini və Bağdat’a dünya hazinelerinin gireceğini və Türkler və Bahr-i Hazar etrafındaki milletler ilə Araplar muharebe edeceklerini və sonra onlar çoklukla İslâmiyet’e girəcək; Araplara, Araplar içinde hâkim olacaklarını haber vermiş. Demiş ki:

§190

يُوشِكُ اَنْ يَكْثُرَ فٖيكُمُ الْعَجَمُ يَاْكُلُونَ فَيْئَكُمْ وَيَضْرِبُونَ رِقَابَكُمْ

§191

Hem ferman etmiş ki: هَلَاكُ اُمَّتٖى عَلٰى يَدِ اُغَيْلِمَةٍ مِنْ قُرَيْشٍ deyə Emeviye’nin Yezid və Velid kimi şerir reislerinin fesadını haber vermiş.

§192

Hem Yemame kimi bir kısım yerlerde, irtidad vuku bulacağını haber vermiş.

§193

Hem Gazve-i Meşhure-i Hendek’te ferman etmiş ki: اِنَّ قُرَيْشًا وَالْاَحْزَابَ لَا يَغْزُونٖى اَبَدًا وَاَنَا اَغْزُوهُمْ deyə “Bundan sonra onlar mənə deyil bəlkə mən onlara hücum edəcəyəm.” Haber vermiş, haber verdiyi kimi çıkmış.

§194

Hem –nakl-i sahih ilə– vefatından bir iki ay evvel ferman etmiş ki: اِنَّ عَبْدًا خُيِّرَ فَاخْتَارَ مَا عِنْدَ اللّٰهِ deyə vefatını haber vermiş.

§195

Hem Zeyd İbn-i Suvahan hakkında ferman etmiş ki: يَسْبِقُ عُضْوٌ مِنْهُ اِلَى الْجَنَّةِ Zeyd’den evvel, bir uzvu şehit edileceğini haber vermiş. Bir zaman sonra Nihavend Harbi’nde bir eli kesilmiş. Demək, en evvel o el şehit olub manen cənnətə gitmiş.

§196

İşte bütün bahsetdiyimiz umûr-u gaybiye, on kısım enva-ı mu’cizatından bir tək nevidir. O nev’in on kısmından bir kısmını söylemedik. Indi bu kısımla birlikdə i’caz-ı Kur’an’a dair Iyirmi Beşinci Söz’de, gayet geniş ihbar-ı gayb nevinin dörd nevini icmalen beyan etmişiz. İşte buradaki nevi ilə birlikdə, Kur’an’ın dili ilə gaybdan haber verilen o dörd böyük nev’i birlikdə düşün.

§197

Gör ki ne qədər kat’î, şübhəsiz, parlak, qüvvətli, kavî bir bürhan-ı risalettir ki bütün bütün qəlbi, aklı bozulmayan əlbəttə iman edəcək ki: Zat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalam, Hâlık-ı külli şey və Allâmü’l-guyub olan bir Zat-ı Zülcelal’in resulüdür və ondan haber alır.

§198

Yeddinci Nükteli İşaret

§199

Mu’cizat-ı Nebeviyenin bereket-i təam hususunda olan kısmından bir neçə kat’î və manen mütevatir misaline işarə edeceğiz. Bahisten evvel bir mukaddime zikri münasiptir.

§200

Mukaddime: Bu geləcək bereketli mu’cizat misalleri, hər biri müteaddid tarîkle, hattâ bazıları on altı tarîkle sahih bir surette nakledilmiş. Ekserisi, bir cemaat-i kesîre huzurunda vuku bulmuş; o cemaat içinde muteber və sadık insanlar onlardan bahsedip nakletmişler. Mesela “Sa’ denilen dörd avuç taamdan yetmiş adam yemişler, tok olmuşlar.” nakledir. O yetmiş adam, onun sözünü işitir, tekzip etmir. Demək, sükût ilə tasdik edirlər.

§201

Halbuki o asr-ı sıdk və həqiqətdə və o hakperest və ciddi və doğru adam olan sahabeler, zerre miktar yalanı görse red və tekzip edərlər. Halbuki bahsedeceğimiz vakıaları çoklar rivayet etmiş və ötekiler də sükût ilə tasdik etmişler. Demək, hər bir hâdise manen mütevatir kimi kat’îdir.

§202

Hem sahabeler, Kur’an’ın və ayələrin hıfzından sonra en ziyade, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ef’al və akvalinin muhafazasına, bâhusus ahkâma və mu’cizata dair ahvaline bütün kuvvetleriyle çalıştıklarını və sıhhatlerine çoxlu dikkat ettiklerini, tarih və siyer şehadet edir. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama ait en kiçik bir hareketi, bir sîreti, bir hali ihmal etmemişler. Və etmediklerini və kaydettiklerini, kütüb-ü ehadîsiye şehadet edir.

§203

Hem asr-ı saadette, mu’cizatı və medar-ı ahkâm ehadîsi, kitabetle çoklar kaydedip yazdılar. Hususan Abâdile-i Seb’a, kitabetle kaydettiler. Hususan Tercümanü’l-Kur’an olan Abdullah İbn-i Abbas və Abdullah İbn-i Amr İbni’l-Âs, bâhusus otuz qırx sene sonra, tabiînin minlərlə muhakkikleri, ehadîsi və mu’cizatı yazı ilə kaydettiler.

§204

Daha ondan sonra, başta dörd imam-ı müçtehid və minlərlə muhakkik muhaddisler naklettiler; yazı ilə muhafaza ettiler.

§205

Daha hicretten iki yüz sene sonra başta Buharî, Müslim, Kütüb-ü Sitte-i Makbule vazife-i hıfzı omuzlarına aldılar. İbn-i Cevzî kimi şiddetli minlərlə münekkidler çıxıb bazı mülhidlerin və ya fikirsiz və ya hıfızsız və ya nâdanların karıştırdıkları mevzu ehadîsi tefrik ettiler, gösterdiler.

§206

Sonra ehl-i keşfin tasdikiyle; yetmiş defa Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam temessül edib yakaza halinde onun sohbetiyle müşerref olan Celaleddin-i Süyûtî kimi allâmeler və muhakkikler, ehadîs-i sahihanın elmaslarını, sair sözlerden və mevzuattan tefrik ettiler.

§207

İşte bahsedeceğimiz hâdiseler, mu’cizeler belə elden ele –qüvvətli, emin, müteaddid və çox bəlkə hədsiz ellerden– sağlam olaraq bizə gelmiş. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖى

§208

İşte buna binaen “Bu zamana qədər uzun mesafeden gelen bu zamandan tâ o zamana qədər bu hâdiseleri necə bileceğiz ki karışmamış və safidir?” hatıra gelmeməlidir.

§209

Berekete dair mu’cizat-ı kat’iyenin birinci misali: Başta Buharî və Müslim, Kütüb-ü Sitte-i Sahiha müttefikan haber verirlər ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın Hazret-i Zeyneb ilə tezevvücü velîmesinde, Hazret-i Enes’in validesi Ümm-ü Süleym, bir iki avuç hurmayı yağ ilə kavurarak bir kaba koyup Hazret-i Enes’le Peygamber aleyhissalâtü Vəssalama gönderdi. Enes’e ferman etti ki: “Filan, filanı çağır. Hem kime tesadüf etsen davet et.” Enes də kime rast geldiyse çağırdı. Üç yüz qədər sahabe gəlib Suffa və Hücre-i Saadeti doldurdular. Ferman etti: تَحَلَّقُوا عَشَرَةً عَشَرَةً Yani “Onar onar halka olunuz!” Sonra mübarək elini o az təam üzerine koydu, dua etti “Buyurun!” dedi. Bütün o üç yüz adam yediler, tok olub kalktılar. Enes’e ferman etmiş: “Kaldır!” Enes demiş ki: “Bilmedim, təam kabını koyduğum vaxt mi təam çoktu, yoxsa kaldırdığım vaxt mi çoktu, fark edemedim.”

§210

İkinci Misal: Mihmandar-ı Nebevî Ebu Eyyübi’l-Ensarî hanesine teşrif-i Nebevî hengâmında Ebu Eyyüb deyər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam və Ebubekir-i Sıddık’a kâfi geləcək iki kişilik yemek yaptım. Ona ferman etti: اُدْعُ ثَلَاثٖينَ مِنْ اَشْرَافِ الْاَنْصَارِ Otuz adam geldiler, yediler. Sonra ferman etti: اُدْعُ سِتّٖينَ Altmış daha davet ettim; geldiler, yediler. Sonra ferman etti: اُدْعُ سَبْعٖينَ Yetmiş daha davet ettim; geldiler, yediler. Kaplarda yemek daha kaldı. Bütün gelenler o mu’cize qarşısında İslâmiyet’e girip biat ettiler. O iki kişilik taamdan yüz seksen adam yediler.

§211

Üçüncü Misal: Hazret-i Ömer İbni’l-Hattab və Ebu Hüreyre və Seleme İbni’l-Ekva və Ebu Amrate’l-Ensarî kimi müteaddid tarîklerle dirlər ki: Bir gazvede ordu aç kaldı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama müracaat ettiler. Ferman etti ki: “Heybelerinizde kalan bakiyye-i erzakı toplayınız!” Hər kəs azar birer parça hurma getirdi. En çox gətirən dörd avuç getirebildi. Bir kilime koydular. Seleme deyər ki: “Mecmuunu mən tahmin ettim, oturmuş bir keçi qədər ancaq vardı.” Sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bereketle dua edib ferman etti: “Herkes kabını getirsin!” Koşuştular, geldiler. O ordu içinde heç bir kap kalmadı, hepsini doldurdular. Hem fazla kaldı. Sahabeden bir râvi demiş: “O bereketin gidişatından anladım, əgər ehl-i arz gelseydi onlara də kâfi gelecekti.”

§212

Dördüncü Misal: Başta Buharî və Müslim, kütüb-ü sahiha beyan edirlər ki Abdurrahman İbn-i Ebî Bekir-i Sıddık deyər: Biz yüz otuz sahabe, bir seferde Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə beraberdik. Dörd avuç miktarı olan bir sa’, ekmek üçün hamur yapıldı. Bir keçi də kesildi, pişirildi; yalnız ciğer və böbrekleri kebap yapıldı. Kasem ederim, o kebaptan yüz otuz sahabeden hər birisine bir parça kesti, verdi. Sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, pişmiş eti iki kâseye koydu. Biz umumumuz tok oluncaya qədər yedik, fazla kaldı. Mən fazlasını deveye yükledim.

§213

Beşinci Misal: Kütüb-ü sahiha kat’iyetle beyan edirlər ki Gazve-i Garra-i Ahzab’da, meşhur Yevmü’l-Hendek’te, Hazret-i Câbirü’l-Ensarî kasem ilə ilan edir: O günde, dörd avuç olan bir sa’ arpa ekmeğinden, bir senelik bir keçi oğlağından min adam yediler və öylece kaldı. Hazret-i Câbir deyər ki: O gün yemek, hanemde pişirildi; bütün min adam o sa’dan, o oğlaktan yediler, gittiler. Daha tenceremiz dolu kaynır, daha hamurumuz ekmek yapılır. O hamura, o tencereye mübarək ağzının suyunu koyup bereketle dua etmişdi.

§214

İşte bu mu’cize-i bereketi, min zatın huzurunda, onları ona alâkadar göstererek Hazret-i Câbir kasemle ilan edir. Demək bu hâdise, min adam rivayet etmiş kimi kat’î denilebilir.

§215

Altıncı Misal: –Nakl-i sahih-i kat’î ilə– hâdim-i Nebevî Hazret-i Enes’in amcası meşhur Ebu Talha deyər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam; yetmiş seksen adamı, Enes’in kolduğu altında getirdiyi az arpa ekmeğinden tok oluncaya qədər yedirdi. “O az ekmekleri parça parça ediniz!” emretti və bereketle dua etti. Menzil dar olduğundan onar onar gəlib yediler, tok olaraq gittiler.

§216

Yeddinci Misal: –Nakl-i sahih-i kat’î ilə– Şifa-i Şerif və Müslim kimi kütüb-ü sahiha beyan edərlər ki Hazret-i Câbirü’l-Ensarî dir: Bir zat, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan iyali üçün təam istedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, yarım yük arpa verdi. Çox zaman o adam iyali ilə və misafirleriyle o arpadan yediler. Bakırlar, bitmir. Noksaniyetini anlamaq üçün ölçtüler. Sonra bereket də kalktı, noksan olmaya başladı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama geldi, vak’ayı beyan etti. Ona cevaben ferman etti: لَوْ لَمْ تَكِلْهُ لَاَكَلْتُمْ مِنْهُ وَ لَقَامَ بِكُمْ Yani “Eğer kile ilə tecrübe etmeseydiniz hayatınızca sizə yeterdi.”

§217

Səkkizinci Misal: Tirmizî və Nesaî və Beyhakî və Şifa-i Şerif kimi kütüb-ü sahiha beyan edirlər ki Hazret-i Semuretebn-i Cündüb deyər: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama bir kâse et geldi. Sabahtan akşama qədər fevc fevc adamlar geldiler, yediler.

§218

İşte mukaddimede beyan ettiğimiz sırra binaen; bu vakıa-i bereket, yalnız Semure’nin rivayeti deyil bəlkə Semure, o yemeği yiyen cemaatlerin mümessili kimi onların adına və tasdiklerine binaen ilan edir.

§219

Doqquzuncu Misal: Şifa-i Şerif sahibi və meşhur İbn-i Ebî Şeybe və Taberanî kimi mevsuk və sahih muhakkikler rivayetiyle, Hazret-i Ebu Hüreyre deyər: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam mənə emretti: “Mescid-i Şerif’in suffasını mesken ittihaz eden yüzden ziyade fukara-yı muhacirîni davet et!” Mən də onları aradım, topladım. Umumumuza bir tabla təam konuldu. Biz, istediyimiz qədər yedik, kalktık. O kâse konulduğu vaxt necə idi, yenə elə dolu kaldı; yalnız barmaqların izi taamda görünürdü.

§220

İşte Hazret-i Ebu Hüreyre, umum kâmilîn-i Ehl-i Suffa tasdikine istinaden onlar adına haber verir. Demək, manen umum Ehl-i Suffa rivayet etmiş kimi kat’îdir. Hem heç mümkün müdür ki o haber hak və doğru olmasa o sadık və kâmil zatlar sükût edib tekzip etmesinler.

§221

Onuncu Misal: Nakl-i sahih-i kat’î ilə Hazret-i İmam-ı Ali deyər: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Mənî-Abdülmuttalib’i cem’etti. Onlar qırx adam idiler. Onlardan bazıları bir dəvə yavrusunu yerdi və dörd kıyye süt içerdi. Halbuki umum onlara, bir avuç qədər bir yemek yaptı; umum yeyip tok oldular. Yemek eskisi kimi kaldı. Sonra üç dörd adama ancaq kâfi gəlir ağactan bir kap içinde süt getirdi. Umumen içtiler, doydular. İçilmemiş kimi bâki kaldı.

§222

İşte Hazret-i Ali’nin şecaati və sadakati kat’iyetinde bir mu’cize-i bereket…

§223

On Birinci Misal: Nakl-i sahih ilə Hazret-i Ali və Fatımatü’z-Zehra velîmesinde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Bilâl-i Habeşî’ye emretti: “Dört beş avuç un ekmek yapılsın və bir dəvə yavrusu kesilsin.” Hazret-i Bilâl deyər: Mən taamı getirdim, mübarək elini üstüne vurdu; sonra taife taife sahabeler geldiler, yediler, gittiler. O yemekten bâki kalan miktara yenə bereketle dua etti, bütün Ezvac-ı Tahirat’a hər birine birer kâse gönderildi. Emretti ki: “Hem yesinler hem yanlarına gelenlere yedirsinler.”

§224

Bəli, belə mübarək bir izdivaçta, əlbəttə belə bir bereket lâzımdır və vukuu kat’îdir.

§225

On İkinci Misal: Hazret-i İmam-ı Cafer-i Sadık, pederleri İmam-ı Muhammedü’l-Bâkır’dan, o da pederi İmam-ı Zeynelâbidîn’den, o də İmam-ı Ali’den nakleder ki: Fatımatü’z-Zehra, yalnız ikisine kâfi geləcək bir yemek pişirdi. Sonra Ali’yi gönderdi; tâ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam gelsin, birlikdə yesinler. Teşrif etti və emretti ki o yemekten hər bir ezvacına birer kâse gönderildi. Sonra özünə hem Ali’ye hem Fatıma və evlatlarına birer kâse ayrıldıktan sonra, Hazret-i Fatıma deyər: “Tenceremizi kaldırdık, daha dolu olub taşırdı. Meşiet-i İlahiye ilə hayli zaman o yemekten yedik.”

§226

Əcəba niyə bu nurani, yüksək silsile-i rivayetten gelen bu mu’cize-i berekete, gözün ilə görmüş kimi inanmırsan? Bəli, buna qarşı şeytan də bahane bulamaz.

§227

On Üçüncü Misal: Ebu Davud və Ahmed İbn-i Hanbel və İmam-ı Beyhakî kimi sadûk imamlar, Dükeynü’l-Ahmesî İbn-i Saidi’l-Müzeynî’den hem altı qardaş ilə birlikdə sohbete müşerref və sahabelerden olan Nu’man İbn-i Mukarrini’l-Ahmesiyyi’l-Müzeynî’den hem Cerir’den naklederek, müteaddid tarîklerle Hazret-i Ömer İbni’l-Hattab’dan nakledirlər ki:

§228

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Hazret-i Ömer’e emretti: “Ahmesî kabilesinden gelen dörd yüz atlıya yolculuk üçün zâd u zahîre ver!” Hazret-i Ömer dedi: “Yâ Resulallah! Mevcud zahîre, bir neçə sa’dır. Kümesi, oturmuş bir dəvə yavrusu kadardır.” Ferman etti: “Git ver!” O da gitti, yarım yük hurmadan, dörd yüz süvariye kifayet derecesinde zâd u zahîre verdi. Və dedi: Heç noksan olmamış kimi eski halinde kaldı.

§229

İşte bu mu’cize-i bereket, dörd yüz adamla və bâhusus Hazret-i Ömer ilə münasebettar bir surette vukua gelmişdir. Rivayetlerin arkasında bunlar var. Bunların sükûtu, tasdiktir. İki üç haber-i vâhid deyip geçme! Belə hâdiseler haber-i vâhid də olsa tevatür-ü manevî hükmünde kanaat verir.

§230

On Dördüncü Misal: Başta Buharî və Müslim, kütüb-ü sahiha haber verirlər ki: Hazret-i Câbir’in pederi vefat edər; borcu çox, ziyade medyun. Borç sahipleri də Yahudiler. Câbir, pederinin asıl malını guremaya verdi, qəbul etmediler. Halbuki bağındaki meyvələri, kaç senede deynine kâfi gelmeyəcək. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: “Bağın meyvelerini koparınız, harman ediniz!” Elə yaptılar. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam harman içinde gəzdi, dua etti.

§231

Sonra Câbir harmandan pederinin bütün guremasının borçlarını verdikten sonra, yenə bir senede bağdan gelen mahsulat qədər harmanda kaldı. Bir rivayette, bütün guremaya verdiyi qədər kaldı. O hâdiseden borç sahipleri olan Yahudiler, çox taaccüb edib hayrette kaldılar.

§232

İşte bu mu’cize-i bâhire-i bereket, yalnız Hazret-i Câbir kimi bir neçə râvilerin haberi deyil bəlkə manevî tevatür hükmünde, o hâdise ilə münasebettar, hadd-i tevatür derecesinde çox adamları təmsil edərək rivayet etmişler.

§233

On Beşinci Misal: Başta Tirmizî və İmam-ı Beyhakî kimi muhakkikler, Hazret-i Ebu Hüreyre’den nakl-i sahih ilə birlikdə haber verirlər ki Ebu Hüreyre demiş ki: Bir gazvede –başqa bir rivayette Gazve-i Tebük’te– ordu aç kaldı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: هَلْ مِنْ شَىْءٍ؟ “Bir şey var mı?” deyə emretti. Mən dedim: “Heybede bir parça hurma var.” (Bir rivayette, on beş tane imiş.) Dedi: “Getir!” Getirdim. Mübarək elini soktu, bir kabza çıkardı, bir kaba bıraktı; bereketle dua buyurdular. Sonra onar onar askeri çağırdı, umumen yediler. Sonra ferman etti: خُذْ مَا جِئْتَ بِهٖ وَاقْبِضْ عَلَيْهِ وَلَا تَكُبَّهُ Mən aldım, elimi o heybeye soktum. Evvel getirdiyim qədər elime geçti.

§234

Sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hayatında, Ebubekir və Ömer və Osman hayatında, o hurmalardan yedim. Başqa bir tarîkte rivayet edilmiş ki: O hurmalardan kaç yük, fîsebilillah sarf ettim. Sonra Hazret-i Osman’ın katlinde, o hurma kabı ilə nehb və garet edildi, gitti.

§235

İşte Hoca-i kainat olan Fahr-i Âlem aleyhissalâtü Vəssalamın kudsî medresesi və tekyesi olan Suffa’nın demirbaş bir mühim talebesi və müridi və kuvve-i hâfızanın ziyadesi üçün dua-yı Nebeviyeye mazhar olan Hazret-i Ebu Hüreyre, Gazve-i Tebük kimi bir mecma-ı nâsta vukuunu haber verdiyi bu mu’cize-i bereket; manen bir ordu sözü qədər kat’î və qüvvətli olmaq gerektir.

§236

On Altıncı Misal: Başta Buharî, kütüb-ü sahiha –nakl-i kat’î ilə– beyan edirlər ki: Hazret-i Ebu Hüreyre aç olmuş, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın arkasından gedib menzil-i saadete gitmişler. Bakarlar ki bir kadeh süt, oraya hədiyyə getirilmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam emretti ki: “Ehl-i Suffa’yı çağır!” Mən kalbimden dedim ki: “Bu sütün bütününü mən içebilirim. Mən daha ziyade möhtacım.” Lakin emr-i Nebevî üçün onları topladım, getirdim. Yüzü mütecaviz idiler. Ferman etti: “Onlara içir!” Mən də o kadehteki sütü birer birer verdim. Hər biri doyuncaya qədər içer, diğerine veririm. Belə birer birer içirerek bütün Ehl-i Suffa, o safi sütten içtiler.

§237

Sonra ferman etti ki: بَقِىَ اَنَا وَاَنْتَ فَاشْرَبْ Mən içtim. İçtikçe “İç!” ferman edər, tâ mən dedim: “Seni hak ilə irsal eden Zat-ı Zülcelal’e kasem ederim, yer kalmadı ki içeyim.” Sonra özü aldı. Bismillah deyip hamdederek bakiyyesini içti. Yüz min âfiyet olsun.

§238

İşte bu safi, hâlis, süt kimi latîf, şübhəsiz mu’cize-i bâhire-i bereket, beş yüz min hadîsi hıfzına alan Hazret-i Buharî başta olaraq, Kütüb-ü Sitte-i Sahiha ilə nakilleri, gözle görmək qədər kat’î olmakla birlikdə, Medrese-i Kudsiye-i Ahmediye (asm) olan Suffa’nın namdar, sadık, hâfız bir şakirdi olan Ebu Hüreyre’nin, umum Ehl-i Suffa’yı manen işhad edərək, âdeta umumunu təmsil edib bu ihbarı, tevatür derecesinde kat’î telakki etmeyenin ya qəlbi bozuk və ya aklı yox.

§239

Əcəba Hazret-i Ebu Hüreyre kimi sadık və bütün hayatını hadîse və dine vakfeden وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّاْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ hadîsini işiten və nakleden; heç mümkün müdür ki hıfzındaki ehadîs-i Nebeviyenin kıymetini və sıhhatini şüpheye düşürüp Ehl-i Suffa’nın tekzibine hedef edəcək muhalif bir söz və asılsız bir vak’a söylesin? Hâşâ…

§240

Yâ Rab! Bu Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın bereketi hürmetine, bizə ihsan ettiğin maddî və manevî rızkımıza bereket ihsan et!

§241

Bir Nükte-i Mühimme: Malûmdur ki zayıf şeyler içtima ettikçe kuvvetleşir. İncecik ipler topak yapılsa qüvvətli halat olur. Qüvvətli halatlar topak yapılsa kimse koparamaz. İşte on beş enva-ı mu’cizattan yalnız bereket kısmındaki mu’cizatı və o kısmın on beş kısmından ancaq bir kısmını, on beş misal ilə gösterdik. Hər bir misal, təkbaşına, nübüvveti ispat edər bir derecede qüvvətli idi. Farz-ı muhal olaraq bunların bir kısmını kuvvetsiz saysak da yenə kuvvetsiz diyemeyiz. Çünki kavî ilə ittifak eden kavîleşir.

§242

Hem bu on beş misalin içtimaı; kat’î, şübhəsiz bir tevatür-ü manevî ilə qüvvətli bir mu’cize-i kübrayı gösterir. Indi bu mecmudaki mu’cize-i kübra, bereket mu’cizelerinden zikredilmemiş olan on dörd kısm-ı âhere mezcedilse; qüvvətli halatları topak etmək kimi koparılması mümkün olmayan bir mu’cize-i ekber, içinde görünür.

§243

Sonra bu mu’cize-i ekberi, sair on dörd nevi mu’cizatın mecmuuna ilâvə et, gör ki ne derece qüvvətli, sarsılmaz, kat’î bir bürhan-ı nübüvvet-i Ahmediyeyi (asm) gösterir. İşte nübüvvet-i Ahmediyenin (asm) direği, bu mecmudan teşekkül eden dağ kimi qüvvətli bir direktir. Indi cüz’iyatta və misallerde, sû-i fehimden gelen şüphelerle, o metin sakf-ı muallâyı sebatsız və kabil-i sukut görmək ne derece akılsızlık olduğunu anladın.

§244

Bəli, berekete dair o mu’cizeler gösterirlər ki: Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalam umuma rızık veren və rızıkları halk eden bir Zat-ı Rahîm və Kerîm’in sevgili memurudur, çox hürmetli bir abdidir ki rızkın envaında, hilaf-ı âdet olaraq ona hiçten və sırf gaybdan ziyafetler gönderir.

§245

Malûmdur ki Ceziretü’l-Arap, suyu və ziraatı az bir yerdir. Onun üçün ahalisi, hususan bidayet-i İslâm’daki sahabeler, dıyk-ı maişete maruzdular. Hem susuzluğa çox defa giriftar oluyorlardı. İşte bu hikmete binaen, mu’cizat-ı bâhire-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamın mühimleri, təam və su hususunda tezahür etmiş. Bu hârikalar dava-yı nübüvvete delil və mu’cize olmaktan ziyade, ehtiyaca binaen Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama bir ikram-ı İlahî, bir ihsan-ı Rabbanî, bir ziyafet-i Rahmaniye hükmündedir. Çünki o mu’cizatı görenler, nübüvveti tasdik etmişler. Lakin mu’cize zuhur ettikçe iman ziyadeleşir “nurun alâ nur” olur.

§246

Səkkizinci İşaret

§247

Su hususunda tezahür eden bir kısım mu’cizatı beyan edər.

§248

Mukaddime: Malûmdur ki cemaatler içinde vuku bulan hâdiseler, âhâdî bir surette nakledilse tekzip edilmediyi vaxt, doğruluğunu gösterir. Çünki insanın fıtratında yalana yalandır demeye cibillî bir meyil vardır. Hususan hər kavimden ziyade yalana qarşı sükût etməz sahabeler olsa hususan hâdiseler, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama taalluk etse və bilhassa nakleden, meşahir-i sahabeden olsa; əlbəttə o haber-i vâhid sahibi, o hâdiseyi gören cemaati təmsil edər hükmünde rivayet edər.

§249

Halbuki indi bahsedeceğimiz mu’cizat-ı mâiyeyi, hər bir misali çox tarîklerle, çox sahabelerin ellerinden, minlərlə tabiînin muhakkikleri el atıp almışlar; sağlam olaraq ikinci asır müçtehidlerinin ellerine vermişler. Onlar da kemal-i ciddiyetle və hörmətlə el atıp qəbul edib arkalarındaki asrın muhakkiklerinin ellerine vermişler. Hər tabaka, minlərlə qüvvətli ellerden geçip gele gele tâ asrımıza gelmiş.

§250

Hem asr-ı saadette yazılan kütüb-ü ehadîsiye sağlam olaraq devredilip tâ Buharî və Müslim kimi ilm-i hadîsin dâhî imamlarının eline geçmiş. Onlar da kemal-i tahkik ilə meratibini tefrik edərək, sıhhati şübhəsiz olanları cem’edərək bizə ders vermişler, takdim etmişler. جَزَاهُمُ اللّٰهُ خَيْرًا كَثٖيرًا

§251

İşte Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mübarək barmaqlarından suyun akması və çoxlu adama içirmesi mütevatirdir. Elə bir cemaat nakletmiş ki yalana ittifakları muhaldir. Bu mu’cize gayet kat’îdir. Hem üç defa, üç mecma-ı azîmde tekerrür etmiş.

§252

Başta Buharî, Müslim, İmam-ı Mâlik, İmam-ı Şuayb, İmam-ı Katade kimi çoxlu ehl-i sahih bir cemaat, sahabelerden, başta hâdim-i Nebevî Hazret-i Enes, Hazret-i Câbir, Hazret-i İbn-i Mesud kimi meşahir-i sahabenin bir cemaatinden, barmaqlarından suyun kesretle akması və orduya içirmesi nakl-i sahih-i kat’î ilə beyan edilmişdir. Bu nevi mu’cize-i mâiyeden, çoxlu misallerinden doqquz misali beyan edeceğiz.

§253

Birinci Misal: Başta Buharî, Müslim, kütüb-ü sahiha Hazret-i Enes’ten nakl-i sahih ilə haber verirlər ki Hazret-i Enes dir: Zevra nam mahalde, üç yüz kişi qədər, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə beraberdik. İkindi namazı üçün abdest almayı emretti. Su bulunmadı. Yalnız bir parça su emretti, getirdik. Mübarək əllərini içine batırdı. Gördüm ki barmaqlarından çeşme kimi su akır. Sonra bütün maiyetindeki üç yüz adam geldiler, umumu abdest alıb içtiler.

§254

İşte bu misali Hazret-i Enes, üç yüz kişiyi təmsil edərək haber verir. Mümkün müdür ki o üç yüz kişi, bu habere manen iştirak etmesinler hem iştirak etmedikleri halde, tekzip etmesinler.

§255

İkinci Misal: Başta Buharî, Müslim, kütüb-ü sahiha haber verirlər ki Hazret-i Câbir İbn-i Abdullahi’l-Ensarî beyan edir: Biz min beş yüz kişi, Gazve-i Hudeybiye’de susadık. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam kırba denilen deriden bir kap sudan abdest aldı, sonra elini içine soktu. Gördüm ki barmaqlarından çeşme kimi su akır. Min beş yüz kişi içip kaplarını o kırbadan doldurdular. Salim İbn-i Ebi’l-Ca’d, Câbir’den sormuş: “Kaç kişi idiniz?” Câbir demiş ki: “Yüz min kişi də olsaydı yenə kâfi gelirdi. Lakin biz, on beş yüz (yani min beş yüz) idik.”

§256

İşte bu mu’cize-i bâhirenin râvileri, manen min beş yüz kadardırlar. Çünki fıtrat-ı beşeriyede, yalana yalan demək bir meyl-i arzusu vardır. Sahabeler isə sıdk və doğruluk üçün can və mal və peder və validelerini və kavim və kabilelerini feda edib sıdk və hak üçün fedai oldukları halde hem “Məndən bilerek yalan bir şey haber veren, cəhənnəm ateşinden yerini hazırlasın!” mealindeki hadîs-i şerifin tehdidine qarşı, yalana mukabil sükût etmeleri mümkün deyildir. Madam ki sükût ettiler; o haberi qəbul ettiler, manen iştirak edib tasdik edirlər, deməkdir.

§257

Üçüncü Misal: Gazve-i Buvat’ta, yenə Buharî, Müslim başta, kütüb-ü sahiha beyan edirlər ki Hazret-i Câbir dedi ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: نَادِ بِالْوُضُوءِ “Abdest almaq üçün nida et!” dediler. “Su yox.” denildi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dedi: “Bir parça su bulunuz.” Gayet az su getirdik. Sonra o az su üstüne elini kapadı, bir şeyler okudu; bilmedim ne idi. Sonra ferman etti: رِدْنَا بِجَفْنَةِ الرَّكْبِ Yani kafilenin böyük teştini (tekne) getir. Mənə getirildi, mən də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın önüne koydum. O da elini içine koydu, barmaqlarını açtı. Mən də o az suyu, mübarək eli üzerine döküyordum. Gördüm ki mübarək barmaqlarından kesretle su aktı, sonra teşt doldu. Suya möhtac olanları çağırdım; bütün geldiler, o sudan abdest alıb içtiler. Mən dedim: “Daha kimse kalmadı.” Elini kaldırdı, o cefne (yani tekne) lebâleb dolu kaldı.

§258

İşte bu mu’cize-i bâhire-i Ahmediye (asm) manen mütevatirdir. Çünki Hazret-i Câbir o bax başta olduğu üçün birinci söz onun hakkıdır. O, umumun adına ilan edir. Çünki o vaxt hizmet eden o zat idi; ilan, başta onun hakkıdır.

§259

İbn-i Mesud da eynilə rivayetinde dir ki: Mən gördüm ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın barmaqlarından çeşme kimi su akır. Əcəba meşahir-i sıddıkîn-i sahabeden olan Enes, Câbir, İbn-i Mesud kimi bir cemaat dese: “Mən gördüm.” Görmemesi mümkün müdür?

§260

Indi bu üç misali birleştir, ne qədər qüvvətli bir mu’cize-i bâhire olduğunu gör və bu üç tarîk birleşse həqiqi tevatür hükmünde barmaqlarından su akmasını kat’î ispat edər.

§261

Hazret-i Musa aleyhisselâmın taştan on iki yerde çeşme kimi su akıtması, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın on barmağından on musluk suyun akmasının derecesine çıxa bilməz. Çünki taştan su akması mümkündür, âdiyat içinde naziri bulunur. Lakin et və kemikten âb-ı kevser kimi suyun kesretle akmasının naziri, âdiyat içinde yoxdur.

§262

Dördüncü Misal: Başta İmam-ı Mâlik, Muvatta kitab-ı muteberinde, Muaz İbn-i Cebel kimi meşahir-i sahabeden haber verir ki Hazret-i Muaz İbn-i Cebel dedi ki: Gazve-i Tebük’te bir çeşmeye rast geldik, sicim kalınlığında güç ilə akırdı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam emretti ki: “Bir parça o suyu toplayınız.” Avuçlarında bir parça topladılar. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, onunla elini yüzünü yıkadı; suyu çeşmeye koyduk. Birden çeşmenin menfezi açılıp kesretle aktı, bütün orduya kâfi geldi. Hattâ bir râvi olan İmam İbn-i İshak deyər ki: Gök gürültüsü kimi torpaq altında o çeşmenin suyu gürültü yaparak elə aktı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Hazret-i Muaz’a ferman etti ki: يُوشِكُ يَا مُعَاذُ اِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ اَنْ تَرٰى مَا هٰهُنَا قَدْ مُلِئَ جِنَانًا Yani bu eser-i mu’cize olan mübarək su devam edib buraları bağa çevirəcək, ömrün varsa görəcəksən. Və elə olmuşdur.

§263

Beşinci Misal: Başta Buharî, Hazret-i Bera’dan və Müslim, Hazret-i Selemetebn-i Ekva’dan və sair kütüb-ü sahiha başqa râvilerden müttefikan haber verirlər ki: Gazve-i Hudeybiye’de bir kuyuya rast geldik. Biz min dörd yüz kişi idik. O kuyunun suyu, əlli kişiyi ancaq idare ederdi. Biz suyu çektik, içinde bir şey bırakmadık. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam geldi, kuyunun başına oturdu, bir kova su istedi; getirdik. Kovanın içine mübarək ağzının suyunu bıraktı və dua etti, sonra o kovayı kuyuya döktü. Birden kuyu coştu və kaynadı, ağzına qədər doldu. Bütün ordu, özləri və hayvanatı doyuncaya qədər içtiler, kaplarını da doldurdular.

§264

Altıncı Misal: Yenə Müslim və İbn-i Cerir-i Taberî kimi hadîsin dâhî imamları başta olaraq, kütüb-ü sahiha nakl-i sahih ilə meşhur Ebî Katade’den haber verirlər ki Ebî Katade dir: Mûte gazve-i meşhuresinde, başçıların şehadetleri üzerine imdada gidiyorduk. Məndə bir kırba vardı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam mənə ferman etti: اِحْفَظْ عَلَىَّ مٖيضَئَتَكَ فَسَيَكُونُ لَهَا نَبَاٌ عَظٖيمٌ Yani “Kırbanı sakla, onun böyük işi var.” Sonra susuzluk başladı. Yetmiş iki kişi idik –Taberî’nin nakline göre, üç yüz idik– susuz kaldık. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dedi: “Kırbanı getir.” Mən getirdim. O da aldı, ağzını ağzına getirdi, içine nefes etti etmedi, bilmem; sonra yetmiş iki kişi geldiler, içtiler, kaplarını doldurdular. Sonra mən aldım, verdiyim kimi kalmıştı.

§265

İşte şu mu’cize-i bâhire-i Ahmediyeyi (asm) gör اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهٖ بِعَدَدِ قَطَرَاتِ الْمَاءِ de.

§266

Yeddinci Misal: Başta Buharî və Müslim olaraq kütüb-ü sahiha, Hazret-i İmran İbn-i Husayn’dan haber verirlər ki İmran deyər: Bir seferde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə birlikdə susuz kaldık. Mənə və Ali’ye ferman etti ki: “Filan mevkide bir kadın, iki kırba suyu hayvana yükletmiş, gidir; alıb buraya getiriniz.” Mən və Ali birlikdə gittik, eyni yerde kadını, su yükü ilə bulduk, getirdik. Sonra emretti: “Bir kaba bir parça su boşaltınız.” Boşalttık. Bereketle dua etti. Sonra yenə suyu, o hayvandaki kırbaya koyduk. Ferman etti ki: “Herkes gelsin, kabını doldursun.” Bütün kafile geldi, kaplarını doldurdular, içtiler. Sonra ferman etti: “Kadına bir şeyler toplayınız.” Kadının eteğini doldurdular. İmran dir ki: Mən tahayyül ediyordum ki gittikçe iki kırba dolur, daha ziyadeleşir. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam o kadına ferman etti ki: اِذْهَبٖى فَاِنَّا لَمْ نَاْخُذْ مِنْ مَائِكِ شَيْئًا وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَقٰينَا Yani sənin suyundan almadık, bəlkə Cənabı-Haqq bizə hazinesinden su içirdi.

§267

Səkkizinci Misal: Başta meşhur İbn-i Huzeyme Sahih’inde, râviler Hazret-i Ömer’den nakledirlər ki: Gazve-i Tebük’te susuz kaldık. Hattâ bazılar devesini keser, susuzluktan içini sıkar, içerdi. Ebubekiri’s-Sıddık, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama dua etmək üçün rica etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam elini kaldırdı, daha elini indirmeden bulut toplandı, yağmur elə geldi ki kaplarımızı doldurduk. Sonra su çekildi, ordumuza mahsus olaraq hududumuzu tecavüz etmedi. Demək, tesadüf içine karışmamış, sırf bir mu’cize-i Ahmediyedir (asm).

§268

Doqquzuncu Misal: Meşhur Abdullah İbn-i Amr İbni’l-Âs’ın hafidi və dörd imamın ona itimat edib və ondan tahric-i hadîs ettikleri Amr İbn-i Şuayb’dan nakl-i sahih ilə haber verirlər ki demiş: Nübüvvetten evvel, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam amcası Ebu Talib ilə deveye binip Arafa civarında Zilmecaz nam mevkiye geldikleri vaxt Ebu Talib demiş: “Mən susadım.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam inmiş, yere ayağını vurmuş, su çıkmış; Ebu Talib içmişdir.

§269

Muhakkikînden biri demiş ki: Bu hâdise nübüvvetten evvel olduğundan irhasat kabîlinden olmakla birlikdə, min sene sonra eyni yerde Arafat çeşmesi çıkması, o hâdiseye binaen bir keramet-i Ahmediye (asm) sayılabilir.

§270

İşte bu doqquz misaller kimi doksan misal olmasa da bəlkə doksan surette rivayetler, mu’cizat-ı mâiyeyi haber vermişler. Baştaki yeddi misal, manevî tevatür kimi kat’î və kuvvetlidirler. Âhirdeki iki misal, çendan o derece tarîkleri qüvvətli və müteaddid deyil, râvileri çox deyillər. Lakin səkkizinci misalde, Hazret-i Ömer’den rivayet olunan mu’cize-i sehabiyeyi teyid və takviye eden ikinci bir mu’cize-i sehabiye:

§271

Başta İmam-ı Beyhakî və Hâkim olaraq kütüb-ü sahiha, Hazret-i Ömer’den haber verirlər ki: Hazret-i Ömer, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan yağmur duasını niyaz etti. Çünki ordu suya möhtactı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam elini kaldırdı, birden bulut toplandı, yağmur geldi. Ordunun ehtiyacı qədər su verdi, gitti. Âdeta yalnız orduya su vermək üçün memur idi. Geldi, ehtiyaca göre verdi, gitti.

§272

Bu hâdise necə ki səkkizinci misali teyid və kat’î ispat edər; elə də bu hâdisede, meşhur allâmelerden və tashihte çox müşkül-pesend, hattâ çox sahihlere mevzu deyip qəbul etmeyen İbn-i Cevzî kimi bir muhakkik deyər ki: Bu hâdise Gazve-i Meşhure-i Bedir’de vuku bulmuş. وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهٖ âyet-i kerîmesi, o hâdiseyi beyan edib ifade edər. Madam ki ayə o hâdiseyi gösterir, kat’iyetinde şübhə kalmaz.

§273

Hem dua-i Nebevî ilə birden və süratle və daha elini indirmeden yağmurun gelmesi, çox tekerrür etmiş, təkbaşına bir mu’cize-i mütevatiredir. Bazı defa camide, minber üstünde elini kaldırmış, daha indirmeden yağmış; tevatür ilə nakledilmiş.

§274

Doqquzuncu İşaret

§275

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın enva-ı mu’cizatından biri də ağacların insanlar kimi emrini dinlemeleri və yerinden kalkıp yanına geldikleridir ki bu mu’cize-i şeceriye, mübarək barmaqlarından suyun akması kimi manen mütevatirdir. Müteaddid suretleri var və çox tarîklerle gelmişdir.

§276

Bəli, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın emri üçün ağac, yerinden çıxıb yanına gelmesi, sarîhan mütevatir denilebilir. Çünki meşahir-i sıddıkîn-i sahabeden Hazret-i Ali, Hazret-i İbn-i Abbas, Hazret-i İbn-i Mesud, Hazret-i İbn-i Ömer, Hazret-i Ya’lâ İbn-i Murre, Hazret-i Câbir, Hazret-i Enes İbn-i Mâlik, Hazret-i Büreyde, Hazret-i Üsame Min Zeyd və Hazret-i Gaylan İbn-i Seleme kimi sahabeler; hər biri kat’iyet ilə eyni mu’cize-i şeceriyeyi haber vermiş. Tabiînin yüzer imamları, mezkûr sahabelerden hər bir sahabeden ayrı bir tarîk ilə o mu’cize-i şeceriyeyi nakletmişler. Âdeta muzaaf tevatür surətində bizə nakletmişler. İşte bu mu’cize-i şeceriye, heç bir şübhə qəbul etməz bir tevatür-ü manevî-i kat’î hükmündedir.

§277

Indi o mu’cize-i kübranın, tekerrür ettiği halde, bir neçə sahih suretlerini, bir neçə misal ilə beyan edeceğiz:

§278

Birinci Misal: Başta İmam-ı Mâce və Darimî və İmam-ı Beyhakî nakl-i sahihle Hazret-i Enes İbn-i Mâlik’ten və Hazret-i Ali’den və Bezzar və İmam-ı Beyhakî Hazret-i Ömer’den haber verirlər ki üç sahabe demişler: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, küffarın tekzibinden müteessir olaraq mahzun idi. Dedi: يَا رَبِّ اَرِنٖى اٰيَةً لَا اُبَالٖى مَنْ كَذَّبَنٖى بَعْدَهَا

§279

Enes’in rivayetinde, Hazret-i Cebrail hazır idi. Vâdi kenarında bir ağac vardı. Hazret-i Cebrail’in i’lamıyla, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam o ağacı çağırdı; tâ yanına geldi. Sonra “Git!” dedi. Tekrar gitti, yerine yerleşti.

§280

İkinci Misal: Allâme-i Mağrib Kadı İyaz Şifa-i Şerif’te ulvi bir senetle, doğru və sağlam bir an’ane ilə Hazret-i Abdullah İbn-i Ömer’den haber verir ki: Bir seferde Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına bir bedevî geldi.

§281

Ferman etti: اَيْنَ تُرٖيدُ؟ “Nereye gidirsən?”

§282

Bedevî dedi: “Ehlime.”

§283

Ferman etti:هَلْ لَكَ اِلٰى خَيْرٍ مِنْ ذٰلِكَ؟ “Ondan daha iyi bir xeyr istemir musun?”

§284

Bedevî dedi: “Nedir?”

§285

Ferman etti: اَنْ تَشْهَدَ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرٖيكَ لَهُ وَاَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

§286

Bedevî dedi: “Bu şehadete şahit nedir?”

§287

Ferman etti: هٰذِهِ الشَّجَرَةُ السَّمُرَةُ “Vâdi kenarındaki ağac şahit olacaq.”

§288

İbn-i Ömer deyər ki: O ağac yerinden sallanarak çıktı, yeri şakketti, geldi; tâ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına. Üç defa, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o ağacı istişhad etti. Ağac da sıdkına şehadet etti. Emretti yenə yerine gedib yerleşti.

§289

Hazret-i Büreyde İbn-i Hasibi’l-Eslemî tarîkinde, nakl-i sahih ilə Büreyde dedi ki: Biz, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında iken, bir seferde bir a’rabî geldi. Bir ayə, yani bir mu’cize istedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: قُلْ لِتِلْكَ الشَّجَرَةِ رَسُولُ اللّٰهِ يَدْعُوكِ Bir ağaca işarə etti. Ağac sağa və sola meylederek köklerini yerden çıkarıp huzur-u Nebevîye geldi. اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ dedi. Sonra a’rabî dedi: “Yenə yerine gitsin.” Emretti, yerine gitti. A’rabî dedi: “İzin ver, sənə secde edeyim.” Dedi: “İzin yox kimseye.” Dedi: “Elə isə sənin elini ayağını öpəcəyəm.” İzin verdi.

§290

Üçüncü Misal: Başta Sahih-i Müslim, kütüb-ü sahiha haber verirlər ki Câbir dir: Biz bir seferde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə beraberdik. Kaza-yı hâcet üçün bir yer aradı. Settareli bir yer yoktu. Sonra gitti, iki ağac yanına. Bir ağacın dalını tuttu, çekti. Ağac itaat edərək birlikdə gitti, o biri ağacın yanına getirdi. Mutî devenin yularını tutup çekildikte geldiyi kimi o iki ağacı o surətlə yan yana getirdi. Sonra dedi: اِلْتَئِمَا عَلَىَّ بِاِذْنِ اللّٰهِ Yani “Üstüme birleşiniz.” dedi. İkisi birleşerek settare oldular. Arkalarında kaza-yı hâcet ettikten sonra onlara emretti, yerlerine gittiler.

§291

İkinci bir rivayette, yenə Hazret-i Câbir deyər ki mənə emretti ki:

§292

يَا جَابِرُ قُلْ لِهٰذِهِ الشَّجَرَةِ يَقُولُ لَكِ رَسُولُ اللّٰهِ: اِلْحَقٖى بِصَاحِبَتِكِ حَتّٰى اَجْلِسَ خَلْفَكُمَا

§293

Yani “O ağaclara də: Resulullah’ın hâceti üçün birleşiniz.” Mən elə dedim, onlar da birleştiler. Sonra mən beklerken Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam çıkageldi. Başıyla sağa sola işarə etti, o iki ağac yerlerine gittiler.

§294

Dördüncü Misal: Nakl-i sahih ilə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın cesur kumandanlarından və hizmetkârlarından olan Üsame Min Zeyd deyər ki: Bir seferde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə beraberdik. Kaza-yı hâcet üçün hâlî, settareli bir yer bulunmurdu. Ferman etti ki: هَلْ تَرٰى مِنْ نَخْلٍ اَوْ حِجَارَةٍ Dedim: Bəli var. Emretti və dedi:

§295

اِنْطَلِقْ وَقُلْ لَهُنَّ اِنَّ رَسُولَ اللّٰهِ يَاْمُرُكُنَّ اَنْ تَاْتٖينَ لِمَخْرَجِ رَسُولِ اللّٰهِ وَقُلْ لِلْحِجَارَةِ مِثْلَ ذٰلِكَ

§296

Yani ağaclara də ki: “Resulullah’ın hâceti üçün birleşiniz.” və taşlara da də: “Duvar kimi toplanınız.” Mən gittim, söyledim. Kasem edirəm ki ağaclar birleştiler və taşlar duvar oldular. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, hâcetinden sonra yenə emretti: قُلْ لَهُنَّ يَفْتَرِقْنَ Mənim nəfsim kabza-i kudretinde olan Zat-ı Zülcelal’e kasem ederim, ağaclar və taşlar ayrılıp yerlerine gittiler.

§297

Bu Hazret-i Câbir və Üsame’nin beyan ettiği iki hâdiseyi, eynilə Ya’lâ İbn-i Murre və Gaylan İbn-i Selemeti’s-Sakafî və Hazret-i İbn-i Mesud, Gazve-i Huneyn’de eynilə haber verirlər.

§298

Beşinci Misal: İmam-ı İbn-i Fûrek ki kemal-i içtihad və fazlından kinaye olaraq Şafiiyy-i Sânî unvanını alan allâme-i asr, kat’î haber verir ki: Gazve-i Taif’te, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam gece at üstünde giderken uykusu gelirdi. O halde iken bir sidre ağacına rast geldi. Ağac ona yol verib atını incitmemek üçün iki şakkoldu. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, heyvan ilə içinden geçti. Tâ zamanımıza qədər o ağac, iki ayak üstünde, muhterem bir vaziyette kaldı.

§299

Altıncı Misal: Hazret-i Ya’lâ tarîkında –nakl-i sahih ilə– haber verir ki: Bir seferde, talha və ya semure denilen bir ağac geldi, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın etrafında tavaf edər kimi döndü. Sonra yenə yerine gitti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti ki: اِنَّهَا اِسْتَاْذَنَتْ اَنْ تُسَلِّمَ عَلَىَّ Yani o ağac, Cənabı-Haqq’tan istedi ki mənə selâm etsin.

§300

Yeddinci Misal: Muhaddisler nakl-i sahih ilə İbn-i Mesud’dan beyan edirlər ki İbn-i Mesud dedi: Batn-ı Nahl denilen nam mevkide, Nusaybin ecinnileri ihtida üçün Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama geldikleri vaxt, bir ağac o ecinnilerin geldiklerini haber verdi.

§301

Hem İmam-ı Mücahid, o hadîste İbn-i Mesud’dan nakleder ki: O cinniler bir delil istediler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bir ağaca emretti; yerinden çıxıb geldi, sonra yenə yerine gitti. İşte cin taifesine bir tək mu’cize kâfi geldi.

§302

Əcəba bu mu’cize kimi min mu’cizat işiten bir insan imana gelmezse cinnîlerin يَقُولُ سَفٖيهُنَا عَلَى اللّٰهِ شَطَطًا tabir ettikleri şeytanlardan daha şeytan olmaz mı?

§303

Səkkizinci Misal: Sahih-i Tirmizî nakl-i sahih ilə Hazret-i İbn-i Abbas’tan haber verirlər ki İbn-i Abbas dedi ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bir a’rabîye ferman etti: اَرَاَيْتَ اِنْ دَعَوْتُ هٰذَا الْعِذْقَ مِنْ هٰذِهِ النَّخْلَةِ اَتَشْهَدُ اَنّٖى رَسُولُ اللّٰهِ؟ “Mən, bu ağacın bu dalını çağırsam, yanıma gelse iman edəcək misin?” “Evet” dedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam çağırdı. O urcun, ağacının başından kopup Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına atladı, geldi. Sonra emretti, yenə yerine gitti.

§304

İşte bu səkkiz misal kimi çox misaller var, çox tarîklerle nakledilmişler. Malûmdur ki yeddi səkkiz urgan toplansa qüvvətli bir halat olur. Binaenaleyh bu en meşhur sıddıkîn-ı sahabeden, belə müteaddid tarîklerle ihbar edilen bu mu’cize-i şeceriye, əlbəttə tevatür-ü manevî kuvvetindedir; bəlkə tevatür-ü həqiqidir. Zaten sahabeden sonra tabiînin eline geçtiği vaxt, tevatür suretini alır. Hususan Buharî, Müslim, İbn-i Hibban, Tirmizî kimi kütüb-ü sahiha; tâ zaman-ı sahabeye qədər, o yolu o qədər sağlam yapmışlar və tutmuşlar ki mesela Buharî’de görmək, eyni sahabeden işitmek gibidir.

§305

Əcəba o Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama ağaclar –misallerde göründüğü kimi– onu tanıyıp risaletini tasdik edib ona selâm edərək ziyaret edib emirlerini dinleyerek itaat ettiği halde, özlərinə insan deyən bir kısım camid, akılsız mahluklar; onu tanımazsa, iman etmezse kuru ağactan çox edna, odun parçası kimi ehemmiyetsiz, kıymetsiz olaraq ateşe lâyık olmaz mı?

§306

Onuncu İşaret

§307

Bu mu’cize-i şeceriyeyi daha ziyade takviye eden, mütevatir bir surette nakledilen hanînü’l-ciz’ mu’cizesidir. Bəli, Mescid-i Şerif-i Nebevîde kuru direğin böyük bir cemaat içinde, muvakkaten firak-ı Ahmedîden (asm) ağlaması; beyan ettiğimiz mu’cize-i şeceriyenin misallerini hem teyid edər hem qüvvət verir. Çünki o da ağactır, cinsi birdir. Lakin bunun şahsı mütevatirdir, o biri kısımlar hər birinin nev’i mütevatirdir. Cüz’iyatları, misalleri çoğu sarîh tevatür derecesine çıkmır.

§308

Bəli, Mescid-i Şerifte hurma ağacından olan kuru direk, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hutbe okurken ona dayanırdı. Sonra minber-i şerif yapıldığı vaxt, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam minbere çıxıb hutbeye başladı. Okurken direk dəvə kimi enîn edib ağladı, bütün cemaat işitti. Tâ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam yanına geldi, elini üstüne koydu. Onunla konuştu, teselli verdi; sonra durdu. Bu mu’cize-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalam çoxlu tarîklerle, tevatür derecesinde nakledilmişdir.

§309

Bəli, hanînü’l-ciz’ mu’cizesi çox münteşir və meşhur və həqiqi mütevatirdir. Sahabelerin bir cemaat-i âlîsinden, on beş tarîk ilə gəlib tabiînin yüzer imamları o mu’cizeyi, o tarîklerle arkadaki asırlara haber vermişler. Sahabenin o cemaatinden ulema-i sahabe namdarları və rivayet-i hadîsin reislerinden Hazret-i Enes İbn-i Mâlik (hâdim-i Nebevî), Hazret-i Câbir Min Abdullahi’l-Ensarî (hâdim-i Nebevî), Hazret-i Abdullah İbn-i Ömer, Hazret-i Abdullah Min Abbas, Hazret-i Sehl Min Sa’d, Hazret-i Ebu Saidi’l-Hudrî, Hazret-i Übeyy İbni’l-Kâ’b, Hazret-i Büreyde, Hazret-i Ümmü’l-Mü’minîn Ümm-ü Seleme kimi meşahir-i ulema-i sahabe və rivayet-i hadîsin rüesaları kimi hər biri bir tarîkın başında, eyni mu’cizeyi ümmete haber vermişler. Başta Buharî, Müslim, kütüb-ü sahiha; arkalarındaki asırlara, o mütevatir mu’cize-i kübrayı tarîkleriyle haber vermişler.

§310

İşte Hazret-i Câbir tarîkında deyər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hutbe okurken, Mescid-i Şerifte جِذْعُ النَّخْلِ denilen kuru direğe dayanıp okurdu. Minber-i şerif yapıldıktan sonra, minbere geçtiği vaxt; direk tahammül edemeyerek, hamile dəvə kimi ses verib inleyerek ağladı.

§311

Hazret-i Enes tarîkında deyər ki: Camus kimi ağladı, mescidi lerzeye getirdi.

§312

Sehl İbn-i Sa’d tarîkında deyər: Hem onun ağlaması üzerine, halklarda ağlamak çoğaldı.

§313

Hazret-i Übeyy İbni’l-Kâ’b tarîkında dir: Hem elə ağladı ki inşikak etti.

§314

Digər bir tarîkte, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: اِنَّ هٰذَا بَكٰى لِمَا فَقَدَ مِنَ الذِّكْرِ Yani “Onun mevkiinde okunan zikir və hutbedeki zikr-i İlahînin iftirakındandır ağlaması.”

§315

Digər bir tarîkte ferman etmiş: لَوْ لَمْ اَلْتَزِمْهُ لَمْ يَزَلْ هٰكَذَا اِلٰى يَوْمِ الْقِيَامَةِ تَحَزُّنًا عَلٰى رَسُولِ اللّٰهِ Yani “Mən onu kucaklayıp teselli vermeseydim, Resulullah’ın iftirakından kıyamete qədər belə ağlaması devam edecekti.”

§316

Hazret-i Büreyde tarîkında deyər ki: Ciz’ ağladıktan sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, elini üstüne koyup ferman etti:

§317

اِنْ شِئْتَ اَرُدُّكَ اِلَى الْحَائِطِ الَّذٖى كُنْتَ فٖيهِ تَنْبُتُ لَكَ عُرُوقُكَ وَيَكْمُلُ خَلْقُكَ وَيُجَدَّدُ خُوصُكَ وَثَمَرُكَ وَاِنْ شِئْتَ اَغْرِسُكَ فِى الْجَنَّةِ يَاْكُلُ اَوْلِيَاءُ اللّٰهِ مِنْ ثَمَرِكَ

§318

Sonra o ciz’i dinledi ne söylür; ciz’ söyledi, arkadaki adamlar da işitti: اِغْرِسْنٖى فِى الْجَنَّةِ يَاْكُلُ مِنّٖى اَوْلِيَاءُ اللّٰهِ فٖى مَكَانٍ لَا يَبْلٰى Yani “Cennette məni dik ki mənim meyvelerimden Cənabı-Haqqın sevgili kulları yesin. Hem bir mekân ki orada beka bulup çürümek yoxdur.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: قَدْ فَعَلْتُ Sonra ferman etti: اِخْتَارَ دَارَ الْبَقَاءِ عَلٰى دَارِ الْفَنَاءِ

§319

İlm-i kelâmın böyük imamlarından meşhur Ebu İshak-ı İsferanî nakledir ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam direğin yanına gitmedi; bəlkə direk onun emriyle, onun yanına geldi. Sonra emretti, yerine döndü.

§320

Hazret-i Übeyy İbn-i Kâ’b deyər ki: Bu hâdise-i hârikadan sonra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam emretti ki: “Direk, minberin altına konulsun.” Minberin altına konuldu, tâ mescid-i şerifin tamiri üçün hedmedilinceye qədər. O vaxt Hazret-i Übeyy İbn-i Kâ’b yanına aldı, çürüyünceye qədər muhafaza edildi.

§321

Meşhur Hasan-ı Basrî, bu hâdise-i mu’cizeyi şakirdlerine ders verdiyi vaxt, ağlardı və derdi ki: “Ağac, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama meyil və iştiyak gösterir. Sizler daha ziyade iştiyaka, meyle müstahaksınız.”

§322

Biz də deriz ki: Bəli, hem ona iştiyak və meyil və muhabbet, onun sünnet-i seniyesine və şeriat-ı garrasına ittiba iledir.

§323

Bir Nükte-i Mühimme

§324

Əgər denilse: Nədən Gazve-i Hendek’te dörd avuç taamla min adamı doyurmak olan mu’cize-i taamiye və mübarək barmaqlarından akan su ilə min beş yüz kişiye suyu doyuruncaya qədər içiren mu’cize-i mâiye, nədən bu hanîn-i ciz’ mu’cizesi kimi şaşaa ilə çox kesretli tarîklerle nakledilmemiş? Halbuki o ikisi, bundan daha ziyade bir cemaatte vuku bulmuş…

§325

Cavab: Zuhur eden mu’cizeler, iki kısımdır. Bir kısmı, nübüvveti tasdik ettirmek üçün Hazret-i Peygamber aleyhissalâtü Vəssalam elinde izhar edilir. Hanîn-i ciz’ bu nevidendir ki sırf nübüvvetin tasdiki üçün bir hüccet olaraq zuhura gelmiş ki mü’minlerin imanını ziyadeleştirmek və münafıkları ihlasa və imana sevk etmək və küffarı imana getirmek üçün zahir olmuş. Onun üçün sadə xalq və havas hər kəs onu gördü, onun neşrine fazla ihtimam edildi.

§326

Lakin bu mu’cize-i taamiye və mu’cize-i mâiye isə mu’cizeden ziyade bir keramettir, bəlkə kerametten ziyade bir ikramdır, bəlkə ikramdan ziyade ehtiyaca binaen bir ziyafet-i Rahmaniyedir. Onun üçün çendan dava-yı nübüvvete delildir və mu’cizedir lakin asıl maksat: Ordu aç kalmış; bir çekirdekten min batman hurmayı halk ettiği kimi Cənabı-Haqq hazine-i gaybdan bir sa’ taamdan, min adama ziyafet verir. Hem susuz kalmış mücahid bir orduya, kumandan-ı a’zamın barmaqlarından, âb-ı kevser kimi su akıttırıp içirir.

§327

İşte bu sır içindir ki mu’cize-i taamiye və mu’cize-i mâiyenin hər bir misali, hanîn-i ciz’ derecesine çıkmır. Lakin o iki mu’cizenin cinsleri və nevileri külliyet itibarıyla, hanîn-i ciz’ kimi mütevatir və kesretlidir. Hem taamın bereketini və barmaqlarından suyun akmasını hər kəs göremir, yalnız eserlerini görür. Direğin ağlamasını isə hər kəs işitir. Onun üçün fazla intişar etti.

§328

Əgər denilse: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hər hal və hareketini kemal-i ihtimam ilə sahabeler muhafaza edərək nakletmişler. Belə mu’cizat-ı azîme, nədən on-yirmi tarîk ilə gəlir? Yüz tarîk ilə gelməli idi.

§329

Hem nədən Hazret-i Enes, Câbir, Ebu Hüreyre’den çox gəlir; Hazret-i Ebubekir və Ömer az rivayet edir?

§330

Cavab: Birinci şıkkın cavabı Dördüncü İşaret’in Üçüncü Esas’ında geçmiş. İkinci şıkkın cavabı isə necə ki insan, bir ilaca möhtac olsa bir tabibe gedər; hendese üçün mühendise gedər, mühendisten nakleder; mesele-i şer’iye, müftüden haber alınır və hâkeza…

§331

Elə də sahabe içinde ehadîs-i Nebeviyeyi geləcək asırlara ders vermək üçün ulema-i sahabeden bir kısım, ona manen muvazzaf idiler. Bütün kuvvetleriyle ona çalışıyorlardı. Bəli, Hazret-i Ebu Hüreyre bütün hayatını, hadîsin hıfzına vermiş; Hazret-i Ömer, siyaset âlemiyle və hilafet-i kübra ilə meşgul imiş. Onun üçün ehadîsi ümmete ders vermək üçün Ebu Hüreyre və Enes və Câbir kimi zatlara itimat edib ondan, rivayeti az ederdi.

§332

Hem madam ki sıddık, sadûk, sadık və musaddak bir sahabenin meşhur bir namdarı, bir tarîk ilə bir hâdiseyi haber verse yeter denilir, başkasının nakline ihtiyaç da kalmaz. Onun üçün bazı mühim hâdiseler, iki üç tarîk ilə gəlir.

§333

On Birinci İşaret

§334

Onuncu İşaret, necə ki şecer taifesindeki mu’cize-i Nebeviyeyi gösterdi. On Birinci İşaret də cemadatta taş və dağ taifesinin mu’cize-i Nebeviyeyi gösterdiklerine işarə edəcək. İşte biz də o çox kesretli misallerinden yeddi səkkiz misali zikredeceğiz:

§335

Birinci Misal: Allâme-i Mağrib Hazret-i Kadı-yı İyaz, Şifa-i Şerif’inde ulvi bir senetle və Buharî sahibi kimi mühim imamlardan nakl-i sahih ilə haber verirlər ki Hâdim-i Nebevî Hazret-i İbn-i Mesud deyər ki: “Biz, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında təam yerken, taamın tesbihlerini işitiyorduk.”

§336

İkinci Misal: Nakl-i sahih ilə Enes və Ebu Zer’den kütüb-ü sahiha haber verirlər ki Hazret-i Enes (hâdim-i Nebevî) demiş ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında idik. Avucuna kiçik taşları aldı, mübarək elinde tesbih etmeye başladılar. Sonra Ebubekiri’s-Sıddık’ın eline koydu, yenə tesbih ettiler. Ebu Zerr-i Gıffarî tarîkında deyər ki: Sonra Hazret-i Ömer’in eline koydu, yenə tesbih ettiler. Sonra aldı yere koydu, sustular. Sonra yenə aldı, Hazret-i Osman’ın eline koydu, yenə tesbihe başladılar. Sonra Hazret-i Enes və Ebu Zer dirlər ki: “Ellerimize koydu, sustular.”

§337

Üçüncü Misal: Hazret-i Ali və Hazret-i Câbir və Hazret-i Âişe-i Sıddıka’dan nakl-i sahih ilə sabittir ki: Dağ, taş, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama “Esselâmü aleyke ya Resulallah” diyorlardı.

§338

Hazret-i Ali’nin tarîkında dir ki: Bidayet-i nübüvvette, nevahi-i Mekke’de, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə birlikdə gezdiğimizde, ağac və taşa rast geldiyimiz vaxt “Esselâmü aleyke yâ Resulallah” diyorlardı.

§339

Hazret-i Câbir, tarîkında deyər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam taş və ağaca rast geldiyi vaxt, ona secde ediyordular; yani inkıyad edib “Esselâmü aleyke yâ Resulallah” diyordular. Câbir’in bir rivayetinde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş: اِنّٖى لَاَعْرِفُ حَجَرًا كَانَ يُسَلِّمُ عَلَىَّ Bazıları demişler ki: O, Hacerü’l-Esved’e işarətir.

§340

Hazret-i Âişe’nin tarîkında demiş: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş:

§341

لَمَّا اسْتَقْبَلَنٖى جَبْرَائٖيلُ بِالرِّسَالَةِ جَعَلْتُ لَا اَمُرُّ بِحَجَرٍ وَلَا شَجَرٍ اِلَّا قَالَ اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

§342

Dördüncü Misal: Nakl-i sahih ilə Hazret-i Abbas’tan haber verirlər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Abbas’ı və dörd oğlunu (Abdullah, Ubeydullah, Fazl, Kusem) birlikdə, mülâet denilen bir perde altına alarak üzerlerine örttü. Dedi:

§343

يَا رَبِّ هٰذَا عَمّٖى وَصِنْوُ اَبٖى وَ هٰؤُلَاءِ بَنُوهُ فَاسْتُرْهُمْ مِنَ النَّارِ كَسَتْرٖى اِيَّاهُمْ بِمُلَائَتٖى

§344

deyip dua etti. Birden evin damı və kapısı və duvarları “Âmin, âmin!” deyərək duaya iştirak ettiler.

§345

Beşinci Misal: Başta Buharî, İbn-i Hibban, Davud, Tirmizî kimi kütüb-ü sahiha müttefikan Hazret-i Enes’ten, Ebu Hüreyre’den, Osman-ı Zinnureyn’den, Aşere-i Mübeşşere’den Said İbn-i Zeyd’den haber verirlər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ebubekiri’s-Sıddık, Ömerü’l-Faruk və Osman-ı Zinnureyn ilə Uhud Dağı’nın başına çıktılar. Cebel-i Uhud ya onların mehabetlerinden və ya öz sürur və sevincinden lerzeye geldi, kımıldandı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti ki: اُثْبُتْ يَا اُحُدُ فَاِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِىٌّ وَ صِدّٖيقٌ وَ شَهٖيدَانِ

§346

Bu hadîs, Hazret-i Ömer və Osman şehit olacaklarına bir ihbar-ı gaybîdir. Bu misalin tetimmesi olaraq nakledilmiş ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Mekke’den hicret ettiği və küffarlar takibe çıktıkları vaxt, Sebir namındaki dağa çıktılar. Sebir dedi: “Yâ Resulallah, məndən ininiz! Korkarım, mənim üstümde sizi vururlarsa Allah məni tazip edər. Onun üçün korkarım.” Cebel-i Hira çağırdı: يَا رَسُولَ اللّٰهِ اِلَىَّ “Mənə gel.” Bu sır içindir ki ehl-i qəlb, Sebir’de havf və Hira’da da emniyeti hissederler.

§347

Bu misalden anlaşılır ki o böyük dağlar, birer müstakil abddir, müsebbihtir və vazifedardırlar. Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı tanır və severler, başıboş değillerdir.

§348

Altıncı Misal: Nakl-i sahih ilə Hazret-i Abdullah İbn-i Ömer’den haber verirlər ki demiş: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam minberde hutbe okurken

§349

وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖ وَالْاَرْضُ جَمٖيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمٖينِهٖ

§350

âyetini okudu. Və dedi:

§351

اِنَّ الْجَبَّارَ يُعَظِّمُ نَفْسَهُ وَيَقُولُ اَنَا الْجَبَّارُ اَنَا الْجَبَّارُ اَنَا الْكَبٖيرُ الْمُتَعَالُ

§352

dediyi vaxt, minber elə sarsıldı və elə lerzeye geldi və titredi, korktuk ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı düşürəcək bir derecede sallandı.

§353

Yeddinci Misal: Nakl-i sahih ilə Habrü’l-Ümme və Tercümanü’l-Kur’an olan Hazret-i İbn-i Abbas və hâdim-i Nebevî və ulema-i azîme-i sahabeden olan İbn-i Mesud’dan haber verirlər ki demişler: Feth-i Mekke gününde, Kâbe və etrafında, taşta rasasla mıhlanmış üç yüz altmış sanem vardı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam elinde kavse benzer bir değnekle, o sanemlere birer birer işarə edərək جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ اِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا deyip hangisine işarə etti, yere düştü. Sanemin yüzüne işarə ettiyse arkasına düşer, arkasına işarə ettiyse yüzüstüne düşer və hâkeza sanemler yere yuvarlandılar.

§354

Səkkizinci Misal: Meşhur Buheyra-yı Rahip’in meşhur kıssasıdır ki: Nübüvvetten evvel, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, amcası Ebu Talib və bir kısım Kureyşî ilə birlikdə Şam tarafına ticarete gidirlər. Buheyra-yı Rahip’in kilisesi civarına geldikleri vaxt oturdular. İnsanlar ilə ihtilat etmeyen münzevi Buheyra-yı Rahip birden çıkageldi. Kafile içinde Muhammedü’l-Emin’i (asm) gördü. Kafileye dedi: “Şu Seyyidü’l-âlemîn’dir və peygamber olacaqdır.” Kureyşîler dediler: “Neden bilirsən?” Mübarək rahip dedi ki: “Siz gelirken baktım ki havada üstünüzde bir parça bulut vardı. Siz otururken bu Muhammedü’l-Emin (asm) tarafına bulut meyletti, gölge yaptı. Hem görüyordum ki taş, ağac ona secde edər kimi bir vaziyet gördüm. Bu isə nebilere yapılır.”

§355

İşte bu səkkiz misal kimi bəlkə seksen misal var. Bu səkkiz misal birleştirilse elə kopmaz bir zincir olur ki heç bir şübhə onu koparamaz və sarsamaz. Bu cins mu’cize umumiyeti itibarıyla yani cemadatın dava-yı nübüvvete delil olaraq konuşmaları, manevî tevatür hükmünde yakîni və kat’iyeti ifade edər. Hər bir misal, mecmuun kuvvetinden, öz kuvvetinden fazla bir qüvvət daha alır. Bəli zayıf bir direk, qüvvətli direklerle omuz omuza geldiyi vaxt, muhkemleşir. Zayıf, kuvvetsiz bir adam, əsgər olub orduya girse elə kuvvetleşir ki min adama meydan okur.

§356

On İkinci İşaret

§357

On Birinci İşaret’le alâkadar olan üç misal lakin gayet mühim misallerdir.

§358

Birinci Misal: وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى nass-ı kat’îsiyle və ehl-i tahkik umum müfessirlerin tahkikiyle və umum ehl-i hadîsin ihbarıyla, Gazve-i Bedir’de, bu ayə haber verir ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bir avuç torpaq ilə kiçik taşları aldı, küffar ordusunun yüzüne attı شَاهَتِ الْوُجُوهُ dedi. شَاهَتِ الْوُجُوهُ kəlməsi bir kelâm iken onların hər birinin kulağına gitmesi kimi; o bir avuç torpaq də hər bir kâfirin gözüne gitti. Hər biri öz gözü ilə meşgul olub hücumda iken birden kaçtılar.

§359

Hem Gazve-i Huneyn’de, başta İmam-ı Müslim olaraq ehl-i hadîs haber verirlər ki: Gazve-i Huneyn’de –Bedir kimi– küffar, şiddetle hücum ederken yenə bir avuç torpaq atıp شَاهَتِ الْوُجُوهُ deyərək, hər birinin kulağına bir شَاهَتِ الْوُجُوهُ kəlməsi girdiyi kimi; biiznillah hər birinin yüzüne bir avuç torpaq gitti. Gözleriyle meşgul olub kaçtılar.

§360

İşte Bedir’de və Huneyn’deki hârika olan bu hâdise esbab-ı âdi və qüdrət-i beşer dâhilinde olmadığından Bəyanı Möcüzə Quran وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى ferman edər. Yani “O hâdise qüdrət-i beşer haricindedir. Kuvve-i beşeriye ilə deyil bəlkə fevkalâde bir surette, qüdrət-i İlahiye ilə olmuşdur.”

§361

İkinci Misal: Başta Buharî, Müslim, kütüb-ü sahiha haber verirlər ki: Gazve-i Hayber’de bir Yahudi kadını, bir keçiyi biryan yapıp pişirmiş, gayet müessir bir zehir ilə zehirlemiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama göndermiş. Sahabeler yemeye başladılar. Birden ferman etti: اِرْفَعُوا اَيْدِيَكُمْ اِنَّهَا اَخْبَرَتْنٖى اَنَّهَا مَسْمُومَةٌ Yani pişirilen keçi mənə deyər ki: “Mən zehirliyim!” deyə haber verir. Hər kəs elini çekti. Lakin o şiddetli zehirin tesirinden Bişr İbni’l-Berra, aldığı bir tək lokmadan vefat etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o Zeyneb ismindeki kadını çağırdı. Ferman etti: “Neden belə yaptın?” O menhuse dedi: “Eğer peygamber isen sənə zərər vermeyəcək, əgər padşah isen insanları səndən kurtarmak üçün yaptım.”

§362

Bazı rivayette onu öldürtmemiş, bazı tarîkte öldürtmüş. Ehl-i tahkik demiş ki: Öz öldürtmemiş lakin Bişr’in veresesine verilmiş, onlar öldürmüşler. Bu vak’a-i acibedeki vech-i i’cazı gösterəcək iki üç noktayı dinlə:

§363

Birincisi: Bir rivayette var ki o keçinin kolu haber verdiyi vaxt, bazı sahabeler də işittiler.

§364

İkincisi: Hem bir rivayette vardır ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam haber verdikten sonra dedi: “Bismillah deyiniz, ondan sonra yiyiniz. Zehir daha təsir etmeyəcəkdir.” Bu rivayeti çendan İbn-i Hacer-i Askalanî qəbul etmemiş lakin başkaları qəbul etmişler.

§365

Üçüncüsü: Hem dessas Yahudiler, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama və mukarrebîn-i sahabeye birden darbe vurmak istedikleri halde, birden gaibden haber verilmiş kimi hâdisenin inkişafı və desiselerinin akîm kalması və o ihbarın ifade ettiği vakıa doğru çıkması və heç bir vaxt sahabeleri nazarında mütehalif bir haberi görülmeyen Zat-ı Ahmediye’nin “Şu keçinin kolu mənə söylür.” demesi; hər kəsin kulağıyla o keçiden, o sözü işitmesi qədər kanaat-i kat’iyeleri olmuş.

§366

Üçüncü Misal: Hazret-i Musa aleyhisselâmın “yed-i beyza” və “asâ” mu’cizesine nazire olaraq üç hâdisede bir mu’cize-i Ahmediye:

§367

Birincisi: Hazret-i İmam-ı Ahmed İbn-i Hanbel, Ebî Saidi’l-Hudrî’den tahric və tashih edər ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Katade İbn-i Nu’man’a karanlıklı, yağmurlu bir gecede bir değnek verir və ferman edər ki: “Sana lamba kimi onar arşın hər tarafta ışık verəcək. Evine gittiğin zaman, bir siyah şahıs gölge görəcəksən. O, şeytandır. Onu hanenden çıkar, tard et.” Katade değneği alır, gedər. Yed-i beyza kimi ışık verir. Evine gedər; o siyah şahsı görür, tard edər.

§368

İkincisi: Bir menba-ı garaib olan Gazve-i Kübra-yı Bedir’de, Ukkaşe İbni’l-Mihsani’l-Esedî’nin müşriklerle dövüşürken kılıncı kırıldı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona kılınca mukabil kalınca bir değnek verdi. Dedi: “Bununla harp et.” Birden değnek, biiznillah uzun, beyaz bir kılınç oldu. Onunla harp etti. Həyatı miktarınca tâ Yemame Harbi’nde şehit oluncaya qədər boynunda taşıdı. Bu hâdise kat’îdir. Çünki Ukkaşe bütün hayatında onunla iftihar etmiş və o kılınç “El-Avn” adı ilə meşhur olmuş. İşte Hazret-i Ukkaşe’nin iftiharı və kılıncın Avn adı ilə, kılınçların fevkinde iştiharı, bu hâdisenin iki hüccetidir.

§369

Üçüncüsü: İbn-i Abdi’l-Berr kimi bir allâme-i asır və ehl-i tahkikin büyüklerinden nakil və tashih edirlər ki: Gazve-i Uhud’da Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın halazadesi olan Abdullah İbn-i Cahş harp ederken kılıncı kırıldı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona bir değnek verdi. O değnek, onun elinde bir kılınç oldu. Onun ilə harp etti. O eser-i mu’cize olan kılınç, bâki kaldı. Meşhur İbn-i Seyyidi’n-nâs siyerinde haber verir ki: Bir zaman sonra, Abdullah o kılıncı Bugay-ı Türkî namında bir adama, iki yüz liraya sattı.

§370

İşte bu iki kılınç asâ-yı Musa kimi birer mu’cizedir. Lakin asâ-yı Musa vefat-ı Musa’dan sonra vech-i i’cazı kalmadı. Lakin bunlar bâki kaldılar.

§371

On Üçüncü İşaret

§372

Mu’cizat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamın hem mütevatir hem misalleri çoxlu bir nev’i də hastalar və yaralılar nefes-i mübareğiyle şifa bulmalarıdır. Bu nevi mu’cize-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalam, nev’i itibarıyla manevî mütevatirdir. Cüz’iyatları, bir kısmı də manevî mütevatir hükmündedir. Digər kısmı âhâdî isə də ilm-i hadîsin müdakkik imamları tashih və tahric ettikleri üçün kanaat-i ilmiye verir. Biz də çoxlu misallerinden bir neçə misalini zikredeceğiz:

§373

Birinci Misal: Allâme-i Mağrib Kadı-yı İyaz, Şifa-i Şerif’inde, ulvi bir an’ane ilə və müteaddid tarîklerle, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hâdimi və bir kumandanı və Hazret-i Ömer’in zamanında ordu-yu İslâm’ın baş kumandanı və İran’ın fatihi və Aşere-i Mübeşşere’den olan Hazret-i Sa’d İbn-i Ebî Vakkas dir:

§374

Gazve-i Uhud’da mən Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında idim. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o gün kavsi kırılıncaya qədər küffara oklar attı. Sonra mənə okları verirdi “At!” dirdi. Nasl’sız, yani okun uçmasına yardım eden kanatları olmayan okları verirdi. Və mənə emrederdi: “At!” mən də atardım. Kanatlı oklar kimi uçardı, küffarın cesedine yerleşirdi. O halde iken, Katade İbn-i Nu’man’ın gözüne bir ok isabet etmiş, gözünü çıkarıp gözünün hadekası yüzünün üstüne indi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam mübarək, şifalı eliyle onun gözünü alıb eski yuvasına yerleştirip iki gözünden en güzeli olaraq heç bir şey olmamış kimi şifa buldu.

§375

Bu vakıa çox iştihar etmiş. Hattâ Katade’nin bir hafidi, Ömer İbn-i Abdilaziz’in yanına geldiyi vaxt, özünü belə tarif etmiş: “Mən elə bir zatın hafidiyim ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onun çıkmış gözünü yerine koyup birden şifa buldu. En güzel göz o olmuş.” deyə nazım surətində (Hâşiye[4]) Hazret-i Ömer’e söylemiş; onun ilə özünü tanıttırmış.

§376

Hem nakl-i sahih ilə haber verilmiş ki: Meşhur Ebî Katade’nin, Yevm-i Zîkarad denilen gazvede, bir ok mübarək yüzüne isabet etmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, mübarək eliyle meshetmiş. Ebî Katade deyər ki: Kat’iyen və aslâ ne acısını və ne də cerahatini görmedim.

§377

İkinci Misal: Başta Buharî və Müslim, kütüb-ü sahiha haber verirlər ki: Gazve-i Hayber’de, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Aliyy-i Haydarî’yi bayraktar tayin ettiği halde, Ali’nin gözleri hastalıktan çox ağrırdı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam tiryak kimi tükürüğünü gözüne sürdüğü dakikada, şifa bularak heç bir şey kalmadı. Sabahleyin Hayber Kalesi’nin olduqca ağır demir kapısını çekip elinde kalkan kimi tutup Kale-i Hayber’i fethetti.

§378

Hem o vakıada, Seleme İbn-i Ekva’ın bacağına kılınç vurulmuş, yarılmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona nefes edib birden ayağı şifa bulmuş.

§379

Üçüncü Misal: Başta Nesaî olaraq erbab-ı siyer, Osman İbn-i Huneyf’ten haber verirlər ki Osman dir ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına bir âmâ geldi, dedi: “Mənim gözlerimin açılması üçün dua et.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona ferman etti:

§380

فَانْطَلِقْ وَتَوَضَّاْ ثُمَّ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ وَقُلِ اللّٰهُمَّ اِنّٖى اَسْئَلُكَ وَاَتَوَجَّهُ اِلَيْكَ بِنَبِىِّ مُحَمَّدٍ نَبِىِّ الرَّحْمَةِ يَا مُحَمَّدُ اِنّٖى اَتَوَجَّهُ بِكَ اِلٰى رَبِّكَ اَنْ يَكْشِفَ عَنْ بَصَرٖى اَللّٰهُمَّ شَفِّعْهُ فِىَّ

§381

O gitti, elə yaptı, geldi. Gözü açılmış, güzel görüyormuş, gördük.

§382

Dördüncü Misal: Böyük bir imam olan İbn-i Vehb haber verir ki: Gazve-i Bedr’in on dörd şehidinden biri olan Muavviz İbn-i Afra’, Ebucehil ilə dövüşürken Ebucehil-i Laîn, o kahramanın bir elini kesmiş. O da o biri eliyle elini tutup Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına gelmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onun elini yenə yerine yapıştırdı, tükürüğünü ona sürdü; birden şifa buldu. Yenə harbe gitti, şehit oluncaya qədər harp etti.

§383

Hem yenə İmam-ı Celil İbn-i Vehb haber verir ki: O gazvede Hubeyb İbn-i Yesaf’ın omuz başına bir kılınç vurulmuş ki bir şakkı ayrılmış kimi dehşetli bir yara açılmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onun kolunu omuzuna eliyle yapıştırmış, nefes etmiş; şifa bulmuş.

§384

İşte bu iki vakıa, çendan âhâdîdir və haber-i vâhiddir lakin İbn-i Vehb kimi bir imam tashih etse Gazve-i Bedir kimi bir menba-ı mu’cizat olan bir gazvede olsa hem bu iki vakıayı andıracaq çox misaller bulunsa əlbəttə bu iki vakıa, kat’î və vakidir denilebilir.

§385

İşte ehadîs-i sahiha ilə sübut bulan bəlkə min misal var ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mübarək eli ona şifa olmuş.

§386

***

§387

Bu parça altın və elmas ilə yazılsa liyakati var

§388

Bəli sâbıkan bahsi geçmiş: Avucunda kiçik taşların zikir və tesbih etmesi وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ sırrıyla eyni avucunda, küçücük daş və torpaq, düşmana top və gülle hükmünde onları inhizama sevk etmesi وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ nassı ilə eyni avucunun barmağıyla kameri iki parça etmesi və eyni el, çeşme kimi on barmağından suyun akması və bir orduya içirmesi və eyni el, hastalara və yaralılara şifa olması, əlbəttə o mübarək el, ne qədər hârika bir qüdrət möcüzəsi-i İlahiye olduğunu gösterir.

§389

Güya ahbap içinde o elin avucu kiçik bir zikirhane-i Sübhanîdir ki küçücük taşlar də içine girse zikir və tesbih edərlər.

§390

Və a’daya qarşı küçücük bir cephane-i Rabbanîdir ki içine daş və torpaq girse gülle və bomba olur.

§391

Və yaralılar və hastalara qarşı küçücük bir eczahane-i Rahmanîdir ki hangi derde temas etse derman olur.

§392

Və celal ilə kalktığı vaxt, kameri parçalayıp kab-ı kavseyn şeklini verir.

§393

Və cemal ilə döndüğü vaxt, âb-ı kevser akıtan on musluklu bir çeşme-i rəhmət hükmüne girer.

§394

Əcəba belə bir zatın bir tək eli, belə acib mu’cizata mazhar və medar olsa o zatın Hâlık-ı kainat yanında ne qədər makbul olduğu və davasında ne qədər sadık bulunduğu və o el ilə biat edenler, ne qədər bahtiyar olacakları, bedahet derecesinde anlaşılmaz mı?

§395

***

§396

Bir Sual: Denilir ki: Sən çox şeylere mütevatir dersin, halbuki biz onların çoğunu yeni işitirik. Mütevatir bir şey belə gizli kalmaz?

§397

Cavab: Ulema-i şeriat yanında çox mütevatir və bedihî şeyler var ki onlardan olmayana göre meçhuldür. Ehl-i hadîs yanında da çox mütevatir var, sairlerin yanında âhâdî də olmur və hâkeza… Hər fennin ehl-i ihtisası, o fenne göre bedihiyatı, nazariyatı beyan edilir. Umum halk isə o fennin ehl-i ihtisasına itimat edər, teslim olur və ya içine girer, görür.

§398

Indi haber verdiyimiz həqiqi mütevatir və ya manevî mütevatir və ya tevatür hükmünde kat’iyeti ifade eden vakıalar hem ehl-i hadîs hem ehl-i şeriat hem ehl-i usûlü’d-din hem ekser tabakat-ı ulemada hükmünü elə göstermiş. Gaflette bulunan sadə xalq və ya gözünü kapayan nâdanlar bilmezlerse kabahat onlara aittir.

§399

Beşinci Misal: İmam-ı Bağavî tahrici və tashihi ilə haber verir ki: Ali ibni’l-Hakem’in Gazve-i Hendek’te küffarın darbesiyle ayağı kırıldı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam meshetti. Dakikasında elə şifa buldu ki atından inmedi.

§400

Altıncı Misal: Başta İmam-ı Beyhakî, ehl-i hadîs haber verirlər ki: İmam-ı Ali gayet hasta idi. Izdırabından öz özünə dua edib inlirdi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam geldi, dedi: اَللّٰهُمَّ اشْفِهٖ Və ayağıyla Hazret-i Ali’ye dokundu “Kalk!” dedi. Birden şifa buldu. İmam-ı Ali deyər ki: “Ondan sonra o hastalığı heç görmedim.”

§401

Yeddinci Misal: Şürehbile’l-Cuhfî’nin meşhur kıssasıdır ki: Avucunda etten bir ur vardı ki kılıncı və atın dizginini tutamırdı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam eliyle avucundaki uru meshetti və mübarək eliyle ovdu. O urdan heç bir eser kalmadı.

§402

Səkkizinci Misal: Altı çocuğun hər biri ayrı ayrı birer mu’cize-i Ahmediyeye mazhar oldu.

§403

Birincisi: İbn-i Ebî Şeybe –muhakkik-i kâmil və muhaddis-i meşhur– haber verir ki: Bir kadın bir çocuğu, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına getirdi. O çocukta bir bela vardı, konuşmurdu, aptal idi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bir su ilə mazmaza etti, elini yıkadı. O suyu kadına verdi, çocuğa içirsin ferman etti. Çocuk o suyu içtikten sonra, hastalığından və belasından bir şey kalmadı. Elə bir ağıl və kemal sahibi oldu ki ukalâ-yı nâsın fevkine çıktı.

§404

İkincisi: Nakl-i sahih ilə Hazret-i İbn-i Abbas demiş ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama mecnun bir çocuk getirildi. Mübarək elini onun göğsüne koydu, birden çocuk istifra etti. İçinden kiçik hıyar qədər siyah bir şey çıktı, çocuk şifa bulup gitti.

§405

Üçüncüsü: İmam-ı Beyhakî və Nesaî nakl-i sahih ilə haber verirlər ki: Muhammed İbn-i Hâtib isminde bir çocuğun koluna kaynayan tencere dökülmüş, bütün kolunu yakmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam meshedip tükürüğünü sürdü, dakikasında şifa buldu.

§406

Dördüncüsü: Büyümüş lakin dili yox, böyükçe bir çocuk Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına geldi. Çocuğa ferman etmiş: “Mən kimim?” Heç konuşmayan dilsiz çocuk اَنْتَ رَسُولُ اللّٰهِ deyip tekellüme başlamış.

§407

Beşinci çocuk: Âlem-i yakazada Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamla mükerrer surette müşerref olan Celaleddin-i Süyûtî və asrın imamı, tahric və tashih ilə Mübarəkü’l-Yemame adı ilə meşhur bir zatı, daha yeni dünyaya geldiyi vaxt, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına getirmişler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona müteveccih olmuş. Çocuk tekellüme başlamış اَشْهَدُ اَنَّكَ رَسُولُ اللّٰهِ demiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam “Bârekellah” demiş. Çocuk ondan sonra büyüyünceye qədər daha konuşmamış. O çocuk, bu mu’cize-i Ahmediyeye və “Bârekellah” dua-yı Nebevîsine mazhar olduğundan “Mübarəkü’l-Yemame” adı ilə şöhret bulmuş.

§408

Altıncı çocuk: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam namaz kılarken hırçın bir çocuk, namazını katedip geçtiğinden Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam اَللّٰهُمَّ اقْطَعْ اَثَرَهُ demiş. Ondan sonra çocuk daha yürümemiş elə kalmış, hırçınlığının cezasını bulmuş.

§409

Yeddinci çocuk: Çocuk tabiatında hayâsız bir kadın, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam yemek yerken lokma istemiş, vermiş. Demiş: “Yok, sənin ağzındakini istəyirəm.” Onu da vermiş. O gayet hayâsız kadın, o lokmayı yedikten sonra, en hayâlı kadın və Medine kadınlarının fevkinde bir hayâ sahibi oldu.

§410

İşte bu səkkiz misal kimi seksen deyil bəlkə səkkiz yüz misalleri var. Çoğu kütüb-ü siyer və ehadîste beyan edilmişdir. Bəli, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mübarək eli Hakîm-i Lokman’ın bir eczahanesi kimi və tükürüğü Hazret-i Hızır’ın âb-ı həyat çeşmesi kimi və nefesi Hazret-i İsa aleyhisselâmın nefesi kimi mededres və şifa-resan olsa və nev-i beşer çox musibet və belalara giriftar olsa əlbəttə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama hədsiz müracaatlar olmuş. Hastalar, çocuklar, mecnunlar çox kesretli gelmişler; cümlesi şifa bulup gitmişler.

§411

Hattâ qırx defa hacceden və qırx sene sabah namazını yatsı abdestiyle kılan, tabiînin azîm imamlarından və çox sahabelerle görüşen, Tavus denilen Ebu Abdurrahmani’l-Yemanî, kat’iyen haber verir və hükmeder və demiş ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama ne qədər mecnun gelmişse Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam sinesine elini koymuş isə kat’iyen şifa bulmuşdur, şifa bulmayan kalmamış.

§412

İşte asr-ı saadete yetişmiş belə bir imam, belə kat’î və küllî hükmetmişse əlbəttə ona gelen heç bir hasta kalmamış ki illâ şifa bulmuş. Madam ki şifa bulmuş əlbəttə müracaatlar minlərlə olacaqdır.

§413

On Dördüncü İşaret

§414

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın enva-ı mu’cizatından bir nev-i azîmi, duasıyla zahir olan hârikalardır. Bəli, bu nevi kat’î və həqiqi mütevatirdir. Cüz’iyat və misalleri o qədər çoktur ki hesap edilmez. Misallerin çokları var ki onlar da mütevatir derecesine çıkmışlar. Bəlkə tevatüre yaxın meşhur olmuşlar. Bir kısmını elə imamlar nakletmiş ki meşhur mütevatir kimi kat’iyeti ifade edər. Biz bu çoxlu misallerinden tevatüre yaxın və meşhur derecesinde münteşir bazı misalleri, numune olaraq və hər misalinde bir neçə cüz’iyatını zikredeceğiz:

§415

Birinci Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yağmur duası, tevatür derecesinde və çox defa tekrar ilə daima süratle qəbul olması, başta İmam-ı Buharî və İmam-ı Müslim, eimme-i hadîs nakletmişler. Hattâ bazı defa minber-i şerif üstünde, yağmur duası üçün elini kaldırıp indirmeden yağmış. Sâbıkan zikretdiyimiz kimi bir iki defa ordu susuz kaldığı vaxt bulut gelirdi, yağmur verirdi.

§416

Hattâ nübüvvetten evvel, cedd-i Nebi Abdülmuttalib, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın küçüklük zamanında mübarək yüzüyle yağmur duasına giderdi. Onun yüzü hürmetine gelirdi ki o hâdise Abdülmuttalib’in bir şiiri ilə iştihar bulmuş.

§417

Hem vefat-ı Nebevîden sonra Hazret-i Ömer, Hazret-i Abbas’ı vesile yapıp demiş: “Yâ Rab! Bu sənin habibinin amcasıdır. Onun yüzü hürmetine yağmur ver.” Yağmur gelmiş.

§418

Hem İmam-ı Buharî və Müslim haber verirlər ki: Yağmur üçün dua tələb edildi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dua etti. Yağmur elə geldi ki mecbur oldular: “Aman dua et, kesilsin.” Dua etti, birden kesildi.

§419

İkinci Misal: Tevatüre yaxın meşhurdur ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, sahabe və imana gelenler daha kırka vâsıl olmadan və gizli ibadət etmekte iken dua etti: اَللّٰهُمَّ اَعِزَّ الْاِسْلَامَ بِعُمَرِ ابْنِ الْخَطَّابِ اَوْ بِعَمْرِ ابْنِ الْهِشَامِ Bir iki gün sonra, Hazret-i Ömer İbni’l-Hattab imana geldi və İslâmiyet’i ilan və i’zaz etmeye vesile oldu. “Faruk” unvan-ı âlîsini aldı.

§420

Üçüncü Misal: Bazı sahabe-i güzine, ayrı ayrı maksatlar üçün dua etmiş. Duası elə parlak bir surette qəbul olmuş ki o keramet-i duaiye, mu’cize derecesine çıkmış.

§421

Ezcümle, başta Buharî və Müslim haber verirlər ki İbn-i Abbas’a belə dua etmiş: اَللّٰهُمَّ فَقِّهْهُ فِى الدّٖينِ وَعَلِّمْهُ التَّاْوٖيلَ Duası elə makbul olmuş ki İbn-i Abbas, Tercümanü’l-Kur’an unvan-ı zîşanını və Habrü’l-Ümme, yani allâme-i ümmet rütbe-i âlîsini kazanmış. Hattâ çox genç iken, Hazret-i Ömer, onu ulema və kudema-yı sahabe meclisine alırdı.

§422

Hem başta İmam-ı Buharî, ehl-i kütüb-ü sahiha haber verirlər ki Enes’in validesi, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama niyaz etmiş ki: “Senin hâdimin olan Enes’in evlat və malı hakkında bereket ilə dua et.” O da dua etmiş: اَللّٰهُمَّ اَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ وَبَارِكْ لَهُ فٖيمَا اَعْطَيْتَهُ demiş. Hazret-i Enes âhir ömründe kasem ilə ilan edir ki: “Mən öz elimle yüz evladımı defnetmişim. Mənim malım və servetim itibarıyla da hiçbirisi mənim kimi mesud yaşamamış. Mənim malımı görüyorsunuz ki çox çoktur. Bunlar, bütün dua-yı Nebeviyenin bereketindendir.”

§423

Hem başta İmam-ı Beyhakî, ehl-i hadîs haber verirlər ki: Aşere-i Mübeşşere’den Abdurrahman Min Avf’a, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam kesret-i mal və bereketle dua etmiş. O duanın bereketiyle o qədər servet kazanmış ki bir defa yeddi yüz deveyi yükleriyle birlikdə “fîsebilillah” tasadduk etmiş. İşte dua-yı Nebeviyenin bereketine baxın “Bârekellah” deyiniz.

§424

Hem İmam-ı Buharî başta olaraq râviler nakledirlər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Urve İbn-i Ebî Ca’de’ye ticarette kâr və kazanç üçün bereketle dua etmiş. Urve dir ki: “Mən bazı Kûfe çarşısında duruyordum, bir günde qırx min kazanıyordum, sonra evime dönüyordum.” İmam-ı Buharî deyər ki: “Torpağı da eline alsa onda bir kazanç bulurdu.”

§425

Hem Abdullah İbn-i Cafer’e, kesret-i mal və bereket üçün dua etmiş. Hazret-i Abdullah İbn-i Cafer, o derece servet kazanmış ki o asırda şöhretgir olmuş. O bereket-i dua-yı Nebevî ilə hasıl olan serveti qədər, sehavetle də iştihar etmiş. Bu neviden çox misaller var. Numune üçün bu dörd misalle iktifa edirik.

§426

Hem başta İmam-ı Tirmizî, haber verir ki Sa’d İbn-i Ebî Vakkas üçün Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dua etmiş: اَللّٰهُمَّ اَجِبْ دَعْوَتَهُ demiş. Sa’d’ın duasının qəbulü üçün dua etmiş. O asırda, Sa’d’ın bedduasından hər kəs korkurdu. Duasının qəbulü də şöhret buldu.

§427

Hem meşhur Ebu Katade’ye ferman etmiş: اَفْلَحَ اللّٰهُ وَجْهَكَ اَللّٰهُمَّ بَارِكْ لَهُ فٖى شَعْرِهٖ وَ بَشَرِهٖ deyə genç kalmasına dua etmiş. Ebu Katade yetmiş yaşında vefat ettiği vaxt on beş yaşında bir genç kimi olduğu, nakl-i sahih ilə şöhret bulmuş.

§428

Hem meşhur şair Nâbiga’nın kıssa-i meşhuresidir ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında bir şiirini okumuş. Bu fıkra:

§429

بَلَغْنَا السَّمَاءَ مَجْدُنَا وَسَنَائُنَا § وَ اِنَّا نُرٖيدُ فَوْقَ ذٰلِكَ مَظْهَرًا

§430

Yani “Şerefimiz göğe çıktı, biz daha üstüne çıxmaq istirik!” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, mülâtafe surətində ferman etti: اِلٰى اَيْنَ يَا اَبَا لَيْلَا؟ Dedi: اِلَى الْجَنَّةِ يَا رَسُولَ اللّٰهِ

§431

Yani Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam latîfe olaraq dedi: “Gökten öbür tarafa nereyi istirsən ki şiirinde orayı niyet edirsən?” Nâbiga dedi: “Göklerin fevkinde cənnətə getmək istirik.” Sonra bir manidar şiirini daha okudu. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dua etti: لَا يَفْضُضِ اللّٰهُ فَاكَ Yani “Senin ağzın bozulmasın.” İşte o dua-yı Nebevînin bereketiyle, o Nâbiga yüz iyirmi yaşında bir dişi noksan olmadı. Hattâ bazı bir dişi düştüğü vaxt, yerine bir daha gelirdi.

§432

Hem nakl-i sahih ilə İmam-ı Ali üçün dua etmiş ki: اَللّٰهُمَّ اكْفِهِ الْحَرَّ وَالْقَرَّ Yani “Yâ Rab! Soğuk və sıcağın zahmetini ona gösterme.” İşte bu dua bereketiyle, İmam-ı Ali kışta yaz libasını giyerdi, yazda kış libasını giyerdi. Deyər idi ki: “O duanın bereketiyle heç bir soğuk və sıcağın zahmetini çekmirəm.”

§433

Hem Hazret-i Fatıma üçün dua etmiş: اَللّٰهُمَّ لَا تُجِعْهَا Yani “Açlık elemini ona verme.” Hazret-i Fatıma deyər ki: “O duadan sonra açlık elemini görmedim.”

§434

Hem Tufeyl İbn-i Amr, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan bir mu’cize istedi ki götürüp kavmine göstersin. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam اَللّٰهُمَّ نَوِّرْ لَهُ demiş. İki gözü ortasında bir nur zuhur etmiş. Sonra değneği ucuna naklolmuş. Bunun ilə “Zinnur” deyə iştihar bulmuş. İşte bu vakıalar, ehadîs-i meşhuredendir ki kat’iyet peyda etmişler.

§435

Hem Ebu Hüreyre, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama şekva etmiş ki “Nisyan mənə ârız olur.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş, bir mendil şeklinde bir şey açmış. Sonra mübarək avucu ilə gaibden bir şey alır kimi elə avucunu oraya boşaltmış. İki üç defa elə yaparak Ebu Hüreyre’ye demiş: “Şimdi mendili topla.” Toplamış. Bu sırr-ı manevî-i dua-yı Nebevî ilə Ebu Hüreyre kasem edər ki: “Ondan sonra heç bir şey unutmadım.” İşte bu vakıalar, ehadîs-i meşhuredendirler.

§436

Dördüncü Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın bedduasına mazhar olmuş bir neçə vakıayı beyan ederiz:

§437

Birincisi: Perviz denilen Fars padşahı, name-i Nebeviyeyi yırtmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama haber geldi. Belə beddua etti: اَللّٰهُمَّ مَزِّقْهُ “Yâ Rab! Necə mektubumu paraladı, sən də onu və onun mülkünü parça parça et.” İşte bu bedduanın tesiriyledir ki o Kisra Perviz’in oğlu Şirveyh, hançer ilə onu paraladı. Sa’d İbn-i Ebî Vakkas da saltanatını parça parça etti. Sasaniye Devleti’nin heç bir yerde şevketi kalmadı. Lakin Kayser və sair melikler, name-i Nebeviyeye hörmət ettikleri üçün mahvolmadılar.

§438

İkincisi: Tevatüre yaxın meşhurdur və âyât-ı Kur’aniye işarə edir ki: Bidayet-i İslâm’da Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Mescidü’l-Haram’da namaz kılarken rüesa-yı Kureyş toplandılar, ona qarşı gayet bed bir muamele ettiler. O da o vaxt onlara beddua etti. İbn-i Mesud deyər ki: Kasem ederim, o bed muameleyi yapan və onun bedduasına mazhar olanların Gazve-i Bedir’de birer birer laşelerini gördüm.

§439

Üçüncüsü: Mudariye denilen Arab’ın böyük bir kabilesi, Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı tekzip ettikleri üçün onlara kaht ilə beddua etti. Yağmur kesildi, kaht u galâ baş gösterdi. Sonra Mudariye kavminden olan kabile-i Kureyş, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama iltimas ettiler. Dua etti; yağmur geldi, kahtlık kalktı. Bu vakıa tevatür derecesinde meşhurdur.

§440

Beşinci Misal: Hususi adamlara bedduasının dehşetli qəbulüdür. Bunun çox misalleri var. Kat’î üç misali numune olaraq beyan ederiz:

§441

Birincisi: Utbe İbn-i Ebî Leheb hakkında belə beddua etti: اَللّٰهُمَّ سَلِّطْ عَلَيْهِ كَلْبًا مِنْ كِلَابِكَ Yani “Yâ Rab! Ona bir itini musallat et.” Sonra Utbe sefere giderken, bir arslan gəlib kafile içinde onu arayıp bulmuş, parçalamış. Bu vakıa meşhurdur. Eimme-i hadîs, nakil və tashih etmişler.

§442

İkincisi: Muhallim İbn-i Cessame’dir ki Âmir İbn-i Azbat’ı gadir ilə katletmişdi. Halbuki Âmir’i Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onu cihad və harp üçün kumandan edib bir bölük ilə göndermişdi. Muhallim də beraberdi. Bu gadrin haberi, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama yetiştiği vaxt hiddet etmiş. اَللّٰهُمَّ لَا تَغْفِرْ لِمُحَلِّمِ deyə beddua buyurmuş. Yeddi gün sonra o Muhallim öldü. Kabre koydular, kabir dışarıya attı. Kaç defa koydularsa yer qəbul etmedi. Sonra mecbur oldular; iki taş ortasında muhkemce bir duvar yapılmış, o surette yer altında setredilmiş.

§443

Üçüncüsü: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam görürdü, bir adam sol eliyle yemek yer. Ferman etmiş: كُلْ بِيَمٖينِكَ “Sağ elinle ye.” demiş. O adam demiş: لَا اَسْتَطٖيعُ “Sağ elimle yapamıram.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam demiş: لَا اسْتَطَعْتَ deyə beddua etmiş. “Kaldıramayacaqsan!” İşte ondan sonra o adam sağ elini heç kaldıramamış.

§444

Altıncı Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hem duası hem temasından zuhur eden çoxlu hârikalarından, kat’iyet kesbetmiş bir neçə hâdiseyi zikredeceğiz:

§445

Birincisi: Hazret-i Hâlid İbn-i Velid’e (Seyfullah’a) bir neçə saçını verib nusretine dua etmiş. Hazret-i Hâlid, o saçları külahında hıfzetmiş. İşte o saç və duanın bereketi hürmetine, heç bir harbe girmemiş illâ muzaffer çıkmış.

§446

İkincisi: Selman-ı Farisî, evvelce Yahudilerin abdi imiş. Onun seyyidleri, onu âzad etmək üçün çox şeyler istediler. “Üç yüz hurma fidanını dikip meyvə verdikten sonra, qırx okıyye altın vermekle âzad edilirsin.” dediler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama geldi, beyan-ı hal etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam öz eliyle, Medine civarında üç yüz fidanı dikti. Yalnız bir tanesini başqası dikti. O sene zarfında, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın diktiği bütün fidanlar meyvə verdi. Yalnız bir tək başqası dikmişdi, o tək meyvə vermedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onu çıkardı, yeniden dikti. O da meyvə verdi.

§447

Hem tavuk yumurtası qədər bir altını, ağzının tükürüğünü ona sürdü, dua etti, Selman’a verdi. Dedi: “Git Yahudilere ver.” Selman-ı Farisî gedib o altından qırx okıyyeyi onlara verdi; o tavuk yumurtası qədər olan altın, eskisi kimi bâki kaldı. İşte bu vakıa, Hazret-i Selman-ı Pâk’in sergüzeşte-i hayatının en mühim bir hâdise-i mu’cizekâranesidir. Muteber və mevsuk imamlar haber vermişler.

§448

Üçüncüsü: Ümm-ü Mâlik isminde bir sahabiye “ukke” denilen kiçik bir yağ tulumundan, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama yağ hədiyyə ederdi. Bir defa Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona dua edib ukkeyi vermiş, ferman etmiş ki: “Onu boşaltıp sıkmayınız.” Ümm-ü Mâlik ukkeyi almış. Ne vaxt evlatları yağ isterlerse bereket-i dua-yı Nebevî ilə ukkede yağ bulurlardı. Hayli zaman devam etti. Sonra sıktılar, bereket kesildi.

§449

Yeddinci Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın duasıyla və temasıyla, suların tatlılaşması və güzel koku vermesinin çox hâdiseleri var. İki üç taneyi, numune olaraq beyan ederiz:

§450

Birincisi: İmam-ı Beyhakî başta, ehl-i hadîs haber verirlər ki: Bi’r-i Kubâ denilen kuyunun suyu bazı kesilirdi, yani bitirdi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam abdest suyunu içine koyup dua ettikten sonra kesretle devam etti, daha heç kesilmedi.

§451

İkincisi: Başta Ebu Nuaym Delail-i Nübüvvet’te, ehl-i hadîs haber verirlər ki: Enes’in evindeki kuyuya, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam tükürüğünü içine atıp dua etmiş, Medine-i Münevvere’de en tatlı su o olmuş.

§452

Üçüncüsü: İbn-i Mâce haber verir ki: Mâ-i Zemzem’den bir kova su, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama getirdiler. Bir parça ağzına aldı, kovaya boşalttı. Kova misk kimi rayiha verdi.

§453

Dördüncüsü: İmam-ı Ahmed İbn-i Hanbel haber verir ki: Bir kuyudan bir kova su çıkardılar. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam içine ağzının suyunu akıtıp kuyuya boşalttıktan sonra, misk kimi rayiha vermeye başladı.

§454

Beşincisi: Ricalullahtan və İmam-ı Müslim və ulema-i Mağrib’in mutemedi və makbulü olan Hammad İbn-i Seleme haber verir ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam deriden bir tuluğa su doldurup ağzına üflemiş, dua etmiş. Bağladı, bir kısım sahabeye verdi. “Ağzını açmayınız! Yalnız abdest aldığınız vaxt açınız.” demiş. Gitmişler, abdest almaq vaxtında ağzını açmışlar. Görürlər ki hâlis bir süt, ağzında da kaymak yağ.

§455

İşte bu beş cüzü; bazıları meşhur, bazı da mühim imamlar nakledirlər. Bunlar və burada nakledilmeyenlerle mecmuu, manevî tevatür kimi bir mu’cize-i mutlakanın tahakkukunu gösterirlər.

§456

Səkkizinci Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mesh və duasıyla, sütsüz və kısır keçilerin mübarək elinin temasıyla və duasıyla sütlü hem çox sütlü olmaları misalleri və cüz’iyatları çoktur. Biz yalnız meşhur və kat’î iki üç misali, numune olaraq zikredirik:

§457

Birincisi: Ehl-i siyerin bütün muteber kitabları haber verirlər ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ebubekiri’s-Sıddık ilə birlikdə hicret ederken Âtiket Binti’l-Huzaiye denilen Ümm-ü Mabed hanesine gelmişler. Gayet zayıf, sütsüz, kısır bir keçi orada vardı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ümm-ü Mabed’e ferman etti: “Bunda süt yox mudur?” Ümm-ü Mabed demiş ki: “Bunun vücudunda kan yoxdur, haradan süt verəcək?”

§458

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam gedib o keçinin beline elini sürmüş, memesini də meshetmiş, dua etmiş. Sonra demiş: “Kap getiriniz, sağınız!” Sağdılar. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ebubekiri’s-Sıddık ilə içtikten sonra, o hane halkı da doyuncaya qədər içmişler. O keçi kuvvetlenmiş, elə də mübarək kalmış.

§459

İkincisi: Şât-ı İbn-i Mesud’un meşhur kıssasıdır ki: İbn-i Mesud İslâm olmadan evvel, bazıların çobanı idi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Ebubekiri’s-Sıddık ilə birlikdə İbn-i Mesud’un keçileriyle bulunduğu yere gitmişler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, İbn-i Mesud’dan süt istemiş. O da demiş: “Keçiler mənim deyil, başkasının malıdırlar.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam demiş: “Kısır, sütsüz bir keçi mənə getir.” O da iki senedir teke görmemiş bir keçi getirdi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam eliyle onun memesine meshedip dua etmiş. Sonra sağmışlar, hâlis bir süt almışlar, içmişler. İbn-i Mesud bu mu’cizeyi gördükten sonra iman etmiş.

§460

Üçüncüsü: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın murdiası yani süt annesi olan Halîme-i Sa’deyə’nin keçilerinin kıssa-i meşhuresidir ki o kabilede bir derece kahtlık vardı. Hayvanat zayıf və sütsüz oluyordular və tok oluncaya qədər yemiyorlardı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam oraya, süt annesinin yanına gönderildiyi zaman, onun bereketiyle, Halîme-i Sa’deyə’nin keçileri, akşam vaxtı başkalarının hilafına olaraq hem tok və memeleri dolu olaraq geliyorlardı.

§461

İşte bunun kimi siyer kitablarında daha başqa cüz’iyatları var lakin bu numuneler, asıl maksada kâfidir.

§462

Doqquzuncu Misal: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, bazı zatların başını və yüzünü mübarək eliyle meshedip dua ettikten sonra, zahir olan hârikaların çox cüz’iyatından iştihar bulmuş birkaçını numune olaraq beyan edirik:

§463

Birincisi: Umeyr İbn-i Sa’d’ın başına elini sürmüş, dua etmiş. Seksen yaşında o adam, o duanın bereketiyle, öldüğü vaxt başında beyaz yoktu.

§464

İkincisi: Kays İbn-i Zeyd’in başına elini koyup meshedip dua etmiş. O duanın bereketiyle yüz yaşına girdiyi vaxt, meshin tesiriyle, bütün başı beyaz, yalnız Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın elini koyduğu yer simsiyah olaraq kalmış.

§465

Üçüncüsü: Abdurrahman İbn-i Zeyd İbni’l-Hattab hem kiçik hem çirkin idi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam eli ilə başını meshedip dua etmiş. O duanın bereketiyle, kametçe en bâlâ kamet və suretçe en güzel bir surete girmiş.

§466

Dördüncüsü: Âiz İbn-i Amr’ın Gazve-i Huneyn’de yüzü yaralanmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, eliyle yüzündeki kanı silmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın elinin temas ettiği yer, parlak bir nuraniyet vermiş ki muhaddisler كَغُرَّةِ الْفَرَسِ tabir etmişler. Yani doru atın alnındaki beyaz kimi temas yeri elə parlırdı.

§467

Beşincisi: Katade İbn-i Milhan’ın yüzüne elini sürmüş, dua etmiş. Katade’nin yüzü âyenə kimi parlamaya başlamış.

§468

Altıncısı: Ümmü’l-Mü’minîn Ümm-ü Seleme’nin kızı və Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın üvey kızı Zeyneb’e, küçükken Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam onun yüzüne abdest suyu atıp taltif etmiş. O suyun temasından sonra, Zeyneb’in hüsün və cemali acib surət almış, bedîü’l-cemal olmuş.

§469

İşte bu cüz’iyatlar kimi daha çox misaller var. Onların çoğunu eimme-i hadîs nakletmişler. Bu cüz’iyatın hər birini, haber-i vâhid və zayıf farz etsek də yenə mecmuu manevî bir tevatür hükmünde, mutlak bir mu’cize-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamı gösterir. Çünki bir hâdise ayrı ayrı və çox suretlerle nakledilse asıl hâdisenin vukuu kat’î olur. Suretlerin hər biri zayıf də olsa yenə asıl hâdiseyi ispat edir.

§470

Mesela: Bir gürültü işitildi. Bazılar dediler ki filan ev harap oldu, diğeri başqa ev harap oldu dedi, daha başqası başqa bir evi söyledi və hâkeza… Hər bir rivayet, haber-i vâhid də zayıf da hilaf-ı vaki də ola bilər. Lakin asıl vakıa ki: Bir ev harap olmuş, o kat’îdir; onda bütün müttefiktirler.

§471

Halbuki bahsetdiyimiz bu altı cüz’iyat hem sahihtirler hem bazıları şöhret derecesine çıkmışlar. Faraza bunların hər birini zayıf addetsek temsilde mutlak bir hane harap olması kimi yenə cüz’iyatın mecmuunda, mutlak bir mu’cize-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamın vücudunu kat’iyen gösterir.

§472

İşte Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mu’cizat-ı bâhiresi, hər bir nevide kat’î olaraq mevcuddur. Cüz’iyatı də o küllî və mutlak mu’cizenin suretleri veyahut numuneleridir. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın necə ki eli, barmaqları, tükürüğü, nefesi, sözü yani duası çox mu’cizatın mebdei olur.

§473

Eynilə elə də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın sair letaifi və duyguları və cihazatı, çox hârikalara medardır. Kütüb-ü siyer və tarih, o hârikaları beyan etmişler; sîret və surət və duygularında, çox delail-i nübüvvet bulunduğunu göstermişler.

§474

On Beşinci İşaret

§475

Necə ki taşlar, ağaclar, kamer, güneş onu tanırlar; birer mu’cizesini göstermekle nübüvvetini tasdik edirlər. Elə də hayvanat taifesi, ölüler taifesi, cinler taifesi, melaikeler taifesi o Zat-ı Mübarək’i tanırlar və nübüvvetini tasdik edirlər ki onlar, onu tanıdıklarını, hər bir taifesi, bazı mu’cizatını göstermekle gösterirlər və nübüvvetinin tasdikini ilan edirlər. Bu On Beşinci İşaret’in üç şubesi var:

§476

BİRİNCİ ŞUBESİ: Hayvanat cinsi, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı tanırlar və mu’cizatını da izhar edirlər. Bu şubenin çox misalleri var. Biz yalnız burada, meşhur və manevî tevatür derecesinde kat’î olmuş və ya muhakkikîn-i eimmenin makbulü olmuş və ya ümmet telakki-i bi’l-qəbul etmiş olan bir kısım hâdiseleri, numune olaraq zikredeceğiz:

§477

Birinci Hâdise: Manevî tevatür derecesinde bir şöhretle, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Ebubekiri’s-Sıddık ilə küffarın takibinden kurtulmak üçün tahassun ettikleri Gār-ı Hira’nın kapısında, iki nöbetçi kimi iki güvercin gəlib beklemeleri və örümcek də perdedar kimi hârika bir tarzda, kalın bir ağ ilə mağara kapısını örtmesidir.

§478

Hattâ rüesa-yı Kureyş’ten, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın eli ilə Gazve-i Bedir’de öldürülen Übeyy İbn-i Halef mağaraya bakmış. Arkadaşları demişler: “Mağaraya girelim.” O demiş: “Nasıl girelim? Burada bir ağ görürəm ki Hazret-i Muhammed tevellüd etmeden bu ağ yapılmış gibidir. Bu iki güvercin bax orada durur, adam olsa orada dururlar mı?”

§479

İşte bunun kimi mübarək güvercin taifesi, Feth-i Mekke’de də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın başı üzerinde gölge yaptıklarını, İmam-ı Celil İbn-i Vehb nakledir.

§480

Hem –nakl-i sahih ilə– Hazret-i Âişe-i Sıddıka haber verir ki: Güvercin kimi “dâcin” denilen bir kuş hanemizde vardı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hazır olsa idi heç debelenmezdi, sükûtla dururdu. Ne vaxt Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam çıksa idi o kuş başlardı harekete; giderdi, gelirdi, heç durmurdu. Demək o kuş, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı dinlirdi, huzurunda temkin ilə sükût ederdi.

§481

İkinci Hâdise: Beş altı tarîkle manevî bir tevatür hükmünü almış kurt hâdisesidir ki bu kıssa-i acibe çox tarîklerle meşhur sahabelerden nakledilmiş. Ezcümle, Ebu Saidi’l-Hudrî və Seleme İbni’l-Ekva və İbn-i Ebî Vehb və Ebu Hüreyre və bir vak’a sahibi çoban Uhban kimi müteaddid tarîklerle haber verirlər ki: Bir kurt, keçilerden birisini tutmuş; çoban, kurdun elinden kurtarmış. Zi’b demiş: “Allah’tan korkmadın, mənim rızkımı elimden aldın.” Çoban demiş: “Acayip! Zi’b konuşur mu?” Zi’b ona demiş: “Acib sənin halindedir ki bu yerin arka tarafında bir zat var ki sizi cənnətə davet edir, peygamberdir, onu tanımıyorsunuz!”

§482

Bütün tarîkler kurdun konuşmasında müttefik olmakla birlikdə, qüvvətli bir tarîk olan Ebu Hüreyre ihbarında dir ki: Çoban kurda demiş: “Mən gidəcəyəm lakin kim mənim keçilerime bakacaq?” Zi’b demiş: “Mən bakacağam.” Çoban isə çobanlığı kurda devredip gelmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı görmüş, iman etmiş, dönüp gitmiş. Zi’bi çoban bulmuş. Zayiat yox. Bir keçi ona kesmiş, çünki ona üstadlık etmiş.

§483

Bir tarîkte: Rüesa-yı Kureyş’ten Ebu Süfyan ilə Safvan bir kurdu gördüler, bir ceylanı takip edib Harem-i Şerif’e girdi. Kurt dönmüş, sonra taaccüb etmişler. Kurt konuşmuş, risalet-i Ahmediyeyi haber vermiş. Ebu Süfyan, Safvan’a demiş ki: “Bu kıssayı kimseye söylemeyelim, korkarım Mekke boşalıb onlara iltihak edecekler.”

§484

Elhasıl, kurt kıssası kat’î və manevî mütevatir kimi kanaat verir.

§485

Üçüncü Hâdise: Beş altı tarîkle mühim sahabelerden nakledilen cemel hâdisesidir ki: Ezcümle, Ebu Hüreyre və Sa’lebe İbn-i Mâlik və Câbir İbn-i Abdullah və Abdullah İbn-i Cafer və Abdullah İbn-i Ebî Evfa kimi müteaddid tarîkler və o tarîklerin başındaki sahabeler müttefikan haber verirlər ki: Dəvə gelmiş, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama tahiyye-i ikram nevinden secde edib konuşmuş.

§486

Və bir neçə tarîkte haber verilir ki: O dəvə bir bağda kızmış, vahşi olmuş; yanına kimseyi sokmur, hücum edirdi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam girdi; dəvə geldi, ikramen secde etti, yanında ıhdı. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam yular taktı. Dəvə, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama dedi: “Məni çox meşakkatli şeylerde çalıştırdılar, indi də məni kesmek istəyirlər. Onun üçün kızdım.” Dəvə sahibine söyledi: “Belə midir?” “Evet” dediler.

§487

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın Adbâ ismindeki devesi, vefat-ı Nebevîden sonra kederinden ne yeddi ne içti, tâ öldü.

§488

Hem o dəvə, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə mühim bir kıssayı konuştuğunu, Ebu İshak-ı İsferanî kimi bazı mühim imamlar haber vermişler.

§489

Hem –nakl-i sahih ilə– Câbir İbn-i Abdullah’ın bir seferde devesi çox yorulmuştu, daha yürüyemirdi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam o deveye ufak bir dürtmek ilə dürttü. O dəvə, o iltifat-ı Ahmedîden o qədər bir çeviklik, bir sevinçlik peyda etti ki daha süratinden dizgini zapt edilmir, yolda yetişilmirdi. Hazret-i Câbir haber verir.

§490

Dördüncü Hâdise: Başta İmam-ı Buharî, eimme-i hadîs haber verirlər ki: Bir defa gecede, Medine-i Münevvere’nin haricinde, düşman hücum edir kimi mühim bir hâdise işaa edildi. Sonra cesur atlılar çıktılar, gittiler. Yolda görürlər, bir zat gəlir. Baktılar, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdır. Ferman etmiş: “Bir şey yoxdur.” Meşhur Ebu Talha’nın atına binip şecaat-i kudsiyesi muktezasınca, hamıdan evvel gitmiş, tahkik etmiş və dönmüştü. Ebu Talha’ya ferman etmiş: وَجَدْتُ فَرَسَكَ بَحْرًا Yani “Senin atın sarsmadan, gayet çabuktur.” Halbuki Ebu Talha’nın atı, katuf tabir edilen yürüyüşsüz kısmından idi. O geceden sonra, heç bir at ona qarşı yürüyüşte mukabele edemirdi.

§491

Hem –nakl-i sahih ilə– bir defa, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam seferde namaz kılacaq vaxtında atına dedi: “Dur!” O da durdu. Namaz bitinceye qədər heç bir azasını kımıldatmadı.

§492

Beşinci Hâdise: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hizmetkârı Sefine, Yemen Valisi Muaz İbn-i Cebel’in yanına getmək üçün Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan emir alıb gitmiş. Yolda bir arslan rast gelmiş. O Sefine, ona demiş: “Mən, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hizmetkârıyım.” Arslan ses verib ayrılmış. İlişmemiş.

§493

Digər bir tarîkte haber verirlər ki: Sefine döndüğü vaxt yolu kaybetmiş, bir arslana rast gelmiş; arslan ona ilişmemekle birlikdə, yolu da göstermiş.

§494

Hem Hazret-i Ömer’den haber verirlər ki demiş: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına bir bedevî geldi. Arapça “dabb” denilen bir susmar, yani keler elinde idi. Dedi: “Eğer bu heyvan sənə şehadet etse mən sənə iman getiririm, yoxsa iman getirmem.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o hayvandan sordu; o susmar fasih bir dille risaletine şehadet etti.

§495

Hem Ümmü’l-Mü’minîn Ümm-ü Seleme haber verir ki: Bir ceylan, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə konuşmuş və risaletine şehadet etmiş.

§496

İşte bunun kimi çox misaller var. Hem də kat’î şöhret bulmuş bir neçə numuneyi gösterdik. Və Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı tanımayana və itaat etmeyene deriz:

§497

Ey insan! İbret alınız… Kurt, arslan; Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı tanır, itaat edirlər. Sizlerin hayvandan, kurttan aşağı düşmemeye çalışmanız iktiza edər.

§498

İKİNCİ ŞUBE: Cenazelerin və cinlerin və melaikelerin, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı tanımalarıdır. Bunun da çox hâdiseleri var. Numune üçün şöhret bulmuş və mevsuk imamlar haber vermiş bir neçə numuneyi, evvela cenazelerden göstereceğiz. Amma cin və melaike isə o mütevatirdir; onların misalleri bir deyil, bindir. İşte ölülerin konuşması misallerinden:

§499

Birincisi şudur ki: Ulema-i zahir və bâtının, tabiîn zamanında en böyük reisi və İmam-ı Ali’nin mühim və sadık bir şakirdi olan Hasan-ı Basrî haber verir ki: Bir adam, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına gələrək ağlayıp sızladı. Dedi: “Mənim kiçik bir kızım vardı, bu yaxın derede öldü, oraya attım.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona acıdı. Ona dedi: “Gel oraya gideceğiz.” Gittiler. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam o ölmüş kızı çağırdı: “Yâ filane!” dedi. Birden o ölmüş kız لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ dedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: “Tekrar peder və validenin yanına gelmeyi arzu edər misin?” O dedi: “Yok, mən onlardan daha hayırlısını buldum.”

§500

İkincisi: İmam-ı Beyhakî və İmam-ı İbn-i Adiyy kimi bazı mühim imamlar, Hazret-i Enes İbn-i Mâlik’ten haber verirlər ki Enes demiş: Bir ihtiyare kadının bir tək oğlu vardı, birden vefat etti. O saliha kadın çox müteessir oldu, dedi: “Yâ Rab! Sənin rızan üçün Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın biatı və hizmeti üçün hicret edib buraya geldim. Mənim hayatımda istirahatimi temin edəcək tək evlatçığımı, o Resul’ün hürmetine bağışla.” Enes deyər: “O ölmüş adam kalktı, bizimlə yemek yeddi.”

§501

İşte bu hâdise-i acibeye işarə və ifade eden, İmam-ı Busayrî’nin Kaside-i Bürde’de bu fıkrasıdır:

§502

لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ اٰيَاتُهُ عِظَمًا § اَحْيَى اسْمُهُ حٖينَ يُدْعٰى دَارِسَ الرِّمَمِ

§503

Yani “Eğer alâmetleri, onun kadrine muvafık derecesinde azametini və makbuliyetini gösterse idiler; deyil yeni ölmüşler, bəlkə onun adı ilə çürümüş kemikler də ihya edilebilirdi.”

§504

Üçüncü Hâdise: Başta İmam-ı Beyhakî kimi râviler, Abdullah İbn-i Ubeydullahi’l-Ensarî’den haber verirlər ki Abdullah demiş: Sabit İbn-i Kays İbn-i Şemmas’ın Yemame Harbi’nde şehit düştüğü və kabre koyduğumuz vaxt, mən hazırdım. Kabre konurken birden ondan bir ses geldi: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَاَبُو بَكْرٍ الصِّدّٖيقُ وَعُمَرُ الشَّهٖيدُ وَعُثْمَانُ الْبَرُّ الرَّحٖيمُ dedi. Sonra açtık, baktık; ölü, cansız. İşte o vaxt, daha Hazret-i Ömer hilafete geçmeden şehadetini haber verir.

§505

Dördüncü Hâdise: İmam-ı Taberanî və Ebu Nuaym Delail-i Nübüvvet’te Nu’man İbn-i Beşir’den haber verirlər ki: Zeyd İbn-i Harice, çarşı içinde birden düşüp vefat etti. Eve getirdik. Akşam və yatsı arasında etrafında kadınlar ağlarken birden اَنْصِتُوا اَنْصِتُوا “Susunuz!” dedi. Sonra fasih bir lisanla: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ deyərək bir miktar konuştu. Sonra baktık ki cansız vefat etmiş.

§506

İşte cansız cenazeler onun risaletini tasdik etse, canlı olanlar tasdik etmese əlbəttə o cani canlılar, cansızlardan daha cansız və ölülerden daha ölüdürler.

§507

Amma melaikelerin Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama hizmeti və görünmesi və cinnîlerin ona iman və itaati, mütevatirdir. Nass-ı Kur’an və çox âyâtla musarrahtır. Gazve-i Bedir’de beş min melaike –nass-ı Kur’an ilə– önde, sahabeler kimi ona hizmet edib əsgər olmuşlar. Hattâ o melekler, melaikeler içinde, Ashab-ı Bedir kimi şeref kazanmışlar. Bu meselede iki cihet var:

§508

Biri: Cin və melaikenin taifeleri, heyvan və insanın taifeleri kimi vücudları kat’î və bizimlə münasebettar olduğu, Iyirmi Doqquzuncu Söz’de iki kere iki dörd edər derecesinde bir kat’iyetle ispat etmişiz. Onların ispatını, o Söz’e havale ederiz.

§509

İkinci cihet: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın şerefiyle, eser-i mu’cizesi olaraq, efrad-ı ümmeti onları görmək və konuşmaktır.

§510

İşte başta Buharî və İmam-ı Müslim, eimme-i hadîs müttefikan haber verirlər ki: Bir defa melek yani Hazret-i Cebrail, beyaz libaslı bir insan surətində gelmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam sahabeleri içinde otururken yanına gitmiş, demiş: مَا الْاِسْلَامُ وَمَا الْاٖيمَانُ وَمَا الْاِحْسَانُ Yani “İman, İslâm, ihsan nedir? Tarif et.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam tarif etmiş. Oradaki cemaat-i sahabe hem ders almış hem də o zatı iyi görmüşler. O zat misafir kimi görünürken üstünde alâmet-i sefer eseri heç yoktu. Kalktı, birden kayboldu. O vaxt Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etmiş ki: “Size ders vermək üçün Cebrail belə yaptı.”

§511

Hem haber-i sahih ilə və haber-i kat’î ilə və manevî tevatür derecesinde, eimme-i hadîs haber verirlər ki: “Hazret-i Cebrail’i çox defa, hüsün və cemal sahibi olan Dıhye surətində, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında sahabeler görüyorlardı.

§512

Ezcümle, Hazret-i Ömer və İbn-i Abbas və Üsame İbn-i Zeyd və Hâris və Âişe-i Sıddıka və Ümm-ü Seleme, kat’iyen sabittir ki bunlar kat’iyen haber verirlər ki: Biz Hazret-i Cebrail’i Dıhye surətində, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında çox görürük.

§513

Əcəba heç mümkün müdür ki bu zatlar, görmeden görürük desinler?

§514

Hem –nakl-i sahih-i kat’î ilə– Aşere-i Mübeşşere’den, İran fatihi Sa’d İbn-i Ebî Vakkas haber verir ki: “Gazve-i Uhud’da, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın iki tarafında, iki beyaz libaslı, ona nöbettar kimi muhafız surətində gördük. İkisi də anlaşıldı ki meleklerdir. Və Hazret-i Cebrail ilə Mikâil olduğunu anladık.” Əcəba belə bir kahraman-ı İslâm gördük dese görmemek mümkün müdür?

§515

Hem Ebu Süfyan İbn-i Hâris İbn-i Abdülmuttalib (ammizâde-i Nebevî) nakl-i sahih ilə haber verir ki: “Gazve-i Bedir’de, gök ilə yer arasında, beyaz libaslı atlı zatları gördük.”

§516

Hem Hazret-i Hamza, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan niyaz etti ki: “Mən Cebrail’i görmək istəyirəm.” Kâbe’de ona gösterdi. Dayanamadı, bîhuş oldu, yere düştü.

§517

Bu çeşit melaikeleri görmək vukuatı çoktur. Bütün bu vukuat, bir nevi mu’cize-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamı gösterir və delâlet edir ki onun misbah-ı nübüvvetine melaikeler də pervanelerdir.

§518

Cinnîler isə onlar ilə görüşmek və görmək, deyil sahabeler, bəlkə avam-ı ümmet də çokları ilə görüşmeleri çox vuku bulur. Lakin en kat’î en sahih haber ilə eimme-i hadîs bizə dirlər ki: İbn-i Mesud “Batn-ı Nahl’de ecinnilerin ihtidası gecesinde, ecinnileri gördüm və Sudan kabilesinden Zut denilen uzun boylu taifeye benzettim, onlara benziyordular.”

§519

Hem meşhurdur və hadîs imamları tahric və qəbul ettikleri Hazret-i Hâlid İbn-i Velid vak’asıdır ki: Uzza denilen sanemi tahrip ettikleri vaxt, siyah bir kadın şeklinde, o sanem içinden bir cinniye çıktı. Hazret-i Hâlid, bir kılınç ilə o cinniyeyi iki parça etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o hâdise üçün ferman etmiş ki: “Uzza sanemi içinde ona ibadət edilirdi, daha ona ibadət edilmez.”

§520

Hem Hazret-i Ömer’den meşhur bir haberdir ki demiş: “Biz Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında iken ihtiyar şeklinde, elinde bir asâ “Hâme” isminde bir cinnî geldi, iman etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona qısa surelerden bir neçə sureyi ders verdi. Dersini aldı, gitti. Bu âhirki hâdiseye, çendan bazı hadîs imamları ilişmişler lakin mühim imamlar, sıhhatine hükmetmişler. Hər ne isə bu nevide uzun söylemeye lüzum yox, misalleri çoktur.

§521

Hem deriz ki:

§522

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın nuruyla, terbiyesiyle və onun arkasında gitmesiyle minlərlə Şeyh-i Geylanî kimi aktablar, asfiyalar; melaikeler və cinler ilə görüşmüşler və konuşurlar və bu hâdise yüz tevatür derecesinde və çox kesrettedir. Bəli, ümmet-i Muhammed’in (asm) melaike və cinlerle temasları və tekellümleri isə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın terbiye və irşad-ı i’cazkâranesinin bir eseridir.

§523

ÜÇÜNCÜ ŞUBE: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hıfzı və ismeti, bir mu’cize-i bâhiredir. وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ âyet-i kerîmesinin həqiqət-i bâhiresi, çox mu’cizatı gösterir. Bəli, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam çıktığı vaxt, deyil yalnız bir taifeye bir kavme bir kısım ehl-i siyasete və ya bir dine; bəlkə umum padişahlara və umum ehl-i dine təkbaşına meydan okudu. Halbuki onun amcası en böyük düşman və kavim və kabilesi düşman iken iyirmi üç sene nöbettarsız, tekellüfsüz, muhafazasız və çoxlu defa sû-i kasda maruz kaldığı halde, kemal-i saadetle, rahat döşeğinde vefat edib Mele-i A’lâ’ya çıkmasına qədər hıfz və ismeti وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ne qədər qüvvətli bir həqiqəti ifade ettiğini və ne qədər metin bir nöqtə-i istinad olduğunu, güneş kimi gösterir. Biz yalnız numune üçün kat’iyet kesbetmiş bir neçə hâdiseyi zikredeceğiz:

§524

Birinci Hâdise: Ehl-i siyer və hadîs, müttefikan haber verirlər ki: Kureyş kabilesi, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı öldürtmek üçün kat’î ittifak ettiler. Hattâ insan suretine girmiş bir şeytanın tedbiriyle, Kureyş içine fitne düşmemek üçün hər kabileden lâekall bir adam içinde bulunup iki yüze yaxın, Ebucehil və Ebu Leheb’in taht-ı hükmünde olaraq Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın hane-i saadetini bastılar. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanında Hazret-i Ali vardı. Ona dedi: “Sen bu gece mənim yatağımda yat.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam beklemiş, tâ Kureyş gelmiş, bütün hanenin etrafını tutmuşlar. O vaxt çıktı, bir parça torpaq başlarına attı. Hiçbirisi onu görmedi, içlerinden çıktı, gitti. Gār-ı Hira’da iki güvercin və bir örümcek, bütün Kureyş’e qarşı ona nöbettar olub muhafaza ettiler.

§525

İkinci Hâdise: Vakıat-ı kat’iyedendir ki mağaradan çıxıb Medine tarafına gittikleri vaxt, Kureyş rüesası mühim bir mal mukabilinde, Süraka isminde gayet cesur bir adamı gönderdiler; tâ takip edib onları öldürmeye çalışsın. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, Ebubekir-i Sıddık ilə birlikdə Gār’dan çıxıb giderken gördüler ki Süraka gəlir. Ebubekir-i Sıddık telaş etti. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam mağarada dediyi kimi لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَا dedi. Süraka’ya bir baktı, Süraka’nın atının ayakları yere saplandı, kaldı. Tekrar kurtuldu, yenə takip etti. Tekrar atının ayaklarının saplandığı yerden duman kimi bir şey çıkırdı. O vaxt anladı ki ne onun elinden və ne də kimsenin elinden gəlməz ki ona ilişsin. “El-Aman!” dedi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam aman verdi. Lakin dedi: “Git elə yap ki başqası gelmesin!”

§526

Bu hâdise münasibətilə bunu da beyan ederiz ki sahih bir surette haber verirlər: Bir çoban, onları gördükten sonra Kureyş’e haber vermək üçün Mekke’ye gitmiş. Mekke’ye dâhil olduğu vaxt, ne üçün geldiğini unutmuş. Ne qədər çalışmış isə hatırına getirememiş. Mecbur olmuş, dönmüş. Sonra anlamış ki ona unutturulmuş.

§527

Üçüncü Hâdise: Gazve-i Gatafan və Enmar’da müteaddid tarîklerle eimme-i hadîs haber verirlər ki: Gavres isminde cesur bir kabile reisi, kimse görmeden tam Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın başı üzerine gələrək, yalın kılınç elinde olduğu halde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama dedi: “Kim səni məndən kurtaracaq?” Demiş: “Allah!” Sonra belə dua etti: اَللّٰهُمَّ اكْفِنٖيهِ بِمَا شِئْتَ Birden o Gavres, iki omuzu ortasına gaibden bir darbe yer; o kılınç elinden düşer, yere yuvarlanır. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam kılıncı eline alır “Şimdi səni kim kurtaracaq?” deyər, sonra affeder. O adam gedər taifesine. O çox cüretkâr, cesur adama hər kəs hayrette kalır. “Ne oldu sənə, ne üçün bir şey yapamadın?” dediler. O dedi: “Hâdise belə oldu. Mən indi, insanların en iyisinin yanından gəlirəm.”

§528

Hem bu hâdise kimi Gazve-i Bedir’de bir münafık, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı bir gaflet vaxtında kimse görmeden, tam arkasından kılınç kaldırıp vururken birden Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam bakmış. O titreyip kılınç elinden yere düşmüş.

§529

Dördüncü Hâdise: Manevî tevatüre yaxın bir şöhretle və ekser ehl-i tefsirin

§530

اِنَّا جَعَلْنَا فٖٓى اَعْنَاقِهِمْ اَغْلَالًا فَهِىَ اِلَى الْاَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ ۞ وَجَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ اَيْدٖيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَاَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

§531

âyetinin sebeb-i nüzulü və ehl-i tefsir allâmeleri və ehl-i hadîs imamları haber verirlər ki Ebucehil yemin etmiş ki: “Mən secdede Muhammed’i görsem bu taşla onu vuracağam.” Böyük bir taş alıb gitmiş. Secdede gördüğü vaxt kaldırıp vurmakta iken əlləri yukarıda kalmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam namazı bitirdikten sonra kalkmış, Ebucehil’in eli çözülmüş. O isə ya Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın müsaadesiyle veyahut ihtiyaç kalmadığından çözülmüş.

§532

Hem yenə Ebucehil kabilesinden –bir tarîkte– Velid İbn-i Mugire, yenə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı vurmak üçün böyük bir taşı alıb secdede iken vurmaya gitmiş; gözü kapanmış. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı Mescid-i Haram’da görmedi, geldi. Onu gönderenleri də görmürdü, yalnız seslerini işitirdi. Tâ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam namazdan çıktı, ihtiyaç kalmadığından onun gözü də açıldı.

§533

Hem –nakl-i sahih ilə– Ebubekir-i Sıddık’tan haber verirlər ki: Sure-i تَبَّتْ يَدَٓا اَبٖى لَهَبٍ nâzil olduktan sonra, Ebu Leheb’in karısı Ümm-ü Cemil denilen “Hammalete’l-Hatab” bir taş alıb Mescid-i Haram’a gelmiş. Ebubekir ilə Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam orada oturuyorlarmış. Gözü Ebubekir-i Sıddık’ı görür, sorur: “Yâ Ebâ Bekir! Sənin arkadaşın harada? Mən işitmişim ki məni hicvetmiş. Mən görsem bu taşı ağzına vuracağam.” Yanında iken Hazret-i Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı görmemiş. Əlbəttə hıfz-ı İlahîde olan bir Sultan-ı Levlâk’i, belə bir cəhənnəm oduncusu, onun huzuruna girip göremez. Ağzına mı düşmüş!

§534

Beşinci Hâdise: Haber-i sahih ilə haber verilir ki: Âmir İbn-i Tufeyl və Erbed İbn-i Kays ikisi ittifak edərək Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına gitmişler. Âmir demiş: “Mən onu meşgul edəcəyəm, sən onu vuracaqsan!” Sonra bakır ki bir şey yapmır. Gittikten sonra arkadaşına dedi: “Neden vurmadın?” Dedi: “Nasıl vuracağam, ne qədər niyet ettim, bakıram ki ikimizin ortasına sən geçirsən. Səni necə vuracağam?”

§535

Altıncı Hâdise: Nakl-i sahih ilə haber verilir ki: Gazve-i Uhud’da və ya Huneyn’de Şeybe İbn-i Osmane’l-Hacebî –ki Hazret-i Hamza, onun hem amcasını hem pederini öldürmüştü– intikamını almaq üçün gizli geldi. Tâ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın arkasından yalın kılınç kaldırdı. Birden kılınç elinden düştü. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona baktı, elini göğsüne koydu. Şeybe deyər ki: “O dakikada dünyada ondan daha sevgili adam mənə olmazdı.” İmana geldi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman etti: “Haydi git, harp et!” Şeybe dedi: “Mən gittim, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam önünde harp ettim. Əgər o vaxt pederim də rast gelseydi vuracaktım.”

§536

Hem Feth-i Mekke gününde Fedale namında biri, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın yanına vurmak niyetiyle geldi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ona baxıb tebessüm etti “Nefsinle ne konuştun?” dedi və Fedale üçün taleb-i mağfiret etti. Fedale imana geldi və dedi ki: “O vaxt ondan daha ziyade dünyada sevgilim olmazdı.”

§537

Yeddinci Hâdise: Nakl-i sahih ilə Yahudiler sû-i kasd niyetiyle Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın oturduğu yere üstünden böyük bir taş atmak anında, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam o dakikada hıfz-ı İlahî ilə kalkmış; o sû-i kasd də akîm kalmış.

§538

Bu yeddi misal kimi çox hâdiseler vardır. Başta İmam-ı Buharî və İmam-ı Müslim və eimme-i hadîs, Hazret-i Âişe’den nakledirlər ki: وَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ayəsi nâzil olduktan sonra, ara sıra Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı muhafaza eden zatlara ferman etti: يَا اَيُّهَا النَّاسُ انْصَرِفُوا فَقَدْ عَصَمَنٖى رَبّٖى عَزَّ وَجَلَّ Yani “Nöbettarlığa lüzum yox, mənim Rabb’im məni hıfzedir.”

§539

İşte bu risale də baştan buraya qədər gösterir ki: Bu kainatın hər nev’i hər âlemi; Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamı tanır, alâkadardır. Hər bir nev-i kainatta, onun mu’cizatı görünür. Demək, o Zat-ı Ahmediye (asm) Cənabı-Haqqın –lakin kainatın Hâlık’ı itibarıyla və bütün mahlukatın Rabb’i unvanıyla– memurudur və resulüdür.

§540

Bəli, necə ki bir padşahın böyük və müfettiş bir memurunu hər bir daire bilir və tanır; hangi daireye girse onunla münasebettar olur. Çünki umumun padşahı adına bir memuriyeti var. Əgər mesela, yalnız adliye müfettişi olsa o vaxt adliye dairesiyle münasebettar olur. Başqa daireler onu çox tanımaz. Və askeriye müfettişi olsa mülkiye dairesi onu bilməz.

§541

Elə də anlaşılır ki bütün devair-i saltanat-ı İlahiyede, melekten tut tâ sineğe və örümceğe qədər hər bir taife onu tanır və bilir və ya bildirilir. Demək, Hâtemü’l-enbiya və Resul-ü Rabbi’l-âlemîn’dir. Və umum enbiyanın fevkinde risaletinin şümulü var.

§542

On Altıncı İşaret

§543

İrhasat denilen, bi’set-i nübüvvetten evvel lakin nübüvvetle alâkadar olaraq vücuda gelen hârikalar də delail-i nübüvvettir. Bu da üç kısımdır:

§544

BİRİNCİ KISIM: Nass-ı Kur’an’la; Tevrat, İncil, Zebur və suhuf-u enbiyanın, nübüvvet-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalama dair verdikleri haberdir.

§545

Bəli, madam ki o kitablar semavîdirler və madam ki o kitab sahipleri enbiyadırlar; əlbəttə və herhalde onların dinlerini nesheden və kainatın şeklini değiştiren və yerin yarısını getirdiyi bir nur ilə ışıklandıran bir zattan bahsetmeleri, zarurî və kat’îdir.

§546

Bəli, kiçik hâdiseleri haber veren o kitablar, nev-i beşerin en böyük hâdisesi olan hâdise-i Muhammediye aleyhissalâtü Vəssalamı haber vermemek kabil midir?

§547

İşte madam ki bilbedahe haber verecekler, herhalde ya tekzip edecekler tâ ki dinlerini tahripten və kitablarını neshten kurtarsınlar və ya tasdik edecekler tâ ki o hakikatli zat ilə dinleri hurafattan və tahrifattan kurtulsun. Halbuki dost və düşmanın ittifakıyla, tekzip emaresi heç bir kitabda yoxdur. Elə isə tasdik vardır.

§548

Madam ki mutlak bir surette tasdik vardır və madam ki bu tasdikin vücudunu iktiza eden kat’î bir illet və esaslı bir səbəb vardır, biz də o tasdikin vücuduna delâlet eden üç hüccet-i kātıa ilə ispat edeceğiz:

§549

Birinci Hüccet: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Kur’an’ın dili ilə onlara deyər ki: “Kitablarınızda, mənim tasdikim və evsafım vardır. Mənim beyan etdiyim şeylerde, kitablarınız məni tasdik edir.”

§550

قُلْ فَاْتُوا بِالتَّوْرٰيةِ فَاتْلُوهَٓا اِنْ كُنْتُمْ صَادِقٖينَ ۞ قُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَٓاءَنَا وَاَبْنَٓاءَكُمْ وَنِسَٓاءَنَا وَنِسَٓاءَكُمْ وَاَنْفُسَنَا وَاَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللّٰهِ عَلَى الْكَاذِبٖينَ

§551

kimi âyetlerle, onlara meydan okur. “Tevratınızı getiriniz, okuyunuz və geliniz; biz çoluk və çocuğumuzu alıb Cənabı-Haqqın dərgahına el açıp yalancılar aleyhinde lanetle dua edeceğiz!” deyə mütemadiyen onların başına vurduğu halde, heç Yahudi bir âlim və ya Nasrani bir kıssîs, onun bir yanlışını gösteremedi. Əgər gösterseydi, çoxlu kesrette bulunan və çoxlu inatlı və hasedli olan kâfirler və münafık Yahudiler və bütün âlem-i küfür, hər tarafta ilan edeceklerdi.

§552

Hem demiş: “Ya yanlışımı bulunuz veyahut sizinlə mahvoluncaya qədər cihad edəcəyəm!” Halbuki bunlar, harbi və perişaniyeti və hicreti ihtiyar ettiler. Demək yanlışını bulamadılar. Bir yanlış bulunsaydı onlar kurtulurlardı.

§553

İkinci Hüccet: Tevrat, İncil və Zebur’un ibareleri; Kur’an kimi i’cazları olmadığından hem mütemadiyen tercüme tercüme üstüne olduğundan, çoxlu yabani kəlmələr içlerine karıştı. Hem müfessirlerin sözleri və yanlış tevilleri, onların âyetleriyle iltibas edildi. Hem bazı nâdanların və bazı ehl-i garazın tahrifatı da ilâvə edildi. Bu surette o kitaplarda tahrifat, tağyirat çoğaldı. Hattâ Şeyh Rahmetullah-i Hindî (allâme-i meşhur) kütüb-ü sâbıkanın minlərlə yerde tahrifatını, keşişlerine və Yahudi və Nasâra ulemasına ispat edərək iskât etmiş.

§554

İşte bu qədər tahrifatla birlikdə, bu zamanda də meşhur Hüseyin-i Cisrî rahmetullahi aleyh o kitaplardan yüz on dörd delil nübüvvet-i Ahmediyeye dair çıkarmışdır. “Risale-i Hamîdeyə”de yazmış. O risaleyi də Manastırlı merhum İsmail Hakkı tercüme etmiş. Kim arzu ederse ona müracaat edər, görür.

§555

Hem çoxlu Yahudi uleması və Nasâra uleması, ikrar və itiraf etmişler ki: “Kitablarımızda Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamın evsafı yazılıdır.” Bəli, gayr-ı müslim olaraq başta meşhur Rum meliklerinden Hirakl itiraf etmiş, demiş ki: “Evet İsa aleyhisselâm, Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamdan haber verir.”

§556

Hem Rum meliki Mukavkis namında Mısır hâkimi və ulema-i Yehud’un en meşhurlarından İbn-i Suriya və İbn-i Ahtab və onun kardeşi Kâ’b Min Esed və Zübeyr Min Bâtıya kimi meşhur ulema və reisler, gayr-ı müslim kaldıkları halde ikrar etmişler ki: “Evet, kitablarımızda onun evsafı vardır, ondan bahsedirlər.”

§557

Hem Yehud’un meşhur ulemasından və Nasâra’nın meşhur kıssîslerinden, kütüb-ü sâbıkada evsaf-ı Muhammediyeyi (asm) gördükten sonra inadı terk edib imana gelenler, evsafını Tevrat və İncil’de göstermişler və sair Yahudi və Nasrani ulemasını onunla ilzam etmişler.

§558

Ezcümle, meşhur Abdullah İbn-i Selâm və Vehb İbn-i Münebbih və Ebî Yâsir və Şâmul (ki bu zat, Melik-i Yemen Tübba’ zamanında idi. Tübba’ necə gıyaben və bi’setten evvel iman getirmiş, Şâmul də elə.) və Sa’ye’nin iki oğlu olan Esid və Sa’lebe ki İbn-i Heyban denilen bir ârif-i billah bi’setten evvel Mənî-Nadîr kabilesine misafir olmuş. قَرٖيبٌ ظُهُورُ نَبِىٍّ هٰذَا دَارُ هِجْرَتِهٖ demiş, orada vefat etmiş. Sonra o kabile Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ilə harp ettikleri zaman Esid və Sa’lebe meydana çıktılar, o kabileye bağırdılar: وَاللّٰهِ هُوَ الَّذٖى عَهَدَ اِلَيْكُمْ فٖيهِ ابْنُ هَيْبَانْ Yani “İbn-i Heyban’ın haber verdiyi zat budur, onunla harp etmeyiniz!” Lakin onlar onları dinlemediler, belalarını buldular.

§559

Hem ulema-i Yehud’dan İbn-i Bünyamin və Muhayrık və Kâ’bü’l-Ahbar kimi çox ulema-i Yehud, evsaf-ı Nebeviyeyi kitablarında gördüklerinden imana gelmişler; sair imana gelmeyenleri də ilzam etmişler.

§560

Hem ulema-i Nasâra’dan, bahsi geçen meşhur Buheyra-i Rahip ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Şam tarafına amcasıyla gittiği vaxt on iki yaşında idi. Buheyra-i Rahip onun hatırı üçün Kureyşîleri davet etmiş. Baktı ki kafileye gölge eden bir parça bulut, daha kafile yerinde gölge edir. “Demək, aradığım adam orada kalmış!” Sonra adam göndermiş, onu da getirtmiş. Ebu Talib’e demiş: “Sen dön, Mekke’ye git! Yahudiler hasûddurlar, bunun evsafı Tevrat’ta mezkûrdur, hıyanet edərlər.”

§561

Hem Nasturu’l-Habeşe və Habeş reisi olan Necaşî, evsaf-ı Muhammediyeyi (asm) kitablarında gördükleri üçün birlikdə iman etmişler.

§562

Hem Dağatır isminde meşhur bir Nasrani âlimi; evsafını görmüş, iman etmiş; Rumlar içinde ilan etmiş, şehit edilmiş.

§563

Hem Nasrani rüesasından Hâris İbn-i Ebî Şümeri’l-Gasanî və Şam’ın böyük dinî reisleri və melikleri, yani Sahib-i İlya və Hirakl və İbn-i Natur və Cârud kimi meşhur zatlar, kitablarında evsafını görmüşler və iman etmişler. Yalnız Hirakl, dünya saltanatı üçün imanını izhar etmemiş.

§564

Hem bunlar kimi Selmanü’l-Farisî, o da evvel Nasrani idi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın evsafını gördükten sonra, onu arırdı.

§565

Hem Temim namında mühim bir âlim hem meşhur Habeş reisi Necaşî hem Habeş Nasâra’sı hem Necran papazları, bütün müttefikan haber verirlər ki: “Biz, evsaf-ı Nebeviyeyi kitablarımızda gördük, onun üçün imana geldik.”

§566

Üçüncü Hüccet: İşte bir numune olaraq Tevrat, İncil, Zebur’un Peygamberimiz aleyhissalâtü Vəssalama ait âyetlerinin bir neçə numunesini göstereceğiz:

§567

Birincisi, Zebur’da belə bir ayə var:

§568

اَللّٰهُمَّ ابْعَثْ لَنَا مُقٖيمَ السُّنَّةِ بَعْدَ الْفَتْرَةِ

§569

“Mukîmü’s-Sünne” isə ism-i Ahmedîdir.

§570

İncil’in ayəsi:

§571

قَالَ الْمَسٖيحُ اِنّٖى ذَاهِبٌ اِلٰى اَبٖى وَ اَبٖيكُمْ لِيَبْعَثَ لَكُمُ الْفَارَقْلٖيطَا

§572

Yani “Mən gidirəm tâ sizə Faraklit gelsin!” Yani, Ahmed gelsin.

§573

İncil’in ikinci bir ayəsi:

§574

اِنّٖى اَطْلُبُ مِنْ رَبّٖى فَارَقْلٖيطًا يَكُونُ مَعَكُمْ اِلَى الْاَبَدِ

§575

Yani “Mən Rabb’imden, hakkı bâtıldan fark eden bir peygamberi istəyirəm ki ebede qədər beraberinizde bulunsun.” Faraklit اَلْفَارِقُ بَيْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ manasında Peygamber’in o kitaplarda ismidir.

§576

Tevrat’ın ayəsi:

§577

اِنَّ اللّٰهَ قَالَ لِاِبْرَاهٖيمَ اِنَّ هَاجَرَ تَلِدُ وَيَكُونُ مِنْ وَلَدِهَا مَنْ يَدُهُ فَوْقَ الْجَمٖيعِ وَيَدُ الْجَمٖيعِ مَبْسُوطَةٌ اِلَيْهِ بِالْخُشُوعِ

§578

Yani “Hazret-i İsmail’in validesi olan Hacer, evlat sahibesi olacaq və onun evladından elə biri çıkacaq ki o veledin eli, umumun fevkinde olacaq və umumun eli huşû və itaatle ona açılacaq.”

§579

Tevrat’ın ikinci bir ayəsi:

§580

وَقَالَ يَا مُوسٰى اِنّٖى مُقٖيمٌ لَهُمْ نَبِيًّا مِنْ بَنٖى اِخْوَتِهِمْ مِثْلَكَ وَاُجْرٖى قَوْلٖى فٖى فَمِهٖ وَالرَّجُلُ الَّذٖى لَايَقْبَلُ قَوْلَ النَّبِىِّ الَّذٖى يَتَكَلَّمُ بِاِسْمٖى فَاَنَا اَنْتَقِمُ مِنْهُ

§581

Yani “Mənî-İsrail’in kardeşleri olan Mənî-İsmail’den sənin kimi birini gönderəcəyəm. Mən sözümü onun ağzına koyacağam, mənim vahyimle konuşacaq. Onu qəbul etmeyene azap verəcəyəm.”

§582

Tevrat’ın üçüncü bir ayəsi:

§583

قَالَ مُوسٰى رَبِّ اِنّٖى اَجِدُ فِى التَّوْرٰيةِ اُمَّةً هُمْ خَيْرُ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ يَاْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ فَاجْعَلْهُمْ اُمَّتٖى قَالَ تِلْكَ اُمَّةُ مُحَمَّدٍ

§584

İhtar: Muhammed ismi, o kitaplarda “Müşeffah” və “El-Münhamenna” və “Hımyata” kimi Süryanî isimler surətində “Muhammed” manasındaki İbranî isimleriyle gelmiş. Yoxsa sarîh Muhammed ismi az vardı. Sarîh miktarını də hasûd Yahudiler tahrif etmişler.

§585

Zebur’un ayəsi:

§586

يَا دَاوُدُ يَاْتٖى بَعْدَكَ نَبِىٌّ يُسَمّٰى اَحْمَدَ وَمُحَمَّدًا صَادِقًا سَيِّدًا اُمَّتُهُ مَرْحُومَةٌ

§587

Hem Abâdile-i Seb’adan və kütüb-ü sâbıkada çox tetkikat yapan Abdullah İbn-i Amr İbni’l-Âs və meşhur ulema-i Yehud’dan en evvel İslâm’a gelen Abdullah İbn-i Selâm və meşhur Kâ’bü’l-Ahbar denilen Mənî-İsrail’in allâmelerinden, o zamanda daha çox tahrifata uğramayan Tevrat’ta eynilə bu geləcək ayəsi ilan edərək göstermişler. Ayənin bir parçası şudur ki: Hz. Musa ilə hitaptan sonra, geləcək peygambere hitaben belə dir:

§588

يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذٖيرًا وَحِرْزًا لِلْاُمِّيّٖينَ اَنْتَ عَبْدٖى سَمَّيْتُكَ الْمُتَوَكِّلَ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلٖيظٍ وَلَا صَخَّابٍ فِى الْاَسْوَاقِ وَلَا يَدْفَعُ بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ بَلْ يَعْفُو وَيَغْفِرُ وَلَنْ يَقْبِضَهُ اللّٰهُ حَتّٰى يُقٖيمَ بِهِ الْمِلَّةَ الْعَوْجَاءَ بِاَنْ يَقُولُوا لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

§589

Tevrat’ın bir ayəsi daha:

§590

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ مَوْلِدُهُ بِمَكَّةَ وَهِجْرَتُهُ بِطَيْبَةَ وَمُلْكُهُ بِالشَّامِ وَاُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ

§591

İşte bu ayədə “Muhammed” lafzı, Muhammed manasında Süryanî bir isimde gelmişdir.

§592

Tevrat’ın digər bir ayəsi daha:

§593

اَنْتَ عَبْدٖى وَرَسُولٖى سَمَّيْتُكَ الْمُتَوَكِّلَ

§594

İşte bu ayədə, Mənî-İshak’ın kardeşleri olan Mənî-İsmail’den və Hazret-i Musa’dan sonra gelen peygambere hitap edir.

§595

Tevrat’ın digər bir ayəsi daha:

§596

عَبْدِىَ الْمُخْتَارُ لَيْسَ بِفَظٍّ وَلَا غَلٖيظٍ

§597

İşte “Muhtar”ın manası, “Mustafa”dır hem ism-i Nebevîdir.

§598

İncil’de, İsa’dan sonra gelen və İncil’in bir neçə âyetinde “Âlem Reisi” unvanıyla müjde verdiyi Nebi’nin tarifine dair: مَعَهُ قَضٖيبٌ مِنْ حَدٖيدٍ يُقَاتِلُ بِهٖ وَاُمَّتُهُ كَذٰلِكَ İşte bu ayə gösterir ki: “Sahibü’s-seyf və cihada memur bir peygamber geləcəkdir.” Kadîb-i hadîd, kılınç deməkdir.

§599

Hem ümmeti də onun kimi sahibü’s-seyf, yani cihada memur olacağını, Sure-i Feth’in âhirinde وَ مَثَلُهُمْ فِى الْاِنْجٖيلِ كَزَرْعٍ اَخْرَجَ شَطْاَهُ فَاٰزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوٰى عَلٰى سُوقِهٖ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغٖيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ayəsi, İncil’in bu ayəsi kimi başqa âyetlerine işarə edib Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam sahibü’s-seyf və cihada memur olduğunu İncil ilə birlikdə ilan edir.

§600

Tevrat’ın Beşinci Kitabının Otuz Üçüncü Babında bu ayə var: “Hak Teâlâ, Tûr-i Sina’dan ikbal edib bizə Sâîr’den tulû etti və Fâran Dağlarında zahir oldu.”

§601

İşte bu ayə necə ki “Tûr-i Sina’da ikbal-i Hak” fıkrasıyla nübüvvet-i Museviyeyi və Şam Dağlarından ibaret olan “Sâîr’den tulû-u Hak” fıkrasıyla, nübüvvet-i İseviyeyi ihbar edər. Elə də bi’l-ittifak Hicaz Dağlarından ibaret olan “Fâran Dağlarından zuhur-u Hak” fıkrasıyla, bizzarure risalet-i Ahmediyeyi (asm) haber verir.

§602

Hem Sure-i Feth’in âhirinde ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى التَّوْرٰيةِ hükmünü tasdiken, Tevrat’ta Fâran Dağlarından zuhur eden peygamberin sahabeleri hakkında bu ayə var: “Kudsîlerin bayrakları beraberindedir və onun sağındadır.” “Kudsîler” adı ilə tavsif edər. Yani “Onun sahabeleri kudsî, salih evliyalardır.”

§603

Eş’iya Peygamber’in kitabında, Qırx İkinci Babında bu ayə vardır: “Hak Sübhanehu âhir zamanda, kendinin ıstıfa-gerde və bergüzidesi kulunu ba’s edəcək və ona Ruhu’l-Emin Hazret-i Cibril’i yollayıp din-i İlahîsini ona talim ettirəcək. Və o də Ruhu’l-Emin’in talimi vechile nâsa talim eyleyəcək və beyne’n-nâs hak ilə hükmedəcəkdir. O bir nurdur, halkı zulümattan çıkaracaqdır. Rabb’in mənə kable’l-vuku bildirdiyi şeyi, mən də sizə bildirirəm.”

§604

İşte bu ayə gayet sarîh bir surette, Âhir Zaman Peygamberi olan Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamın evsafını beyan edir.

§605

Mişail adı ilə müsemma Mihail Peygamber’in kitabının Dördüncü Babında bu ayə var: “Âhir zamanda bir ümmet-i merhume kaim olub orada Hakk’a ibadət etmək üzere, mübarək dağı ihtiyar edərlər. Və hər iklimden orada bir çox halk toplanıp Rabb-i Vâhid’e ibadət edərlər. Ona şirk etmezler.”

§606

İşte bu ayə, zahir bir surette dünyanın en mübarək dağı olan Cebel-i Arafat və orada hər iklimden gelen hacıların tekbir və ibadətlerini və ümmet-i merhume adı ilə şöhret-şiar olan ümmet-i Muhammediyeyi tarif edir.

§607

Zebur’da Yetmiş İkinci Babında bu ayə var: “Bahirden bahre mâlik və nehirlerden, arzın makta’ və müntehasına qədər mâlik ola.. və özünə Yemen və Cezayir mülûkü hədiyyələr götüreler… Və padişahlar ona secde və inkıyad edeler… Və hər vaxt ona salât və hər gün özünə bereketle dua oluna… Və envarı Medine’den mütenevvir ola… Və zikri ebedü’l-âbâd devam ede… Onun ismi, şemsin vücudundan evvel mevcuddur. Onun adı, güneş durdukça münteşir ola…”

§608

İşte bu ayə, çox aşikâr bir tarzda Fahr-i Âlem aleyhissalâtü Vəssalamı tavsif edər. Əcəba Hazret-i Davud aleyhisselâmdan sonra Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa hangi nebi gelmiş ki şarktan garba qədər dinini neşretmiş və mülûkü cizyeye bağlamış və padişahları özünə secde edər kimi bir inkıyad altına almış və hər gün nev-i beşerin humsunun salavat və dualarını özünə kazanmış və envarı Medine’den parlamış kim var? Kim gösterilebilir?

§609

Hem Türkçe Yuhanna İncili’nin On Dördüncü Bab və otuzuncu ayəsi şudur: “Artık sizinlə çox seləşmem, çünki bu âlemin reisi gəlir. Və məndə, onun nesnesi aslâ yoxdur!” İşte “Âlemin Reisi” tabiri “Fahr-i Âlem” deməkdir. Fahr-i Âlem unvanı isə Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamın en meşhur unvanıdır.

§610

Yenə İncil-i Yuhanna, On Altıncı Bab və yeddinci ayəsi şudur: “Amma mən, sizə hakkı söylürəm. Mənim gitdiyim, sizə faydalıdır. Çünki mən gitmeyince tesellici sizə gəlməz.” İşte baxın! Reis-i âlem və insanlara həqiqi teselli veren, Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa kimdir? Bəli, Fahr-i Âlem odur və fâni insanları idam-ı ebedîden kurtarıp teselli veren odur.

§611

Hem İncil-i Yuhanna, On Altıncı Bab, səkkizinci ayəsi: “O də geldikte; dünyayı günaha dair, salaha dair və hükme dair ilzam edəcəkdir.” İşte dünyanın fesadını salaha çeviren və günahlardan və şirkten kurtaran və siyaset və hâkimiyet-i dünyayı tebdil eden Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa kim gelmiş?

§612

Hem İncil-i Yuhanna, On Altıncı Bab, on birinci ayə: “Zira bu âlemin reisinin gelmesinin hükmü gelmişdir.” İşte “Âlemin Reisi” (Hâşiye[5]) əlbəttə Seyyidü’l-beşer olan Ahmed-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamdır.

§613

Hem İncil-i Yuhanna, On Altıncı Bab və on üçüncü ayə: “Amma o Hak ruhu geldiyi zaman, sizi bi’l-cümle həqiqətə irşad edəcəkdir. Çünki özündən söylemir. Bi’l-cümle işittiğini söyleyerek geləcək nesnelerden sizə haber verəcək.” İşte bu ayə sarîhtir. Əcəba umum insanları birden həqiqətə davet eden və hər haberini vahiyden veren və Cebrail’den işittiğini söyleyen və kıyamet və âhiretten tafsilen haber veren, Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa kimdir və kim ola bilər?

§614

Hem kütüb-ü enbiyada, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın Muhammed, Ahmed, Muhtar manasında Süryanî və İbranî isimleri var.

§615

İşte Hazret-i Şuayb’ın suhufunda ismi, Muhammed manasında “Müşeffah”tır. Hem Tevrat’ta yenə Muhammed manasında “Münhamenna” hem Nebiyyü’l-Harem manasında “Hımyata” Zebur’da “El-Muhtar” adı ilə müsemmadır. Yenə Tevrat’ta “El-Hâtemü’l-Hâtem” hem Tevrat’ta və Zebur’da “Mukîmü’s-Sünne” hem Suhuf-u İbrahim və Tevrat’ta “Mazmaz”dır. Hem Tevrat’ta “Ahyed”dir.

§616

Resul-i Ekrem aleyhissalâtü Vəssalam demiş: اِسْمٖى فِى الْقُرْاٰنِ مُحَمَّدٌ وَ فِى الْاِنْجٖيلِ اَحْمَدُ وَ فِى التَّوْرٰيةِ اَحْيَدُ buyurmuştur.

§617

Hem İncil’de, esma-i Nebevîden صَاحِبُ الْقَضٖيبِ وَ الْهَرَاوَةِ yani seyf və asâ sahibi. Bəli, sahibü’s-seyf enbiyalar içinde en büyüğü; ümmetiyle cihada memur, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdır.

§618

Yenə İncil’de “Sahibü’t-taç”tır. Bəli “Sahibü’t-taç” unvanı, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalama mahsustur. Taç, amâme yani sarık deməkdir. Eski zamanda milletler içinde, milletçe umumiyet itibarıyla sarık və agel saran, kavm-i Arap’tır. İncil’de “Sahibü’t-taç” kat’î olaraq “Rəsuli-Əkrəm” aleyhissalâtü Vəssalam deməkdir.

§619

Hem İncil’de “El-Baraklit” veyahut “El-Faraklit” ki İncil tefsirlerinde “Hak və bâtılı birbirinden tefrik eden hakperest” manası verilmiş ki sonra geləcək insanları, hakka sevk edəcək zatın ismidir.

§620

İncil’in bir yerinde, İsa aleyhisselâm demiş: “Mən gidəcəyəm tâ dünyanın reisi gelsin.” Əcəba Hazret-i İsa aleyhisselâmdan sonra dünyanın reisi olacaq və hak və bâtılı fark və temyiz edib Hazret-i İsa aleyhisselâmın yerinde insanları irşad edəcək, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa kim gelmişdir? Demək, Hazret-i İsa aleyhisselâm ümmetine daima müjde edir və haber verir ki: “Birisi geləcək, mənə ihtiyaç kalmayacaq. Mən, onun bir mukaddimesiyim və müjdecisiyim.” Necə ki bu âyet-i kerîme:

§621

وَاِذْ قَالَ عٖيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَا بَنٖٓى اِسْرَٓائٖيلَ اِنّٖى رَسُولُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَىَّ مِنَ التَّوْرٰيةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَاْتٖى مِنْ بَعْدِى اسْمُهُٓ اَحْمَدُ ([6])

§622

Bəli, İncil’de Hazret-i İsa aleyhisselâm, çox defalar ümmetine müjde verir. İnsanların en mühim bir reisi geleceğini və o zatı da bazı isimler ilə yâd edir. O isimler əlbəttə Süryanî və İbranîdirler. Ehl-i tahkik görmüşler. O isimler “Ahmed, Muhammed, Farikun beyne’l-hakk-ı və’l-bâtıl” manasındadırlar. Demək İsa aleyhisselâm, çox defa Ahmed aleyhissalâtü Vəssalamdan beşaret verir.

§623

Sual: Əgər desen: “Neden Hazret-i İsa aleyhisselâm, hər nebiden ziyade müjde verir; başkalar yalnız haber verirlər, müjde surəti azdır.”

§624

Cavab: Çünki Ahmed aleyhissalâtü Vəssalam, İsa aleyhisselâmı Yahudilerin müthiş tekzibinden və müthiş iftiralarından və dinini müthiş tahrifattan kurtarmakla birlikdə; İsa aleyhisselâmı tanımayan Mənî-İsrail’in suubetli şeriatına mukabil, suhuletli və câmi’ və ahkâmca şeriat-ı İseviyenin noksanını ikmal edəcək bir şeriat-ı âliyeye sahiptir. İşte onun üçün çox defa “Âlemin Reisi gəlir!” deyə müjde verir.

§625

İşte Tevrat, İncil, Zebur’da və sair suhuf-u enbiyada çox ehemmiyetle, âhirde geləcək bir peygamberden bahisler var, çox ayələr var. Necə bir kısım numunelerini gösterdik. Hem çox namlar ilə o kitaplarda mezkûrdur.

§626

Əcəba bütün bu kütüb-ü enbiyada bu qədər ehemmiyetle, mükerrer ayələrdə bahsetdikləri, Âhir Zaman Peygamberi Hazret-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamdan başqa kim ola bilər?

§627

İKİNCİ KISIM irhasattan və delail-i nübüvvetten maksat şudur ki: Bi’set-i Ahmediyeden evvel, zaman-ı fetrette kâhinler hem o zamanın bir derece evliya və ârif-i billah olan bir kısım insanları; Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın geleceğini haber vermişler və ihbarlarını da neşretmişler, şiirleriyle geləcək asırlara bırakmışlar. Onlar çoktur; biz, ehl-i siyer və tarihin nakil və qəbul ettikleri meşhur və münteşir olan bir kısmını zikredeceğiz. Ezcümle:

§628

Yemen padişahlarından Tübba’ isminde bir melik, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın evsafını eski kitaplarda görmüş, iman etmiş. Belə bir şiirini ilan etmiş:

§629

شَهِدْتُ عَلٰى اَحْمَدَ اَنَّهُ رَسُولٌ مِنَ اللّٰهِ بَارِى النَّسَمِ

§630

فَلَوْ مُدَّ عُمْرٖى اِلٰى عُمْرِهٖ لَكُنْتُ وَزٖيرًا لَهُ وَابْنَ عَمٍّ

§631

Yani “Mən Ahmed’in (asm) risaletini tasdik edirəm. Mən onun zamanına yetişseydim ona vezir və ammizade olurdum.” Yani Ali kimi ona fedai bir hâdim olurdum.

§632

İkincisi: Meşhur Kuss İbn-i Sâide ki kavm-i Arab’ın en meşhur və mühim hatibi və muvahhid bir zat-ı ruşen-zamirdir. İşte bu zat da bi’set-i Nebevîden evvel risalet-i Ahmediyeyi bu şiirle ilan edir:

§633

اَرْسَلَ فٖينَا اَحْمَدَ خَيْرَ نَبِىٍّ قَدْ بُعِثَ § صَلّٰى عَلَيْهِ اللّٰهُ مَا عَجَّ لَهُ رَكْبٌ وَ حُثَّ

§634

Üçüncüsü: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ecdadından olan Kâ’b İbn-i Lüeyy, nübüvvet-i Ahmediyeyi (asm) ilham eseri olaraq belə ilan etmiş:

§635

عَلٰى غَفْلَةٍ يَاْتِى النَّبِىُّ مُحَمَّدٌ فَيُخْبِرُ اَخْبَارًا صَدُوقًا خَبٖيرُهَا

§636

Yani “Füc’eten, Muhammedü’n-Nebi geləcək, doğru haberleri verəcək.”

§637

Dördüncüsü: Yemen padişahlarından Seyf İbn-i Zîyezen, kütüb-ü sâbıkada Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın evsafını görmüş; iman etmiş, müştak olmuş idi. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ceddi Abdülmuttalib, Yemen’e kafile-i Kureyş ilə gittiği zaman, Seyf İbn-i Zîyezen onları çağırmış. Onlara demiş ki:

§638

اِذَا وُلِدَ بِتِهَامَةَ وَلَدٌ بَيْنَ كَتْفَيْهِ شَامَةٌ كَانَتْ لَهُ الْاِمَامَةُ وَاِنَّكَ يَا عَبْدَ الْمُطَّلِبِ لَجَدُّهُ

§639

Yani “Hicaz’da bir çocuk dünyaya gəlir. Onun iki omuzu arasında hâtem kimi bir nişan var. İşte o çocuk umum insanlara imam olacaq!” Sonra gizli Abdülmuttalib’i çağırmış “O çocuğun ceddi də sensin.” deyə kerametkârane, bi’setten evvel haber vermiş.

§640

Beşincisi: Varaka İbn-i Nevfel (Hatice-i Kübra’nın ammizadelerinden) bidayet-i vahiyde Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam telaş etmiş. Hatice-i Kübra o hâdiseyi, meşhur Varaka İbn-i Nevfel’e hikâye etmiş. Varaka demiş: “Onu mənə gönder.” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Varaka’nın yanına gitmiş, mebde-i vahiydeki vaziyeti hikâye etmiş. Varaka demiş: بَشِّرْ يَا مُحَمَّدُ اِنّٖى اَشْهَدُ اَنَّكَ اَنْتَ النَّبِىُّ الْمُنْتَظَرُ وَبَشَّرَ بِكَ عٖيسٰى

§641

Yani “Telaş etme, o halet vahiydir. Sənə müjde! İntizar edilen Nebi sensin! İsa səninlə müjde vermiş.”

§642

Altıncısı: Askelânu’l-Hımyerî nam ârif-i billah, bi’setten evvel Kureyşîleri gördüğü vaxt “İçinizde dava-yı nübüvvet eden var mı?” “Yok.” derlerdi. Sonra bi’set vaxtında yenə sormuş; “Evet” demişler “Biri dava-yı nübüvvet edir.” Demiş: “İşte âlem onu beklir.”

§643

Yedincisi: Nasâra ulema-yı be-namından İbnü’l-Alâ, bi’setten və Peygamber’i görmeden evvel haber vermiş. Sonra gelmiş. Hazret-i Peygamber aleyhissalâtü Vəssalamı görmüş, demiş:

§644

وَالَّذٖى بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ وَجَدْتُ صِفَتَكَ فِى الْاِنْجٖيلِ وَبَشَّرَ بِكَ ابْنُ الْبَتُولِ

§645

Yani “Mən sənin sıfatını İncil’de gördüm, iman ettim. İbn-i Meryem, İncil’de sənin geleceğini müjde etmiş.”

§646

Sekizincisi: Bahsi geçen Habeş padşahı Necaşî demiş: لَيْتَ لٖى خِدْمَتَهُ بَدَلًا عَنْ هٰذِهِ السَّلْطَنَةِ Yani “Keşke bu saltanata bedel Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamın hizmetkârı olsaydım. O hizmetkârlık, saltanatın çox fevkindedir.”

§647

Indi ilham-ı Rabbanî ilə gaibden haber veren bu âriflerden sonra; gaibden ruh və cin vasıtasıyla haber veren kâhinler, çox sarîh bir surette Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın geleceğini və nübüvvetini haber vermişler. Onlar çoktur; biz, onlardan meşhurları və manevî tevatür hükmüne geçmiş və ekser tarih və siyerde nakledilmiş birkaçını zikredeceğiz. Onların uzun kıssalarını və sözlerini siyer kitablarına havale edib yalnız icmalen bahsedeceğiz.

§648

Birincisi: Şıkk isminde meşhur bir kâhindir ki bir gözü, bir eli, bir ayağı varmış. Âdeta yarım insan… İşte o kâhin, manevî tevatür derecesinde kat’î bir surette tarihlere geçmiş ki risalet-i Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalamı haber verib mükerreren söylemişdir.

§649

İkincisi: Meşhur Şam kâhini Satih’tir ki kemiksiz, âdeta azasız bir vücud, yüzü göğsü içinde bir acube-i yaradılış və çox da yaşamış bir kâhindir. Gaibden verdiyi doğru haberler, o zaman insanlarda şöhret bulmuş. Hattâ Kisra yani Fars padşahı gördüğü acib rüyayı və veladet-i Ahmediye (asm) zamanında sarayın on dörd şerefesinin düşmesinin sırrını Satih’ten sormak üçün Muyzan denilen âlim bir elçisini göndermiş. Satih demiş: “On dörd zat sizlerde hâkimiyet edəcək, sonra saltanatınız mahvolacaq. Hem biri geləcək, bir din izhar edəcək. İşte o, sizin din və devletinizi kaldıracaq!” mealinde Kisra’ya haber göndermiş. İşte o Satih, sarîh bir surette, Âhir Zaman Peygamberinin gelmesini haber vermiş.

§650

Hem kâhinlerden Sevad İbn-i Karibi’d-Devsî və Hunafir və Ef’asiye Necran və Cizl İbn-i Cizli’l-Kindî və İbn-i Halasate’d-Devsî və Fatıma Bint-i Nu’man-ı Neccariye kimi meşhur kâhinler, siyer və tarih kitablarında tafsilen beyan ettikleri vecih üzere; Âhir Zaman Peygamberinin geleceğini, o peygamber də Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam olduğunu haber vermişler.

§651

Hem Hazret-i Osman’ın akrabasından Sa’d İbn-i Bint-i Küreyz kâhinlik vasıtasıyla, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın nübüvvetini gaibden haber almış. Bidayet-i İslâmiyet’te Hazret-i Osman-ı Zinnureyn’e demiş ki: “Sen git iman et.” Osman bidayette gelmiş, iman etmiş. İşte o Sa’d, o vakıayı belə bir şiir ilə söylür:

§652

هَدَى اللّٰهُ عُثْمَانًا بِقَوْلٖى اِلَى الَّتٖى بِهَا رُشْدُهُ وَ اللّٰهُ يَهْدٖى اِلَى الْحَقِّ

§653

Hem kâhinler kimi; hâtif denilen, şahsı görünmeyen və sesi işitilen cinnîler, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın geleceğini mükerreren haber vermişler.

§654

Ezcümle, Zeyyab İbnü’l-Hâris’e hâtif-i cinnî belə bağırmış, onun və başkasının sebeb-i İslâm’ı olmuş:

§655

يَا ذَيَابُ يَا ذَيَابُ اِسْمَعِ الْعَجَبَ الْعُجَابَ

§656

بُعِثَ مُحَمَّدٌ بِالْكِتَابِ يَدْعُو بِمَكَّةَ فَلَا يُجَابُ

§657

Yenə bir hâtif-i cinnî, Sâmia İbn-i Karreti’l-Gatafanî’ye belə bağırmış, bazılarını imana getirmişdir: جَاءَ الْحَقُّ فَسَطَعَ وَ دُمِّرَ بَاطِلٌ فَانْقَمَعَ

§658

Bu hâtiflerin beşaretleri və haber vermeleri çox meşhurdur və çoktur.

§659

Hem necə kâhinler, hâtifler haber vermişler, elə də sanemler də və sanemlere kesilen kurbanlar də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın risaletini haber vermişler.

§660

Ezcümle, kıssa-i meşhuredendir ki Mâzen kabilesinin sanemi bağırıp demiş:

§661

هٰذَا النَّبِىُّ الْمُرْسَلُ جَاءَ بِالْحَقِّ الْمُنْزَلِ deyərək risalet-i Ahmediyeyi (asm) haber vermiş.

§662

Hem Abbas İbn-i Mirdas’ın sebeb-i İslâmiyet’i olan meşhur vakıa şudur ki: Dımar namında bir sanemi varmış; o sanem, bir gün belə bir ses vermiş:

§663

اَوْدٰى ضِمَارُ وَكَانَ يُعْبَدُ مُدَّةً قَبْلَ الْبَيَانِ مِنَ النَّبِىِّ مُحَمَّدٍ

§664

Yani “Muhammed gelmeden evvel mənə ibadət edilirdi, indi Muhammed’in beyanı gelmiş; daha o dalalet ola bilməz.”

§665

Hazret-i Ömer, İslâmiyet’ten evvel saneme kesilen bir kurbandan belə işitmiş:

§666

يَا اٰلَ الذَّبٖيحِ اَمْرٌ نَجٖيحٌ رَجُلٌ فَصٖيحٌ يَقُولُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

§667

İşte bu numuneler kimi çox vakıalar var, mevsuk kitablar qəbul edib nakletmişler.

§668

Necə ki kâhinler, ârif-i billahlar, hâtifler, hattâ sanemler və kurbanlar, risalet-i Ahmediyeyi (asm) haber vermişler; hər bir hâdise də bir kısım insanların imanına səbəb olmuş.

§669

Elə də bazı taşlar üstünde və kabirlerde və kabirlerin mezar taşlarında hatt-ı kadîm ilə مُحَمَّدٌ مُصْلِحٌ اَمٖينٌ kimi ibareler bulunmuş, onunla bir kısım insanlar imana gelmişler.

§670

Bəli, hatt-ı kadîm ilə bazı taşlarda bulunan مُحَمَّدٌ مُصْلِحٌ اَمٖينٌ Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamdan ibarettir. Çünki ondan evvel, zamanına çox yaxın, yalnız yeddi Muhammed ismi var, başqa yoxdur. O yeddi adamın heç bir cihetle “Muslih-i Emin” tabirine liyakatleri yoxdur.

§671

ÜÇÜNCÜ KISIM irhasattan Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın veladeti hengâmında vücuda gelen hârikalardır və hâdiselerdir. O hâdiseler, onun veladetiyle alâkadar bir surette vücuda gelmiş. Hem bi’setten evvel bazı hâdiseler var ki doğrudan doğruya birer mu’cizesidir. Bunlar çoktur. Numune olaraq meşhur olmuş və eimme-i hadîs qəbul etmiş və sıhhatleri tahakkuk etmiş bir neçə numuneyi zikredeceğiz:

§672

Birincisi: Veladet-i Nebevî gecesinde hem annesi hem annesinin yanında bulunan Osman İbni’l-Âs’ın annesi hem Abdurrahman İbn-i Avf’ın annesinin gördükleri azîm bir nurdur ki üçü də demişler: “Veladeti anında biz elə bir nur gördük ki o nur, maşrık və mağribi bizə aydınlattırdı.”

§673

İkincisi: O gece Kâbe’deki sanemlerin çoğu başı aşağı düşmüş.

§674

Üçüncüsü: Meşhur Kisra’nın eyvanı yani saray-ı meşhuresi o gece sallanıp inşikak etmesi və on dörd şerefesinin düşmesidir.

§675

Dördüncüsü: Sava’nın takdis edilen kiçik denizinin o gecede yere batması və İstahr-Âbad’da min senedir daima iş’al edilen, yanan və sönmeyen, Mecusilerin mabud ittihaz ettikleri ateşin veladet gecesinde sönmesi.

§676

İşte bu üç dörd hâdise işarətir ki o yeni dünyaya gelen zat; ateş-perestliği kaldıracaq, Fars saltanatının sarayını parçalayacaq, izn-i İlahî ilə olmayan şeylerin takdisini men’edəcəkdir.

§677

Beşincisi: Çendan veladet gecesinde deyil lakin veladete çox yaxın olduğu cihetle, o hâdiseler də irhasat-ı Ahmediyedir ki (asm) Sure-i اَلَمْ تَرَ كَيْفَ də nass-ı kat’î ilə beyan edilen “Vak’a-i Fil”dir ki Kâbe’yi tahrip etmək üçün Ebrehe namında Habeş meliki gəlib Fil-i Mahmudî namında cesîm bir fili öne sürüp gelmiş. Mekke’ye yaxın olduğu vaxt fil yürümemiş. Çarə bulamamış, dönmüşler. Ebabil kuşları onları mağlup etmiş və pərişan etmiş, kaçmışlar. Bu kıssa-i acibe, tarih kitablarında tafsilen meşhurdur.

§678

İşte bu hâdise Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın delail-i nübüvvetindendir. Çünki veladete çox yaxın bir zamanda, kıblesi və mevlidi və sevgili vatanı olan Kâbe-i Mükerreme, gaybî və hârika bir surette Ebrehe’nin tahribinden kurtulmuşdur.

§679

Altıncısı: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam küçüklüğünde Halîme-i Sa’deyə’nin yanında iken, Halîme və Halîme’nin zevcinin şehadetleriyle; güneşten rahatsız olmamaq üçün çox defa üstünde bir bulut parçasının ona gölge ettiğini görmüşler və halka söylemişler və o vakıa sıhhatle şöhret bulmuş.

§680

Hem Şam tarafına on iki yaşında iken gittiği vaxt, Buheyra-yı Rahip’in şehadetiyle, bir parça bulut, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın başına gölge ettiğini görmüş və göstermiş.

§681

Hem yenə bi’setten evvel Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, bir defa Hatice-i Kübra’nın Meysere ismindeki hizmetkârıyla ticaretten geldiyi zaman, Hatice-i Kübra, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın başında iki meleğin bulut tarzında gölge ettiklerini görmüş. Öz hizmetkârı olan Meysere’ye demiş. Meysere də Hatice-i Kübra’ya demiş: “Bütün seferimizde mən elə görüyordum.”

§682

Yedincisi: Nakl-i sahih ilə sabittir ki: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, bi’setten evvel bir ağacın altında oturdu; o yer kuru idi, birden yeşillendi. Ağacın dalları, onun başı üzerine eğilip kıvrılarak gölge yapmışdır.

§683

Sekizincisi: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ufak iken, Ebu Talib’in evinde kalırdı. Ebu Talib, çoluk və çocuğu ilə onunla birlikdə yerlerse karınları doyardı. Ne vaxt o zat yemekte bulunmazsa tok olmuyorlardı. Bu hâdise hem meşhurdur hem kat’îdir.

§684

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın küçüklüğünde ona bakan və hizmet eden Ümm-ü Eymen demiş: “Heç bir vaxt Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam açlık və susuzluktan şikayet etmedi, ne küçüklüğünde və ne də büyüklüğünde.”

§685

Dokuzuncusu: Murdiası olan Halîme-i Sa’deyə’nin malında və keçilerinin sütünde, kabilesinin hilafına olaraq çox bereketi və ziyade olmasıdır. Bu vakıa hem meşhurdur hem kat’îdir.

§686

Hem sinek onu taciz etmezdi, onun cesed-i mübareğine və libasına konmazdı. Necə ki evladından olan Seyyid Abdülkadir-i Geylanî (ks) də ceddinden o hali irsiyet almıştı, sinek ona da konmazdı.

§687

Onuncusu: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam dünyaya geldikten sonra, bâhusus veladet gecesinde, yıldızların düşmesinin çoğalmasıdır ki bu hâdise On Beşinci Söz’de kat’iyen bürhanlarıyla ispat ettiğimiz üzere; bu yıldızların sukutu, şeyatîn və cinlerin gaybî haberlerden kesilmesine alâmet və işarətir.

§688

İşte madam ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam vahiy ilə dünyaya çıktı; əlbəttə yarım yamalak və yalanlar ilə karışık, kâhinlerin və gaibden haber verenlerin və cinlerin ihbaratına set çekmek lâzımdır ki vahye bir şübhə îras etmesinler və vahye benzemesin.

§689

Bəli, bi’setten evvel kâhinlik çoktu. Kur’an nâzil olduktan sonra onlara hâtime çekti. Hattâ çox kâhinler imana geldiler. Çünki daha cinler taifesinden olan muhbirlerini bulamadılar. Demək Kur’an hâtime çekmişdi.

§690

İşte eski zaman kâhinleri kimi indi də medyumlar surətində yenə bir nevi kâhinlik Avrupa’da ispirtizmacıların içlerinde baş göstermiş. Hər ne ise…

§691

Elhasıl: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın nübüvvetinden evvel nübüvvetini tasdik ettiren və tasdik eden çoxlu vakıalar, çoxlu zatlar zahir olmuşlar.

§692

Bəli, dünyaya manen başçı olacaq (Hâşiye[7]) və dünyanın manevî şeklini değiştirəcək və dünyayı âhirete mezraa yapacaq və dünyanın mahlukatının kıymetlerini ilan edəcək və cin və inse saadet-i ebediyeye yol gösterəcək və fâni cin və insi idam-ı ebedîden kurtaracaq və dünyanın hikmet-i yaradılışini və tılsım-ı muğlakını və muammasını açacaq və Hâlık-ı kainat’ın makasıdını biləcək və bildirəcək və o Hâlık’ı tanıyıp umuma tanıttıracaq bir zat; əlbəttə o daha gelmeden hər şey hər nevi hər taife onun geleceğini sevəcək və bekleyəcək və hüsn-ü istikbal edəcək və alkışlayacaq və Hâlık’ı tarafından bildirilirse o da bildirəcək. Necə ki sâbık işarəlerde və misallerde gördük ki hər bir nev-i mahlukat, onu hüsn-ü istikbal edir kimi mu’cizatını gösterirlər; mu’cize dili ilə nübüvvetini tasdik edirlər.

§693

On Yeddinci İşaret

§694

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın Kur’an’dan sonra en böyük mu’cizesi, öz zatıdır. Yani onda içtima etmiş ahlâk-ı âliyedir ki hər bir haslette en yüksək tabakada olduğuna, dost və düşman ittifak edirlər. Hattâ şecaat kahramanı Hazret-i Ali, mükerreren dirdi: “Harbin dehşetlendiyi vaxt, biz Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın arkasına iltica edib tahassun ediyorduk.” Və hâkeza… Bütün ahlâk-ı hamîdede en yüksək və yetişilmeyəcək bir dereceye mâlik idi. Bu mu’cize-i ekberi, Allâme-i Mağrib Kadı İyaz’ın Şifa-i Şerif’ine havale edirik. Elhak o zat, o mu’cize-i ahlâk-ı hamîdeyi olduqca gözəl beyan edib ispat etmişdir.

§695

Hem çox böyük və dost və düşmanla musaddak bir mu’cize-i Ahmediye (asm) şeriat-ı kübrasıdır ki ne misli gelmiş və ne də geləcək. Bu mu’cize-i a’zamın bir derece beyanını, bütün yazdığımız otuz üç Söz və otuz üç Məktub’a və otuz bir Lem’a’ya və on üç Şuâ’ya havale edirik.

§696

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın mütevatir və kat’î bir mu’cize-i kübrası, şakk-ı kamerdir. Bəli bu inşikak-ı kamer; çox tarîklerle mütevatir bir surette, İbn-i Mesud, İbn-i Abbas, İbn-i Ömer, İmam-ı Ali, Enes, Huzeyfe kimi çoxlu eâzım-ı sahabeden müteaddid tarîklerle haber verilmekle birlikdə, nass-ı Kur’an’la اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ayəsi, o mu’cize-i kübrayı âleme ilan etmişdir. O zamanın inatçı Kureyş müşrikleri, bu ayənin verdiyi habere qarşı inkâr ilə mukabele etmemişler; bəlkə yalnız “Sihirdir.” demişler. Demək, kâfirlerce də kamerin inşikakı kat’îdir. Bu mu’cize-i kübrayı, şakk-ı kamere dair yazdığımız Otuz Birinci Söz’e zeyl olan Şakk-ı Kamer Risalesi’ne havale ederiz.

§697

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, necə ki arz ahalisine inşikak-ı kamer mu’cizesini göstermiş; elə də semavat ahalisine mi’rac mu’cize-i ekberini göstermişdir. İşte mi’rac denilen bu mu’cize-i a’zamı, Otuz Birinci Söz olan Mi’rac Risalesi’ne havale ederiz. Çünki o risale, o mu’cize-i kübrayı, ne qədər nurani və âlî və doğru olduğunu kat’î bürhanlarla, hattâ mülhidlere qarşı da ispat etmişdir.

§698

Yalnız mu’cize-i mi’racın mukaddimesi olan Beytü’l-Makdis seyahati və sabahleyin Kureyş kavmi, ondan Beytü’l-Makdis’in tarifatını istemesi üzerine hasıl olan bir mu’cizeyi bahsedeceğiz. Belə ki:

§699

Mi’rac Gecesinin sabahında, mi’racını Kureyş’e haber verdi. Kureyş tekzip etti. Dediler: “Eğer Beytü’l-Makdis’e gitmiş isen Beytü’l-Makdis’in kapılarını və duvarlarını və ahvalini bizə tarif et!” Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam ferman edir ki:

§700

فَكَرَبْتُ كَرْبًا لَمْ اَكْرُبْ مِثْلَهُ قَطُّ فَجَلَّى اللّٰهُ لٖى بَيْتَ الْمَقْدِسِ وَكَشَفَ الْحُجُبَ بَيْنٖى وَبَيْنَهُ حَتّٰى رَاَيْتُهُ فَنَعَتُّهُ وَ اَنَا اَنْظُرُ اِلَيْهِ

§701

Yani “Onların tekziplerinden və suallerinden çoxlu sıkıldım. Hattâ elə bir sıkıntı heç çekmemişdim. Birden Cənabı-Haqq, Beytü’l-Makdis’i mənə gösterdi; mən də Beytü’l-Makdis’e bakıram, birer birer hər şeyi tarif ediyordum.” İşte o vaxt Kureyş baktılar ki Beytü’l-Makdis’ten doğru və tam haber verir.

§702

Hem Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Kureyş’e demiş ki: “Yolda giderken sizin bir kafilenizi gördüm, kafileniz yarın filan vakitte geləcək.” Sonra o vaxt, kafileye muntazır kaldılar. Kafile bir saat teehhür etmiş. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ihbarı doğru çıxmaq üçün ehl-i tahkikin tasdikiyle, güneş bir saat tevakkuf etmiş. Yani arz, onun sözünü doğru çıkarmak üçün vazifesini, seyahatini bir saat tatil etmişdir və o tatili, güneşin sükûnetiyle göstermişdir.

§703

İşte Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamın bir tək sözünün tasdiki üçün koca arz vazifesini terk edər, koca güneş şahit olur. Belə bir zatı tasdik etmeyen və emrini tutmayanın ne derece bedbaht olduğunu və onu tasdik edib emrine سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا diyenlerin ne qədər bahtiyar olduklarını anla اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى الْاٖيمَانِ وَ الْاِسْلَامِ də.

§704

On Səkkizinci İşaret

§705

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın en böyük və ebedî və yüzer delail-i nübüvveti câmi’ və qırx vecihle i’cazı ispat edilmiş bir mu’cizesi də Kur’an-ı Hakîm’dir.

§706

İşte bu mu’cize-i ekberin beyanına dair Iyirmi Beşinci Söz takriben yüz əlli sahifede, qırx vech-i i’cazını icmalen beyan və ispat etmişdir. Elə isə bu mahzen-i mu’cizat olan mu’cize-i a’zamı o Söz’e havale edərək yalnız iki üç nükteyi beyan edeceğiz:

§707

BİRİNCİ NÜKTE:

§708

Əgər denilse: İ’caz-ı Kur’an belâgattadır. Halbuki umum tabakatın hakları var ki i’cazında hisseleri bulunsun. Halbuki belâgattaki i’cazı, binde ancaq bir muhakkik âlim anlayabilir?

§709

Cavab: Kur’an-ı Hakîm’in hər tabakaya qarşı bir nevi i’cazı vardır. Və bir tarzda, i’cazının vücudunu ihsas edər.

§710

Mesela, ehl-i belâgat və fesahat tabakasına qarşı, hârikulâde belâgattaki i’cazını gösterir.

§711

Və ehl-i şiir və hitabet tabakasına qarşı; garib, güzel, yüksək üslub-u bedî’in i’cazını gösterir. O üslup hər kəsin hoşuna gittiği halde, kimse taklit edemir. Mürur-u zaman o üslubu ihtiyarlatmır, daima genç və tazedir. Elə muntazam bir nesir və mensur bir nazımdır ki hem âlî hem tatlıdır.

§712

Hem kâhinler və gaibden haber verenler tabakasına qarşı, hârikulâde ihbarat-ı gaybiyedeki i’cazını gösterir.

§713

Və ehl-i tarih və hâdisat-ı âlem uleması tabakasına qarşı, Kur’an’daki ihbarat və hâdisat-ı ümem-i sâlife və ahval və vakıat-ı istikbaliye və berzahiye və uhreviyedeki i’cazını gösterir.

§714

Və içtimaiyat-ı beşeriye uleması və ehl-i siyaset tabakasına qarşı, Kur’an’ın desatir-i kudsiyesindeki i’cazını gösterir. Bəli, o Kur’an’dan çıkan şeriat-ı kübra, o sırr-ı i’cazı gösterir.

§715

Hem maarif-i İlahiye və həqiqətlər-i kevniyede tevaggul eden tabakaya qarşı, Kur’an’daki həqiqətlər-i kudsiye-i İlahiyedeki i’cazı gösterir və ya i’cazın vücudunu ihsas edər.

§716

Və ehl-i tarîkat və velayete qarşı, Kur’an bir deniz kimi daima temevvücde olan âyâtının esrarındaki i’cazını gösterir və hâkeza… Qırx tabakadan hər tabakaya qarşı bir pencere açar, i’cazını gösterir.

§717

Hattâ yalnız kulağı bulunan və bir derece mana fehmeden sadə xalq tabakasına qarşı, Kur’an’ın okunmasıyla başqa kitaplara benzemediğini, kulak sahibi tasdik edər. Və o âmî deyər ki: “Ya bu Kur’an bütün dinlediyimiz kitabların aşağısındadır. Bu isə heç bir düşman də diyemez və hem yüz derece muhaldir. Elə isə bütün işitilen kitabların fevkindedir. Elə isə mu’cizedir.” İşte bu kulaklı âmînin fehmetdiyi i’cazı, ona yardım üçün bir derece izah edeceğiz. Belə ki:

§718

Bəyanı Möcüzə Quran meydana çıktığı vaxt bütün âleme meydan okudu və insanlarda iki şiddetli his uyandırdı:

§719

Biri: Dostlarında hiss-i taklidi, yani sevgili Kur’an’ın üslubuna qarşı benzemeklik arzusu və onun kimi konuşmak hissi…

§720

İkincisi: Düşmanlarda bir hiss-i tenkit və muaraza, yani Kur’an üslubuna mukabele etmekle dava-yı i’cazı kırmak hissi…

§721

İşte bu iki hiss-i şedit ilə milyonlar Arabî kitablar yazılmışlar, meydandadır. Indi bütün bu kitabların en beliğleri, en fasihleri Kur’an’la birlikdə okunduğu vaxt, hər kim dinlese kat’iyen diyəcək ki Kur’an bunların hiçbirisine benzemir. Demək Kur’an, umum bu kitabların derecesinde deyildir. Elə isə herhalde, ya Kur’an umumunun altında olacaq; o isə yüz derece muhal olmakla birlikdə, heç kimse hattâ şeytan hətta olsa diyemez. (Hâşiye[8]) Elə isə Bəyanı Möcüzə Quran, yazılan umum kitabların fevkindedir.

§722

Hattâ manayı da fehmetmeyen cahil, âmî tabakaya qarşı da Kur’an-ı Hakîm, usandırmamak suretiyle i’cazını gösterir. Bəli o âmî, cahil adam deyər ki: “En güzel, en meşhur bir beyti iki üç defa işitsem mənə usanç verir. Bu Kur’an isə heç usandırmır, gittikçe daha ziyade dinlemesi hoşuma gidir. Elə isə bu, insan sözü deyildir.”

§723

Hem hıfza çalışan çocukların tabakasına qarşı də Kur’an-ı Hakîm o nazik, zayıf, basit və bir sahife kitabı hıfzında tutamayan o çocukların kiçik kafalarında, o böyük Kur’an və çox yerlerinde iltibas və müşevveşiyete sebebiyet veren birbirine benzeyen ayələrin və cümlelerin teşabühüyle birlikdə; tam bir asanlıqla, kolaylıkla o çocukların hâfızalarında yerleşmesi surətində, i’cazını onlara də gösterir.

§724

Hattâ az sözden və gürültüden müteessir olan hastalara və sekeratta olanlara qarşı Kur’an’ın zemzemesi və sadâsı; zemzem suyu kimi onlara hoş və tatlı geldiyi cihetle, bir nevi i’cazını onlara da ihsas edər.

§725

Elhasıl: Qırx muhtelif tabakata və ayrı ayrı insanlara, qırx vecihle Kur’an-ı Hakîm i’cazını gösterir və ya i’cazının vücudunu ihsas edər. Kimseyi mahrum bırakmaz.

§726

Hattâ yalnız gözü bulunan (Hâşiye[9]) kulaksız, kalpsiz, ilimsiz tabakasına qarşı da Kur’an’ın bir nevi alâmet-i i’cazı vardır. Belə ki:

§727

Hâfız Osman hattıyla və basmasıyla olan Bəyanı Möcüzə Quran’ın yazılan kelimeleri birbirine bakır.

§728

Mesela, Sure-i Kehf’de وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ kəlməsi altında yarpaqlar delinse Sure-i Fâtır’daki قِطْمٖيرٍ kəlməsi, az bir inhirafla görünəcək və o kelbin ismi də anlaşılacaq.

§729

Və Sure-i Yâsin’de iki defa مُحْضَرُونَ birbiri üstüne, Və’s-sâffat’taki مُحْضَرٖينَ və مُحْضَرُونَ hem birbirine hem onlara bakır, biri delinse ötekiler az bir inhirafla görünəcək.

§730

Mesela, Sure-i Sebe’nin âhirinde, Sure-i Fâtır’ın evvelindeki iki مَثْنٰى birbirine bakar. Bütün Kur’an’da yalnız üç مَثْنٰى dan ikisi birbirine bakmaları tesadüfî ola bilməz.

§731

Və bunların emsali çox çoktur. Hattâ bir kəlmə, beş altı yerde yarpaqlar arkasında, az bir inhirafla birbirine bakırlar.

§732

Və Kur’an’ın birbirine bakan iki sahifesinde, birbirine bakan cümleleri kırmızı kalemle yazılan bir Kur’an’ı mən gördüm. “Şu vaziyet də bir nevi mu’cizenin emaresidir.” o vaxt dedim. Daha sonra baktım ki Kur’an’ın müteaddid yarpaqlar arkasında birbirine bakar çox cümleleri var ki manidar bir surette birbirine bakar.

§733

İşte tertib-i Kur’an irşad-ı Nebevî ilə, münteşir və matbu Kur’anlar da ilham-ı İlahî ilə olduğundan Kur’an-ı Hakîm’in nakşında və o hattında, bir nevi alâmet-i i’caz işarəi var. Çünki o vaziyet, ne tesadüfün işi və ne də fikr-i beşerin düşünüşüdür. Lakin bazı inhiraf var ki o da tabın noksanıdır ki tam muntazam olsaydı kəlmələr tam birbiri üzerine düşecekti.

§734

Hem Kur’an’ın Medine’de nâzil olan mutavassıt və uzun surelerinin hər bir sahifesinde “lafzullah” çox bedî’ bir tarzda tekrar edilmiş. Ağleben ya beş ya altı ya yeddi ya səkkiz ya doqquz ya on bir adet tekrar ilə birlikdə bir yarpağın iki yüzünde və qarşı qarşıya gelen sahifede güzel və manidar bir münasebet-i adediye gösterir. (Hâşiye 1, 2, 3, 4[10])

§735

İKİNCİ NÜKTE: Hazret-i Musa aleyhisselâmın zamanında sihrin revacı olduğundan mühim mu’cizatı, ona benzer bir tarzda geldiyi və Hazret-i İsa aleyhisselâmın zamanında ilm-i tıp revaçta olduğundan mu’cizatının galibi, o cinsten geldiyi kimi Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın də zamanında Ceziretü’l-Arap’ta en ziyade revaçta dörd şey idi:

§736

Birincisi: Belâgat və fesahat.

§737

İkincisi: Şiir və hitabet.

§738

Üçüncüsü: Kâhinlik və gaibden haber vermək.

§739

Dördüncüsü: Hâdisat-ı maziyeyi və vakıat-ı kevniyeyi bilmək idi.

§740

İşte Bəyanı Möcüzə Quran geldiyi zaman, bu dörd nevi malûmat sahiplerine qarşı meydan okudu:

§741

Başta ehl-i belâgata birden diz çöktürdü. Hayretle Kur’an’ı dinlediler.

§742

İkincisi, ehl-i şiir və hitabet yani muntazam nutuk okuyan və güzel şiir söyleyenlere qarşı elə bir hayret verdi ki barmaqlarını ısırttı. Altın ilə yazılan en güzel şiirlerini və Kâbe duvarlarına medar-ı iftihar üçün asılan meşhur “Muallakat-ı Seb’a”larını indirtti, kıymetten düşürdü.

§743

Hem gaibden haber veren kâhinleri və sahirleri susturdu. Onların gaybî haberlerini onlara unutturdu. Cinnîlerini tard ettirdi. Kâhinliğe hâtime çektirdi.

§744

Hem ümem-i sâlifenin vekayiine və hâdisat-ı âlemin ahvaline vâkıf olanları hurafattan və yalandan kurtarıp həqiqi hâdisat-ı maziyeyi və nurlu olan vekayi-i âlemi onlara ders verdi.

§745

İşte bu dörd tabaka, Kur’an’a qarşı kemal-i hayret və hörmətlə onun önüne diz çökerek şakird oldular. Hiçbirisi, heç bir vaxt bir tək sureyle muarazaya kalkışamadılar.

§746

Əgər denilse: Necə bilirik ki kimse muaraza edemedi və muaraza kabil deyil?

§747

Cavab: Əgər muaraza mümkün olsaydı herhalde teşebbüs edilecekti. Çünki muarazaya ihtiyaç şedit idi. Çünki dinleri, malları, canları, iyalleri tehlikeye düşür. Muaraza edilseydi kurtulurlardı. Əgər muaraza mümkün olsaydı herhalde muaraza edecektiler. Əgər muaraza edilseydi muaraza taraftarları kâfirler, münafıklar çox hem çoxlu olduğundan herhalde muarazaya taraftar çıxıb iltizam edərək hər kəsə neşredeceklerdi. (Necə ki İslâmiyet’in aleyhinde hər şeyi neşretmişler.) Əgər neşretseydiler və muaraza olsaydı hər halde tarihlere, kitaplara şaşaalı bir surette geçecekti.

§748

İşte meydanda bütün tarihler, kitablar; hiçbirisinde Müseylime-i Kezzab’ın bir neçə fıkrasından başqa yoxdur. Halbuki Kur’an-ı Hakîm, iyirmi üç sene mütemadiyen damarlara dokunduracaq və inadı tahrik edəcək bir tarzda meydan okudu. Və deyər idi ki:

§749

Bu Kur’an’ın Muhammedü’l-Emin kimi bir ümmiden nazirini yapınız və gösteriniz.

§750

Gəl bunu yapamıyorsunuz; o zat ümmi olmasın, gayet âlim və kâtip olsun.

§751

Gəl bunu da getiremiyorsunuz; bir tək zat olmasın, bütün âlimleriniz, beliğleriniz toplansın, birbirine yardım etsin hattâ güvendiğiniz âliheleriniz sizə yardım etsin.

§752

Gəl bununla da yapamayacaqsanız; eskiden yazılmış beliğ eserlerden də istifadə edib hattâ gelecekleri də yardıma çağırıp Kur’an’ın nazirini gösteriniz, yapınız.

§753

Gəl bunu da yapamıyorsunuz; Kur’an’ın mecmuuna olmasın da yalnız on suresinin nazirini getiriniz.

§754

Gəl on suresine mukabil həqiqi doğru olaraq bir nazire getiremiyorsunuz; gəl hikâyelerden, asılsız kıssalardan terkip ediniz. Yalnız nazmına və belâgatına nazire olsun getiriniz.

§755

Gəl bunu da yapamıyorsunuz, bir tək suresinin nazirini getiriniz.

§756

Gəl surə uzun olmasın, qısa bir surə olsun nazirini getiriniz. Yoxsa din, can, mal, iyalleriniz; dünyada da âhirette də tehlikeye düşəcəkdir!

§757

İşte səkkiz tabakada, ilzam surətində, Kur’an-ı Hakîm iyirmi üç senede deyil bəlkə min üç yüz senede bütün ins və cinne qarşı bu meydanı okumuş və okur. Halbuki evvelki zamanda o kâfirler can, mal və iyalini tehlikeye atıp en dehşetli yol olan harp yolunu ihtiyar edərək en kolay və en qısa olan muaraza yolunu terk ettiler. Demək, muaraza yolu mümkün değildi.

§758

İşte heç bir âkıl, hususan o zamanda Ceziretü’l-Arap’taki adamlar, hususan Kureyşîler kimi zeki adamlar; bir tək edibleri, Kur’an’ın bir tək suresine nazire yapıp Kur’an’ın hücumundan kurtulmasını temin edərək qısa və kolay yolu terk edib can, mal, iyalini tehlikeye atıp en müşkülatlı yola sülûk edər mi?

§759

Elhasıl, meşhur Cahız’ın dediyi kimi: “Muaraza-i bi’l-huruf mümkün olmadı, muharebe-i bi’s-süyufa mecbur oldular.”

§760

Əgər denilse: Bazı muhakkik ulema demişler ki: “Kur’an’ın bir suresine deyil, bir tək âyetine hattâ bir tək cümlesine hattâ bir tək kelimesine muaraza edilmez və edilmemiş.” Bu sözler mübalağa görünür və ağıl qəbul etmir. Çünki beşerin sözlerinde Kur’an cümlelerine benzeyen çox cümleler var. Bu sözün sırr-ı hikməti nedir?

§761

Cavab: İ’caz-ı Kur’an’da iki mezhep var.

§762

Mezheb-i ekser və racih odur ki Kur’an’daki letaif-i belâgat və mezaya-yı maânî, qüdrət-i beşerin fevkindedir.

§763

İkinci mercuh mezhep odur ki Kur’an’ın bir suresine muaraza, qüdrət-i beşer dâhilindedir. Lakin Cənabı-Haqq, mu’cize-i Ahmediye (asm) olaraq men’etmiş. Necə ki bir adam ayağa kalkabilir lakin eser-i mu’cize olaraq bir nebi dese ki: “Sen kalkamayacaqsan!” O da kalkamazsa mu’cize olur. Bu mezheb-i mercuha, Sarfe mezhebi denilir. Yani Cənabı-Haqq cin və insi men’etmiş ki Kur’an’ın bir suresine mukabele edebilsinler. Əgər men’etmeseydi cin və ins bir suresine mukabele ederdi.

§764

İşte bu mezhebe göre “Bir kelimesine də muaraza edilmez.” deyən ulemanın sözleri hakikattir. Çünki madam ki Cənabı-Haqq, i’caz üçün onları men’etmiş; muarazaya ağızlarını açamazlar. Ağızlarını açsalar da izn-i İlahî olmazsa kelimeyi çıkaramazlar.

§765

Amma mezheb-i racih və ekser olan mezheb-i evvele göre də o ulemanın beyan ettiği fikrin belə bir ince vechi vardır ki:

§766

Kur’an-ı Hakîm’in cümleleri, kelimeleri birbirine bakar. Bazı olur bir kəlmə, on yere bakar; onda, on nükte-i belâgat, on münasibət bulunur. Necə ki İşaratü’l-İ’caz namındaki tefsirde, Fatiha’nın bazı cümleleri içinde və الٓمٓ ۞ ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فٖيهِ cümleleri içinde, bu nüktelerden bazı numuneleri göstermişiz.

§767

Mesela, necə ki münakkaş bir sarayda, müteaddid, muhtelif nakışların düğümü hükmünde bir taşı, bütün nakışlara bakacaq bir yerde yerleştirmek; bütün o duvarı nukuşuyla bilmeye mütevakkıftır.

§768

Hem necə ki insanın başındaki göz bebeğini yerinde yerleştirmek, bütün cesedin münasebatını və vezaif-i acibesini və gözün o vezaife qarşı vaziyetini bilmekle olur.

§769

Elə də ehl-i həqiqətin çox ileri giden bir kısmı, Kur’an’ın kelimatında çoxlu münasebatı və sair âyetlerdeki cümlelere bakan vücuhları, alâkaları göstermişler. Hususan ulema-i ilm-i huruf daha ileri gedib bir harf-i Kur’an’da, bir sahife qədər esrarı, ehline beyan edərək ispat etmişler. Hem madam ki Hâlık-ı külli şey’in kelâmıdır; hər bir kəlməsi, qəlb və çərdək hükmüne geçebilir. Etrafında, esrardan müteşekkil bir cesed-i manevîye qəlb və bir şecere-i maneviyeye çərdək hükmüne geçebilir.

§770

İşte insanın sözlerinde, Kur’an’ın kelimeleri kimi kəlmələr, bəlkə cümleler, ayələr bulunabilir. Lakin Kur’an’da, çox münasebat gözetilerek bir tarz ilə yerleştirildiyi yerde; bir ilm-i muhit lâzım ki elə yerli yerine yerleşsin.

§771

ÜÇÜNCÜ NÜKTE: Bəyanı Möcüzə Quran’ın hülâsatü’l-hülâsa bir icmal-i mahiyeti üçün bir vaxt Arabî ibare ilə bir təfəkkür-ü həqiqiyi, Cənabı-Haqq mənim kalbime ihsan etmişdi. Indi eynilə o təfəkkürü, Arabî olaraq yazacağız, sonra manasını beyan edeceğiz. İşte:

§772

سُبْحَانَ مَنْ شَهِدَ عَلٰى وَحْدَانِيَّتِهٖ وَصَرَّحَ بِاَوْصَافِ جَمَالِهٖ وَجَلَالِهٖ وَكَمَالِهٖ اَلْقُرْاٰنُ الْحَكٖيمُ الْمُنَوَّرُ جِهَاتُهُ السِّتُّ اَلْحَاوٖى لِسِرِّ اِجْمَاعِ كُلِّ كُتُبِ الْاَنْبِيَاءِ وَالْاَوْلِيَاءِ وَالْمُوَحِّدٖينَ الْمُخْتَلِفٖينَ فِى الْاَعْصَارِ وَالْمَشَارِبِ وَالْمَسَالِكِ الْمُتَّفِقٖينَ بِقُلُوبِهِمْ وَعُقُولِهِمْ عَلٰى تَصْدٖيقِ اَسَاسَاتِ الْقُرْاٰنِ وَكُلِّيَّاتِ اَحْكَامِهٖ عَلٰى وَجْهِ الْاِجْمَالِ وَهُوَ مَحْضُ الْوَحْىِ بِاِجْمَاعِ الْمُنْزِلِ وَالْمُنْزَلِ وَالْمُنْزَلِ عَلَيْهِ وَعَيْنُ الْهِدَايَةِ بِالْبَدَاهَةِ وَمَعْدَنُ اَنْوَارِ الْاٖيمَانِ بِالضَّرُورَةِ وَمَجْمَعُ الْحَقَائِقِ بِالْيَقٖينِ وَمُوصِلٌ اِلَى السَّعَادَةِ بِالْعَيَانِ وَذُو الْاَثْمَارِ الْكَامِلٖينَ بِالْمُشَاهَدَةِ وَمَقْبُولُ الْمَلَكِ وَالْاِنْسِ وَالْجَانِّ بِالْحَدْسِ الصَّادِقِ مِنْ تَفَارٖيقِ الْاَمَارَاتِ وَالْمُؤَيَّدُ بِالدَّلَائِلِ الْعَقْلِيَّةِ بِاِتِّفَاقِ الْعُقَلَاءِ الْكَامِلٖينَ وَالْمُصَدَّقُ مِنْ جِهَةِ الْفِطْرَةِ السَّلٖيمَةِ بِشَهَادَةِ اِطْمِئْنَانِ الْوِجْدَانِ وَالْمُعْجِزَةُ الْاَبَدِيَّةُ الْبَاقٖى وَجْهُ اِعْجَازِهٖ عَلٰى مَرِّ الزَّمَانِ بِالْمُشَاهَدَةِ وَالْمُنْبَسِطُ دَائِرَةُ اِرْشَادِهٖ مِنَ الْمَلَاِ الْاَعْلٰى اِلٰى مَكْتَبِ الصِّبْيَانِ يَسْتَفٖيدُ مِنْ عَيْنِ دَرْسٍ اَلْمَلٰئِكَةُ مَعَ الصَّبِيّٖينَ وَ كَذَا هُوَ ذُو الْبَصَرِ الْمُطْلَقِ يَرَى الْاَشْيَاءَ بِكَمَالِ الْوُضُوحِ وَالظُّهُورِ وَيُحٖيطُ بِهَا وَيُقَلِّبُ الْعَالَمَ فٖى يَدِهٖ وَيُعَرِّفُهُ لَنَا كَمَا يُقَلِّبُ صَانِعُ السَّاعَةِ السَّاعَةَ فٖى كَفِّهٖ وَيُعَرِّفُهَا لِلنَّاسِ فَهٰذَا الْقُرْاٰنُ الْعَظٖيمُ الشَّانِ هُوَ الَّذٖى يَقُولُ مُكَرَّرًا اَللّٰهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

§773

İşte bu təfəkkür-ü Arabînin tercümesi və meali şudur ki:

§774

Yani Bəyanı Möcüzə Quran’ın altı ciheti parlaktır və nurludur. Evham və şübehat içine giremez. Çünki arkası arşa dayanır, o cihette nur-u vahiy var. Önünde və hedefinde saadet-i dâreyn var. Ebede, âhirete el atmış; cənnət və saadet nuru var. Üstünde sikke-i i’caz parlır. Altında bürhan və delil direkleri var. İçi hâlis hidayet. Sağı اَفَلَا يَعْقِلُونَ ler ilə ukûlü istintakla “Sadakte” dedirtir. Solunda; kalplere ezvak-ı ruhanî vermekle, vicdanları istişhad edərək “Bârekellah” dediren Bəyanı Möcüzə Quran’a hangi köşeden, hangi cihetten evham və şübehatın hırsızları girebilir?

§775

Bəli, Bəyanı Möcüzə Quran asırları, meşrepleri, meslekleri muhtelif olan enbiyanın, evliyanın, muvahhidînin kitablarının sırr-ı icmaını câmi’dir. Yani bütün o ehl-i qəlb və ağıl, Kur’an-ı Hakîm’in mücmel ahkâmını və esasatını tasdik edər bir surette, o esasatı kitablarında zikredip qəbul etmişler. Demək onlar, Kur’an şecere-i semavîsinin kökleri hükmündedirler.

§776

Hem Kur’an-ı Hakîm, vahye istinad edir və vahiydir. Çünki Kur’an’ı nâzil eden Zat-ı Zülcelal, mu’cizat-ı Ahmediye (asm) ilə Kur’an vahiy olduğunu gösterir, ispat edər. Və nâzil olan Kur’an də üstündeki i’caz ilə gösterir ki arştan gəlir. Və münzel-i aleyh olan Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın bidayet-i vahiydeki telaşı və nüzul-ü vahiy vaktindeki vaziyet-i bîhuşu və hamıdan çox Kur’an’a qarşı ihlas və hörməti gösterir ki: Vahiy olub ezelden gəlir, ona misafir olur.

§777

Hem o Kur’an bilbedahe mahz-ı hidayettir. Çünki onun muhalifi, bilmüşahede küfrün dalaletidir. Hem bizzarure Kur’an envar-ı imaniyenin madenidir. Əlbəttə envar-ı imaniyenin aksi zulümattır. Çox Sözlerde bunu kat’î olaraq ispat etmişiz.

§778

Hem Kur’an bi’l-yakîn həqiqətlərin mecmaıdır. Hayalat və hurafat, içine giremez. Teşkil ettiği hakikatli âlem-i İslâmiyet, izhar ettiği esaslı şeriat və gösterdiyi âlî kemalâtın şehadetiyle, âlem-i gayba ait olan bahislerinde də âlem-i şehadetteki bahisleri kimi ayn-ı həqiqətlər olduğunu və içinde hilaf bulunmadığını ispat edər.

§779

Hem Kur’an bi’l-ayân və şübhəsiz, saadet-i dâreyne îsal edər, beşeri ona sevk edər. Kimin şüphesi varsa bir defa Kur’an’ı okusun və dinləsin, ne dir? Hem Kur’an’ın verdiyi meyvələr hem mükemmeldir hem hayattardır. Elə isə Kur’an ağacının kökü hakikattedir, hayattardır. Çünki meyvenin həyatı, ağacın hayatına delâlet edər. İşte bak, hər asırda ne qədər asfiya və evliya kimi mükemmel və kâmil, canlı və zînur meyvələr vermiş.

§780

Hem hədsiz müteferrik emarelerden neş’et eden bir hads və kanaatle, Kur’an hem ins hem cin hem meleğin makbulü və mergubudur ki okunduğu vaxt onlar, iştiyakla pervane kimi etrafına toplanırlar.

§781

Hem Kur’an vahiy olmakla birlikdə, delail-i akliye ilə teyid və tahkim edilmiş. Bəli, kâmil ukalânın ittifakı buna şahittir. Başta ulema-i ilm-i kelâmın allâmeleri və İbn-i Sina, İbn-i Rüşd kimi felsefenin dâhîleri müttefikan esasat-ı Kur’aniyeyi usûlleriyle, delilleriyle ispat etmişler.

§782

Hem Kur’an, fıtrat-ı selime cihetiyle musaddaktır. Əgər bir arıza və bir maraz olmazsa hər bir fıtrat-ı selime onu tasdik edər. Çünki itminan-ı vicdan və istirahat-i qəlb, onun envarıyla olur. Demək fıtrat-ı selime, vicdanın itminanı şehadetiyle, onu tasdik edir. Bəli fıtrat, hal dili ilə Kur’an’a deyər: “Fıtratımızın kemali sensiz ola bilməz!” Bu həqiqəti çox yerlerde ispat etmişiz.

§783

Hem Kur’an bilmüşahede və bilbedahe, ebedî və daimî bir mu’cizedir. Hər vaxt i’cazını gösterir. Sair mu’cizat kimi sönmez, vaxtı bitmez, ebedîdir.

§784

Hem Kur’an’ın mertebe-i irşadında elə bir genişlik var ki bir tək dersinde, Hazret-i Cibril (as) bir tıfl-ı nevresîde ilə omuz omuza o dersi dinler, hisselerini alırlar. Və İbn-i Sina kimi en dâhî feylesof, en âmî bir ehl-i kıraatla diz dize eyni dersi okurlar, derslerini alırlar. Hattâ bazen olur ki o âmî adam, qüvvət və safvet-i iman cihetiyle, İbn-i Sina’dan daha ziyade istifadə edər.

§785

Hem Kur’an’ın içinde elə bir göz var ki bütün kainatı görür, ihata edər və bir kitabın sahifeleri kimi kainatı göz önünde tutar, tabakatını və âlemlerini beyan edər. Bir saatin sanatkârı necə saatini çevirir, açar, gösterir, tarif edər; Kur’an də elinde kainatı tutmuş, elə yapır. İşte belə bir Kur’an-ı Azîmüşşan’dır ki فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ deyər, vahdaniyeti ilan edər.

§786

اَللّٰهُمَّ اجْعَلِ الْقُرْاٰنَ لَنَا فِى الدُّنْيَا قَرٖينًا وَ فِى الْقَبْرِ مُونِسًا وَ فِى الْقِيَامَةِ شَفٖيعًا وَ عَلَى الصِّرَاطِ نُورًا وَ مِنَ النَّارِ سِتْرًا وَ حِجَابًا وَ فِى الْجَنَّةِ رَفٖيقًا وَ اِلَى الْخَيْرَاتِ كُلِّهَا دَلٖيلًا وَ اِمَامًا

§787

اَللّٰهُمَّ نَوِّرْ قُلُوبَنَا وَ قُبُورَنَا بِنُورِ الْاٖيمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ وَ نَوِّرْ بُرْهَانَ الْقُرْاٰنِ بِحَقِّ وَ بِحُرْمَةِ مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْقُرْاٰنُ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ مِنَ الرَّحْمٰنِ الْحَنَّانِ اٰمٖينَ

§788

On Doqquzuncu Nükteli İşaret

§789

Sâbık işarəlerde, Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Cənabı-Haqqın resulü olduğu gayet kat’î və şübhəsiz bir surette ispat edildi. İşte risaleti minlərlə delail-i kat’iye ilə sabit olan Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalam, vahdaniyet-i İlahiyenin və saadet-i ebediyenin en parlak bir delili və en kat’î bir bürhanıdır.

§790

Biz bu işarəte; o muşrık, parlak delile və nâtık-ı sadık bürhana, hülâsatü’l-hülâsa bir icmal ilə kiçik bir tarif yapacağız. Çünki madam ki o delildir və neticesi marifet-i İlahiyedir əlbəttə delili tanımak və vech-i delâletini bilmək lâzımdır. Elə isə biz də gayet muhtasar bir hülâsa ilə vech-i delâletini və sıhhatini beyan edeceğiz. Belə ki:

§791

Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, bu kainatın mevcudatı kimi Hâlık-ı kainat’ın vücuduna və vahdetine öz zatı delâlet ettiği kimi o, öz delâlet-i zatiyesini bütün mövcudatın delâletiyle birlikdə, dili ilə ilan etmişdir. Madam ki delildir; biz o delilin hüccet və istikametine və sıdk və hakkaniyetine, on beş esasta işarə ederiz:

§792

Birinci Esas: Hem zatıyla hem dili ilə hem delâlet-i haliyle hem kāliyle kainatın Sâni’ine delâlet eden bu delil hem həqiqət-i kainatça musaddak hem sadıktır. Çünki bütün mövcudatın vahdaniyete delâletleri, əlbəttə vahdaniyeti söyleyen zatı tasdik hükmündedir. Demək, söylediyi dava da umum kainatça musaddaktır.

§793

Hem beyan ettiği kemal-i mutlak olan vahdaniyet-i İlahiye və hayr-ı mutlak olan saadet-i ebediye, bütün həqiqətlər-i âlemin hüsün və kemaline muvafık və mutabık olduğundan o, davasında əlbəttə sadıktır.

§794

Demək Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, vahdaniyet-i İlahiyeye və saadet-i ebediyeye bir bürhan-ı nâtık-ı sadık və musaddaktır.

§795

İkinci Esas: Hem o delil-i sadık və musaddak, madam ki umum enbiyanın fevkinde minlərlə mu’cizat və neshedilmeyen bir şeriat və umum cin və inse şâmil bir davet sahibi olduğundan əlbəttə umum enbiyanın reisidir. Elə isə umum enbiyanın mu’cizatlarının sırrını və ittifaklarını câmi’dir. Demək, bütün enbiyanın qüvvət-i icmaı və mu’cizatlarının şehadeti, onun sıdk və hakkaniyetine bir nöqtə-i istinad teşkil edər.

§796

Hem onun terbiyesi və irşadı və nur-u şeriatıyla kemal bulan bütün evliya və asfiyanın sultanı və üstadıdır. Elə isə onların sırr-ı kerametlerini və icmakârane tasdiklerini və tahkiklerinin kuvvetini câmi’dir. Çünki onlar üstadlarının açtığı və kapıyı açık bıraktığı yolda gitmişler, həqiqəti bulmuşlar. Elə isə onların bütün kerametleri və tahkikatları və icmaları, o mukaddes üstadlarının sıdk və hakkaniyeti üçün bir nöqtə-i istinad temin edər.

§797

Hem o bürhan-ı vahdaniyet, sâbık işarəlerde görüldüğü kimi o qədər kat’î, yakînî və bâhir mu’cizeleri və hârika irhasatları və şübhəsiz delail-i nübüvveti var və o zatı elə bir tasdik edir ki kainat toplansa onların tasdikini iptal edə bilməz!

§798

Üçüncü Esas: Hem o mu’cizat-ı bâhire sahibi olan vahdaniyet dellâlı və saadet-i ebediye müjdecisi, öz zat-ı mübareğinde elə ahlâk-ı âliye və vazife-i risaletinde elə secaya-yı sâmiye və tebliğ ettiği şeriat və dininde elə hasail-i gâliye vardır ki en şedit düşman də onu tasdik edir, inkâra mecal bulamır. Madam ki zatında və vazifesinde və dininde, en yüksək və güzel ahlâkları və en ulvi və mükemmel seciyeleri və en qiymətli və makbul hasletleri bulunur; əlbəttə o zat, mevcudattaki kemalâtın və ahlâk-ı âliyenin misali və mümessili və timsali və üstadıdır.

§799

Elə isə zatında və vazifesinde və dininde bu kemalât isə hakkaniyetine və sıdkına o qədər qüvvətli bir nöqtə-i istinaddır ki heç bir cihette sarsılmaz.

§800

Dördüncü Esas: Hem maden-i kemalât və muallim-i ahlâk-ı âliye olan o dellâl-ı vahdaniyet və saadet, öz özünə söylemir bəlkə söylettirilir. Bəli, Hâlık-ı kainat tarafından söylettirilir. Üstad-ı Ezelîsinden ders alır, sonra ders verir. Çünki sâbık işarəlerde kısmen beyan edilen minlərlə delail-i nübüvvetle Hâlık-ı kainat, bütün o mu’cizatı onun elinde halk etmekle gösterdi ki o, onun hesabına konuşur, onun kelâmını tebliğ edir.

§801

Hem ona gelen Kur’an isə içinde, dışında qırx vech-i i’caz ilə gösterir ki o, Cənabı-Haqqın tercümanıdır.

§802

Hem o öz zatında bütün ihlasıyla və takvasıyla və ciddiyetiyle və emanetiyle və sair bütün ahval və etvarıyla gösterir ki o, öz adına öz fikriyle demir bəlkə Hâlık’ı adına konuşur.

§803

Hem onu dinleyen bütün ehl-i həqiqət, keşif və tahkik ilə tasdik etmişler və ilmelyakîn iman etmişler ki o, öz özünə konuşmur, bəlkə Hâlık-ı kainat onu konuşturur, ders verir, onunla ders verdirir.

§804

Elə isə onun sıdk və hakkaniyeti, bu dörd gayet qüvvətli esasların icmaına istinad edər.

§805

Beşinci Esas: Hem o Tercüman-ı Kelâm-ı Ezelî ervahları görür, melaikelerle sohbet edir, cin və insi də irşad edir. Deyil ins və cin âlemi, bəlkə âlem-i ervah və âlem-i melaike fevkinde ders alır. Və maverasında münasebeti var və ıttılaı vardır. Sâbık mu’cizatı və tevatürle kat’î macera-yı həyatı bu həqiqəti ispat etmişdir.

§806

Elə isə kâhinler və sair gaibden haber verenler kimi onun haberlerine deyil cin, deyil ervah, deyil melaike, bəlkə Cibril’den başqa Melaike-i Mukarrebîn də karışamır. Hattâ ekser evkatta onun arkadaşı olan Hazret-i Cebrail’i də bazı geri bırakır.

§807

Altıncı Esas: Hem o melek, cin və beşerin seyyidi olan zat, bu kainat ağacının en münevver və mükemmel meyvəsi və rahmet-i İlahiyenin timsali və muhabbet-i Rabbaniyenin misali və Hakk’ın en münevver bürhanı və həqiqətin en parlak siracı və tılsım-ı kainatın miftahı və muamma-yı yaradılışin keşşafı və hikmet-i âlemin şârihi və saltanat-ı İlahiyenin dellâlı və mehasin-i sanat-ı Rabbaniyenin vassafı və câmiiyet-i istidat cihetiyle o zat, mevcudattaki kemalâtın en mükemmel enmuzecidir.

§808

Elə isə o zatın bu evsafı və şahsiyet-i maneviyesi işarə edər, bəlkə gösterir ki o zat, kainatın illet-i gayesidir. Yani o zata bu kainatın Hâlık’ı bakmış, kainatı halk etmişdir. Əgər onu icad etmeseydi kainatı də icad etmezdi denilebilir. Bəli, cin və inse getirdiyi həqiqətlər-i Kur’aniye və envar-ı imaniye və zatında görünen ahlâk-ı âliye və kemalât-ı sâmiye, bu həqiqətə şahid-i kātı’dır.

§809

Yeddinci Esas: Hem o bürhan-ı Hak və sirac-ı həqiqət, elə bir din və şeriat göstermişdir ki iki cihanın saadetini temin edəcək desatiri câmi’dir. Və câmi’ olmakla birlikdə, kainatın həqiqətlərini və vezaifini və Hâlık-ı kainat’ın esmasını və sıfâtını, kemal-i hakkaniyetle beyan etmişdir.

§810

İşte o İslâmiyet və şeriat, elə bir tarzda muhit və mükemmeldir və elə bir surette kainatı kendiyle birlikdə tarif edər ki onun mahiyetine dikkat eden əlbəttə anlar ki o din, bu güzel kainatı yapan zatın o kainatı kendiyle birlikdə tarif edəcək bir beyannamesidir və bir tarifesidir.

§811

Necə ki bir sarayın ustası, o saraya münasib bir tarife yapar. Özünü vasıflarıyla göstermek üçün bir tarife kaleme alır; elə də din və şeriat-ı Muhammediyede (asm) elə bir ihata, bir ulviyet, bir hakkaniyet görünür ki kainatı halk və tedbir edenin kaleminden çıktığını gösterir. Və o kainatı güzelce tanzim eden kim isə bu dini güzelce tanzim eden yenə odur. Bəli, o nizam-ı ekmel, əlbəttə bu nazm-ı ecməli istəyər.

§812

Səkkizinci Esas: İşte mezkûr sıfatlarla muttasıf və hər cihet ilə sarsılmaz qüvvətli istinad nöqtələrına dayanan Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalam, âlem-i şehadete müteveccih olaraq âlem-i gayb adına, cin və insin başları üzerine ilan edərək; istikbalde geləcək asırlar arkasında duran akvama və milletlere hitap edib elə bir nida edər ki umum cin və inse, umum yerlere, umum asırlara işittirir. Bəli işitirik!

§813

Doqquzuncu Esas: Hem elə yüksək, qüvvətli hitap edir ki bütün asırlar onu dinler. Bəli, aks-i sadâsını hər bir asır işitir.

§814

Onuncu Esas: Hem o zatın gidişatında görünür ki görür, elə haber verir. Çünki en tehlikeli vaxtlarda, kemal-i metanetle tereddütsüz, telaşsız söylür. Bazı olur təkbaşına dünyaya meydan okur.

§815

On Birinci Esas: Hem bütün qüvvəti ilə elə qüvvətli davet edib çağırır ki yarı yeri və nev-i beşerin beşte birini sesine qarşı “Lebbeyk” dedirtti سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا söylettirdi.

§816

On İkinci Esas: Hem elə bir ciddiyetle davet və elə esaslı bir surette terbiye edər ki düsturlarını asırların cephesinde və aktarın taşlarında nakşedir və dehirlerin yüzlerinde pâyidar edir.

§817

On Üçüncü Esas: Hem tebliğ ettiği ahkâmın sağlamlığına elə bir vüsuk və güvenmekle söylür və davet edir ki dünya toplansa onu bir hükmünden geri çevirip pişman edə bilməz. Buna şahit, bütün tarih-i həyatı və siyer-i seniyesidir.

§818

On Dördüncü Esas: Hem elə bir itminan ilə bir itimat ilə davet edər, tebliğ edər ki kimseden minnet almaz, heç bir müşkülata qarşı telaş etməz, tereddütsüz, kemal-i samimiyetle və safvetle və hamıdan evvel özü amel edib qəbul edərək getirdiyi ahkâmı ilan edər. Buna şahit isə herkesçe, dost və düşmanca malûm olan meşhur zühdü və istiğnası və dünyanın fâni müzeyyenatına adem-i tenezzülüdür.

§819

On Beşinci Esas: Hem getirdiyi dine hamıdan çox itaati və Hâlık’ına qarşı hamıdan çox bəndəliki və menhiyata qarşı hamıdan çox takvası, kat’iyen gösterir ki o, Sultan-ı ezel və ebed’in mübelliğidir, elçisidir və o Mabud-u Bi’l-hakk’ın en hâlis abdidir və kelâm-ı ezelînin tercümanıdır.

§820

Bu on beş adet esasların neticesi şudur ki: Mezkûr evsaf ilə muttasıf bu zat; bütün qüvvəti ilə, bütün hayatında mükerreren və mütemadiyen فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ deyər, vahdaniyeti ilan edər.

§821

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلَيْهِ وَ عَلٰى اٰلِهٖ عَدَدَ حَسَنَاتِ اُمَّتِهٖ

§822

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

§823

***

§824

Bir İkram-ı İlahî və Bir Eser-i İnayet-i Rabbaniye

§825

وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ mazmununa mâsadak olmaq emeliyle deriz: Bu risalenin telifinde, Cənabı-Haqqın bir eser-i inayetini və rahmetini zikredəcəyəm. Tâ bu risaleyi okuyanlar, ehemmiyetle baksınlar.

§826

İşte bu risalenin telifi heç kalbimde yoktu. Çünki risalet-i Ahmediyeye (asm) dair Otuz Birinci və On Doqquzuncu Sözler yazılmıştı. Birdenbire, bu risaleyi yazmak üçün mücbir bir hatıra kalbe geldi. Hem kuvve-i hâfızam, musibetler neticesi olaraq sönmüştü. Hem meşrebimde, yazdığım eserlerde, nakil suretiyle –“Kāle-Kıyle” suretiyle– gitmemişdim. Hem yanımda kütüb-ü hadîsiye və siyer kitabları yoxdur. Bununla birlikdə “Tevekkeltü alallah” deyərək başladım.

§827

Elə bir muvaffakıyet oldu ki Eski Said’in kuvve-i hâfızasından ziyade hâfızam yardım etti. Hər iki üç saatte, süratle otuz qırx sahife yazıldı. Bir tək saatte, on beş sahife yazılırdı. Ekser Buharî, Müslim, Beyhakî, Tirmizî, Şifa-i Şerif, Ebu Nuaym, Taberî kimi kitaplardan nakledilir. Halbuki bu nakilde hata olsa –hadîs olduğu üçün– günah olması lâzım geldiğinden kalbim titrirdi. Lakin anlaşıldı ki inayət var və bu risaleye ihtiyaç var. İnşâallah sahih bir surette yazılmışdır. Əgər bazı elfaz-ı hadîsiyede və ya râvilerin isminde bir yanlış bulunsa tashih edilerek müsamaha ilə bakmalarını ihvanlarımdan rica edirəm.

§828

Said Nursî

§829

Bəli, biz müsveddeyi yazıyorduk, Üstadımız da söylürdü. Yanında heç kitab yoktu heç müracaat da etmirdi. Birdenbire gayet süratli söylürdü, biz də yazıyorduk. İki üç saatte, otuz qırx, daha fazla sahife yazıyorduk. Bizim də kanaatimiz geldi ki bu muvaffakıyet, mu’cizat-ı Nebeviyenin bir kerametidir.

§830

Daimî hizmetkârı: Abdullah Çavuş

§831

Hizmetkârı və müsvedde kâtibi: Süleyman Sami

§832

Müsvedde kâtibi və âhiret kardeşi: Hâfız Hâlid

§833

Müsvedde və tebyiz kâtibi: Hâfız Tevfik

§834

***

§835

Mu’cizat-ı Ahmediye’nin Birinci Zeyli

§836

On Doqquzuncu Söz, risalet-i Ahmediyeye (asm) və zeyli, şakk-ı kamer mu’cizesine dair olduğundan makam münasibətilə buraya alınmışdır.

§837

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§838

On dörd reşehatı tazammun eden On Dördüncü Lem’a’nın

§839

Birinci Reşhası: Rabb’imizi bizə tarif eden üç böyük, küllî muarrif var.

§840

Biri: Bu kitab-ı kainattır ki bir nebze şehadetini on üç lem’a ilə Nur risalesinden On Üçüncü Ders’ten işittik.

§841

Biri: Bu kitab-ı kebirin âyet-i kübrası olan Hâtemü’l-enbiya aleyhissalâtü Vəssalamdır.

§842

Biri də Kur’an-ı Azîmüşşan’dır.

§843

Indi bu ikinci bürhan-ı nâtıkî olan Hâtemü’l-enbiya aleyhissalâtü Vəssalamı tanımalıyız, dinlemeliyiz.

§844

Bəli, o bürhanın şahs-ı manevîsine bak: Sath-ı arz bir mescid, Mekke bir mihrab, Medine bir minber… O bürhan-ı bâhir olan Peygamberimiz aleyhissalâtü Vəssalam bütün ehl-i imana imam, bütün insanlara hatip, bütün enbiyaya başçı, bütün evliyaya seyyid, bütün enbiya və evliyadan mürekkeb bir halka-i zikrin serzâkiri… Bütün enbiya hayattar kökleri, bütün evliya taravettar semereleri bir şecere-i nuraniyedir ki hər bir davasını, mu’cizatlarına istinad eden bütün enbiya və kerametlerine itimat eden bütün evliya tasdik edib imza edirlər.

§845

Çünki o لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ deyər, dava edər. Bütün sağ və sol, yani mazi və müstakbel taraflarında saf tutan o nurani zâkirler eyni kelimeyi tekrar edərək, icma edərək manen ‌صَدَقْتَ وَ بِالْحَقِّ نَطَقْتَ‌ deyərlər. Hangi vehmin haddi var ki belə hesapsız imzalarla teyid edilen bir müddeaya barmaq karıştırsın?

§846

İkinci Reşha: O nurani bürhan-ı tevhid, necə ki iki cenahın icma və tevatürüyle teyid edilir. Elə də Tevrat və İncil kimi kütüb-ü semaviyenin (Hâşiye[11]) yüzler işaratı və irhasatın minlərlə rumuzatı və hâtiflerin meşhur beşaratı və kâhinlerin mütevatir şehadatı və şakk-ı kamer kimi minlərlə mu’cizatının delâlatı və şeriatın hakkaniyeti ilə teyid və tasdik ettikleri kimi; zatında gayet kemaldeki ahlâk-ı hamîdesi və vazifesinde nihayet hüsnündeki secaya-yı gâliyesi və kemal-i emniyeti və qüvvət-i imanını və gayet itminanını və nihayet vüsukunu gösteren fevkalâde takvası, fevkalâde bəndəliki, fevkalâde ciddiyeti, fevkalâde metaneti; davasında nihayet derecede sadık olduğunu güneş kimi aşikâre gösterir.

§847

Üçüncü Reşha: Əgər istersen gel, asr-ı saadete, Ceziretü’l-Arab’a gideriz. Hayalen olsun onu vazife başında görüb ziyaret ederiz. İşte bak, hüsn-ü sîret və cemal-i surət ilə mümtaz bir zatı görürük ki elinde mu’ciz-nüma bir kitab, lisanında həqiqətlər-aşina bir hitap, bütün mənî-Âdem’e, bəlkə cin və inse və meleğe, bəlkə bütün mövcudata qarşı bir hutbe-i ezeliyeyi tebliğ edir. Sırr-ı yaradılış-i âlem olan muamma-i acibanesini hall və şerh edib və sırr-ı kainat olan tılsım-ı muğlakını fetih və keşfederek bütün mövcudattan sorulan, bütün ukûlü hayret içinde meşgul eden üç müşkül və müthiş sual-i azîm olan “Necisin? Haradan gelirsən? Haraya gidirsən?” suallerine mukni, makbul cavab verir.

§848

Dördüncü Reşha: Bak! Elə bir ziya-yı həqiqət neşreder ki əgər onun o nurani daire-i həqiqət-i irşadından hariç bir surette kainata baksan əlbəttə kainatın şeklini bir matemhane-i umumî hükmünde və mevcudatı birbirine ecnebi, bəlkə düşman və camidatı dehşetli cenazeler və bütün zevi’l-hayatı zeval və firakın sillesiyle ağlayan yetimler hükmünde görürsün.

§849

Indi bak, onun neşretdiyi nur ilə o matemhane-i umumî, şevk u cezbe içinde bir zikirhaneye inkılab etti. O ecnebi, düşman mevcudat, birer dost və qardaş şekline girdi. O camidat-ı meyyite-i sâmite; birer munis memur, birer musahhar hizmetkâr vaziyetini aldı və o ağlayıcı və şekva edici kimsesiz yetimler, birer tesbih içinde zâkir və ya vazife paydosundan şâkir suretine girdi.

§850

Beşinci Reşha: Hem o nur ilə kainattaki harekât, tenevvüat, tebeddülat, tagayyürat; manasızlıktan və abesiyetten və tesadüf oyuncaklığından çıxıb birer mektubat-ı Rabbaniye, birer sahife-i âyât-ı tekviniye, birer meraya-yı esma-i İlahiye və âlem də bir kitab-ı hikmet-i Samedaniye mertebesine çıktılar.

§851

Hem insanı bütün hayvanatın mâdûnuna düşüren hədsiz zaaf və aczi, möhtaclıq u ehtiyacatı və bütün hayvanlardan daha bedbaht eden, vasıta-i nakl-i hüzün və elem və gam olan aklı, o nur ilə nurlandığı vaxt, insan bütün hayvanat, bütün mahlukat üstüne çıkar. O nurlanmış acizlik, möhtaclıq, ağıl ilə niyaz ilə nâzenin bir sultan və fîzar ilə nazdar bir halife-i zemin olur.

§852

Demək, o nur olmazsa kainat da insan da hattâ hər şey də hiçe iner. Bəli, əlbəttə belə bedî’ bir kainatta, belə bir zat lâzımdır. Yoxsa kainat və eflâk olmamalıdır.

§853

Altıncı Reşha: İşte o zat, bir saadet-i ebediyenin muhbiri, müjdecisi və rahmet-i bînihayenin kâşifi və ilancısı və saltanat-ı rububiyetin mehasininin dellâlı, seyircisi və künuz-u esma-i İlahiyenin keşşafı, göstericisi olduğundan; belə baksan –yani bəndəliki cihetiyle– onu bir misal-i muhabbet, bir timsal-i rəhmət, bir şeref-i insaniyet, en nurani bir semere-i şecere-i yaradılış görəcəksən. Belə baksan –yani risaleti cihetiyle– bir bürhan-ı Hak, bir sirac-ı həqiqət, bir şems-i hidayet, bir vesile-i saadet görürsün.

§854

İşte bak, necə berk-i hâtıf kimi onun nuru, şarktan garbı tuttu və nısf-ı arz və hums-u beşer, onun hədiyyə-i hidayetini qəbul edib hırz-ı can etti. Bizim nəfs və şeytanımıza ne olur ki belə bir zatın bütün davalarının esası olan لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ı, bütün meratibiyle birlikdə qəbul etmesin?

§855

Yeddinci Reşha: İşte bak, bu cezire-i vâsiada vahşi və âdetlerine mutaassıp və inatçı muhtelif akvamı, ne çabuk âdât və ahlâk-ı seyyie-i vahşiyanelerini def’aten kal’ u ref’ edərək bütün ahlâk-ı hasene ilə teçhiz edib bütün âleme muallim və medeni ümeme üstad eyledi. Bak! Deyil zahirî bir tasallut, bəlkə akılları, ruhları, kalpleri, nefisleri fetih və teshir edir. Mahbub-u kulûb, muallim-i ukûl, mürebbi-i nüfus, sultan-ı ervah oldu.

§856

Səkkizinci Reşha: Bilirsən ki sigara kimi kiçik bir âdeti, kiçik bir kavimde böyük bir hâkim, böyük bir himmetle ancaq daimî kaldırabilir. Halbuki bak bu zat, böyük və çox âdetleri hem inatçı, mutaassıp böyük kavimlerden, zahirî kiçik bir kuvvetle, kiçik bir himmetle, az bir zamanda ref’edib yerlerine elə secaya-yı âliyeyi ki dem və damarlarına karışmış derecede sabit olaraq vaz’ və tesbit eylir. Bunun kimi daha çoxlu hârika icraatı yapır.

§857

İşte bu asr-ı saadeti görmeyenlere Ceziretü’l-Arab’ı gözlerine sokuruq. Gəl yüzer feylesofu alsınlar, oraya gitsinler, yüz sene çalışsınlar. O zatın, o zamana nisbeten bir senede yaptığının yüzden birisini əcəba yapabilirler mi?

§858

Doqquzuncu Reşha: Hem bilirsən, kiçik bir adam, kiçik bir haysiyetle, kiçik bir cemaatte, kiçik bir meselede, münazaralı bir davada hicabsız, pervasız; kiçik lakin hacalet-âver bir yalanı, düşmanları yanında hilesini hissettirmeyəcək derecede teessür və telaş göstermeden söyleyemez. Indi bak bu zata; çox böyük bir vazifede, çox böyük bir vazifedar, çox böyük bir haysiyetle, çox böyük emniyete möhtac bir halde, çox böyük bir cemaatte, çox böyük husumet qarşısında, çox böyük meselelerde, çox böyük davada, çox böyük bir serbestiyetle, bilâ-perva, bilâ-tereddüt, bilâ-hicab, telaşsız, samimi bir safvetle, böyük bir ciddiyetle, hasımlarının damarlarına dokunduracaq şedit, ulvi bir surette söylediyi sözlerinde heç hilaf bulunabilir mi? Heç hile karışması mümkün müdür? Kellâ! اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْىٌ يُوحٰى

§859

Bəli hak aldatmaz, hakikatbîn aldanmaz. Hak olan mesleği hileden ehtiyacsızdir; hakikatbîn gözüne hayalin ne haddi var ki həqiqət görünsün, aldatsın?

§860

Onuncu Reşha: İşte bak, ne qədər merak-âver, ne qədər cazibedar, ne qədər lüzumlu, ne qədər dehşetli həqiqətləri gösterir və mesaili ispat edər.

§861

Bilirsən ki en ziyade insanı tahrik eden meraktır. Hattâ əgər sənə denilse: “Yarı ömrünü, yarı malını versen; Kamer’den və Müşteri’den biri gəlir, Kamer’de və Müşteri’de ne var ne yox, ahvalini sənə haber verəcək. Hem doğru olaraq sənin istikbalini və başına ne geleceğini doğru olaraq haber verəcək.” Merakın varsa verəcəksən.

§862

Halbuki bu zat, elə bir Sultan’ın ahbarını söylür ki memleketinde kamer bir sinek kimi bir pervane etrafında döner. O arz olan o pervane isə bir lamba etrafında pervaz edər və o güneş olan lamba isə o Sultan’ın minlərlə menzillerinden bir misafirhanesinde minlərlə misbahlar içinde bir lambasıdır.

§863

Hem elə acayip bir âlemden həqiqi olaraq bahsedir və elə bir inkılabdan haber verir ki minlərlə küre-i arz bomba olsa patlasalar o qədər acib olmaz. Bak, onun lisanında اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ۞ اِذَا السَّمَٓاءُ انْفَطَرَتْ ۞ اَلْقَارِعَةُ kimi sureleri işit.

§864

Hem elə bir istikbalden doğru olaraq haber verir ki, bu dünyevî istikbal, ona nisbeten bir katre serap hükmündedir. Hem elə bir saadetten çox ciddi olaraq haber verir ki bütün saadet-i dünyeviye, ona nisbeten bir berk-i zâilin bir şems-i sermede nisbeti gibidir.

§865

On Birinci Reşha: Belə acib və muamma-âlûd bu kainatın perde-i zahiriyesi altında əlbəttə və əlbəttə belə acayip bizi beklir. Belə acayibi haber verəcək, belə hârika və fevkalâde mu’ciz-nüma bir zat lâzımdır. Hem bu zatın gidişatından görünür ki: O, görmüş və görür və gördüyünü söylür. Hem bizi nimetleriyle perverde eden bu semavat və arzın İlahı bizdən ne istəyir, marziyatı nedir, çox sağlam olaraq bizə ders verir.

§866

Hem bunlar kimi daha çoxlu merak-âver, lüzumlu həqiqətləri ders veren bu zata qarşı hər şeyi buraxıb ona koşmak, onu dinlemek lâzım gelirken; ekser insanlara ne olmuş ki sağır olub kör olmuşlar, bəlkə divane olmuşlar ki bu hakkı görmürlər, bu həqiqəti işitmirlər, anlamırlar?

§867

On İkinci Reşha: İşte bu zat, bu mevcudat Hâlık’ının vahdaniyetine hakkaniyeti derecesinde hak bir bürhan-ı nâtık, bir delil-i sadık olduğu kimi; haşrin və saadet-i ebediyenin də bir bürhan-ı kātı’ı, bir delil-i sâtııdır. Bəlkə necə ki o zat, hidayetiyle saadet-i ebediyenin sebeb-i husulü və vesile-i vusulüdür. Elə də duasıyla, niyazıyla o saadetin sebeb-i vücudu və vesile-i icadıdır. Haşir meselesinde geçen bu sırrı, makam münasibətilə tekrar ederiz:

§868

İşte bak, o zat elə bir salât-ı kübrada dua edir ki güya bu cezire, bəlkə arz, onun azametli namazıyla namaz kılar, niyaz edər. Bak hem elə bir cemaat-i uzmada niyaz edir ki güya mənî-Âdem’in zaman-ı Âdem’den asrımıza, kıyamete qədər bütün nurani kâmil insanlar, ona ittiba ilə iktida edib duasına âmin dirlər.

§869

Hem bak, elə bir hâcet-i âmme üçün dua edir ki deyil ehl-i arz, bəlkə ehl-i semavat, bəlkə bütün mövcudat, niyazına: “Evet, yâ Rabbenâ ver, biz də istirik.” deyip iştirak edirlər. Hem elə fakirane, elə hazînane, elə mahbubane, elə müştakane, elə tazarrukârane niyaz edir ki bütün kainatı ağlattırır, duasına iştirak ettirir.

§870

Bak, hem elə bir maksat, elə bir gaye üçün dua edir ki insanı və âlemi, bəlkə bütün mahlukatı esfel-i safilînden, sukuttan, kıymetsizlikten, faydasızlıktan a’lâ-yı illiyyîne yani kıymete, bekaya, ulvi vazifeye çıkarır.

§871

Bak, hem elə yüksək bir fîzar-ı istimdadkârane və elə tatlı bir niyaz-ı istirhamkârane ilə istəyir, yalvarır ki güya bütün mövcudata və semavata və arşa işittirip vecde getirip duasına “Âmin Allahümme âmin” dedirtir.

§872

Bak, hem elə Semî’, Kerîm bir Kadîr’den, elə Basîr, Rahîm bir Alîm’den hâcetini istəyir ki bilmüşahede en hafî bir canlıın en hafî bir hâcetini, bir niyazını görür, işitir, qəbul edər, mərhəmət edər. Çünki istediğini –velev hal dili ilə olsun– verir və elə bir suret-i hakîmane, basîrane, rahîmanede verir ki şübhə bırakmaz bu terbiye və tedbir elə bir Semî’ və Basîr və elə bir Kerîm və Rahîm’e hastır.

§873

On Üçüncü Reşha: Əcəba bütün efazıl-ı mənî-Âdem’i arkasına alıb arz üstünde durup arş-ı a’zama müteveccihen el kaldırıp dua eden bu şeref-i nev-i insan və ferîd-i kevn ü zaman və bihakkın fahr-i kainat ne istəyir? Bak dinlə:

§874

Saadet-i ebediye istəyir, beka istəyir, lika istəyir, cənnət istəyir. Hem meraya-yı mevcudatta ahkâmını və cemallerini gösteren bütün esma-i kudsiye-i İlahiye ilə birlikdə istəyir.

§875

Hattâ əgər rəhmət, inayət, hikmət, adalet kimi hesapsız o matlubun esbab-ı mûcibesi olmasa idi, bu zatın tək duası, baharımızın icadı qədər kudretine hafif gelen bu cennetin binasına sebebiyet verecekti. Bəli, necə ki onun risaleti bu dâr-ı imtihanın açılmasına sebebiyet verdi. Elə də onun bəndəliki də o biri dârın açılmasına sebeptir.

§876

Əcəba ehl-i ağıl və tahkike لَيْسَ فِى الْاِمْكَانِ اَبْدَعُ مِمَّا كَانَ dediren bu meşhud nizam-nizam-intizam-ı faik, bu rəhmət içinde kusursuz hüsn-ü sanat və misilsiz cemal-i rububiyet; heç belə bir çirkinliği, belə bir merhametsizliği, belə bir nizam-nizam-intizamsızlığı qəbul edər mi ki en cüz’î, en ehemmiyetsiz arzuları, sesleri ehemmiyetle işitip îfa etsin; en ehemmiyetli, en lüzumlu arzuları ehemmiyetsiz görüb işitmesin, anlamasın, yapmasın? Hâşâ və kellâ, yüz min defa hâşâ! Belə bir cemal, belə bir çirkinliği qəbul etməz, çirkin olmaz.

§877

Yahu ey hayalî arkadaşım! Şimdilik kâfidir, geri gitmeliyiz. Yoxsa yüz sene bu zamanda, bu cezirede kalsak yenə o zatın garaib-i icraatını və acayib-i vezaifini, yüzden birisine tamamen ihata edib temaşasında doyamayız.

§878

Indi gel, üstünde döneceğimiz hər asra birer birer bakacağız. Bak, necə hər asır, o Şems-i Hidayet’ten aldıkları feyiz ilə çiçək açmışlar. Ebu Hanife, Şafiî, Bayezid-i Bistamî, Şah-ı Geylanî, Şah-ı Nakşibend, İmam-ı Gazalî, İmam-ı Rabbanî kimi milyonlar münevver meyvələr verir.

§879

Meşhudatımızın tafsilatını başqa vakte ta’lik edib o mu’ciz-nüma və hidayet-edaya bir kısım kat’î mu’cizatına işarə eden bir salavat getirmeliyiz:

§880

عَلٰى مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْفُرْقَانُ الْحَكٖيمُ مِنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ مِنَ الْعَرْشِ الْعَظٖيمِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ اَلْفُ اَلْفِ سَلَامٍ بِعَدَدِ حَسَنَاتِ اُمَّتِهٖ عَلٰى مَنْ بَشَّرَ بِرِسَالَتِهِ التَّوْرٰيةُ وَ الْاِنْجٖيلُ وَ الزَّبُورُ ٠ وَ بَشَّرَ بِنُبُوَّتِهِ الْاِرْهَاصَاتُ وَ هَوَاتِفُ الْجِنِّ وَ اَوْلِيَاءُ الْاِنْسِ وَ كَوَاهِنُ الْبَشَرِ ٠ وَ انْشَقَّ بِاِشَارَتِهِ الْقَمَرُ ٠ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَلَامٍ بِعَدَدِ اَنْفَاسِ اُمَّتِهٖ ٠ عَلٰى مَنْ جَائَتْ لِدَعْوَتِهِ الشَّجَرُ وَ نَزَلَ سُرْعَةً بِدُعَائِهِ الْمَطَرُ وَ اَظَلَّتْهُ الْغَمَامَةُ مِنَ الْحَرِّ ٠ وَ شَبَعَ مِنْ صَاعٍ مِنْ طَعَامِهٖ مِأٰتٌ مِنَ الْبَشَرِ وَ نَبَعَ الْمَاءُ مِنْ بَيْنِ اَصَابِعِهٖ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كَالْكَوْثَرِ وَ اَنْطَقَ اللّٰهُ لَهُ الضَّبَّ وَ الظَّبْىَ وَ الْجِذْعَ وَ الذِّرَاعَ وَ الْجَمَلَ وَ الْجَبَلَ وَ الْحَجَرَ وَ الْمَدَرَ صَاحِبِ الْمِعْرَاجِ وَ مَازَاغَ الْبَصَرُ ٠ سَيِّدِنَا وَ شَفٖيعِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَلَامٍ بِعَدَدِ كُلِّ الْحُرُوفِ الْمُتَشَكِّلَةِ فِى الْكَلِمَاتِ الْمُتَمَثِّلَةِ بِاِذْنِ الرَّحْمٰنِ فٖى مَرَايَا تَمَوُّجَاتِ الْهَوَاءِ عِنْدَ قِرَائَةِ كُلِّ كَلِمَةٍ مِنَ الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ قَارِءٍ مِنْ اَوَّلِ النُّزُولِ اِلٰى اٰخِرِ الزَّمَانِ وَ اغْفِرْلَنَا وَ ارْحَمْنَا يَا اِلٰهَنَا بِكُلِّ صَلَاةٍ مِنْهَا اٰمٖينَ

§881

Şuâat-ı Marifeti’n-Nebi namındaki Türkçe bir risalede və On Doqquzuncu Məktub’ta və bu Söz’de icmalen işarə ettiğimiz delail-i nübüvvet-i Ahmediyeyi (asm) beyan etmişim. Hem onda Kur’an-ı Hakîm’in vücuh-u i’cazı icmalen zikredilmiş. Yenə “Lemaat” namında Türkçe bir risalede və Iyirmi Beşinci Söz’de Kur’an’ın qırx vecihle mu’cize olduğunu icmalen beyan və qırx vücuh-u i’cazına işarə etmişim. O qırx vecihte, yalnız nazımda olan belâgatı “İşaratü’l-İ’caz” namındaki bir tefsir-i Arabîde qırx sahife içinde yazmışım. Əgər ehtiyacın varsa bu üç kitaba müracaat edebilirsin.

§882

On Dördüncü Reşha: Mahzen-i mu’cizat və mu’cize-i kübra olan Kur’an-ı Hakîm; nübüvvet-i Ahmediye ilə vahdaniyet-i İlahiyeyi o derece kat’î ispat edir ki başqa bürhana hâcet bırakmır. Biz də onun tarifine və medar-ı tenkit olmuş bir iki lem’a-i i’cazına işarə ederiz.

§883

İşte Rabb’imizi bizə tarif eden Kur’an-ı Hakîm; bu kitab-ı kebir-i kainatın bir tercüme-i ezeliyesi.

§884

Bu sahaif-i arz və semada müstetir künuz-u esma-i İlahiyenin keşşafı.

§885

Bu sutûr-u hâdisatın altında muzmer həqiqətlərin miftahı.

§886

Bu âlem-i şehadet perdesi arkasındaki âlem-i gayb cihetinden gelen iltifatat-ı Rahmaniye və hitabat-ı ezeliyenin hazinesi.

§887

Bu âlem-i maneviye-i İslâmiyenin güneşi, teməli, hendesesi.

§888

Avâlim-i uhreviyenin haritası.

§889

Zat və sıfât və şuun-u İlahiyenin kavl-i şârihi, tefsir-i vâzıhı, bürhan-ı nâtıkı, tercüman-ı sâtıı.

§890

Bu âlem-i insaniyetin mürebbisi, hikmet-i həqiqisi, mürşid və hâdîsi.

§891

Hem bir kitab-ı hikmət və şeriat hem bir kitab-ı dua və bəndəlik hem bir kitab-ı emir və davet hem bir kitab-ı zikir və marifet kimi; beşerin bütün hâcat-ı maneviyesine qarşı birer kitab və bütün muhtelif ehl-i mesalik və meşarib olan evliya və sıddıkînin, asfiya və muhakkikînin hər birinin meşreplerine lâyık birer risale ibraz eden bir “Kütüphane-i Mukaddese”dir.

§892

Sebeb-i kusur tevehhüm edilen tekraratındaki lem’a-i i’caza bak ki Kur’an, hem bir kitab-ı zikir hem bir kitab-ı dua hem bir kitab-ı davet olduğundan içinde tekrar müstahsendir, bəlkə elzem və eblağdır. Ehl-i kusurun zannı kimi deyil. Çünki zikrin şe’ni, tekrar ilə tenvirdir; duanın şe’ni, terdad ilə takrirdir; emir və davetin şe’ni, tekrar ilə tekiddir.

§893

Hem hər kəs hər vaxt bütün Kur’an’ı okumaya muktedir ola bilməz. Lakin bir sureye galiben muktedir olur. Onun üçün en mühim makasıd-ı Kur’aniye ekser uzun surelerde derc edilerek hər bir surə bir kiçik Kur’an hükmüne geçmiş. Demək, heç kimseyi mahrum etməmək üçün tevhid və haşir və Kıssa-i Musa kimi bazı maksatlar tekrar edilmiş.

§894

Hem cismanî ihtiyaç kimi manevî hâcat də muhteliftir. Bazısına insan hər nefes möhtac olur; cisme hava, ruha Hû kimi. Bazısına hər saat, Bismillah kimi və hâkeza… Demək tekrar-ı ayə, tekerrür-ü ihtiyaçtan ileri gelmiş. O ehtiyaca işarə edərək və uyandırıp teşvik etmək hem iştiyakı və iştihayı tahrik etmək üçün tekrar edər.

§895

Hem Kur’an müessistir. Bir din-i mübinin esasatıdır və bu âlem-i İslâmiyet’in temelleridir və hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeyi değiştirip muhtelif tabakatın mükerrer suallerine cevaptır. Müessise tesbit etmək üçün tekrar lâzımdır. Tekid üçün terdad lâzımdır. Teyid üçün takrir, tahkik, tekrir lâzımdır.

§896

Hem elə mesail-i azîme və həqiqətlər-i dakikadan bahsedir ki umumun kalplerinde yerleştirmek üçün çox defa muhtelif suretlerde tekrar lâzımdır. Bununla birlikdə sureten tekrardır. Lakin manen hər bir ayənin çox manaları, çox faydaları, çox vücuh və tabakatı vardır. Hər bir makamda ayrı bir mana və fayda və maksatlar üçün zikredilir.

§897

Hem Kur’an’ın mesail-i kevniyenin bazısında ibham və icmali isə irşadî bir lem’a-i i’cazdır. Ehl-i ilhadın tevehhüm ettikleri kimi medar-ı tenkit ola bilməz və sebeb-i kusur deyildir.

§898

Əgər desen: Əcəba nədən Kur’an-ı Hakîm, felsefenin mevcudattan bahsetdiyi kimi etmir? Bazı mesaili mücmel bırakır, bazısını nazar-ı umumîyi okşayacaq, hiss-i âmmeyi rencide etmeyəcək, fikr-i avamı taciz edib yormayacaq bir suret-i basitane-i zahiranede söylür.

§899

Cevaben deriz ki: Felsefe, həqiqətin yolunu şaşırmış, onun üçün. Hem geçmiş derslerden və Sözlerden əlbəttə anlamışsın ki Kur’an-ı Hakîm, bu kainattan bahsedir; tâ zat və sıfât və esma-i İlahiyeyi bildirsin. Yani bu kitab-ı kainatın maânîsini anlattırıp tâ Hâlık’ını tanıttırsın. Demək, mevcudata özləri üçün deyil bəlkə mûcidleri üçün bakır. Hem umuma hitap edir. İlm-i hikmət isə mevcudata mevcudat üçün bakır. Hem hususan ehl-i fenne hitap edir.

§900

Elə isə madam ki Kur’an-ı Hakîm, mevcudatı delil yapır, bürhan yapır. Delil zahir olmaq, nazar-ı umuma çabuk anlaşılmak gerektir. Hem madam ki Kur’an-ı Mürşid, bütün tabakat-ı beşere hitap edər. Kesretli tabaka isə tabaka-i avamdır. Əlbəttə irşad istəyər ki lüzumsuz şeyleri ibham ilə icmal etsin və dakik şeyleri təmsil ilə takrib etsin və mağlatalara düşürmemek üçün zahirî nazarlarında bedihî olan şeyleri, lüzumsuz bəlkə zərərli bir surette tağyir etmemektir.

§901

Mesela, güneşe deyər: “Döner bir siracdır, bir lambadır.” Çünki güneşten, güneş üçün mahiyeti üçün bahsetmir. Bəlkə bir nevi nizam-nizam-intizamın zembereği və nizamın merkezi olduğundan, nizam-nizam-intizam və nizam isə Sâni’in âyenə-i marifeti olduğundan bahsedir. Bəli, deyər: وَ الشَّمْسُ تَجْرٖى “Güneş döner.” Bu döner tabiriyle; kış, yaz, gece, gündüzün deveranındaki muntazam tasarrufat-ı qüdrəti ihtar ilə azamet-i Sâni’i ifham edər. İşte bu dönmek həqiqəti ne olursa olsun, maksud olan və hem mensuc hem meşhud olan nizam-nizam-intizama təsir etməz.

§902

Hem deyər: وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا Bu sirac tabiriyle, âlemi bir kasır surətində, içinde olan eşya isə insana və canlıa ihzar edilmiş müzeyyenat və mat’umat və levazımat olduğunu və güneş də musahhar bir mumdar olduğunu ihtar ilə rəhmət və ihsan-ı Hâlık’ı ifham edər.

§903

Indi bak, bu sersem və geveze felsefe ne deyər? Bak, dir ki:

§904

“Güneş, bir kitle-i azîme-i mayia-i nâriyedir. Ondan fırlamış olan seyyaratı etrafında döndürüp cesameti bu qədər, mahiyeti böyledir şöyledir.” Mûhiş bir dehşetten, müthiş bir hayretten başqa ruha bir kemal-i ilmî vermir, bahs-i Kur’an kimi etmir. Buna kıyasen bâtınen kof, zahiren mutantan felsefî meselelerin ne kıymette olduğunu anlarsın. Onun şaşaa-i surîsine aldanıp Kur’an’ın gayet mu’ciz-nüma beyanına qarşı hürmetsizlik etme!

§905

İhtar: Arabî Risaletü’n-Nur’da On Dördüncü Reşha’nın altı katresi var. Bâhusus Dördüncü Katre’nin altı nüktesi var. Kur’an-ı Hakîm’in qırx qədər enva-ı i’cazından on beşini beyan edər. Ona iktifaen burada ihtisar ettik. İstersen ona müracaat et, bir hazine-i mu’cizat bulursun.

§906

اَللّٰهُمَّ اجْعَلِ الْقُرْاٰنَ شِفَاءً لَنَا مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ مُونِسًا لَنَا فٖى حَيَاتِنَا وَ بَعْدَ مَمَاتِنَا وَ فِى الدُّنْيَا قَرٖينًا وَ فِى الْقَبْرِ مُونِسًا وَ فِى الْقِيَامَةِ شَفٖيعًا وَ عَلَى الصِّرَاطِ نُورًا وَ مِنَ النَّارِ سِتْرًا وَ حِجَابًا وَ فِى الْجَنَّةِ رَفٖيقًا وَ اِلَى الْخَيْرَاتِ كُلِّهَا دَلٖيلًا وَ اِمَامًا بِفَضْلِكَ وَ جُودِكَ وَ كَرَمِكَ وَ رَحْمَتِكَ يَا اَكْرَمَ الْاَكْرَمٖينَ وَ يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمٖينَ اٰمٖينَ

§907

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّمْ عَلٰى مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْفُرْقَانُ الْحَكٖيمُ وَ عَلٰى اٰلِهٖ وَ صَحْبِهٖ اَجْمَعٖينَ اٰمٖينَ اٰمٖينَ

§908

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§909

Said Nursî

§910

***

§911

Şakk-ı Kamer Mu’cizesine Dairdir

§912

On Doqquzuncu və Otuz Birinci Sözlerin Zeyli

§913

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§914

اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ۞ وَاِنْ يَرَوْا اٰيَةً يُعْرِضُوا وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ

§915

Kamer kimi parlak bir mu’cize-i Ahmediye (asm) olan inşikak-ı kameri, evham-ı fâside ilə inhisafa uğratmak isteyen feylesoflar və onların muhakemesiz mukallidleri dirlər ki: “Eğer inşikak-ı kamer vuku bulsa idi umum âleme malûm olurdu. Bütün tarih-i beşerin nakletmesi lâzım gelirdi.”

§916

Cavab: İnşikak-ı kamer; dava-yı nübüvvete delil olmaq üçün o davayı işiten və inkâr eden hazır bir cemaate, gecede, vakt-i gaflette âni olaraq gösterildiğinden hem ihtilaf-ı metali’ və sis və bulut kimi rü’yete mani esbabın vücudu ilə birlikdə, o zamanda medeniyet taammüm etmediğinden və hususi kaldığından və tarassudat-ı semaviye çox az olduğundan bütün etraf-ı âlemde görülmek, umum tarihlere geçmek, əlbəttə lâzım deyildir.

§917

Şakk-ı kamer yüzünden bu evham bulutlarını dağıtacaq çox noktalardan şimdilik beş noktayı dinlə:

§918

Birinci Nöqtə: O zaman, o zemindeki küffarın gayet şedit derecede inatları tarihen malûm və meşhur olduğu halde, Kur’an-ı Hakîm’in وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ demesiyle bu vak’ayı umum âleme ihbar ettiği halde, Kur’an’ı inkâr eden o küffardan heç bir kimse bu ayənin tekzibine, yani ihbar ettiği bu vakıanın inkârına ağız açmamışlar. Əgər o zamanda o hâdise o küffarca kat’î və vaki bir hâdise olmasa idi, bu sözü serrişte edərək gayet dehşetli bir tekzibe və Peygamber’in iptal-i davasına hücum göstereceklerdi.

§919

Halbuki bu vak’aya dair siyer və tarih, o vak’a ilə münasebettar küffarın adem-i vukuuna dair heç bir şeyini nakletmemişlerdir. Yalnız وَ يَقُولُوا سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ âyetinin beyan ettiği kimi tarihçe menkul olan şudur ki: O hâdiseyi gören küffar “Sihirdir.” demişler və “Bize sihir gösterdi. Əgər sair taraflardaki kervan və kafileler görmüşlerse hakikattir. Yoxsa bizə sihir etmiş.” demişler. Sonra sabahleyin Yemen və başqa taraflardan gelen kafileler ihbar ettiler ki: “Belə bir hâdiseyi gördük.” Sonra küffar, Fahr-i Âlem (asm) hakkında –hâşâ– “Yetim-i Ebu Talib’in sihri, semaya da təsir etti.” dediler.

§920

İkinci Nöqtə: Sa’d-ı Taftazanî kimi eâzım-ı muhakkikînin ekseri demişler ki: İnşikak-ı kamer; barmaqlarından su akması umum bir orduya su içirmesi, camide hutbe okurken dayandığı kuru direğin müfarakat-ı Ahmediyeden (asm) ağlaması umum cemaatin işitmesi kimi mütevatirdir. Yani elə tabakadan tabakaya bir cemaat-i kesîre nakletmişdir ki kizbe ittifakları muhaldir. Hâle kimi meşhur bir kuyruklu yıldızın min sene evvel çıkması kimi mütevatirdir. Görmediyimiz Serendip Adası’nın vücudu kimi tevatürle vücudu kat’îdir, demişler. İşte belə gayet kat’î və şuhudî mesailde teşkikat-ı vehmiye etmək, akılsızlıktır. Yalnız muhal olmamaq kâfidir. Halbuki şakk-ı kamer, bir volkanla inşikak eden bir dağ kimi mümkündür.

§921

Üçüncü Nöqtə: Mu’cize dava-yı nübüvvetin ispatı üçün münkirleri ikna etmək içindir, icbar etmək üçün deyildir. Elə isə dava-yı nübüvveti işitenler üçün ikna edəcək bir derecede mu’cize göstermek lâzımdır. Sair taraflara göstermek veyahut icbar derecesinde bir bedahetle izhar etmək, Hakîm-i Zülcelal’in hikmetine münafî olduğu kimi sırr-ı teklife də muhaliftir. Çünki “Akla kapı açmak, ihtiyarı elinden almamak” sırr-ı teklif iktiza edir.

§922

Əgər Fâtır-ı Hakîm, inşikak-ı kameri, feylesofların hevesatına göre bütün âleme göstermek üçün bir iki saat elə bıraksa idi və beşerin umum tarihlerine geçse idi, o vaxt sair hâdisat-ı semaviye kimi ya dava-yı nübüvvete delil olmazdı və risalet-i Ahmediyeye (asm) hususiyeti kalmazdı veyahut bedahet derecesinde elə bir mu’cize olacaktı ki aklı icbar edəcək, ağlın ihtiyarını elinden alacaq, istəyər istəməz nübüvveti tasdik edəcək. Ebucehil kimi kömür ruhlu, Ebubekir-i Sıddık kimi elmas ruhlu adamlar bir seviyede kalıp sırr-ı teklif zayi olacaktı.

§923

İşte bu sır içindir ki hem âni hem gece hem vakt-i gaflet hem ihtilaf-ı metali’ və sis və bulut kimi sair mevanii perde edərək umum âleme gösterilmedi veyahut tarihlere geçirilmedi.

§924

Dördüncü Nöqtə: Bu hâdise, gece vaxtı hər kəs gaflette iken âni bir surette vuku bulduğundan etraf-ı âlemde əlbəttə görülmeyəcək. Bazı efrada görünse də gözüne inanmayacaq. İnandırsa da əlbəttə belə mühim bir hâdise, haber-i vâhid ilə tarihlere bâki bir sermaye olmayacaq.

§925

Bazı kitaplarda “Kamer iki parça olduktan sonra yere inmiş.” ilâvesi isə ehl-i tahkik reddetmişler. “Şu mu’cize-i bâhireyi kıymetten düşürmek niyetiyle, bəlkə bir münafık ilhak etmiş.” demişler.

§926

Hem mesela o vaxt, cehalet sisiyle muhat İngiltere, İspanya’da yeni gurûb; Amerika’da gündüz; Çin’de, Japonya’da sabah olduğu kimi başqa yerlerde başqa esbab-ı maniaya binaen əlbəttə görülmeyəcək. Indi bu akılsız muterize bak, dir ki: “İngiltere, Çin, Japon, Amerika kimi akvamın tarihleri bundan bahsetmir. Elə isə vuku bulmamış.” Min nefrin onun kimi Avrupa kâselislerinin başına!

§927

Beşinci Nöqtə: İnşikak-ı kamer, öz özünə bazı esbaba binaen vuku bulmuş, tesadüfî, tabiî bir hâdise deyil ki âdi və tabiî kanunlarına tatbik edilsin. Bəlkə şems və kamerin Hâlık-ı Hakîm’i, Resulünün risaletini tasdik və davasını tenvir üçün hârikulâde olaraq o hâdiseyi îka etmişdir. Sırr-ı irşad və sırr-ı teklif və hikmet-i risaletin iktizasıyla, hikmet-i rububiyetin istediyi insanlara ilzam-ı hüccet üçün gösterilmişdir.

§928

O sırr-ı hikmetin iktiza etmedikleri, istemedikleri və dava-yı nübüvveti henüz işitmedikleri aktar-ı zemindeki insanlara göstermemek üçün sis və bulut və ihtilaf-ı metali’ haysiyetiyle; bazı memleketin kameri daha çıkmaması və bazıların güneşleri çıkması və bir kısmının sabahı olması və bir kısmının güneşi yeni gurûb etmesi kimi o hâdiseyi görmeye mani çoxlu esbaba binaen gösterilmemiş.

§929

Əgər umum onlara də gösterilse idi, o halde ya işarə-i Ahmediyenin (asm) neticesi və mu’cize-i nübüvvet olaraq gösterilecekti; o vaxt risaleti bedahet derecesine çıkacaktı. Hər kəs tasdike mecbur olurdu, ağlın ihtiyarı kalmazdı. İman isə ağlın ihtiyarıyladır. Sırr-ı teklif zayi olurdu. Əgər sırf bir hâdise-i semaviye olaraq gösterilse idi, risalet-i Ahmediye (asm) ilə münasebeti kesilirdi və onunla hususiyeti kalmazdı.

§930

Elhasıl: Şakk-ı kamerin imkânında şübhə kalmadı, kat’î ispat edildi. Indi vukuuna delâlet eden çox bürhanlarından altısına (Hâşiye[12]) işarə ederiz. Belə ki:

§931

Ehl-i adalet olan sahabelerin vukuuna icmaı.

§932

Və ehl-i tahkik umum müfessirlerin وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ tefsirinde onun vukuuna ittifakı.

§933

Və ehl-i rivayet-i sadıka bütün muhaddisînin çoxlu senetlerle və muhtelif tarîklerle vukuunu nakletmesi.

§934

Və ehl-i keşif və ilham bütün evliya və sıddıkînin şehadeti.

§935

Və ilm-i kelâmın meslekçe birbirinden çox uzaq olan imamlarının və mütebahhir ulemanın tasdiki.

§936

Və nass-ı kat’î ilə dalalet üzerine icmaları vaki olmayan ümmet-i Muhammediyenin (asm) o vak’ayı telakki-i bi’l-qəbul etmesi, güneş kimi inşikak-ı kameri ispat edər.

§937

Elhasıl: Buraya qədər tahkik adına və hasmı ilzam hesabına idi. Bundan sonraki cümleler, həqiqət adına və iman hesabınadır. Bəli tahkik elə dedi, həqiqət isə dir ki:

§938

Sema-yı risaletin kamer-i müniri olan Hâtem-i Divan-ı Nübüvvet, necə ki mahbubiyet derecesine çıkan bəndəlikindeki velayetin keramet-i uzması və mu’cize-i kübrası olan mi’rac ilə yani bir cism-i arzı semavatta gezdirmekle semavatın sekenesine və âlem-i ulvi ehline rüçhaniyeti və mahbubiyeti gösterildi və velayetini ispat etti.

§939

Elə də arza bağlı, semaya asılı olan kameri, bir arzlının işarəiyle iki parça edərək arzın sekenesine, o arzlının risaletine elə bir mu’cize gösterildi ki Zat-ı Ahmediye (asm) kamerin açılmış iki nurani kanadı kimi risalet və velayet kimi iki nurani kanadıyla, iki ziyadar cenah ilə evc-i kemalâta uçmuş; tâ Kab-ı Kavseyn’e çıkmış hem ehl-i semavat hem ehl-i arza medar-ı fahir olmuşdur.

§940

عَلَيْهِ وَعَلٰى اٰلِهِ الصَّلَاةُ وَالتَّسْلٖيمَاتُ مِلْاَ الْاَرْضِ وَالسَّمٰوَاتِ

§941

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

§942

***

§943

Mu’cizat-ı Ahmediye (asm) Zeylinin Bir Parçasıdır

§944

Risalet-i Ahmediye (asm) delaili hakkında olub Mi’rac Risalesi’nin Üçüncü Esası’nın nihayetindeki üç mühim müşkülden birinci müşküle ait suale, muhtasar bir fihriste surətində verilen cevaptır.

§945

Sual: Bu mi’rac-ı azîm, ne üçün Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalama mahsustur?

§946

Cavab: Bu birinci müşkülünüz otuz üç adet Sözlerde tafsilen halledilmişdir. Yalnız şurada Zat-ı Ahmediye’nin (asm) kemalâtına və delail-i nübüvvetine və o mi’rac-ı a’zama en elyak o olduğuna icmalî işarəler nevinde, bir muhtasar fihriste gösteririk. Belə ki:

§947

Evvela: Tevrat, İncil, Zebur kimi kütüb-ü mukaddese çoxlu tahrifata maruz oldukları halde, bu zamanda də Hüseyin-i Cisrî kimi bir muhakkik, nübüvvet-i Ahmediyeye (asm) dair o kitaplardan yüz on dörd işarî beşaretleri çıkarıp “Risale-i Hamîdeyə”de göstermişdir.

§948

Sâniyen: Tarihçe müsbettir ki Şıkk və Satih kimi meşhur iki kâhinin, nübüvvet-i Ahmediyeden (asm) biraz evvel, nübüvvetine və Âhir Zaman Peygamberi olduğuna beyanatları kimi çox beşaretler, sahih bir surette tarihen nakledilmişdir.

§949

Sâlisen: Veladet-i Ahmediye (asm) gecesinde Kâbe’deki sanemlerin sukutu ilə Kisra-yı Faris’in saray-ı meşhuresi olan Eyvan’ı inşikak etmesi kimi irhasat denilen yüzer hârikalar tarihçe meşhurdur.

§950

Râbian: Bir orduya barmağından gelen suyu içirmesi və camide bir cemaat-i azîmenin huzurunda, kuru direğin, minberin naklinden dolayı müfarakat-ı Ahmediyeden (asm) dəvə kimi enîn edərək ağlaması وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ nassı ilə şakk-ı kamer kimi muhakkiklerin tahkikatıyla bine bâliğ olan mu’cizatıyla serfiraz olduğunu tarih və siyer gösterir.

§951

Hâmisen: Dost və düşmanın ittifakıyla ahlâk-ı hasenenin şahsında en yüksək derecede və bütün muamelatının şehadetiyle secaya-yı sâmiye, vazifesinde və tebliğatında en âlî bir derecede və din-i İslâm’daki mehasin-i ahlâkın şehadetiyle, şeriatında en âlî hisal-i hamîde en mükemmel derecede bulunduğunu ehl-i insaf və dikkat tereddüt etməz.

§952

Sâdisen: Onuncu Söz’ün İkinci İşaret’inde işarə edildiyi kimi uluhiyet, mukteza-yı hikmət olaraq tezahür istemesine mukabil, en a’zamî bir derecede Zat-ı Ahmediye (asm) dinindeki a’zamî bəndəlikle en parlak bir derecede göstermişdir.

§953

Hem Hâlık-ı âlem’in nihayet kemaldeki cemalini bir vasıta ilə mukteza-yı hikmət və həqiqət olaraq göstermek istemesine mukabil; en güzel bir surette gösterici və tarif edici, bilbedahe yenə o zattır.

§954

Hem Sâni’-i âlem’in nihayet cemalde olan kemal-i sanatı üzerine enzar-ı dikkati celbetmek, teşhir etmək istemesine mukabil; en yüksək bir sadâ ilə dellâllık eden, yenə bilmüşahede o zattır.

§955

Hem bütün âlemlerin Rabb’i, kesret tabakatında vahdaniyeti ilan etmək istemesine mukabil, en a’zamî bir derecede bütün meratib-i tevhidi ilan eden, yenə bizzarure o zattır.

§956

Hem Sahib-i âlem’in nihayet derecede âsârındaki cemalin işarəiyle, nihayətsiz hüsn-ü zatîsini və cemalinin mehasinini və hüsnünün letaifini âyinelerde mukteza-yı həqiqət və hikmət olaraq görmək və göstermek istemesine mukabil; en şaşaalı bir surette âyinedarlık eden və gösteren və sevip başkasına sevdiren, yenə bilbedahe o zattır.

§957

Hem bu saray-ı âlemin Sâni’i, gayet hârika mu’cizeler ilə və gayet qiymətli cevherler ilə dolu hazine-i gaybiyelerini izhar və teşhir istemesi və onlarla kemalâtını tarif etmək və bildirmek istemesine mukabil, en a’zamî bir surette teşhir edici, tavsif edici və tarif edici, yenə bilbedahe o zattır.

§958

Hem bu kainatın Sâni’i, bu kainatı enva-ı acayip və ziynetlerle süslendirmek surətində yapması və şüurlu mahlukatını seyir və tenezzüh və ibret və təfəkkür üçün ona idhal etmesi və mukteza-yı hikmət olaraq onlara o âsâr və sanayiin manalarını, kıymetlerini ehl-i temaşa və təfəkküre bildirmek istemesine mukabil; en a’zamî bir surette cin və inse, bəlkə ruhanîlere və melaikelere də Kur’an-ı Hakîm vasıtasıyla rehberlik eden, yenə bilbedahe o zattır.

§959

Hem bu kainatın Hâkim-i Hakîm’i, bu kainatın tahavvülatındaki maksat və gayeyi tazammun eden tılsım-ı muğlakını və mevcudatın “Nereden? Haraya? Və ne oldukları?” olan bu üç sual-i müşkülün muammasını bir elçi vasıtasıyla umum şüurlulara açtırmak istemesine mukabil, en vâzıh bir surette və en a’zamî bir derecede həqiqətlər-i Kur’aniye vasıtasıyla o tılsımı açan və o muammayı halleden, yenə bilbedahe o zattır.

§960

Hem bu âlemin Sâni’-i Zülcelal’i, bütün güzel masnuatıyla özünü şüurlu olanlara tanıttırması və qiymətli nemətlər ilə özünü onlara sevdirmesi, bizzarure onun mukabilinde şüurlu olanlara marziyatı və arzu-yu İlahiyelerini bir elçi vasıtasıyla bildirmesini istemesine mukabil, en a’lâ və ekmel bir surette, Kur’an vasıtasıyla o marziyat və arzuları beyan eden və gətirən, yenə bilbedahe o zattır.

§961

Hem Rabbü’l-âlemîn, meyvə-i âlem olan insana, âlemi içine alacaq bir vüs’at-i istidat verdiğinden və bir bəndəlik-i külliyeye müheyya ettiğinden və hissiyatça kesrete, dünyaya müptela olduğundan bir rehber vasıtasıyla, yüzlerini kesretten vahdete, fâniden bâkiye çevirmek istemesine mukabil; en a’zam bir derecede, en eblağ bir surette, Kur’an vasıtasıyla en ahsen bir tarzda rehberlik eden və risaletin vazifesini en ekmel bir tarzda îfa eden, yenə bilbedahe o zattır.

§962

İşte mevcudatın en eşrefi olan canlı və canlı içinde en eşref olan şüurlu və şüurlu içinde en eşref olan həqiqi insan və həqiqi insan içinde geçmiş vezaifi en a’zamî bir derecede, en ekmel bir surette îfa eden zat; əlbəttə bir mi’rac-ı a’zam ilə Kab-ı Kavseyn’e çıkacaq, saadet-i ebediye kapısını çalacaq, rəhmət xəzinəsii açacaq, imanın həqiqətlər-i gaybiyesini görəcək, yenə o olacaqdır.

§963

Sâbian: Bilmüşahede bu masnuatta gayet güzel tahsinat, nihayet derecede süslü tezyinat vardır. Və bilbedahe belə tahsinat və tezyinat, onların Sâni’inde gayet şiddetli bir irade-i tahsin və kasd-ı tezyin var olduğunu gösterir. Və irade-i tahsin və tezyin isə bizzarure o Sâni’de sanatına qarşı qüvvətli bir rağbet və kudsî bir muhabbet olduğunu gösterir. Və masnuat içinde en câmi’ və letaif-i sanatı birden özündə gösteren və bilen və bildiren və özünü sevdiren və başqa masnuattaki güzellikleri “Mâşâallah” deyip istihsan eden, bilbedahe o sanat-perver və sanatını çox seven Sâni’in nazarında en ziyade mahbub, o olacaqdır.

§964

İşte masnuatı yaldızlayan mezaya və mehasine və mevcudatı ışıklandıran letaif və kemalâta qarşı “Sübhanallah, Mâşâallah, Allahu ekber” deyərək semavatı çınlattıran və Kur’an’ın nağamatıyla kainatı velveleye verdiren, istihsan və takdir ilə təfəkkür və teşhir ilə zikir və tevhid ilə berr və bahri cezbeye gətirən, yenə bilmüşahede o zattır.

§965

İşte belə bir zat ki اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ sırrınca bütün ümmetinin işlediyi hasenatın bir misli, onun kefe-i mizanında bulunan və umum ümmetinin salavatı, onun manevî kemalâtına imdat veren və risaletinde gördüğü vezaifin netaicini və manevî ücretleriyle birlikdə rəhmət və muhabbet-i İlahiyenin nihayətsiz feyzine mazhar olan bir zat, əlbəttə mi’rac merdiveniyle cənnətə, Sidretü’l-münteha’ya, arşa, Kab-ı Kavseyn’e qədər getmək; ayn-ı hak, nefs-i həqiqət, mahz-ı hikmettir.

§966

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§967

Said Nursî

§968

Hâşiye: En mühim bir ceride-i İslâmiyede, umum âlem-i İslâm’a taalluk eden və gayet ehemmiyetli siyasîlerden və hayat-ı içtimaiye ilə çox alâkadar olan umum hukukçulardan 1927 senesinde Avrupa’da toplanan bir kongrede mühim ecnebi feylesoflar, şeriat-ı Muhammediyeye (asm) dair bu aşağıda yazılan Arabî fıkranın aynını öz lisanlarıyla söylemişler. O Arabî ceridenin nakletdiyi Arabî ifadeyi eynilə yazırıq və tercümesini də Arabî ifadenin altına ilâvə edirik. Nur Çeşmesi’nin âhirinde yazılan ecnebi feylesoflardan qırx üç tanesinin beyanatı, bu iki kahraman feylesofun beyanatıyla qırx beş tane şahid-i sadık olur. اَلْفَضْلُ مَا شَهِدَتْ بِهِ الْاَعْدَاءُ “Fazilet odur ki düşmanlar də onu tasdik etsin.”

§969

Arabî ceridenin beyanatı:

§970

وَقَدْ اِعْتَرَفَ حَتّٰى عُلَمَاءُ الْغَرْبِ بِسُمُوِّ مَبَادِى الْاِسْلَامِ وَصَلَاحِهَا لِلْعَالَمِ …

§971

قَالَ عَمٖيدُ كُلِّيَّةِ الْحُقُوقِ بِجَامِعَةِ فِيَنَا اَلْاُسْتَاذُ شَبُولْ فٖى مُؤْتَمَرِ الْحُقُوقِيّٖينَ الْمُنْعَقَدِ فٖى سَنَةِ (١٩٢٧) :

§972

اِنَّ الْبَشَرِيَّةَ لَتَفْتَخِرُ بِاِنْتِسَابِ رَجُلٍ كَمُحَمَّدٍ (ع ص م) اِلَيْهَا اِذْ اِنَّهُ رَغْمَ اُمِّيَّتِهٖ اِسْتَطَاعَ قَبْلَ بِضْعَةِ عَشَرَ قَرْنًا اَنْ يَاْتٖى بِتَشْرٖيعٍ سَنَكُونُ نَحْنُ الْاَوْرُوبَائِيّٖينَ اَسْعَدَ مَا نَكُونُ لَوْ وَصَلْنَا اِلٰى قِيْمَتِهٖ بَعْدَ اَلْفَىْ عَامٍ

§973

وَ قَالَ بَرْنَارْد شَوْ : لَقَدْ كَانَ دٖينُ مُحَمَّدٍ (ع ص م) مَوْضِعَ التَّقْدٖيرِ السَّامٖى دَائِمًا لِمَا يَنْطَوٖى عَلَيْهِ مِنْ حَيَوِيَّةٍ مُدْهِشَةٍ لِاَنَّهُ عَلٰى مَا يَلُوحُ لٖى هُوَ الدّٖينُ الْوَحٖيدُ الَّذٖى لَهُ مَلَكَةُ الْهَضْمِ لِاَطْوَارِ الْحَيَاةِ الْمُخْتَلِفَةِ وَالَّذٖى يَسْتَطٖيعُ لِذٰلِكَ اَنْ يَجْذِبَ اِلَيْهِ كُلَّ جَيْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ اَرٰى وَاجِبًا اَنْ يُدْعٰى مُحَمَّدٌ (ع ص م) مُنْقِذَ الْاِنْسَانِيَّةِ وَ اَعْتَقِدُ اَنَّ رَجُلًا مِثْلَهُ اِذَا تَوَلّٰى زَعَامَةَ الْعَالَمِ الْحَدٖيثِ نَجَحَ فٖى حَلِّ مُشْكِلَاتِهٖ وَاَحَلَّ فِى الْعَالَمِ السَّلَامَةَ وَالسَّعَادَةَ (يَعْنِى الْمُسَالَمَةَ وَالصُّلْحَ الْعُمُومِىَّ) وَمَا اَشَدَّ حَاجَةَ الْعَالَمِ اَلْيَوْمَ اِلَيْهَا …

§974

Tercümesinin bir hülâsası:

§975

Bəli, garp uleması və feylesofları itiraf və ikrar etmişler ki: “İslâmiyet’in kanunları, yüksək bir tarzda âlemin ıslahına kâfidir.”

§976

Hem Külliyetü’l-Hukuk Kongresi’nin cemiyetinde, bütün hukukiyyunun toplandığı o kongrede 1927 senesinde onun reisi feylesof üstad Shebol demiş ki: “Muhammed’in (asm) beşeriyete intisabıyla bütün beşeriyet mütləq iftihar edər. Çünki o zat ümmi olmasıyla birlikdə, on üç asır evvel elə bir şeriat getirmiş ki biz Avrupalılar iki min sene sonra onun kıymetine və hakikatine yetişsek en mesud en saadetli oluruz.”

§977

İkincisi veyahut Nur Çeşmesi’nin âhirine ilâvə edilenlerle qırx beşincisi olan Bernard Shaw demiş: “Din-i Muhammedî’nin (asm) en yüksək makam-ı takdire çıkmasının səbəbi, gayet acib və sağlam bir həyatı temin etmesidir. Mənə açılan budur ki o din tək, yekta, emsalsiz bir din-i ferîd olub bütün muhtelif ayrı ayrı hayatın etvarlarını və çeşitlerini hazmettirir. Yani ıslah və istihale tarzında tasfiye və terakki ettirir. Hem Muhammed’in (asm) dini elə bir dindir ki insanın ayrı ayrı bütün milletlerini özünə celbedebilir. Mən görürəm və itikad edirəm ki beşere vâcibdir ki desin: “Muhammed (asm) insaniyetin halâskârıdır. Və halâskârlık adı, ona verilmek lâzımdır.”

§978

Hem dir: “Mən itikad edirəm ki Muhammed’in misli, yani sîretinde, tarzında bir adam şimdiki yeni âleme başçı olsa hükmetse; bu yeni âlemin müşkülatını halledip bu yeni karmakarışık âlemde müsalemet-i umumiyeye və saadet-i hayatın husulüne səbəb olacaq. Bəli, bu yeni âlemin müsalemet və saadet-i hayatiyeye ne qədər şedit ehtiyacı var olduğunu hər kəs anlar.”

§979

***

§980

Âyetü’l-Kübra Risalesi’nin Risalet-i Ahmediyeden Bahseden On Altıncı Mertebesi

§981

(Makam münasibətilə buraya ilhak edilmişdir.)

§982

Sonra o dünya seyyahı, öz aklına dedi ki: Madam ki bu kainatın mevcudatıyla Mâlik’imi və Hâlık’ımı arıram. Əlbəttə hər şeyden evvel bu mevcudatın en meşhuru və a’dasının tasdikiyle də en mükemməli və en böyük kumandanı və en namdar hâkimi və sözce en yükseği və akılca en parlağı və on dörd asrı faziletiyle və Kur’an’ıyla ışıklandıran Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalamı ziyaret etmək və aradığımı ondan sormak üçün asr-ı saadete gitmeliyiz, deyərək aklıyla birlikdə o asra girdi. Gördü ki:

§983

O asır, hakikaten o zat ilə bir saadet-i beşeriye asrı olmuş. Çünki en bedevî və en ümmi bir kavmi, getirdiyi nur vasıtasıyla, qısa bir zamanda dünyaya üstad və hâkim eylemiş.

§984

Hem öz aklına dedi: Biz, en evvel bu fevkalâde zatın bir derece kıymetini və sözlerinin hakkaniyetini və ihbaratının doğruluğunu bilmeliyiz, sonra Hâlık’ımızı ondan sormalıyız, deyərək taharriye başladı. Bulduğu hədsiz kat’î delillerden burada yalnız doqquz küllîlerine birer qısa işarə ediləcək.

§985

Birincisi: Bu zatta –hattâ düşmanlarının tasdikiyle də– bütün güzel huyların və hasletlerin bulunmasıوَ انْشَقَّ الْقَمَرُ ۞ وَمَا رَمَيْتَ اِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى âyetlerinin sarahatiyle, bir barmağının işarəiyle kamer iki parça olması və bir avucu ilə a’dasının ordusuna attığı az bir torpaq, umum o ordunun gözlerine girmesiyle kaçmaları və susuz kalmış öz ordusuna, beş barmağından akan kevser kimi suyu kifayet derecesinde içirmesi kimi; nass-ı kat’î ilə və bir kısmı tevatür ilə yüzer mu’cizatın onun elinde zahir olmasıdır. Bu mu’cizatın üç yüzden ziyade bir kısmı, On Doqquzuncu Məktub Mu’cizat-ı Ahmediye (asm) namındaki hârika və kerametli bir risalede kat’î delilleriyle birlikdə beyan edildiğinden onları ona havale edərək dedi ki:

§986

Bu qədər ahlâk-ı hasene və kemalâtla birlikdə bu qədər mu’cizat-ı bâhiresi bulunan bir zat, əlbəttə en doğru sözlüdür. Ahlâksızların işi olan hileye, yalana, yanlışa tenezzül etmesi kabil deyil.

§987

İkincisi: Elinde bu kainat sahibinin bir fermanı bulunduğu və o fermanı, hər asırda üç yüz milyondan ziyade insanların onu qəbul və tasdik ettikleri və o ferman olan Kur’an-ı Azîmüşşan’ın yeddi vecihle hârika olmasıdır. Və bu Kur’an’ın qırx vecihle mu’cize olduğunu və kainat Hâlık’ının sözü bulunduğunu qüvvətli delilleriyle birlikdə Iyirmi Beşinci Söz Mu’cizat-ı Kur’aniye namında və Risale-i Nur’un bir güneşi olan meşhur bir risalede tafsilen beyan edilmesinden onu, ona havale edərək dedi:

§988

Belə ayn-ı hak və həqiqət bir fermanın tercümanı və tebliğ edicisi bir zatta (asm) fermana cinayet və ferman sahibine hıyanet hükmünde olan yalan ola bilməz və bulunamaz.

§989

Üçüncüsü: O zat (asm) elə bir şeriat, bir İslâmiyet, bir bəndəlik, bir dua, bir davet, bir iman ilə meydana çıkmış ki onların ne misli var ne də olur. Və onlardan daha mükemmel ne bulunmuş və ne də bulunur.

§990

Çünki ümmi bir zatta zuhur eden o şeriat; on dörd asrı və nev-i beşerin humsunu, âdilane hakkaniyet üzere, müdakkikane, hədsiz kanunlarıyla idare etmesi emsal qəbul etməz.

§991

Hem ümmi bir zatın ef’al və akval və ahvalinden çıkan İslâmiyet, hər asırda üç yüz milyon insanın rehberi və mercii və akıllarının muallimi və mürşidi və kalplerinin münevviri və musaffisi və nefislerinin mürebbisi və müzekkîsi və ruhlarının medar-ı inkişafatı və maden-i terakkiyatı olması cihetiyle misli ola bilməz və olamamış.

§992

Hem dininde bulunan bütün ibadatın bütün envaında en ileri olması və hamıdan çox takvada bulunması və Allah’tan korkması və fevkalâde daimî mücahedat və dağdağalar içinde, tam tamına bəndəlikin en ince esrarına qədər müraatı və heç kimseyi taklit etmeyerek tam manasıyla müptediyane lakin mükemmel olaraq iptida və intihayı birleştirerek yapması, əlbəttə misli görülmez və görülmemiş.

§993

Hem minlərlə dua və münâcatlarından yalnız Cevşenü’l-Kebir ilə elə bir marifet-i Rabbaniye ilə elə bir derecede Rabb’ini tavsif edir ki o zamandan beri gelen ehl-i marifet və ehl-i velayet, telahuk-u efkâr ilə birlikdə, ne o mertebe-i marifete və ne də o derece-i tavsife yetişememeleri gösterir ki duada də onun misli yoxdur. Risale-i Münâcat’ın başında, Cevşenü’l-Kebir’in doksan doqquz fıkrasından bir fıkranın kısacık bir mealinin beyan edildiyi yere bakan adam “Cevşen’in də misli yoxdur.” diyəcək.

§994

Hem tebliğ-i risalette və nâsı hakka davette o derece metanet və sebat və cesaret göstermiş ki böyük devletler, böyük dinler, hattâ kavim və kabilesi və amcası ona şiddetli adâvet ettikleri halde, zerre miktar bir eser-i tereddüt, bir telaş, bir korkaklık göstermemesi və təkbaşına bütün dünyaya meydan okuması və başa da çıkarması və İslâmiyet’i dünyanın başına geçirmesi ispat edər ki tebliğ və davette də misli olmamış və ola bilməz.

§995

Hem imanda elə fevkalâde bir qüvvət və hârika bir yakîn və mu’cizane bir inkişaf və cihanı ışıklandıran bir ulvi itikad taşımış ki o zamanın hükümranı olan bütün efkârı və akideleri və hükemanın hikmetleri və ruhanî başçıların ilimleri ona muarız və muhalif və münkir oldukları halde; onun ne yakînine ne itikadına ne itimadına ne itminanına heç bir şübhə, heç bir tereddüt, heç bir zaaf, heç bir vesvese vermemesi və maneviyatta və meratib-i imaniyede terakki eden başta sahabeler, bütün ehl-i velayet hər vaxt onun mertebe-i imanından feyz almaları və onu en yüksək derecede bulmaları bilbedahe gösterir ki imanı də emsalsizdir.

§996

İşte belə emsalsiz bir şeriat və misilsiz bir İslâmiyet və hârika bir bəndəlik və fevkalâde bir dua və cihan-pesendane bir davet və mu’cizane bir iman sahibinde, əlbəttə heç bir cihetle yalan ola bilməz və aldatmaz deyə anladı və aklı də tasdik etti.

§997

Dördüncüsü: Enbiyaların icmaı necə ki vücud və vahdaniyet-i İlahiyeye gayet qüvvətli bir delildir. Elə də bu zatın doğruluğuna və risaletine gayet sağlam bir şehadettir. Çünki enbiya aleyhimüsselâmın doğruluklarına və peygamber olmalarına medar olan ne qədər kudsî sıfatlar, mu’cizeler və vazifeler varsa; o zatta en ileride olduğu tarihçe musaddaktır.

§998

Demək, onlar necə ki lisan-ı kāl ilə Tevrat, İncil və Zebur və suhuflarında bu zatın geleceğini haber verib insanlara beşaret vermişler ki kütüb-ü mukaddesenin o beşaretli işaratından yirmiden fazla və çox zahir bir kısmı, On Doqquzuncu Məktub’ta güzelce beyan və ispat edilmiş. Elə də hal dilileriyle, yani nübüvvetleriyle və mu’cizeleriyle; öz mesleklerinde və vazifelerinde en ileri, en mükemmel olan bu zatı tasdik edib davasını imza edirlər. Və lisan-ı kāl və icma ilə vahdaniyete delâlet ettikleri kimi hal dili və ittifakla bu zatın sadıkıyetine şehadet edirlər, deyə anladı.

§999

Beşincisi: Bu zatın düsturlarıyla və terbiyeti və tebaiyetiyle və arkasında gitmeleriyle hakka, həqiqətə, kemalâta, keramata, keşfiyata, müşahedata yetişen minlərlə evliya vahdaniyete delâlet ettikleri kimi; üstadları olan bu zatın sadıkıyetine və risaletine icma və ittifak ilə şehadet edirlər. Və âlem-i gaybdan verdiyi haberlerin bir kısmını nur-u velayetle müşahede etmeleri və umumunu nur-u imanla ya ilmelyakîn və ya aynelyakîn və ya hakkalyakîn surətində itikad və tasdik etmeleri, üstadları olan bu zatın derece-i hakkaniyet və sadıkıyetini güneş kimi gösterdiğini gördü.

§1000

Altıncısı: Bu zatın ümmiliğiyle birlikdə getirdiyi həqiqətlər-i kudsiye və ihtira ettiği ulûm-u âliye və keşfetdiyi marifet-i İlahiyenin dersiyle və talimiyle, mertebe-i ilmiyede en yüksək makama yetişen milyonlar asfiya-i müdakkikîn və sıddıkîn-i muhakkikîn və dâhî hükema-i mü’minîn, bu zatın üssü’l-esas davası olan vahdaniyeti, qüvvətli bürhanlarıyla bi’l-ittifak ispat və tasdik ettikleri kimi; bu muallim-i ekberin və bu üstad-ı a’zamın hakkaniyetine və sözlerinin həqiqət olduğuna ittifakla şehadetleri, gündüz kimi bir hüccet-i risaleti və sadıkıyetidir. Mesela, Risale-i Nur yüz parçasıyla, sadakatinin bir tək bürhanıdır.

§1001

Yedincisi: Âl ü ashab namında nev-i beşerin enbiyadan sonra feraset və dirayet və kemalâtla en meşhur, en muhterem, en namdarı, en dindar, en keskin nazarlı taife-i azîmesi; kemal-i merak ilə və gayet dikkat və nihayet ciddiyetle, bu zatın bütün gizli və aşikâr hallerini və fikirlerini və vaziyetlerini taharri və teftiş və tetkik etmeleri neticesinde, bu zatın dünyada en sadık və en yüksək və en haklı və hakikatli olduğuna ittifakla, icma ilə sarsılmaz tasdikleri və qüvvətli imanları, güneşin ziyasına delâlet eden gündüz kimi bir delildir deyə anladı.

§1002

Sekizincisi: Bu kainat necə ki özünü icad və idare və tertip eden və tasvir və takdir və tedbir ilə bir saray kimi bir kitab kimi bir sergi kimi bir temaşagâh kimi tasarruf eden sâni’ine və kâtibine və nakkaşına delâlet edər. Elə də kainatın yaradılışindeki makasıd-ı İlahiyeyi biləcək və bildirəcək və tahavvülatındaki Rabbanî hikmetleri talim edəcək və vazifedarane harekâtındaki neticeleri ders verəcək və mahiyetindeki kıymetini və içindeki mevcudatın kemalâtını ilan edəcək və o kitab-ı kebirin manalarını ifade edəcək bir yüksək dellâl, bir doğru keşşaf, bir muhakkik üstad və bir sadık muallim istediyi və iktiza ettiği və hər halde bulunmasına delâlet ettiği cihetle, əlbəttə bu vazifeleri hamıdan çox yapan bu zatın hakkaniyetine və bu kainat Hâlık’ının en yüksək və sadık bir memuru olduğuna şehadet ettiğini bildi.

§1003

Dokuzuncusu: Madam ki bu sanatlı və hikmetli masnuatıyla öz hünerlerini və sanatkârlığının kemalâtını teşhir etmək və bu süslü və ziynetli nihayətsiz mahlukatıyla özünü tanıttırmak və sevdirmek və bu ləzzətli və qiymətli hesapsız nimetleriyle özünə teşekkür və hamdettirmek və bu şəfqətli və himayetli umumî terbiye və iaşe ilə hattâ ağızların en ince zevklerini və iştihaların hər nevini tatmin edəcək bir surette ihzar edilen Rabbanî it’amlar və ziyafetlerle, öz rububiyetine qarşı minnettarane, müteşekkirane və perestişkârane ibadət ettirmek və mevsimlerin tebdili və gece və gündüzün tahvili və ihtilafı kimi azametli və haşmetli tasarrufat və icraat və dehşetli və hikmetli faaliyet və hallakıyet ilə öz uluhiyetini izhar edərək, o uluhiyete qarşı iman və teslim və inkıyad və itaat ettirmek və hər vaxt iyiliği və iyileri himaye və fenalığı və fenaları izale və semavî tokatlarla zalimleri və yalancıları imha etmək cihetiyle, hakkaniyet və adaletini göstermek isteyen perde arkasında biri var.

§1004

Əlbəttə və hər halde o gaybî zatın yanında en sevgili mahluku və en doğru abdi, onun mezkûr maksatlarına tam hizmet edərək, yaradılış-i kainatın tılsımını və muammasını hall və keşfeden və daima o Hâlık’ının adına hərəkət eden və ondan istimdad eden və muvaffakıyet isteyen və onun tarafından imdada və tevfike mazhar olan Muhammed-i Kureyşî (asm) denilen bu zat olacaq.

§1005

Hem aklına dedi: Madam ki bu mezkûr doqquz həqiqətlər bu zatın sıdkına şehadet edərlər; əlbəttə bu âdem, mənî-Âdem’in medar-ı şerefi və bu âlemin medar-ı iftiharıdır. Və ona Fahr-i Âlem və Şeref-i mənî-Âdem denilmesi çox lâyıktır. Və onun elinde bulunan ferman-ı Rahmanî olan Bəyanı Möcüzə Quran’ın haşmet-i saltanat-ı maneviyesinin nısf-ı arzı istilası və şahsî kemalâtı və yüksək hasletleri gösterir ki bu âlemde en mühim zat budur, Hâlık’ımız hakkında en mühim söz onundur.

§1006

İşte gel bak! Bu hârika zatın yüzer zahir və bâhir kat’î mu’cizelerinin kuvvetine və dinindeki minlərlə âlî və esaslı hakikatlerine istinaden bütün davalarının esası və bütün hayatının gayesi, Vâcibü’l-vücud’un vücuduna və vahdetine və sıfâtına və esmasına delâlet və şehadet və o Vâcibü’l-vücud’u ispat və ilan və i’lam etmektir.

§1007

Demək, bu kainatın bir manevî güneşi və Hâlık’ımızın en parlak bürhanı, bu Habibullah denilen zattır ki onun şehadetini teyid və tasdik və imza eden, aldanmaz və aldatmaz üç böyük icma var:

§1008

Birincisi: “Eğer perde-i gayb açılsa yakînim ziyadeleşmeyəcək.” deyən İmam-ı Ali (ra) və yerde iken arş-ı a’zamı və İsrafil’in azamet-i heykelini temaşa eden Gavs-ı A’zam (ks) kimi keskin nazar və gaybbîn gözleri bulunan minlərlə aktab və evliya-i azîmeyi câmi’ və Âl-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam adı ilə şöhret-şiar-ı âlem olan cemaat-i nuraniyenin icma ilə tasdikleridir.

§1009

İkincisi: Bedevî bir kavim və ümmi bir muhitte, hayat-ı içtimaiyeden və efkâr-ı siyasiyeden hâlî və kitapsız və fetret asrının karanlıklarında bulunan və çox az bir zamanda en medeni və malûmatlı və hayat-ı içtimaiyede və siyasiyede en ileri olan milletlere və hükûmetlere üstad və rehber və diplomat və hâkim-i âdil olaraq, şarktan garba qədər cihan-pesendane idare eden və sahabe adı ilə dünyada namdar olan cemaat-i meşhurenin ittifak ilə; can və mallarını, peder və aşiretlerini feda ettiren bir qüvvətli iman ilə tasdikleridir.

§1010

Üçüncüsü: Hər asırda binlerle efradı bulunan və hər fende dâhiyane ileri giden və muhtelif mesleklerde çalışan və ümmetinde yetişen hədsiz muhakkik və mütebahhir ulemasının cemaat-i uzmasının tevafuk ilə və ilmelyakîn derecesinde tasdikleridir.

§1011

Demək, bu zatın vahdaniyete şehadeti şahsî və cüz’î deyil bəlkə umumî və küllî və sarsılmaz və bütün şeytanlar toplansa qarşısına heç bir cihetle çıxa bilməz bir şehadettir, deyə hükmetti.

§1012

İşte asr-ı saadette aklıyla birlikdə seyahat eden dünya misafiri və həyat yolcusunun o medrese-i nuraniyeden aldığı desə qısa bir işarə olaraq Birinci Makamın On Altıncı Mertebesi’nde belə:

§1013

لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ الْوَاجِبُ الْوُجُودِ الْوَاحِدُ الْاَحَدُ الَّذٖى دَلَّ عَلٰى وُجُوبِ وُجُودِهٖ فٖى وَحْدَتِهٖ فَخْرُ الْعَالَمِ وَ شَرَفُ نَوْعِ بَنٖى اٰدَمَ بِعَظَمَةِ سَلْطَنَةِ قُرْاٰنِهٖ وَ حِشْمَةِ وُسْعَةِ دٖينِهٖ وَ كَثْرَةِ كَمَالَاتِهٖ وَ عُلْوِيَّةِ اَخْلَاقِهٖ حَتّٰى بِتَصْدٖيقِ اَعْدَائِهٖ وَ كَذَا شَهِدَ وَ بَرْهَنَ بِقُوَّةِ مِأٰتِ الْمُعْجِزَاتِ الظَّاهِرَاتِ الْبَاهِرَاتِ الْمُصَدِّقَةِ الْمُصَدَّقَةِ وَ بِقُوَّةِ اٰلَافِ حَقَائِقِ دٖينِهِ السَّاطِعَةِ الْقَاطِعَةِ بِاِجْمَاعِ اٰلِهٖ ذَوِى الْاَنْوَارِ وَ بِاِتِّفَاقِ اَصْحَابِهٖ ذَوِى الْاَبْصَارِ وَ بِتَوَافُقِ مُحَقِّقٖى اُمَّتِهٖ ذَوِى الْبَرَاهٖينِ وَ الْبَصَائِرِ النَّوَّارَةِ

§1014

denilmişdir.

§1015

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§1016

Said Nursî

§1017

***

§1018

[1] Hâşiye: Maatteessüf niyet etdiyim kimi yazamadım. İhtiyarsız olaraq necə kalbe geldi, elə yazıldı. Bu taksimattaki tertibi tamamıyla müraat edemedim.

§1019

[2] Hâşiye: Bu risalede “tevatür” lafzı, Türkçe “şâyia” manasındaki tevatür deyil bəlkə yakîni ifade eden, yalan ihtimali olmayan qüvvətli ihbardır.

§1020

[3] Hâşiye: Zat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalama Âişe-i Sıddıka’ya qarşı ziyade muhabbet və şefkatini rencide etməmək üçün Vak’a-i Cemel hâdisesinde o bulunacağı kat’î gösterilmediğine delil isə Ezvac-ı Tahirat’a ferman etmiş ki: “Keşke bilseydim hanginiz o vak’ada bulunacaq?” Lakin sonra, hafif bir surette bildirilmiş ki Hazret-i Ali’ye (ra) ferman etmiş: “Senin ilə Âişe beyninde bir hâdise olsa فَارْفَقْ وَ بَلِّغْهَا مَاْمَنَهَا ”

§1021

[4] Hâşiye:

§1022

اَنَا ابْنُ الَّذٖى سَالَتْ عَلَى الْخَدِّ عَيْنُهُ § فَرُدَّتْ بِكَفِّ الْمُصْطَفٰى اَحْسَنَ الرَّدِّ

§1023

فَعَادَتْ كَمَا كَانَتْ لِاَوَّلِ اَمْرِهَا § فَيَا حُسْنَ مَا عَيْنٍ وَيَا حُسْنَ مَا رَدٍّ

§1024

[5] Hâşiye: Bəli o zat, elə bir başçı və sultandır ki min üç yüz əlli senede və ekser asırlardan hər bir asırda lâekall üç yüz əlli milyon tebaası və raiyeti var. Kemal-i teslim və inkıyadla evamirine itaat edərlər, hər gün ona selâm etmekle tecdid-i biat edərlər.

§1025

[6] Hâşiye: اُمَّتُهُ الْحَمَّادُونَ nin tetimmesidir: Seyyah-ı meşhur Evliya Çelebi; Hazret-i Şem’un-u Safa’nın türbesinde, ceylan derisinde yazılı İncil-i Şerif’te, bu gelen ayəsi okumuşdur. Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam hakkında nâzil olan ayə: ايتون Bir oğlan, ازربيون yani İbrahim neslinden ola, پروفتون Peygamber ola, لوغسلين yalancı olmaya, بنت onun افزولات mevlidi Mekke ola, كه كالوشير salihlikle gelmiş ola, تونومنين onun mübarək adı مواميت (*) Ahmed Muhammed ola. اسفدوس Ona uyanlar, تاكرديس bu cihan ıssı olalar. بيست بيث də ol cihan ıssı ola.

§1026

* Bu “Mevamit” kəlməsi “Memed”den və “Memed” də “Muhammed”den tahrif edilmiş.

§1027

[7] Hâşiye: Bəli Sultan-ı Levlâke Levlâk, elə bir reistir ki min üç yüz əlli senedir saltanatı devam edir. Birinci asırdan sonra hər bir asırda lâekall üç yüz əlli milyon tebaası və raiyeti vardır. Küre-i arzın yarısını bayrağı altına almış və tebaası, kemal-i teslimiyetle ona hər gün salât ü selâm ilə tecdid-i biat edərək emirlerine itaat edərlər.

§1028

[8] Hâşiye: Iyirmi Altıncı Məktub’un ehemmiyetli Birinci Mebhası, bu cümlenin hâşiyesi və izahıdır.

§1029

[9] Hâşiye: Yalnız gözü bulunan; kulaksız, kalpsiz tabakasına qarşı vech-i i’cazı, burada gayet mücmel və muhtasar və nâkıs kalmışdır. Lakin bu vech-i i’cazı Iyirmi Doqquzuncu və Otuzuncu Mektuplarda (*) gayet parlak və nurani və zahir və bâhir gösterilmişdir, hattâ körler də görebilir. O vech-i i’cazı gösterəcək bir Kur’an yazdırdık. İnşâallah tabediləcək, hər kəs də o güzel vechi görəcəkdir.

§1030

* Otuzuncu Məktub olduqca parlaq tasavvur və niyet edilmişdi; lakin yerini başkasına, İşaratü’l-İ’caz’a verdi. Özü meydana çıkmadı.

§1031

[10] Hâşiye 1: Hem ehl-i zikir və münâcata qarşı, Kur’an’ın ziynetli və kafiyeli lafzı və fesahatli, sanatlı üslubu və nazarı özünə çevirəcək belâgatın mezayası çox olmakla birlikdə; ulvi ciddiyeti və İlahî huzuru və cemiyet-i hatırı verir, ihlâl etmir. Halbuki o çeşit mezaya-yı fesahat və sanat-ı lafziye və nazım və kafiye; ciddiyeti ihlâl edər, zarafeti işmam edir, huzuru bozar, nazarı dağıtır.

§1032

Hattâ münâcatın en latîfi və en ciddîsi və en ulvi nazımlı və Mısır’ın kaht u galâsının sebeb-i ref’i olan İmam-ı Şafiî’nin meşhur bir münâcatını çox defa okuyordum, gördüm ki: Nazımlı, kafiyeli olduğu üçün münâcatın ulvi ciddiyetini ihlâl edər. Səkkiz doqquz senedir virdimdir. Həqiqi ciddiyeti, ondaki kafiye və nazımla birleştiremedim. Ondan anladım ki Kur’an’ın has, fitri, mümtaz olan kafiyelerinde, nazım və mezayasında bir nevi i’cazı var ki həqiqi ciddiyeti və tam huzuru muhafaza edər, ihlâl etməz. İşte ehl-i münâcat və zikir, bu nevi i’cazı aklen fehmetmezse də kalben hisseder.

§1033

Hâşiye 2: Bəyanı Möcüzə Quran’ın manevî bir sırr-ı i’cazı şudur ki: Kur’an, ism-i a’zama mazhar olan Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın çox böyük və olduqca parlaq derece-i imanını ifade edir.

§1034

Hem mukaddes bir harita kimi âlem-i âhiretin və âlem-i rububiyetin yüksək hakikatlerini beyan eden, gayet böyük və geniş və âlî olan hak dinin mertebe-i ulviyesini fitri bir tarzda ifade edir, ders verir.

§1035

Hem Hâlık-ı kainatın umum mevcudatın Rabb’i cihetinde, hədsiz izzət və haşmetiyle hitabını ifade edir. Əlbəttə bu suretteki ifade-i Furkan’a və bu tarzdaki beyan-ı Kur’an’a qarşı قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْاِنْسُ وَالْجِنُّ عَلٰٓى اَنْ يَاْتُوا بِمِثْلِ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لَا يَاْتُونَ بِمِثْلِهٖ sırrıyla bütün ukûl-ü beşeriye ittihat etse bir tək ağıl olsa də qarşısına çıxa bilməz, muaraza edə bilməz. اَيْنَ الثَّرَا مِنَ الثُّرَيَّا Çünki bu üç esas nöqtə-i nazarında, kat’iyen kabil-i taklit deyildir və tanzir edilmez!

§1036

Hâşiye 3: Kur’an-ı Hakîm’in umum sahifeleri âhirinde ayə tamam olur. Güzel bir kafiye ilə nihayeti hitam bulur. Bunun sırrı şudur ki: En böyük ayə olan Müdâyene Ayəsi sahifeler üçün Sure-i İhlas və Kevser, satırlar üçün bir vâhid-i kıyasî ittihaz edildiğinden Kur’an-ı Hakîm’in bu güzel meziyeti və i’caz alâmeti görülür.

§1037

Hâşiye 4: Bu makamın bu mebhasında gayet ehemmiyetli və haşmetli və böyük və Risale-i Nur’un muvaffakıyeti noktasında gayet ziynetli və sevimli və müşevvik kerametin çox az və cüz’î vaziyet və kısacık numunelerine və küçücük emarelerine, acelelik belasıyla iktifa edilmiş.

§1038

Halbuki o böyük həqiqət və o sevimli keramet isə tevafuk adı ilə beş altı nevileri ilə Risale-i Nur’un bir silsile-i kerametini və Kur’an’ın göze görünen bir nevi i’cazının lemaatını və rumuzat-ı gaybiyenin bir menba-ı işaratını teşkil edir. Sonradan Kur’an’da “lafzullah”ın tevafukundan çıkan bir lem’a-i i’cazı gösteren yaldız ilə bir Kur’an yazdırıldı. Hem Rumuzat-ı Semaniye namındaki səkkiz kiçik risaleler, hurufat-ı Kur’aniyenin tevafukatından çıkan münasebet-i latîfe və işarat-ı gaybiyelerinin beyanında telif edildi. Hem Risale-i Nur’u tevafuk sırrıyla tasdik və takdir və tahsin eden Keramet-i Gavsiye və üç Keramet-i Aleviye və İşarat-ı Kur’aniye namındaki beş adet risaleler yazıldı.

§1039

Demək, Mu’cizat-ı Ahmediye’nin telifinde o böyük həqiqət icmalen hissedilmiş; lakin maatteessüf müellif yalnız bir tırnağını görüb göstermiş, daha arkasına bakmayarak koşup gitmiş.

§1040

[11] Hâşiye: Hüseyin-i Cisrî “Risale-i Hamîdeyə”sinde yüz on dörd işaratı, o kitaplardan çıkarmışdır. Tahriften sonra bu qədər bulunsa əlbəttə daha evvel çox tasrihat varmış.

§1041

[12] Hâşiye: Yani altı defa icma surətində, vukuuna dair altı hüccet vardır. Bu makam çox izaha lâyık iken maatteessüf qısa kalmışdır.

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol