Mesnevî-i Nuriye

Zeylû'l-Hubâb

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

§2

Elə bir Allah’a həmd, medh ü senalar ederiz ki bu âlem-i kebir onun icadıdır. Və insan denilen bu kiçik âlem də onun ibdaıdır. Biri inşası, diğeri binasıdır. Biri sanatı, diğeri sıbgasıdır. Biri nakşı, diğeri ziynetidir. Biri rəhməti, diğeri nimetidir. Biri qüdrəti, diğeri hikmetidir. Biri azameti, diğeri rububiyetidir. Biri mahluku, diğeri masnuudur. Biri mülkü, diğeri memlûküdür. Biri mescidi, diğeri abdidir. Bəli bütün bu şeyler, eczasıyla birlikdə Allah’ın mülkü və malı olduğu, i’cazvari sikke və mühürleriyle sabittir.

§3

اَللّٰهُمَّ يَا قَيُّومَ ال۟اَر۟ضِ وَ السَّمَاءِ اِنَّا نُش۟هِدُكَ وَ نُش۟هِدُ جَمٖيعَ مَص۟نُوعَاتِكَ وَ جَمٖيعَ خَل۟قِكَ بِاَنَّكَ اَن۟تَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اَن۟تَ وَح۟دَكَ لَا شَرٖيكَ لَكَ وَ نَس۟تَغ۟فِرُكَ وَ نَتُوبُ اِلَي۟كَ وَ نَش۟هَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا عَب۟دُكَ وَ رَسُولُكَ اَر۟سَل۟تَهُ رَح۟مَةً لِل۟عَالَمٖينَ

§4

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَ سَلِّم۟ عَلَي۟هِ كَمَا يُنَاسِبُ حُر۟مَتَهُ وَ كَمَا يَلٖيقُ بِرَح۟مَتِكَ وَ عَلٰى اٰلِهٖ وَ صَح۟بِهٖ اَج۟مَعٖينَ

§5

İ’lem eyyühe’l-aziz! Hər kim özünü Allah’a mal ederse bütün eşya onun lehinde olur. Və kim Allah’a mal olmasa bütün eşya onun aleyhinde olur. Allah’a mal olmaq isə bütün eşyayı terk və hər şeyin ondan olduğunu və ona rücû ettiğini bilmekle olur.

§6

İ’lem eyyühe’l-aziz! Cənabı-Haqqın sənə in’am ettiği vücud ilə vücuda lâzım olan şeyler, temlik suretiyle deyildir. Yani sənin mülkün və malın olub istediyin kimi tasarruf etmək üçün verilmemişdir. Ancaq o kimi nimetlerde, Allah’ın rızasına muvafık tasarruf edilebilir.

§7

Bəli bir misafir, ev sahibinin iznine və rızasına muvafık olmayacaq derecede, yemeklerde və sair şeylerde israf edə bilməz.

§8

İ’lem eyyühe’l-aziz! Gözleri küsuf tutmuş bazı adamlar, gözleri önünde vukua gelen gayr-ı mahdud hususi haşir və neşirleri kör gözleriyle gördükleri halde, kıyamet-i kübrayı və haşr-i umumiyeyi necə istiğrab edirlər? Əcəba çiçək açıp semere veren ağaclarda hər sene icad edilen meyvelerin haşir və neşirlerini gördükten sonra haşr-i umumîyi istib’ad eden sıkılmaz mı?

§9

Əgər onlar şuhudî bir yakîn ilə haşr-i umumîyi görmək isterlerse –akıllarını da birlikdə bulundurmak şartıyla– yaz mevsiminde küre-i arz bahçesine girsinler. Əcəba ağac dallarından sallanan o tatlı, ballı, nazif, latîf qüdrət mu’cizeleri o mahlukat-ı latîfe, evvelkisinin yani ölüp giden semeratın eyni və ya misli deyil midir?

§10

Əgər insanlarda olduğu kimi o meyvelerde də vahdet-i ruhiye olmuş olsa idi, geçmiş və gelen yeni meyvələr birbirinin eyni olmaz mıydı? Lakin ruhları olmadığı üçün aralarında ayniyete yaxın elə bir misliyet vardır ki ne aynıdır və ne də gayr keyfiyeti gösterir. Əcəba semerattaki bu vaziyeti gören, haşri istib’ad edə bilər mi?

§11

Və keza manevî asansörler ilə lâzım olan erzak və gıdalarını ağacın yüksək dallarına çıkartmakla, tebessümleriyle arz-ı dîdar eden dut və kayısı kimi meyvələri kuru və camid bir ağactan ihraç və icad etmekle o kuru ağacı acib bir vaziyete və hayattar antika bir şekle koyan qüdrət-i ezeliyeye haşr-i umumî ağır gəlir mi? Hâşâ! Bu latîf, nazik masnuatı o kuru ağaclardan ihraç eden qüdrətə heç bir şey ağır gəlməz. Bu, bedihî bir meseledir. Lakin gözleri kör olanlar göremirlər.

§12

İ’lem eyyühe’l-aziz! Bəyanı Möcüzə Quran’ın hər bir surəsi, bütün Kur’an’ın münderecatını icmalen ihtiva ettiği kimi sair surelerde zikredilen makasıd və mühim kıssaları da tazammun etmişdir. Bundaki hikmət, Kur’an’ı tamamen okumaya vaxtı müsait olmayan və ya ancaq bir kısmını və ya bir suresini okuyabilen insanlar, Kur’an’ın hepsini okumaktan hasıl olan sevaptan mahrum kalmamasıdır.

§13

Bəli, mükellefîn arasında bulunan ümmiler ancaq bir sureyi okuyabilirler. İ’caz-ı Kur’an onları da tam sevap kazanmaktan mahrum etməmək üçün bu nükte-i i’caziyeyi takip edərək bir sureyi tam Kur’an hükmünde kılmışdır.

§14

İ’lem eyyühe’l-aziz! Maddiyattan olmayan, bilhassa mahiyetleri mütebayin olan bir çoklukta tasarruf eden bir zatın, o çokluğun hər birisiyle bizzat mübaşeret və mualecesi lâzım deyildir.

§15

Bəli, əsgər neferatı arasında bir kumandanın tasarrufatı, tanzimatı ancaq emir və iradesiyle husule gəlir. Əgər o kumandanlık vazifeleri və işleri neferata havale edilirse hər bir neferin bizzat mübaşeret və hizmetiyle və ya hər bir neferin bir kumandan kesilmesiyle vücud bulacaqdır.

§16

Binaenaleyh Cənabı-Haqqın mahlukatındaki tasarrufu, yalnız bir emir və irade ilə olur. Bizzat mübaşereti yoxdur. Şemsin kainatı tenvir ettiği kimi.

§17

İ’lem eyyühe’l-aziz! İnsan, yaşayış vaziyetince bir dağdan kopup sel içine düşen və ya yüksək bir apartmandan düşüp yuvarlanan bir şahıs gibidir.

§18

Bəli, həyat apartmanı yıkılır. Ömür tayyaresi şimşek kimi geçir. Zaman da sel dolaplarını süratle çalıştırır. Arz sefinesi də süratle giderken تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ âyetini okur. Sefine-i arz süratle yürürken, dünyanın gayr-ı meşru lezzetlerine uzatılan əllərə zehirli dikenlerin batacağı düşünülsün. Binaenaleyh o zehirli dünya oklarına baxıb el uzatma. Firakın elemi, telaki lezzetinden ağırdır.

§19

Ey nefs-i emmarem! Sənə tabi değilim. Sən istediyin şeye ibadət et və istediyin şeyin peşine düş. Mən ancaq və ancaq məni yaratıp şems və kamer və arzı mənə musahhar eden Fâtır-ı Hakîm-i Zülcelal’e abd olurum.

§20

Və keza qədər muhitinde uçan tayyare-i ömre və ya həyat dağları arasında açılan uhdud və tünellerinden şimşekvari geçen zamanın şimendiferine bindirerek, ebedü’l-âbâd memleketinin iskelesi hükmünde olan kabir tünelinin kapısına sevk eden Hâlık-ı Rahmanu’r-Rahîm’den meded istəyirəm.

§21

Və keza heç bir şeyi dualarıma, istigaselerime və niyazlarıma hedef ittihaz etmem. Ancaq küre-i arzı harekete gətirən felek çarklarını durdurmaya və şems və kamerin birleştirilmesiyle zamanın hareketini teskin ettirmeye və vücudun şâhikalarından yuvarlanıp gelen bu dünyayı əsla kılmaya kādir olan qüdrəti nihayətsiz Rabb-i Zülcelal’e dualarımı, niyazlarımı arz və takdim edirəm. Çünki hər şeyle alâkadar âmâl və makasıdım vardır.

§22

Və keza kalbime vaki olan en ince, en gizli hatıraları işittiği və kalbimin müyul və emellerini tatmin ettiği kimi; ağıl və hayalimin də temenni ettikleri saadet-i ebediyeyi vermeye kādir olan Zat-ı Akdes’ten maada kimseye ibadət etmirəm. Bəli, dünyayı âhirete kalbetmekle kıyameti koparan qüdrət muktedirdir, âciz deyildir. Bir zerre o qüdrətin nazarında gizlenemez. Şems, büyüklüğüne güvenerek o qüdrətin elinden kurtulamaz.

§23

Bəli, onun marifetiyle elemler lezzetlere inkılab edər. Bəli, onun marifeti olmazsa ulûm evhama tahavvül edər. Hikmətlər illet və belalara tebeddül edər. Vücud ademe inkılab edər. Həyat ölüme və nurlar zulmetlere və lezaiz günahlara tahavvül edər. Bəli, onun marifeti olmazsa insanın ahbabı və mal və mülkü insana a’da və düşman olurlar. Beka bela olur, kemal heba olur, ömür heva olur. Həyat azap olur, ağıl ikab olur. Âmâl, âlâma inkılab edər.

§24

Bəli, Allah’a abd və hizmetkâr olana hər şey hizmetkâr olur. Bu da hər şey Allah’ın mülk və malı olduğunu iman və iz’an ilə olur.

§25

Bəli qüdrət, insanı çox dairelerle alâkadar bir vaziyette yaratmışdır. En kiçik və en hakir bir dairede, insanın eli yetişebiləcək qədər insana bir ihtiyar, bir iktidar vermişdir. Ferşten arşa, ezelden ebede qədər en geniş dairelerde insanın vazifesi, yalnız duadır.

§26

Bəli قُل۟ مَا يَع۟بَؤُا بِكُم۟ رَبّٖى لَو۟لَا دُعَٓاؤُكُم۟ âyet-i kerîmesi, bu həqiqəti tenvir və ispata kâfidir. Elə isə çocuğun eli yetişemediyi bir şeyi peder və validesinden istediyi kimi, abd də acizlik və möhtaclıqyla Rabb’ine iltica edər və Hâlık’ından istəyər.

§27

İ’lem eyyühe’l-aziz! Eşyada görünen nev’î və ferdî vahdetler, Sâni’deki sırr-ı vahdetten neş’et etmişdir. Çünki qüvvət dağılmır. Bir kısmına çox, bir kısmına az sarf edilmekle kudrette, qüvvətin tecezzi və inkısamı olmur. Əgər vahdet olmasa idi, qüdrətin yaptığı sarfiyatta tefavüt olsa idi, masnuatta da tefavüt və nizam-nizam-intizamsızlık olurdu. Demək, qüdrətin vahdetle birlikdə masnuata yaptığı tasarrufu, şemsin tenviri gibidir ki bir şems-i vâhid, cüz və küllü bilâ-tefavüt hər şeyi ziyalandırdığı kimi tecellisiyle də hər şeyin yanında mevcuddur.

§28

Binaenaleyh mümkinat dairesi efradından tavzif edilen miskin, camid, meyyit və ism-i Nur’a mazhar şemste sırr-ı vahdet sayesinde bu qədər nizam-nizam-intizamlı tasarruf olursa; Şems-i Ezelî, Sultan-ı Ebedî, Kayyum-u Sermedî, Vâcibü’l-vücud, Vâhid-i Ehad’in masnuata tasarrufu necə olacaqdır?

§29

İ’lem eyyühe’l-aziz! Sâni’in vahdetine en sadık şahitlerden birincisi: Cüz’î və küllî eşyalarda görünen vahdetlerdir. Çünki herhangi bir şey zerreden âleme qədər vahdet ilə muttasıf və alâkadardır. Elə isə Sâni’de də vahdet var. Elə isə Sâni’ ehaddir.

§30

İkincisi: Hər şeyde kabiliyetinin liyakatine göre bir kemal-i itkan vardır. En âdi, kiçik, nebatî və heyvanî bir şeyde kör gözler hətta gördükleri elə bir antika eser-i sanat vardır ki insanları hayrette bırakır.

§31

Üçüncüsü: Hər şeyin icad və inşasındaki suhulettir. Gözle görünen sanattaki suhulet; ispata, delile möhtac deyildir.

§32

İ’lem eyyühe’l-aziz! Küre-i arz mağazasından me’kûlat və meşrubat və libas və sair ihtiyaçlarınızı temin ediyorsunuz. Parasız aldığınız bu malları İlahî hazineden almayıp birer birer esbaba yaptıracaq olursanız, əcəba bir nar tanesini ne qədər zamanlarda elde edib ne qədər pahalı alacaqsanız? Çünki o nar, bütün eşya ilə alâkadardır. Az bir zamanda, az bir kıymetle husule gelmesi imkân haricidir. Və eyni zamanda ondaki ziynet, nizam-nizam-intizam, sanat, rayiha, tat və koku kimi latîf şeylerden anlaşılır ki o nar tanesi elə bir Sâni’in masnuudur ki icadında külfet və mübaşeret yoxdur.

§33

Mesele belə olduğu halde, haşeratın zevk və heveslerini tatmin üçün hər bir noktasında min türlü i’caz nükteleri bulunan o küre-i arz mağazasındaki eşyanın Sâni’i ya şuursuz, hissiz, iradesiz, ilimsiz, ihtiyarsız, kemalsizdir ki bu qədər bol zîqiymət antika eşyayı parasız dağıtır. Bu bâtıl ihtimal, ispata möhtac olmayan bedihî bir hakikattir. Və ya o hazine sahibi o hazineyi âhirete getmək üzere gəlib muvakkaten kalan insanlara İlahî və Rahmanî bir sofra olaraq yaratmışdır. O hazine-i gaybda eşyanın icadı “Kün” emri ilə bağlıdır. Və bütün eşyanın melekûtiyetleri santral kimi Hakîm, Kadîr, Mürîd, Alîm bir Vâcibü’l-vücud’un yed-i kudretindedir.

§34

Maahâzâ o İlahî sofradaki eşya yalnız insan və heyvanların ləzzət və zevklerini tatmin üçün deyildir. Hər bir ferd-i müstehlikte zevi’l-hayata ait cüz’î faydalardan başqa esma-i İlahiyenin tecelliyatına və faaliyetteki esrar və şuunatına ait gayr-ı mütenahî hikmətlər, gayeler vardır. Elə isə bu ziyafet-i âmme və bu feyz-i âmmın bir kör kuvvetten neş’et etmesi və bu eşyanın semeratı sel kimi akıp ittifakı və tesadüfün eline havalesi muhaldir.

§35

Çünki o eşyanın nizam-nizam-intizamlı, hakîmane teşahhusatı və şuurkârane, muhkem hususiyatı kör tesadüf və ittifakı reddedir. Elə də o sofra-i rahmetteki ucuzluk və kolaylık və çokluk o eşyanın bir Cevvad-ı Mutlak’tan, bir Hakîm-i Mutlak’tan, bir Kadîr-i Mutlak’tan geldiğini gösteren şahitlerdir.

§36

İ’lem ey esbaba müptela insan! Bil ki sebebin halkı və sebebiyetinin takdiri və müsebbebin vücuduna lâzım olan şeylerle teçhizi, kudretine nisbetle zerreler və şemsler müsavi olan zatın “Kün” emriyle müsebbebi halk etmesinden daha kolay daha ekmel daha a’lâ deyildir.

§37

İ’lem eyyühe’l-aziz! Dünyada görülen bilhassa nebatî və heyvanî hayatlarda müşahede edilen ademler, idamlar; tebeddül və teceddüd-ü emsalden ibarettir. İmanlı olan kimselere göre zeval və firakın acısı deyil, yerlerine gelen emsalleriyle visalin ləzzəti hasıl olur.

§38

Elə isə imana gel ki elemden emin olasın. Kadere teslim ol ki selâmette kalasın.

§39

İ’lem eyyühe’l-aziz! Asabiyet-i cahiliye, birbirine tesanüd edib yardım eden gaflet, dalalet, riya və zulmetten mürekkeb bir macundur. Bunun üçün milliyetçiler, milliyeti mabud ittihaz edirlər. Hamiyet-i İslâmiye isə nur-u imandan in’ikas edib dalgalanan bir ziyadır.

§40

İ’lem eyyühe’l-aziz! Ehl-i ilhad ilə və bilhassa Avrupa mukallidleriyle münazara ilə iştigal edenler böyük bir tehlikeye maruzdurlar. Çünki nefisleri tezkiyesiz və emniyetsiz olması ihtimaliyle tedricen hasımlarına mağlup olur ki bîtarafane muhakeme denilen münsifane münazarada nefs-i emmareye emniyet edilemez.

§41

Çünki insaflı bir münazır, hayalî bir münazara sahasında, ara sıra hasmının libasını giyer, ona bir dâva vekili olaraq onun lehinde müdafaada bulunur. Bu vaziyetin tekrarıyla, dimağında bir tenkit lekesinin husule geleceğinden zərər verir. Lâkin niyeti hâlis olursa və kuvvetine güvenirse zərəri yoxdur. Belə bir vaziyete düşen bir adamın çarə-i necatı, tazarru və istiğfar ilə o lekeyi izale edə bilər.

§42

İ’lem eyyühe’l-aziz! Bu küre-i arz misafirhanesi, insanların mülk və malı deyildir. Ancaq insanlar, amele kimi o misafirhanenin çeşit çeşit işlerinde və tezyinatında çalışırlar. Əgər küre-i arzın haricinden yabancı biri gəlib misafirhanenin bir mu’cize və hârika olduğuna və insanların da âciz, fakir, möhtac olduklarına dikkat ederse bu insanlar bu binaya sahib və sâni’ olacaq bir iktidarda deyildir ancaq belə hârika bir masnuun sâni’i də mu’ciz-nüma olduğuna kat’iyetle hükmedəcəkdir. Və bu insanlar, o Sultan-ı Ezelî’nin makasıdına çalışan amelelerdir. Bu ameleler, aldıkları ücretlerinden maada bu binadan bir şeye mâlik və sahib olmadıklarına tekraren hükmedəcəkdir.

§43

Və keza o çiçeklerin zevi’l-hayata qarşı gösterdiyi teveddüdlerine və tahabbüblerine və tebessümlerine dikkat eden anlar ki bir Hakîm-i Kerîm tarafından misafirlerine hizmetle muvazzaf birtakım hedâyâ və behâyâdır ki Sâni’ ilə masnû arasında bir vesile-i tearüf və tahabbüb olsun.

§44

Eyyühe’n-nefs! Sən hər bir eserde müessirin azametini görmək istirsən lakin haricî olan manaları zihnî manalarda arırsan. Əsmaül-Hüsnanın hər birisinde bütün esmanın şuâatını görmək istirsən. Hər bir latîfenin zevkiyle bütün letaifin zevklerini zevk etmək istirsən. Hər bir hisse tabi olan işleri və hâcetleri îfa ederken, bütün hislerinin işlerini birlikdə görmək istirsən. Bundan dolayı evhama maruz kalırsan.

§45

İ’lem eyyühe’l-aziz! Bir nimetin umumî və hər kəsə şâmil olması, kıymetinin azlığına və ehemmiyetsizliğine delâlet etməz. Və o nimetin bir kasd və iradeden gelmemesine emare ola bilməz. Mesela, göz nimetinin bütün hayvanlarda bulunması, sənin göze olan şiddet-i ehtiyacını tahfif etmediyi kimi gözün kıymetini tenkis etmeye də səbəb ola bilməz. Və keza hususi və tək bir nimetin tesadüfü mümkün olsa hətta, umumî bir nemət behemehal bir mün’imin eser-i kasd və iradesidir.

§46

İ’lem eyyühe’l-aziz! Hər bir canlıın hayatında gayr-ı mütenahî gayeler vardır. Bu gayelerden canlıa ait ancaq binde birdir. Bâki kalan gayeler, gayr-ı mütenahî olan mâlikiyeti nisbetinde həyatı icad eden zata aittir. Elə isə böyük bir mahlukun kiçik bir mahluka tekebbür etmeye hakkı yoxdur.

§47

Və həqiqətə nazaran abesiyet də yoxdur. Çünki bir hayatın bütün faydaları, bir canlıa ait deyildir ki abes olsun. Bəli, sath-ı arzda hər sene yapılan ziyafet-i âmme-i İlahiye nev-i beşere halife olduğu münasibətilə bir ikramdır. Yoxsa hepsi onun istifadesi üçün deyildir.

§48

İ’lem eyyühe’l-aziz! İnsanın zihnine bazen belə bir vesvese gəlir, deyər: “Sen də âdi və böcek kimi bir hayvansın. Hayvanlardan fazla ne kıymetin var? Hem də semavat və arzı yed-i kudretine alan Hâlık-ı Zülcelal’e qarşı ne meziyetin və ne kimi bir hizmetin var ki səninlə meşgul olsun?” Bu vesveseye qarşı belə bir həqiqəti düşünmək lâzım:

§49

1- İnsan gayr-ı mütenahî acizlik və möhtaclıqyla birlikdə Cənabı-Haqq’a imanıyla, qüdrət və gına və izzetine mazhar olmuşdur. İşte bu mazhariyetten dolayı insan, hayvaniyetten terakki edib halife-i zemin olmuşdur.

§50

2- Cənabı-Haqq ihata-i qüdrət və azametiyle insanın duasını işitir, hâcatını görür. Və semavat və arzın tedbiri, o insanı da düşünmeye mani deyildir.

§51

Sual: Cənabı-Haqqın cüz’iyat və hasis emirler ilə iştigali, azametine münafîdir?

§52

Cavab: O iştigal, azametine münafî deyildir. Bilakis, adem-i iştigali azamet-i rububiyetine bir nakîsedir. Mesela, şemsin ziyasından bazı şeylerin mahrum və hariç kalması, şemse bir nakîse olur. Maahâzâ bütün şeffaf şeylerde görünen şemsin timsallerinin hər biri “Şems benimdir. Şems yanımdadır. Şems bendedir.” diyebilir. Və zerreler ilə şems arasında müzahame yoxdur.

§53

Bütün mahlukat –bilhassa insanlarda ferdî olsun, nev’î olsun, şerif olsun, hasis olsun– ilim, irade, qüdrət itibarıyla Cənabı-Haqqın tecellisine mazhardır. Hər bir şey, hər bir insan “Allah yanımdadır.” diyebilir. Bilhassa insanın zaafı, möhtaclıqı, aczi nisbetinde Cənabı-Haqqın kurbiyeti və hər bir şeyin Cənabı-Haqq’la münasebeti olmakla birlikdə, o da münasebettardır. Və gayr-ı mütenahî acizlik və möhtaclıq olan insan, gayr-ı mütenahî qüdrət və gına və azameti olan Cənabı-Haqq’la münasebeti ne qədər latîftir.

§54

Takdis ederiz o zatı ki en böyük lütfu en böyük azamete, en yüksək şəfqəti en yüksək ceberuta idhal ettiği kimi nihayətsiz kurbu nihayətsiz bu’d ilə cem’edib zerreler ilə şemsler arasında uhuvveti tesis etmişdir. Birbirine zıt olan bu şeyleri cem’etmekle derece-i azametini bir derece göstermişdir.

§55

İ’lem eyyühe’l-aziz! İmana ait bilgilerden sonra en lâzım və en mühim a’mal-i salihadır. Salih amel isə maddî və manevî hukuk-u ibada tecavüz etmemekle, hukukullahı da bihakkın îfa etmekten ibarettir.

§56

Ecnebilerden alınan maddî bilgiler, sanat və terakkiyata ait isə lâzımdır. Sefahete dair isə muzırdır.

§57

اَللّٰهُمَّ يَا اَر۟حَمَ الرَّاحِمٖينَ اِر۟حَم۟ اُمَّةَ مُحَمَّدٍ عَلَي۟هِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ وَ نَوِّر۟ قُلُوبَ اُمَّةِ مُحَمَّدٍ عَلَي۟هِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ بِنُورِ ال۟اٖيمَانِ وَ ال۟قُر۟اٰنِ وَ نَوِّر۟ بُر۟هَانَ ال۟قُر۟اٰنِ وَ عَظِّم۟ شَرٖيعَةَ ال۟اِس۟لَامِ اٰمٖينَ

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol