بِاس۟مِهٖ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ اَلسَّلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ ال۟هُدٰى وَال۟مَلَامُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ ال۟هَوٰى برادران عزیزم! درباره اوضاع و احوالم و عدم مراجعه برای دریافت وثیقه و علت بیتفاوتیام در قبال سیاستهای روز سؤالات زیادی میکنید. به دلیل تکرار سؤالات و اینکه به لحاظ معنا این سؤالات از من پرسیده میشود، مجبور شدم پاسخ سه سؤال مذکور را نه از زبان سعید جدید که به زبان سعید قدیمی بدهم.
Source text is preserved. When a suitable model is available, translation is displayed separately.
Mektubat
The Thirteenth Letter
اوضاع و احوالت چهطور است؟ پاسخ: حضرت ارحم الراحمین را صد هزار بار شکر میگویم که ظلمهای بیشماری را که اهل دنیا در حق من روا داشتند تبدیل به انواع رحمتها کرد؛ در حالی که سیاست را ترک کرده و در حال تجرد از دنیا در غاری در یک کوه به آخرت میاندیشیدم، اهل دنیا مرا به صورت ظالمانهیی بیرون آورده و تبعیدم کردند. خالق رحیم و حکیم این تبعید را برای من تبدیل به رحمت کرد. انزوای ناامنی را که در آن کوه داشتم و در آن، امکان از بین رفتن اخلاص وجود داشت، به خلوت کوههای بارلا تبدیل کرد که هم امن بود و هم دارای اخلاص. زمانی که در روسیه اسیر بودم نیت کردم و از خداوند درخواست نمودم که آخر عمرم را در غاری بگذرانم. (پروردگار) ارحم الراحمین، بارلا را برای من همان غار قرار داد و فایدهاش را نصیبم کرد و زحمت غار آزار دهنده را بر وجود نحیفم بار نکرد. منتهی در بارلا دو سه نفر گرفتار اوهام بودند. به سبب آن اوهام موجب اذیت من شدند. حتی این دوستان گویا به فکر راحتی من بودند، اما به دلیل همین توهمات موجب شدند به قلبم و خدمت قرآنیام آسیب وارد شود. اهل دنیا با اینکه به همه افراد ناباب اماننامه میدادند و جانیان را از حبس آزاد کرده و عفو میکردند، به شکل ظالمانهیی اینکار را در حق من نکردند. پروردگار رحیم برای اینکه مرا بیشتر در خدمت قرآن قرار دهد و بتوانم انوار قرآنی را تحت نام «کلامها» بیشتر بنویسم، بیهیچ دغدغهیی دچار این غربتام کرد و به این ترتیب آن فشار و اذیت و آزار را تبدیل به رحمتی بزرگ نمود؛ همچنین اهل دنیا تمام رؤسا و شیوخ بانفوذ و قدرتمند بخشها و شهرهایی را که امکان دخالت در دنیایشان را دارند، همراه خویشاوندانشان آزاد گذاشتهاند که با هر کس که میخواهند دیدار کنند اما به شکل ظالمانهیی مرا منزوی کرده به روستایی فرستادند. به جز یکی دو نفر به هیچ یک از خویشاوندان و همشهریهایم اجازه ندادند به دیدن من بیایند. آفریننده رحیم من، انزوای مذکور را برایم تبدیل به رحمتی بزرگ کرد. ذهنم را صاف و زلال نمود تا وسیلهیی شود برای کسب فیض قرآن همانطور که هست و فارغ از هر گونه غل و غش. همچنین اهل دنیا در ابتدا، نگارش دو نامه عادی ظرف دو سال را تاب نیاوردند، حتی هم اینک نیز آمدن یکی دو مهمان در مدت ده، بیست روز یا یک ماه نزد من آنهم صرفاً با نیت خالص دینی برای آنان ناخوشایند است و به من ظلم میکنند. پروردگار رحیم و خالق حکیم من این ظلم را تبدیل به رحمت کرد و این ماههای سهگانه را که 90 سال عمر معنوی نصیبم خواهد کرد، با خلوتی دلنشین و عزلتی مقبول مصادف نمود. اَل۟حَم۟دُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ این اوضاع و احوالم است...
چرا برای دریافت وثیقه مراجعه نمیکنی؟ پاسخ: من در این مسأله محکوم تقدیرم نه محکوم اهل دنیا. به تقدیر مراجعه میکنم. هر گاه به من اجازه دهد، و هر گاه روزیام را در اینجا قطع کند، خواهم رفت. حقیقت این معنا چنین است: هر اتفاقی که برای انسان رخ میدهد دو دلیل دارد، یکی از آنها ظاهری و دیگری حقیقیست. اهل دنیا دلیل ظاهری آمدن من به اینجا شدند و تقدیر الهی نیز دلیل حقیقیست که مرا محکوم به این انزوا کرد. سبب ظاهری در حق من ستم کرد، اما سبب حقیقی منطبق بر عدالت بود. اسباب ظاهری چنین فکر کردند:« این فرد بیش از حد به علم و دین خدمت میکند؛ ممکن است بعدها در امور دنیایی ما نیز دخالت کند.» لذا با در نظر گرفتن چنین احتمالی، مرا تبعید کردند و ظلمی چند برابر را از سه جهت در حقم روا داشتند، اما تقدیر الهی دید آنطور که باید و شاید، با اخلاص به علم و دین خدمت نمیکنم، لذا مرا به این تبعید محکوم کرد. پس، ظلمِ چند برابر آنها را به رحمتی مضاعف تبدیل نمود؛ مادام که تقدیر در تبعید من حاکم است، و عادل نیز هست، به تقدیر مراجعه خواهم کرد، اما سبب ظاهری اساساً بهانه است، لذا مراجعه به آنها بیمعناست، اگر آنها دارای حق یا اسباب قدرتمندی بودند، طبیعیست که به آنها هم میشد مراجعه کرد. دنیایشان به سرشان بخورد با اینکه آن را کلاً رها کردم؛ نیز سیاستهایشان، پا گیرشان شود با اینکه آن را کاملاً کنار گذاشتم؛ بهانهها و اوهامی سر هم میکنند که اصل و اساسی ندارد، لذا در صورت مراجعه به آنها بر اوهامشان صحه میگذاشتم، که نمیخواستم چنین شود. اگر تمایلی به دخالت در سیاستهای دنیوی داشتم، که سر نخشان دست اجنبیست، نه در هشت سال، که در عرض هشت ساعت آشکار میشد و خود را نشان میداد؛ در حالی که در طول هشت سال گذشته آرزوی خواندن حتی یک روزنامه را نداشتهام و در این مدت هیچ روزنامهیی را مطالعه نکردم. چهار سال است که در اینجا تحت نظر هستم و در این مدت هیچ نشانی از موضوع دیده نشد، پس معلوم میشود خدمت به قرآن حکیم، فضیلتی برتر از همه سیاستها دارد که اجازه نمیدهد فرد به عرصه سیاست دنیا که اکثر آن دروغگوییست، سقوط کند. دلیل دوم عدم مراجعهام این است که درخواست احقاق حقوق از کسانی که بیعدالتی را حق و حقیقت میپندارند، ظلمی در حقِ حق است. من نمیخواهم مرتکب این ظلم شوم.
چرا در قبال سیاستهای روز تا این حد بیتفاوت هستی؟ چرا موضعات را در برابر مسایل مختلف روز جهان تغییر نمیدهی؟ آیا آنها را امیدوار کننده میبینی؟ یا به دلیل ترس سکوت کردهیی؟ پاسخ: خدمت به قرآن حکیم مرا به شدت از پرداختن به عالم سیاست منع کرد، حتی کاری کرد که فکر کردن به آن را هم فراموش کردم؛ وگرنه تمام سالهای حیاتم گواهی میدهد که ترس، هیچگاه نتوانسته است مانع از طی طریقم در مسلکی شود که حق میدانستهام. در ضمن چرا میبایست بترسم؟ من با دنیا هیچ ارتباطی جز اجلم ندارم. غصه فکر کردن به زن و فرزند را هم ندارم. نگران مال و اموالم نیستم. واهمهیی نیز درباره عزت و افتخار خاندانم ندارم. شأن و شرف دنیوی هم که چیزی جز شهرت ریاکارانه کاذب نیست؛ خدا رحمت کند کسی را که به جای حفاظت از آن، درصدد شکستن و از بین بردنش است... میماند اجلم، که آن هم در دست خالق ذوالجلال است. چه کسی میتواند تا زماناش نرسیده در آن دخالتی کند؟ در واقع ما از کسانی هستیم که مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح میدهند. کسی چون سعید قدیمی چنین گفته است: وَ نَح۟نُ اُنَاسٌ لَا تَوَسُّطَ بَي۟نَنَا لَنَا الصَّد۟رُ دُونَ ال۟عَالَمٖينَ اَوِ ال۟قَب۟رُ بیتردید خدمت قرآنی مرا از پرداختن به حیات اجتماعی سیاسی بشر منع میکند، به این ترتیب که: حیات بشری نوعی مسافرت است. من در این زمان با نور قرآن دیدم که آن راه وارد باتلاق شد. قافله بشری را دیدم که در لجنزاری متعفن و آلوده، افتان و خیزان میرود. بعضی از آنها در راهی ایمن پیش میروند، بعضی در حد امکان برای نجات از لجنزار و باتلاق واسطههایی یافتهاند. اکثرشان نیز در آن باتلاق کثیف و آلوده در تاریکی راه میروند. 20 درصد آنها به سبب سرمستی، لجنزار بدبو را مشک و عنبر پنداشته و سر و روی خود را با آن شستشو میدهند. اینها با سختی و مرارت میروند تا اینکه خفه میشوند. 80 درصدشان هم باتلاق را میفهمند و احساس میکنند که بدبو و آلوده است، اما متحیر و سرگرداناند و قادر به دیدن راه درست نیستند… در برابر اینها دو راهکار وجود دارد: الف: با چماق بر سر آن 20 درصد سرمست بزنیم تا آگاه شوند. ب: با نشان دادن نور به متحیران، مسیر امن را به آنها نشان بدهیم. من میبینم که80 نفر در برابر 20 درصدی که گفتیم چماق بهدست دارند، اما آنطور که باید و شاید به آن 80 درصد بیچاره و سرگردان نور نشان داده نمیشود... نشان هم داده شود، چون در دستی چماق و در دست دیگر نور هست، احساس امنیت نمیکنند، فرد متحیر و سرگردان میهراسد که نکند میخواهند با نور مرا به سوی خود جلب کنند و با چماق به جانم افتند؟ نیز وقتی که چماق به دلیل عارضههایی میشکند، نور از بین میرود یا خاموش میشود. باتلاقی که گفتیم حیات بیبند و بار اجتماعی بشر است که غفلت انگیز و گمراه کننده میباشد. آن سرمستان، متمردانی هستند که از گمراهی و ضلالت لذت میبرند. متحیران آناناند که از ضلالت و گمراهی نفرت دارند، اما قادر به بیرون آمدن نیستند، خواهان نجات و رهایی هستند، اما راهی نمییابند. انسانهایی سرگرداناند. چماقها هم جریانات سیاسیست. نورها نیز حقایق قرآنیست. در برابر نور نباید مقابله و دشمنی کرد. جز شیطان رجیم کسی نفرتی از آن ندارد، لذا من هم برای اینکه نور قرآن را در دست بگیرم با گفتن« اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّي۟طَانِ وَ السِّيَاسَةِ»، چماق سیاست را کنار گذاشته و با دو دست به نور آویختم. دیدم در جریانهای سیاسی، هم در بین موافقان و هم در بین مخالفان، نور مذکور علاقمندانی دارد. هیچ کس و هیچ جریانی نباید از انوار قرآنی و درس قرآنیای که در مقامی زلال و پاکیزه و برتر از جریانهای سیاسی و طرفداریها و تلقیهای مغرضانه داده میشود، دچار کدورت شده و آنها را مورد اتهام قرار دهد. مگر شیاطینی به صورت انسان یا حیواناتی در هیبت بشر، که بیدینی و زندقه را سیاست پنداشته و به طرفداری از آن برخیزند… الحمدلله به دلیل کناره گیری از سیاست، ارزشِ حقایق چون الماس قرآن را تحت تأثیر اتهامِ تبلیغات سیاسی به قیمت تکههای شیشه تنزل ندادم، بلکه ارزش این الماسها نزد همه طوایف رفته رفته به طور آشکار افزایش مییابد. اَل۟حَم۟دُ لِلّٰهِ الَّذٖى هَدٰينَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَه۟تَدِىَ لَو۟لَٓا اَن۟ هَدٰينَا اللّٰهُ لَقَد۟ جَٓاءَت۟ رُسُلُ رَبِّنَا بِال۟حَقِّ اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى سعید نورسی

