بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ اَلسَّلَامُ عَلَي۟كُم۟ وَ رَح۟مَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا برادران عزیزم! به حافظ شامی دو مطلب را گفته بودید که به من برساند: مطلب اول: گفتهاید گمراهان زمانهی جدید همچون منافقان عهد قدیم به ازدواج پیامبر (ع) با زینب انتقاد میکنند و آن را حرکتی نفسانی و شهوانی میدانند. پاسخ: صدهزار بار حاشا و کلّا! دست چنین شبهات پستی به آن دامان معلی نمیرسد. آری، کسی که به اعتراف دوست و دشمن از پانزده سالگی تا چهل سالگی در هنگامهی غلیان آتش غریزه و در زمان التهاب هوسهای نفسانی در کمال عفت و عصمت به زنی سالمند چون خدیجه کبری (رض) اکتفا و قناعت کند؛ ازدواجها و وصلتهای متعدد او بعد از چهل سالگی یعنی در هنگام ایستایی آتش غریزه و آرام گرفتن هوسهای نفسانی، بالضروره و بالبداهه نفسانی نبوده و مستند به حکمتهای مهم دیگری بوده است؛ این حجتیست که موضوع را برای کسی که ذرهیی انصاف داشته باشد اثبات میکند. یکی از آن حکمتها این است که: افعال و احوال و اطوار و حرکات ذات رسالت مانند اقوال او منبع دین و شریعت و مأخذ احکام است. قسم ظاهری رفتار و گفتار پیامبر توسط صحابه منتقل شده و آنچه از احوال مخفی او در زندگی خصوصیاش بروز یافته و صورت اسرار دین و احکام شریعت گرفته توسط ازواج مطهرهاش نقل و روایت گردیده است. آنها وظیفه مذکور را بالفعل به انجام رساندهاند. میتوان گفت نیمی از اسرار و احکام دین توسط آنها یعنی همسران پیامبر (ع) منتقل شده است، لذا در ایفای این وظیفه بزرگ به تعداد قابل توجهی از ازواج مطهره که در مشرب نیز مختلفاند نیاز بوده است. حال به ازدواج حضرت زینب میپردازیم: درباره آیهی: مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِن۟ رِجَالِكُم۟ وَلٰكِن۟ رَسُولَ اللّٰهِ وَ خَاتَمَ النَّبِيّٖنَ (احزاب :40) که به عنوان یکی از مثالهای شعاع سومِ شعله نخست کلامِ بیست و پنجم ذکر شده چنین نوشته شده است: یک آیه نسبت به طبقات مختلف مردم و براساس وجوه گوناگون و متناسب با میزان ادراک هر طبقه، معنای جداگانهیی افاده میکند. میزان فهم طبقهیی از این آیه چنین است: زید t خادم رسول اکرم (ع) که مظهر خطاب «پسرم» از سوی او شده بود براساس روایت صحیح و طبق اعتراف خودش، همسر با عزّتش را به این دلیل که از نظر معنوی هم کفو یکدیگر نبودند طلاق میدهد، یعنی زید با فراست دریافته بود حضرت زینب با اخلاق متعالی دیگری خلق شده و شایستگی همسری یک پیامبر را دارد. او خود را هم کفو زینب نمیدید و این امر چون موجب ناسازگاری معنوی آنها میشد وی را طلاق داد. آنگاه رسول اکرم (ع) با فرمان الهی او را به همسری میگیرد، یعنی براساس اشارت زَوَّج۟نَاكَهَا نکاح پیامبر و زینب عقدی آسمانی بوده و فوق عرف و تعاملات ظاهری، صورتی خارق العاده داشته و صرفاً براساس حکم تقدیر انجام شده است، لذا رسول اکرم (ع) از حکم تقدیر مذکور پیروی نموده و مجبور به پذیرش آن گردیده است؛ نه آنکه این کار را براساس خواسته نفس انجام داده باشد. براساس اشارهی آیهی لِكَى۟ لَا يَكُونَ عَلَى ال۟مُؤ۟مِنٖينَ حَرَجٌ فٖٓى اَز۟وَاجِ اَد۟عِيَٓائِهِم۟ (احزاب:37) که حکم شرعی مهمِ مُقَدَّر مذکور و حکمت عامهیی مهم و مصلحتی عمومی و فراگیر را در بر میگیرد؛ «پسرم» خطاب کردن کوچکترها توسط بزرگان مانند مسائل «ظهار» یعنی گفتن این عبارت به همسر که «تو همچون مادرم هستی» حرام نیست تا احکام با آن تغییر یابد. اصولاً خطاب و نگاه پدرانه بزرگان نسبت به رعایا، و پیامبران نسبت به اُمّت خویش به اعتبار وظیفه رسالت است نه به اعتبار شخصیت انسانی تا موجب شود نتوان از آنها زوجهیی اختیار نمود. میزان فهم طبقهیی دیگر چنین است: یک امیر بزرگ، به رعیتاش با شفقت پدرانه مینگرد. او اگر پادشاهی روحانی در ظاهر و باطن باشد لطف و مرحمتش صد برابر بیشتر از شفقت پدرانه خواهد بود، لذا افراد رعیتش مانند اولاد حقیقی، او را همچون پدر خویش خواهند دانست، و چون نظر پدر نمیتواند به نظر همسر تبدیل شود و نظر دختر نیز نمیتواند به راحتی به نظر زوجه تبدیل شود در افکار عامه ازدواج پیامبر با دختران مؤمنین متناسب این سرّ نخواهد بود، لذا قرآن با هدف رفع چنین تصور غلطی میگوید: «پیامبر براساس رحمت الهی به شما شفقت میکند، با شما رفتاری پدرانه دارد و شما به نام رسالت مانند فرزندان او هستید، لیکن او به اعتبار شخصیت انسانی پدر شما نیست تا همسر گزیدنش از میان شما کار مناسبی نباشد، اگر شما را «پسرم» خطاب کند، به اعتبار احکام شریعت، شما نمیتوانید فرزند او شوید!» اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى سعید نورسی
Source text is preserved. When a suitable model is available, translation is displayed separately.
Mektubat
The Seventh Letter
منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus

