Mektubat

The Ninth Letter

منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ (بخشی از یک نامه که برای همان طلبه‌ی با اخلاص‌اش فرستاده است.) ثانیاً: موفقیت و تلاش و اشتیاقت در نشر انوار قرآن، اکرامی الهی بلکه کرامتی قرآنی و عنایتی ربانی‌ست. به شما تبریک می‌گویم. به مناسبت طرح بحث کرامت و اکرام و عنایت یکی از تفاوت‌های کرامت و اکرام را به شرح زیر بیان می‌کنم: اظهار کرامت بی آن‌که ضرورتی در کار باشد مُضر است، ولی اظهار اکرام تحدیث نعمت است. اگر کسی که مُشرّف به کرامت شده است دانسته مظهر امر خارق‌العاده‌یی شود و در همان حال نفس اماره‌اش هم‌ باقی باشد ممکن است به سبب اعتماد به خویش و اطمینان از نفس و کشف خود و مغرور شدن، دچار استدراج گردد. اگر نادانسته مظهر امری خارق العاده شود، برای مثال فرض کنید فردی در باطن خویش سؤالی دارد و او از سوی حق به سخن در می‌آید و موافق سؤال مذکور پاسخ می‌دهد، سپس متوجه مطلب می‌شود. این فرد بعد از دریافتن موضوع، اعتمادش نه به خود که به پروردگارش فزونی می‌یابد، لذا می‌گوید «محافظت کننده‌یی دارم که مرا از خودم بیش‌تر تربیت می‌کند.» بنابراین توکلش را بیش‌تر می‌کند. این نوع کرامت، بی‌خطر است، و شخص تکلیفی در پنهان کردنش ندارد، اما برای اظهار فخر نیز نباید عمداً سعی به بیان آن کند. از آن‌جا که در ظاهر به نظر می‌رسد کسب انسان در به‌دست آوردن این نوع از کرامت مؤثر است ممکن است آن را به خود نسبت دهد. اما اکرام از نوع دوم کرامت ‌که سالم‌تر است بی‌مشکل‌تر بوده، و به نظر من عالی‌تر است؛ و اظهار کردنش تحدیث نعمت است. کسب در آن دخالتی ندارد و نفس آن را به خود نسبت نمی‌دهد. حال برادر من! احسان‌های الهی را که در حق تو و من و مخصوصاً در حق خدمت قرآنی‌مان که از گذشته تاکنون مشاهده کرده و نوشته‌ام، اکرام الهی بوده، و اظهار آن تحدیث نعمت خداوند است. به همین دلیل به نیّت تحدیث نعمت در برابر تو موفقیت‌های مربوط به هر دو‌ی‌مان را می‌نویسم. می‌دانستم که این مطالب نه تنها موجب فخرفروشی تو نمی‌شود، بلکه باعث شکرگزاری نیز می‌گردد. ثالثاً: می‌بینم که سعادت‌مندترین فرد در زندگانی این دنیا کسی‌ست که دنیا را یک مسافرخانه نظامی بداند؛ این‌گونه اذعان کند و حرکتش بر این منوال باشد. چنین کسی به مرتبه رضا که بزرگ‌ترین مرتبه است خیلی زود می‌تواند نائل شود؛ و بهای الماس دائمی را به شیشه‌یی که سرانجام خواهد شکست نمی‌دهد و زندگانی‌اش را همواره در مسیر درست و لذت پیش می‌برد. آری، امور مربوط به دنیا در حکم شیشه‌هایی‌ست که محکوم به شکستن‌اند؛ امور باقی اخروی نیز مانند الماس‌های محکم و اصیل گران‌بها‌ست. کنجکاوی شدید و محبت پر خروش و حرص دهشتناک و طلب توأم با عناد و احساسات شدید مشابه، در فطرت انسان به ودیعه گذاشته شده است تا امور اخروی را تحصیل کند. متوجه کردن شدید این احساس‌ها برای امور فانی دنیوی بدان معنی‌ست که بهای الماس‌های باقی را برای شیشه‌های فانی و شکننده پرداخت کنید. به همین مناسبت مطلبی به ذهنم خطور کرد که به شرح زیر بیان می‌کنم: عشق محبت شدیدی‌ست که اگر متوجه محبوب‌های فانی گردد، یا آن عشق خود عاشق را دچار درد و عذاب دائمی می‌کند یا چون محبوب مجازی ارزش و بهای محبت شدید مذکور را ندارد موجب می‌گردد عاشق در پی محبوب باقی بر آید و به این ترتیب عشق مجازی به عشق حقیقی تبدیل می‌شود. انسان دارای هزاران احساس است. هر یک از آن‌ها نیز مانند عشق دارای دو مرتبه‌اند؛ مجازی و حقیقی. برای نمونه احساس نگرانی از آینده در هر کسی وجود دارد. فرد هنگام نگرانی شدید می‌بیند برای رسیدن به همان آینده‌یی که نگرانش است سندی در دست ندارد. نیز آینده‌یی که کوتاه و زودگذر بوده و از نظر رزق نیز تحت تعهد [الهی]ست، ارزش نگرانی شدید مذکور را ندارد، لذا از آن روی بر می‌گرداند و متوجه آینده‌یی می‌شود که پس از (ورود به) قبر، حقیقی و طولانی‌ست و برای غافلان نیز تحت تعهد [الهی] نیست. یا مثلاً نسبت به مال و جاه حرص شدیدی نشان می‌دهد... می‌بیند اموال فانی‌ای که موقتی تحت نظر او گذاشته‌اند، هم‌چنین شهرتی که آفت است، و جاه و غروری که خطرناک و عامل ریا می‌باشد ارزش آن حرص شدید را ندارد. این است که متوجه مراتب معنوی و درجات قرب الهی که جاه حقیقی‌ست شده و در پی زاد آخرت و اعمال صالح که مال حقیقی‌ست می‌رود. به این ترتیب حرص مجازی نیز که خصلت نکوهیده‌یی‌ست به حرص حقیقی که خصلت عالی‌ست تبدیل می‌شود. یا مثلاً فردی که با عنادی شدید احساسات خویش را صرف امور بی‌ارزش، فانی و زائل می‌کند، می‌بیند در برابر چیزی که ارزش یک دقیقه عناد را ندارد یک سال عناد ورزیده است. وانگهی به نام عناد بر امری زهرآگین و مضر پافشاری می‌کند. بالاخره می‌فهمد که این احساس قوی را برای چنین اموری به او نداده‌اند. صَرف احساس مذکور در راه چیزهایی که گفتیم با حکمت و حقیقت در تضاد است، لذا آن عناد شدید را صَرف امور بی‌ارزش و فانی که بیان شد نمی‌کند و متوجه حقایق ایمان و مبانی اسلام و خدمات اخروی که عالی و باقی هستند می‌کند. به این ترتیب عناد مجازی که خصلت رذیله‌یی‌ست به عناد حقیقی (یعنی ثابت قدمی در حق) تبدیل می‌شود. طبق سه نمونه ذکر شده اگر انسان‌ها ابزارهای معنوی‌ای را که در اختیارشان گذاشته شده در راه نفس و دنیا به کار گیرند و با غفلت طوری رفتار کنند که گویی همیشه در دنیا خواهند ماند، گرفتار اخلاق رذیله و اسراف و بیهودگی می‌شوند. اگر آن‌ها احساسات خفیف را صَرف دنیا و احساسات شدید خود را صَرف مسؤولیت‌های اخروی و معنوی کنند این امر منشأ اخلاق حمیده شده و در راستای حکمت و حقیقت، عامل سعادت در هر دو جهان خواهد شد. گمان می‌کنم یکی از عواملی که موجب می‌شود نصیحت ناصحان در این زمانه تأثیر نکند این است که به افراد بی‌اخلاق می‌گویند حسود نباش، حریص نباش، دشمنی نکن؛ عناد نکن، دنیا را دوست نداشته باش! یعنی گویی ظاهراً به آن‌ها پیشنهاد می‌کنند خارج ار توان‌شان فطرت‌شان را تغییر دهند. حال اگر به آن‌ها بگویند «جهت همین مسایل را به طرف امور خیر بگردانید و مجاری آن‌ها را عوض کنید.» هم نصیحت‌شان اثر می‌گذارد و هم در دایره اختیارشان به آن‌ها پیشنهادی کرده‌اند. رابعاً: در بین علمای اسلام تفاوت‌های اسلام و ایمان مکرر مدار بحث شده است. گروهی می‌گویند هر دوی آن‌ها یکی هستند؛ گروه دیگر می‌گویند هر دوی آن‌ها یکی نیستند، اما یکی از آن‌ها بدون آن دیگری ممکن نیست. نظرات بسیار مختلف و مشابه آن بیان شده است، اما تفاوتی که من به آن پی بردم چنین است: اسلام، ملزم شدن است؛ ایمان، قبول و اطاعت است. به تعبیر دیگر اسلام طرفداری از حق و تسلیم و انقیاد است و ایمان نیز قبول حق و تصدیق آن می‌باشد. در گذشته برخی از بی‌دینان را دیدم که به شدت از احکام قرآن جانب‌داری می‌کردند، پس باید گفت چنین افراد بی‌دینی به لحاظ التزام به حق، مظهریت اسلام را داشته‌اند؛ آن‌ها را «مسلمانان بی‌دین» خطاب می‌کردند. بعد، برخی از مؤمنان را دیدم که از احکام قرآن طرفداری نمی‌کردند و خود را مقید به آن نمی‌دانستند، لذا اینان مظهر عنوان «مؤمن غیر مسلم»اند. آیا ایمان بدون اسلام می‌تواند موجب نجات شود؟ پاسخ: هم‌چنان که اسلام بی‌ایمان سبب نجات نمی‌شود ایمان بدون اسلام نیز عامل نجات نیست. «فَلِلَّهِ الحَمْدُ وَ المِنَّةُ» که موازین رساله نور به واسطه فیض معنوی اعجاز قرآن، ثمرات و نتایج دین اسلام و حقایق قرآنی را به نحوی نشان می‌دهد که فرد بی‌دین هم اگر آن‌ها را درک کند قطعاً طرفدار می‌شود؛ به همین ترتیب دلایل و براهین ایمان و اسلام را چنان محکم و قوی بیان می‌کند که اگر غیر مسلمان آن‌ها را بفهمد تصدیق خواهد کرد و در حالی که غیر مسلمان است ایمان می‌آورد. آری، «کلام‌ها» نتایج شیرین و دل‌نشینی چون محاسن سعادت دو جهان و ثمرات ایمان و اسلام را که مانند میوه‌های شجره‌ی طوبای جنّت زیبا و شیرین‌اند نشان می‌دهد. به کسانی که این نتایج را می بینند و با آن آشنا می‌شوند احساس جانب‌داری و التزام و تسلیم دست می‌دهد. براهین اسلام و ایمان را چون سلسله موجودات، محکم و قوی، و هم‌چون شمار ذرات، کثیر و فراوان بیان می‌دارد، لذا موجب اذعانی بی‌پایان و ایمانی محکم می‌شوند. حتی برخی اوقات که در حین مطالعه اوراد و اذکار شاه نقشبند گواه آورده و می‌گویم:« ‌عَلَى ذلِكَ نَحْيَى وَ عَلَيْهِ نَمُوتُ وَ عَلَيْهِ نُبْعَثُ غَدًا » جانب‌داری بی‌انتهایی را احساس می‌کنم. اگر همه دنیا را هم به من بدهند نمی‌توانم حتی یک حقیقت ایمانی را هم فدا کنم. تصور عکس یک حقیقت حتی برای یک دقیقه هم برای من دردناک است. اگر همه دنیا از آن من باشد نفسم بدون هیچ تعللی حاضر است آن را بدهد تا فقط یک حقیقت ایمانی وجود یابد. زمانی که «وَ آمَنَّا بِمَا اَرْسَلْتَ مِنْ رَسُولٍ وَ آمَنَّا بِمَا اَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابٍ وَ صَدَّقْنَا » می‌گویم قدرت ایمانی بی‌پایانی احساس می‌کنم. عکس هر یک از حقایق ایمانی را عقلاً محال دانسته و اهل ضلالت را بی‌نهایت ابله و نادان می‌بینم. به پدر و مادرت درود فراوان می‌فرستم و عرض ارادت دارم. آن‌ها هم برای من دعا کنند. تو برادر من هستی، لذا آن‌ها هم در حکم پدر و مادر من هستند. به هم ولایتی‌هایت مخصوصاً عموم آنان که «کلام‌ها» را از تو می‌شنوند سلام می‌کنم. اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى سعید نورسی

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters