Şualar

The Sixth Ray

منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

فقط دو نکته است. بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ (دو پاسخ است به دو سؤال درباره دو نقطه‌ی عبارت «اَلتَّحِيَّاتُ اَلْمُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ لِلّهِ. . .» که در تشهد نماز بیان می‌شود. بیان سایر حقایق تشهد را به وقت دیگری موکول می‌کنیم و در این شعاع ششم از صدها نکته‌ی آن فقط دو نکته به اختصار بیان می‌شود.) سؤال نخست: کلمات مبارک تشهد مکالمه‌یی‌ست که در شب معراج میان حضرت حق و پیامبرش انجام شده؛ حکمت این‌که در نماز خوانده می‌شود چیست؟ پاسخ: نماز هر مؤمن، در حکم نوعی معراج اوست. کلماتی که شایسته آن حضورند در معراج اکبر محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام بیان شده‌اند. با ذکر آن‌ها مصاحبت قدسی مزبور یادآوری می‌شود؛ و با این یادآوری، معانی آن کلمات مبارک از حالت جزئی بیرون آمده کلی می‌شوند، و انسان، معانی قدسی و جامع مذکور را تصور می‌کند یا می‌تواند تصور کند. به‌واسطه همین تصور، بها و نورانیت‌اش تعالی یافته، مبسوط می‌شود. برای مثال؛ رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام، در آن شب به جای سلام به حضرت حق، «اَلتَّحِيَّاتُ‌لِلَّهِ» گفته است، یعنی «تسبیحات حیاتیه‌ی همه ذی‌حیاتان که با حیات‌شان نشان داده و هدایای فطری‌ای که تقدیم صانع‌شان می‌کنند، پروردگارا! مخصوص توست، من نیز همه آن‌ها را با تصور و ایمانم به تو تقدیم می‌کنم». آری، هم‌چنان که رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام با کلمه «اَلتَّحِيَّاتُ» عبادات فطری همه ذی‌حیاتان را قصد کرده، تقدیم (درگاه الهی) می‌کند؛ با کلمه «اَلْمُبَارَكَاتُ» که خلاصه تحیات است نیز برکت و عبودیت و مبارک بودن فطری همه مخلوقات را که مدار برکت‌اند و زبده و خلاصه‌ی حیات و ذی‌حیات، و موجب گفتن تبریک و بارک الله می‌شوند مخصوصاً مبارک بودن و عبودیت و برکت فطری تخم‌های نباتی و حیوانی و هسته‌ها و دانه‌ها را نمایندگی کرده با معنای گسترده مذکور بیان می‌دارد. با کلمه «اَلصَّلَوَاتُ» هم که خلاصه مبارکات می‌باشد عبادات مخصوص همه ذی‌روحان را که خلاصه ذی‌حیاتان هستند تصور نموده، با معنای فراگیرش به درگاه الهی عرضه می‌دارد. به همین ترتیب با کلمه «اَلطَّيِّبَاتُ» نیز که خلاصه صلوات است عبادات نورانی و متعالی انسان‌های کامل و فرشتگان مقرب را که خلاصه ذی‌روح‌اند اراده نموده، تخصیص و تقدیم معبودش می‌کند. هم‌چنان که بیان «اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ» در آن شب از سوی حضرت حق، به صورت آمرانه خبر می‌دهد که صدها میلیون انسان در آینده، هر یک، هر روز، دست کم ده بار آن را به زبان بیاورند و سلام الهی مذکور نیز به کلمه یاد شده نورانیتی فراخ و معنایی عالی می‌دهد؛ به همان ترتیب در مقابل، «اَلسَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللّهِ الصَّالِحِينَ» گفتن رسول اکرم‌ عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام ‌نیز نشان می‌دهد و یادآوری می‌کند که با نیایش و تضرع از خالق‌اش می‌خواهد امت بزرگ و صالحان امت‌اش در آینده مظهر اسلامیت که تمثیل‌گر سلام الهی‌ست شوند و همه‌ی مؤمنان «اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْكَ السَّلاَمُ» بگویند که از شعارهای عمومی اسلام می‌باشد. حضرت جبرائیل (ع) نیز که در آن مصاحبت سهیم بوده است به فرمان الهی در آن شب «اَشْهَدُ اَنْ لاَ اِلهَ اِلاَّ اللَّهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ» گفت و به این‌ ترتیب بشارت داد که همه امت تا قیامت، چنین گفته و شهادت خواهند داد. با یاد آوردن این مکالمه قدسی، معانی کلمات آن درخشیدن گرفته وسعت می‌یابد. حالت روحی غریبی که در ظهور و بروز این حقیقت یاری‌ام نمود: زمانی در غربتی ظلمانی، شبی تاریک، و در غفلتی آکنده از ظلمت، این کائنات بزرگِ در حال حاضر را چون جنازه‌یی ترسناک، جامد، بی‌روح، میت، تهی و خالی تخیل کردم. احساس کردم زمان ماضی نیز کاملاً مرده و خالی و بی‌جان و هراسناک است. آن مکان لایتناهی و زمان بی‌حد، به صورت وحشتکده‌یی تاریک درآمد. من برای نجات از آن وضع، به نماز پناه بردم. وقتی در تشهد «اَلتَّحِيَّاتُ» گفتم، ناگهان کائنات جان یافت و شکلی زنده و نورانی گرفت. آیینه‌ی درخشان حی قیوم شد، و با تمام اجزای زنده‌اش، تحیت‌های حیات‌شان و هدایای حیاتیه‌شان را به صورت دائمی تقدیم ذات حی قیوم نمودند؛ من این را به علم‌الیقین و حتی حق الیقین دانستم و دیدم. سپس وقتی «اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ» گفتم، آن زمانِ بی‌انتها و خالی، ناگهان تحت ریاست رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام همراه با ارواح ذی‌حیات، از حالت وحشتکده‌ به تفرجگاهی با اُنسیت تبدیل شد. سؤال دوم: تشبیه موجود در عبارت پایانی تشهد، یعنی «اَللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى اِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ اِبْرَاهِيمَ» با قواعد تشبیه تناسب ندارد، زیرا محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام بیش از ابراهیم(ع) مظهر رحمت است و نسبت به او جایگاه برتری دارد. راز این موضوع چیست؟ هم‌چنین حکمت تخصیص چنین صلواتی در تشهد چیست؟ همه امت (مسلمان) از گذشته تاکنون دعای مذکور را در هر نماز تکرار می‌کنند ... این در حالی‌ست که اگر دعایی یک بار مورد قبول واقع شود کفایت می‌کند. حکمت آن چیست که میلیون‌ها شخصیت مستجاب الدعوه مدام و مصرانه دعا می‌کنند، به ویژه این‌که مورد درخواست، مانند عَسٰى اَن۟ يَب۟عَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَح۟مُودًا (اسراء: ٧٩) مطابق وعده الهی باشد . . . یعنی با این‌که خداوند وعده کرده است چنین می‌کند، باز هم پس از هر اذان و اقامه در دعایی روایت شده «وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِى وَعَدْتَهُ» گفته می‌شود و در واقع همه مسلمانان برای عملی شدن آن وعده (الهی) دست به دعا بر می‌دارند. پاسخ: این سؤال دارای سه وجه به شرح زیر است و شامل سه سؤال می‌شود: وجه اول: حضرت ابراهیم (ع) درست است که به لحاظ جایگاه به حضرت محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام نمی‌رسد اما خاندان او همه از پیامبران‌اند. خاندان حضرت محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام از اولیا می‌باشند؛ و اولیا به پیامبران نمی‌رسند. دلیل اجابت واضح این دعا این است که: در میان امتِ سیصد و پنجاه میلیونیِ محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام، اکثریت مطلق پیرها و مرشدها و اولیای طریقت‌ها و مسلک‌های تابع حقیقت از نسل دو ذات یعنی حسن (رض) و حسین (رض) هستند و اینان مظهر حدیث «عُلَمَاءُ اُمَّتِى كَاَنْبِيَاءِ بَنِى اِسْرَائِيلَ» می‌باشند. ارشاد کنندگان امت مسلمان به طریق حقیقت، و حقیقت اسلام، که اشخاصی چون جعفر صادق‌(رض) و غوث اعظم‌(رض) و شاه نقشبند (رض) در رأس آن‌ها قرار دارند، و هر یک بخش بزرگی از امت را ارشاد نموده‌اند، ثمره مقبولیت همین دعا درباره‌ی آل هستند. وجه دوم: حکمت تخصیص این نحو از صلوات به نماز، یادآوری رفاقت و همراهی با قافله کبرا و جماعت عظمای نورانی‌ترین و کامل‌ترین و درست‌ترین مشاهیر انسانی یعنی انبیا و اولیا، و صراط مستقیمی‌ست که آنان معرفی کرده و (به‌روی بشریت) گشوده‌اند؛ جماعتی که وجودشان با صدها اجماع و تواتر به اثبات رسیده و امکان ندارد مرتکب خطا شده باشند. تا به وسیله‌ی یادآوری مذکور، فرد از شبهات شیطانی و اوهام سیئه رهایی یابد. دلیل آن‌که قافله یاد شده، دوستان صاحب این عالم، و آفریدگان مقبول او هستند، و معارضان آنان، دشمنان پروردگارند و مخلوقات مردود او، این است که این قافله از زمان آدم (ع) همواره از امدادهای غیبی برخوردار و معارضان‌شان همیشه با مصایب سماوی مواجه بوده‌اند. آری، همه معارضانی چون فرعون و نمرود و قوم نوح، ثمود، و عاد با سیلی‌های غیبی مواجه بوده‌اند؛ به طرزی که غضب و عذاب الهی را حس می‌کرده‌اند. تمام قهرمانان قدسیِ قافله‌ی کبرای مذکور مانند نوح (ع)، ابراهیم (ع)، موسی (ع) و محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام نیز همیشه به طرز خارق العاده و اعجاز آمیز و غیبی از احسان و معجزات ربانی برخوردار بوده‌اند. با این‌که یک سیلی نشان از میزان خشم طرف مقابل دارد و یک مورد اکرام حکایت از محبت او، بر معارضان هزاران سیلی زده شده و قافله پیامبران از هزاران اکرام و مدد (الهی) برخوردار بوده‌اند؛ و این بالبداهه چون روشنایی روز گواهی می‌دهد و دلالت دارد که سلسله انبیا حق بوده و در صراط مستقیم پیش می‌رفته‌اند. عبارت صِرَاطَ الَّذٖينَ اَن۟عَم۟تَ عَلَي۟هِم۟ در سوره فاتحه ناظر بر همان قافله و عبارت غَي۟رِ ال۟مَغ۟ضُوبِ عَلَي۟هِم۟ وَ لَا الضَّالّٖينَ ناظر بر معارضین آن‌هاست. نکته بیان شده در این‌جا، در بخش پایانی سوره فاتحه کاملاّ ظاهر و آشکار است. وجه سوم: سرّ حکمت درخواست مکرر چیزی که یقیناً داده خواهد شد این است که چیزِ درخواست شده، مثلاً مقام محمود، یک قله و منتهاست. یا می‌توان آن را شاخه‌یی از یک حقیقت اعظم دانست که حاوی هزاران حقیقت بسیار مهم و بزرگ مانند مقام محمود است؛ یکی از میوه‌های بزرگ‌ترین نتیجه آفرینش کائنات می‌باشد. طلب آن قله، شاخه و میوه به‌واسطه دعا و نیایش، در واقع درخواست تحقق و وجود آن حقیقت عام بسیار بزرگ است؛ درخواست تحقق عالم باقی‌ست که بزرگ‌ترین شاخه درخت آفرینش می‌باشد؛ درخواست تحقق حشر و قیامت است که بزرگ‌ترین نتیجه عالم است؛ در حقیقت طلب و درخواست گشایش دار السعادت می‌باشد؛ و فرد با این طلب در عبودیت بشری و دعاهای انسانی که مهم‌ترین سبب وجودی بهشت و دار السعادت است شخصاً مشارکت می‌کند؛ این دعاهای بی‌انتها نیز برای مقصدی چنین بی‌نهایت و تا این حد بزرگ اندک است. عطای مقام محمود به حضرت محمد‌ عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام اشارت است بر شفاعت کبرای ایشان برای عموم امت. سعادت تمام امت برای پیامبر مهم است. لذا این‌که از همه مسلمانان خواهان صلوات‌های فراوان و دعاهای رحمت شده است عین حکمت می‌باشد. سُب۟حَانَكَ لَا عِل۟مَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّم۟تَنَٓا اِنَّكَ اَن۟تَ ال۟عَلٖيمُ ال۟حَكٖيمُ

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters