(Hulusi Bey’in fıkrasıdır.)
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Barla Lâhikası
Barla Lahiyəsi 180. Məktub
Bu hafta Otuz Birinci Məktub’un Yeddinci Lem’a’sı ilə Üçüncü Lem’a’sını, hazine-i Mektubat’a ilâvə və muhibban və müştakana tilavet eylemekle, vesatat-ı âliyenizle, bir lütf-u azîm-i İlahîye daha mazhar olduğumdan dolayı Kerîm, Rahîm, Bâki-i Zülcelal’e yüz minlərlə həmd və şükreylemekte və sevgili Üstadımı rıza-yı Samedanîsine və vazife-i meşkûre-i maneviyesinde devamlı, nüfuzlu, şümullü muvaffakiyetlere mazhar buyurmasına abîdane tazarru və niyazlarda bulunmaktayım.
Bu biçarə və isyankârdan çox dua beklediğinizi emir buyuruyorsunuz. Mən o dərgah-ı âlîye ancaq bir nevi i’cazının izharına Fahrü’l-âlemîn, Habib-i Rabbü’l-âlemîn, Seyyidü’l-mürselîn sallallahu teâlâ aleyhi və sellem Efendimiz Hazretlerinin en böyük mu’cizesi olan, tâ kıyam-ı saate qədər hükmü və i’cazı bâki olacağına iman etdiyim Kur’an’ın nurları delâletiyle və Üstadımın mübarək isimlerini, vesile-i qəbul olmaq üzere kullanarak iltica edə bilərəm. Heç mümkün müdür ki bu eşiğe yüzümü sürerken “Yâ Rab, Üstadım Said Nursî Hazretlerinden razı ol, dâreynde muradlarını hasıl kıl!” deyə yalvarmayayım? Aslâ və kat’â... Bu bir vazife olmakla birlikdə, kanaatçe inşâallah vesile-i icabe-i duadır.
Aziz Üstad! Sadîkınızın zayıf ruhu, bu fâni hayatta olduğu kimi bâki və sermedî hayatta da inşâallah ulvi ruhunuzun cenah-ı şefkatinden ayrılmayacaqdır, ayrılamayacaqdır və ayıramayacaklardır.
Bəli, gayr-ı kabil-i inkârdır ki bu fâni hayatın dağdağaları arasında, havas və letaif hər zaman müştakı bulundukları münevver və muhteşem âyineye bakamırlar lakin o meşgaleden feragat edildiyi anda, yenə Nur bütün haşmetiyle arz-ı dîdar edir. Bu zamanlarda heç ayrılık hissetmirəm. Hattâ ihtilaf-ı mekânı da tesirsiz görürəm.
Yeddinci və Üçüncü Lem’aların bura postahanesine vürûdu, ramazanın on birine tesadüf edir. Bir gün postada kalmasına qarşılık tutulursa hər bir Lem’a, bu mübarək ayın başından onuna qədər birer gün almışlar və “Evvelühü rahmetün” olan aşr-ı ûlâ-yı ramazanda mahall-i maksuda vâsıl olmuşlardır. Müftülük ilanına göre tam onuncu gündedir.
Dördüncü və Səkkizinci Lem’aları da bu mâh-ı gufranın on dördüncü günü aldım. Posta bir gün evvel geldiğine və bir gün də postada kalışına və ya birinci makama sayılırsa bu nurlu eser də sanki ramazanın hər gününde bir Lem’a alarak yerini bulmakla hem bu adetlerin boşuna konulmadığına hem də “Evsatuhu mağfiretün” olan aşr-ı sânî-yi ramazanda yazıldığı mahalle yetişeceğine sarahat derecesinde delâlet edir.
Bu saatte şuâatını gözüme sokan güneş kimi bu qədər nurlu və zâhir həqiqətləri, mahza bir inayet-i İlahî olaraq, bu bîçareye gösterilen bu mübarək eserlerden, bu Nurların bihavlillah gurûbsuz tulû ettikleri mahalle, Utarid və Zühre kimi maddeten və manen yaxın bulunan hizbü’l-Kur’an’a dâhil hâfız, sadık, hâlis və salih kardeşlerimin daha çox esrar anlayacaklarına şübhə etmirəm.
Madam ki merkez-i feyze en uzaq bulunan âciz bir kardeşlerinin mübarək eserler hakkındaki duyguları, özlərinin də lâyıklı, manalı çox değerli ihtisaslarını beyana vesile olur, inşâallah bu hareketleri hizmet-i Kur’an’dan ma’dud olur. Âlî huzurunuzda kardeşlerimle biraz konuşmak istəyirəm.
Qardaşlarım, bu bîçarenin Nurlarla iştigali üç devreye ayrılmışdır:
Birincisi: Üstad Hazretleriyle ilk teşerrüf etmək saadetine nâil olduğumdan itibaren intişar etmiş olan eserleri, özüm üçün istinsah etmək.
İkincisi: Yenə muhterem Üstadımın emirlerine imtisalen Sözlerin, muhtelif tabaka-i nâsa tesirleri və kabil-i cerh, lâzımü’t-tashih, mûcib-i itiraz cihetleri olub olmadığı hakkında, kāsır aklımla anlayabildiyim qədər və qısa görüşümle seçebildiyim kadarını arz eylemek və bütün fırsatlardan istifadə ilə din kardeşlerime faydalı olmaq, onlara da bu Nurları göstermek, dikkat-i nazarlarını celbetmek, kalbî və bâtınî yaralarına merhem eylemek emeliyle, ihtiyarsız və manevî bir təsir altında âsâr-ı Nur’u aşk ilə okumak.
Üçüncüsü: Yenə aziz və müşfik Üstadımın emirlerine mutavaatla, bildiğiniz vechile hər biri bir türlü letafet və belâgat və celadette və çox kolaylıkla akıllara hayret verəcək tarzda intişar etmekte olan nurlu âsâr hakkındaki ihtisaslarımı arz eylemek və bizzat və ya qardaşlarım adına, bazı Kur’anî müşkülat və tereddüdatı makam-ı feyze takdim edərək, bu tarîkle hem müşkülün halline hem də sâil ilə birlikte digər kardeşlerin də istifadelerine âcizane hizmet eylemek.
Denizden katre mesabesindeki bu Kur’anî hizmetten dolayı, bu bîçareye bir qiymət atfetmeyiniz. Çünki maalesef heç liyakatim olmadığını mən çox iyi bilirəm. لَا تَق۟نَطُوا مِن۟ رَح۟مَةِ اللّٰهِ âyet-i celilesi ümit vermemiş olsa isyanımın nihayetsizliği qarşısında çıldırmak işten hətta deyil.
Elə isə aziz qardaşlarım, bu zavallı kardeşinize xeyr dua buyurmanızı bilhassa rica edirəm. Kur’an hesabına bakılırsa o zaman bəlkə bazı güzellikler görünebilir. Bu da sevgili Üstadımızın buyurdukları kimi Kur’an’ın güzellikleri və menba-ı kevserden gelen Nurların latîfliği, bu hususu temin etmişlerdir.
Hîn-i sabavetimden beri en ziyade menfurum, felillahi’l-hamd yalan söylemektir. Onun üçün həqiqəti ifade ettiğime emin olabilirsiniz ki yukarıda arz etdiyim üç safhada ihtiyar və tesadüf yoxdur. Hâkim olan bir dest-i gaybî və qədər-i İlahîdir. Bunu hissediyordum. Qədər-i İlahîyi izaha lüzum yox. Dest-i gaybın da Gavs-ı A’zam Sultan-ı Evliya Bâzü’l-Eşheb, Seyyid Abdülkadir-i Geylanî kuddise sırruhu’l-âlî Hazretleri olduğunu son defa öğrenmiş olduk.
Lakin muhterem Üstadımın âlî afflarına istinaden bunu ilâvə edeyim ki Gavs-ı A’zam Hazretlerinin keramet-i gaybiyeleri, sarahaten Üstadımız Said Nursî Hazretlerini göstermektedir. Çocukluğundan beri hârika tercüme-i hali tetkik ediləcək olursa görülür ki bu zatın vücudu sırf Kur’an və iman hesabınadır. Ondandır ki o hârika hâlâta mazhar olmuş.
Biz bîçareler bu şem’in pervanesi oldukça, hizbü’l-Kur’an adına Hazret-i Gavs’ın himmet və duasına və cedd-i zîşanı Peygamberimiz sallallahu teâlâ aleyhi vesellem Efendimiz Hazretlerinin şefaatine, iltimasına və nihayet Münzilü’l-Kur’an’ın affına, himayesine mazhar olacağamıza da şübhə edilmemek lâzımdır.
Allahu Zülcelal Hazretleri cümlemizi muhafaza buyursun, âmin! Dâreynde bâis-i necatımız olan bu hizmeti bi’l-külliye terk edəcək olursak, o zaman helâkimiz muhakkaktır. Madam ki elimizde ma’fuv olduğumuza dair senedimiz yox; bâis-i feyzimiz Üstadımız Hazretlerinin bizlərə şefkatinden dolayı keramet-i gaybiyeden haber verdikleri müjdeler, yalnız şevkimizi və şükrümüzü artırmaya vesile olmalı. İsimlerinin sarahaten zikredildiğini bildirmekle birlikdə gösterdikleri âlî feragat, cümlemiz üçün nazar-ı ibretle görülməli və cidden taklit olunmalıdır.
Yenə emirlerindendir ki bizler hizmetle muvazzafız, mükellefiz. Netice ilə deyil. Bu nurlu hizmette bizleri birleştiren Allahu Zülcelal’den niyazım: Haşirde də liva-yı Muhammedî (asm) altında haşr u cem’olmaklığımızdır.
اَللّٰهُمَّ رَبَّنَا تَقَبَّل۟ مِنَّا اِنَّكَ اَن۟تَ السَّمٖيعُ ال۟عَلٖيمُ
Müsaadenizle sadede gəlirəm:
Otuz Birinci Məktub’un Yeddinci Lem’a’sına esas olan üç âyet-i celilenin tefsiri hârika bir tarzdadır. Bilhassa İkinci Vecih’le, Yeddinci Vech’in ikinci ihbar-ı gaybî ciheti işitilmemiş bir surettedir. Bu Məktub’un Üçüncü Lem’a’sı ki كُلُّ شَى۟ءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَج۟هَهُ لَهُ ال۟حُك۟مُ وَاِلَي۟هِ تُر۟جَعُونَ âyetinin mealini ifade eden يَا بَاقٖى اَن۟تَ ال۟بَاقٖى يَابَاقٖى اَن۟تَ ال۟بَاقٖى cümlelerinin gösterdikleri iki həqiqətdən çox böyük feyz aldım. Garibdir ki bu mübarək eser لَقَد۟ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّؤ۟يَا بِال۟حَقِّ âyet-i celilesiyle başlamakla, sanki bu fakirin gördüğü rüyaya bir işarə yapır və deyir ki:
Sənin rüyanda gördüyün kamer, bu ayədə bahis buyrulan rüyanın sahibi iki cihanın Fahri sallallahu teâlâ aleyhi vesellem Hazretlerinin bir barmaq işarəiyle və izn-i Hak’la inşikak etmişdir. Şems onun hatırı üçün On Doqquzuncu Məktub’ta beyan buyrulduğu üzere, bir saat hareketsiz görünmüşdür, kimi mu’cizatını hatırlatarak “Ey gafil, ittiba-ı sünnet et!” dir.
Bu rüyayı nakleden mektubumda, Otuz Birinci Məktub’un Birinci və İkinci Lem’alarıyla, Iyirmi Doqquzuncu Məktub’un Birinci Remzi’nin Birinci Makam’ından gelen feyiz neticesi, ihtiyarsız yapdığım tabirin sonunda yazmış olduğum كُلُّ شَى۟ءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَج۟هَهُ âyet-i celilesinin bir nevi i’cazlı tefsirini beyan buyurmakla, mektubuma gayet latîf və çox muhteşem bir cavab verilmiş olur.
Otuz Birinci Məktub’un Dördüncü Lem’a’sının Birinci Makamı “Minhacü’s-Sünne” denmeye hakikaten lâyıktır.
Birinci Nükte: Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın ümmetine şefkatinin derecesini və bihakkın Şefîu’l-müznibîn olduğunu göstermekle birlikdə, Süleyman Efendi merhumun mevlid-i şerifindeki:
Tıfl iken ol diler idi ümmetin,
Sən kocaldın terk edersin sünnetin.
vecizesini hatırlatmakta və ol Hazret’e ümmet olanlara, sünnetlerine riayet lüzumunu ehemmiyetle ders vermektedir.
İkinci Nükte: Cenab-ı Peygamber sallallahu teâlâ aleyhi vesellem Efendimiz Hazretlerinin nesl-i mübareklerinin, ilâ yevmi’l-kıyam Hazret-i Hasan və Hüseyin radıyallahu teâlâ anhüma’dan geleceklerini və istikbalde çox mübarək zevatın da bu meyanda zuhur edeceklerini nazar-ı nübüvvetle gördükleri üçün bu iki hafidine bütün o nurlu zatlar hesabına şəfqət göstermesi; elə bir tariftir ki beşerin düşünmesiyle yazılmasına imkân yoxdur.
Üçüncü Nükte: Nass-ı kātı’ ilə sabit və hadîs-i Nebevî ilə müberhen Âl-i Beyt’e muhabbete işarə etmekte, bu vazifeyi îfaya davet eylemektedir. Çünki İslâmiyet bir vücudsa bu vücudun bel kemiği mütləq Âl-i Beyt və başı hər zaman Kitabullah’tır.
Dördüncü Nükte: Şîaları ilzam edəcək qədər qüvvətli bir derstir. Bu şümullü dersten gaye ne olduğu, sonunda mükemmelen icmal edilmişdir.
وَاع۟تَصِمُوا بِحَب۟لِ اللّٰهِ جَمٖيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا emr-i celiline tevfikan, bütün mü’minler tevhide çağrılmışdır.
Keramet-i Gavsiye’nin işaratını teyid eden remizleri defaatle okudum. Bu müjdeler həmd və şükrümü artırmışdır. Zembilli Ali Efendi’nin hale çox uygun olan fıkrası hoşuma gitti. Latîf tefe’ülünüz خِتَامُهُ مِس۟كٌ kabîlinden olmuşdur.
Bəli, Kur’anî bahçede hər zaman başqa renkte, başqa letafette, başqa tesirde həqiqi cənnət çiçəkləri açılır. Bu mezherenin bülbülüne və onun gönülleri teshir eden nağmesini dinleyen, meşk eden yoldaşlarına, dâreynde salamatlıq və saadet və muvaffakiyetler temenni və niyaz eylerim.
Şairin zamana muvafık bir beyti:
Bir mevsim-i baharına geldik ki âlemin
Bülbül hamuş, havz tehî, gülistan da harap.
Mən də derim:
Elə bir bid’alar devrindeyiz ki İslâm’ın
Bir bülbülü, bir gülistanı kalmış Kur’an’ın.
Keramet-i Gavsiye’yi henüz kimseye okuyamadım. İçinde bu bîçareden bahis edilişi, okumak hususunu düşündürür. Mübarək Ramazan (Hâşiye) bir an evvel bu isyankârların, kadir-nâşinasların elinden yakayı kurtarmaya çalışır vaziyette, süratle elimizden gitmektedir. İmam Ömer Efendi geçen sene “Ramazanın Hikmetleri” eserinin, ramazan ayı geçtikten sonra gelişinden, mənim kimi müteessir olmuştu. Bu ramazanın birinci cuma hutbesinde, mən də hazır olduğum halde, yüzlerce cemaate, bu nurlu hikmetlerden birkaçını hemen eynilə okudu. Bu anda bu fakirde husule gelen şükür hislerini tarif edemeyəcəyəm.
اَل۟حَم۟دُ لِلّٰهِ هٰذَا مِن۟ فَض۟لِ رَبّٖى
Hulusi

