Mektubat

Onuncu Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

(İki sualin cavabıdır)

§2

بِاسْمِهٖ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§3

Birincisi: Otuzuncu Söz’ün İkinci Maksat’ının tahavvülat-ı zerrat tarifine dair olan uzun cümlesinin hâşiyesidir.

§4

Kur’an-ı Hakîm’de İmam-ı Mübin və Kitab-ı Mübin, mükerrer yerlerde zikredilmişdir. Ehl-i tefsir “İkisi birdir.” bir kısmı “Ayrı ayrıdır.” demişler. Hakikatlerine dair beyanatları muhteliftir. Hülâsa: “İlm-i İlahînin unvanlarıdır.” demişler. Lakin Kur’an’ın feyzi ilə belə kanaatim gelmiş ki:

§5

İmam-ı Mübin, ilim və emr-i İlahînin bir nevine bir unvandır ki âlem-i şehadetten ziyade âlem-i gayba bakır. Yani zaman-ı halden ziyade, mazi və müstakbele nazar edər. Yani hər şeyin vücud-u zahirîsinden ziyade aslına, nesline və köklerine və toxumlarına bakar. Qədər-i İlahînin bir defteridir. Bu defterin vücudu, Iyirmi Altıncı Söz’de hem Onuncu Söz’ün hâşiyesinde ispat edilmişdir.

§6

Bəli, bu İmam-ı Mübin, bir nevi ilim və emr-i İlahînin bir unvanıdır. Yani eşyanın mebâdileri və kökleri və asılları, kemal-i nizam-nizam-intizam ilə eşyanın vücudlarını gayet sanatkârane intac etmesi cihetiyle əlbəttə desatir-i ilm-i İlahînin bir defteri ilə tanzim edildiğini gösterirlər. Və eşyanın neticeleri, nesilleri, toxumları; ileride geləcək mevcudatın programlarını, fihristelerini tazammun ettiklerinden əlbəttə evamir-i İlahiyenin bir kiçik mecmuası olduğunu bildirirlər. Mesela bir çərdək, bütün ağacın teşkilatını tanzim edəcək olan programları və fihristeleri və o fihriste və programları tayin eden o evamir-i tekviniyenin küçücük bir mücessemi hükmünde denilebilir.

§7

Elhasıl, madam ki İmam-ı Mübin, mazi və müstakbelin və âlem-i gaybın etrafında dal budak salan şecere-i yaradılışin bir programı, bir fihristesi hükmündedir. Bu manadaki İmam-ı Mübin, qədər-i İlahînin bir defteri, bir mecmua-i desatiridir. O desatirin imlası ilə və hükmü ilə zerrat, vücud-u eşyadaki hidematına və harekâtına sevk edilir.

§8

Amma Kitab-ı Mübin isə âlem-i gaybdan ziyade, âlem-i şehadete bakar. Yani mazi və müstakbelden ziyade, zaman-ı hazıra nazar edər və ilim və emirden ziyade, qüdrət və irade-i İlahiyenin bir unvanı, bir defteri, bir kitabıdır. İmam-ı Mübin, qədər defteri isə Kitab-ı Mübin, qüdrət defteridir. Yani hər şeyin vücudunda, mahiyetinde və sıfât və şuunatında kemal-i sanat və nizam-nizam-intizamları gösterir ki bir qüdrət-i kâmilenin desatiri ilə və bir irade-i nâfizenin kavanini ilə vücud giydirilir. Suretleri tayin, teşhis edilip birer miktar-ı muayyen, birer şekl-i mahsus verilir. Demək, o qüdrət və iradenin, küllî və umumî bir mecmua-i kavanini, bir defter-i ekberi vardır ki hər bir şeyin hususi vücudları və mahsus suretleri ona göre biçilir, dikilir, giydirilir.

§9

İşte bu defterin vücudu İmam-ı Mübin kimi qədər və cüz-i ihtiyarî mesailinde ispat edilmişdir. Ehl-i gaflet və dalalet və felsefenin ahmaklığına bak ki qüdrət-i Fâtıranın o levh-i mahfuzunu və hikmət və irade-i Rabbaniyenin o basîrane kitabının eşyadaki cilvesini, aksini, misalini hissetmişler; hâşâ tabiat adı ilə tesmiye etmişler, körletmişler.

§10

İşte İmam-ı Mübinin imlası ilə yani kaderin hükmüyle və düsturuyla qüdrət-i İlahiye, icad-ı eşyada hər biri birer ayə olan silsile-i mevcudatı Levh-i Mahv-İspat denilen zamanın sahife-i misaliyesinde yazır, icad edir, zerratı tahrik edir. Demək harekât-ı zerrat; o kitabetten, o istinsahtan mevcudat, âlem-i gaybdan âlem-i şehadete və ilimden qüdrətə geçmelerinde bir ihtizazdır, bir harekâttır.

§11

Amma Levh-i Mahv-İspat isə sabit və daim olan Levh-i Mahfuz-u A’zam’ın daire-i mümkinatta, yani mevt və hayata, vücud və fenaya daima mazhar olan eşyada mütebeddil bir defteri və yazar bozar bir tahtasıdır ki həqiqət-i zaman odur. Bəli, hər şeyin bir həqiqəti olduğu kimi zaman dediyimiz, kainatta cereyan eden bir nehr-i azîmin həqiqəti də Levh-i Mahv-İspattaki kitabet-i qüdrətin sahifesi və mürekkebi hükmündedir.

§12

لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ

§13

İkinci Sual: Meydan-ı haşir nerededir?

§14

Cavab: وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ Hâlık-ı Hakîm’in hər şeyde gösterdiyi hikmet-i âliye, hattâ tək kiçik bir şeye, çox böyük hikmetleri takmasıyla tasrih derecesinde işarə edir ki küre-i arz, serseriyane, bâd-i heva azîm bir daireyi çizmir. Bəlkə mühim bir şey etrafında dönür və meydan-ı ekberin daire-i muhitasını çizir, gösterir və bir meşher-i azîmin etrafında gezip mahsulat-ı maneviyesini ona devredir ki ileride o meşherde, enzar-ı nâs önünde gösteriləcəkdir.

§15

Demək, iyirmi beş min seneye karib bir daire-i muhitanın içinde, rivayete binaen Şam-ı Şerif kıtası bir çərdək hükmünde olaraq o daireyi dolduracaq bir meydan-ı haşir bast ediləcəkdir. Küre-i arzın bütün manevî mahsulatı, şimdilik perde-i gayb altında olan o meydanın defterlerine və elvahlarına gönderilir və ileride meydan açıldığı vaxt, sekenesini də yenə o meydana dökəcək; o manevî mahsulatları da gaibden şehadete geçəcəkdir.

§16

Bəli, küre-i arz bir tarla, bir çeşme, bir ölçek hükmünde olaraq o meydan-ı ekberi dolduracaq qədər mahsulat vermiş və onu istiab edəcək mahlukat ondan akmış və onu imlâ edəcək masnuat ondan çıkmış. Demək, küre-i arz bir çərdək və meydan-ı haşir, içindekilerle birlikdə bir ağactır, bir sümbüldür və bir mahzendir.

§17

Bəli, necə ki nurani bir nöqtə, sürat-i hareketiyle nurani bir hat olur və ya bir daire olur. Elə də küre-i arz süratli, hikmetli hareketiyle bir daire-i vücudun temessülüne və o daire-i vücud mahsulatıyla birlikdə, bir meydan-ı haşr-i ekberin teşekkülüne medardır.

§18

قُلْ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ

§19

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§20

Said Nursî

§21

***

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol