Mektubat

On Birinci Məktub

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§2

Bu məktub, mühim bir ilaç olub dörd ayənin hazinesinden dörd kiçik cevherine işarə edər.

§3

Aziz qardaşım!

§4

Bu dörd muhtelif meseleyi muhtelif vaxtlarda Kur’an-ı Hakîm nəfsimə ders vermiş. Arzu eden qardaşlarım də bundan bir ders və ya bir hisse almaları üçün yazdım. Mebhas itibarıyla başqa başqa dörd âyet-i kerîmenin hazine-i həqiqətlərinden birer kiçik cevher numune olaraq gösterilmişdir. O dörd mebhastan hər bir mebhasın ayrı bir surəti, ayrı bir faydası var.

§5

Birinci Mebhas: اِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعٖيفًا

§6

Ey sû-i vesveseden meyus nəfsim! Tedai-yi hayalat, tahattur-u faraziyat, bir nevi irtisam-ı gayr-ı ihtiyarîdir. İrtisam isə əgər hayırdan və nuraniyetten olsa həqiqətin hükmü bir derece suretine və misaline geçer. Güneşin ziyası və harareti, âyinedeki misaline geçtiği kimi… Əgər şerden və kesiften olsa aslın hükmü və hâssası, suretine geçmez və timsaline sirayet etməz. Mesela, necis və murdar bir şeyin âyinedeki surəti ne necistir ne murdardır. Və yılanın timsali ısırmaz.

§7

İşte bu sırra binaen tasavvur-u küfür, küfür deyil; tahayyül-ü şetim, şetim deyil. Hususan ihtiyarsız olsa və farazî bir tahattur olsa bütün bütün zararsızdır. Hem ehl-i hak olan Ehl-i Sünnet və Cemaat’in mezhebinde bir şeyin şer’an çirkinliği, pisliği; nehy-i İlahî sebebiyledir. Madam ki ihtiyarsız və rızasız bir tahattur-u farazîdir, bir tedai-yi hayalîdir; nehiy ona taalluk etməz. O də ne qədər çirkin və pis bir şeyin surəti də olsa çirkin və pis olmaz.

§8

İkinci Mesele: Barla Yaylası, Tepelice’de çam, katran, karakavağın bir meyvəsi olub Sözler mecmuasına yazıldığı üçün buraya yazılmamışdır.

§9

Üçüncü Mesele: Bu iki mesele, Iyirmi Beşinci Söz’ün i’caz-ı Kur’an’a qarşı medeniyetin acizliyini gösteren misallerinden bir kısmıdır. Kur’an’a muhalif olan hukuk-u medeniyetin ne qədər haksız olduğunu ispat eden minlərlə misallerinden iki misal:

§10

فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَيَيْنِ olan hükm-ü Kur’anî, mahz-ı adalet olduğu kimi ayn-ı merhamettir.

§11

Bəli, adalettir. Çünki ekseriyet-i mütləq itibarıyla bir erkek, bir kadın alır, nafakasını taahhüd edər. Bir kadın isə bir kocaya gedər, nafakasını ona yükler; irsiyetteki noksanını telafi edər.

§12

Hem merhamettir, çünki o zaîfe kız, pederinden şefkate və kardeşinden merhamete çox möhtacdır. Hükm-ü Kur’an’a göre o kız, pederinden endişesiz bir şəfqət görür. Pederi ona “Mənim servetimin yarısını, ellerin və yabanilerin ellerine geçmesine səbəb olacaq zərərli bir çocuk” nazarıyla endişe edib bakmaz. O şefkate, endişe və hiddet karışmaz. Hem kardeşinden rekabetsiz, hasedsiz bir mərhəmət və himayet görür. Kardeşi ona “Hanedanımızın yarısını bozacaq və malımızın mühim bir kısmını ellerin eline verəcək bir rakip” nazarıyla bakmaz; o merhamete və himayete bir kin, bir iğbirar katmaz.

§13

Bu halde o fitrətən nazik, nâzenin və yaradılışen zaîfe və nahife kız, sureten az bir şey kaybeder lakin ona bedel akaribin şefkatinden, merhametinden, tükenmez bir servet kazanır. Yoxsa rahmet-i Hak’tan ziyade ona mərhəmət edeceğiz deyə hakkından fazla ona hak vermək, ona mərhəmət deyil, şedit bir zulümdür. Bəlkə zaman-ı cahiliyette gayret-i vahşiyaneye binaen kızlarını sağ olaraq defnetmek kimi gaddarane bir zulmü andıracaq bu zamanın hırs-ı vahşiyanesi, merhametsiz bir şenaate yol açmak ihtimali vardır.

§14

Bunun kimi bütün ahkâm-ı Kur’aniye وَمَا اَرْسَلْنَاكَ اِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمٖينَ fermanını tasdik edirlər.

§15

Dördüncü Mesele: فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ İşte mimsiz medeniyet, necə kız hakkında, hakkından fazla hak verdiğinden belə bir haksızlığa səbəb olur. Elə də valide hakkında hakkını kesmekle daha dehşetli haksızlık edir.

§16

Bəli, rahmet-i Rabbaniyenin en hürmetli en halâvetli en latîf və en şirin bir cilvesi olan şefkat-i valide, həqiqətlər-i kainat içinde en muhterem en mükerrem bir hakikattir. Və valide, en kerîm en rahîm elə fedakâr bir dosttur ki o şəfqət sâikasıyla bir valide, bütün dünyasını və hayatını və rahatını, veledi üçün feda edər. Hattâ valideliğin en basit və en edna derecesinde olan korkak tavuk, o şefkatin küçücük bir lem’asıyla yavrusunu müdafaa üçün ite atılır, arslana saldırır.

§17

İşte belə muhterem və muazzez bir həqiqəti taşıyan bir valideyi, veledinin malından mahrum etmək, o muhterem həqiqətə qarşı ne qədər dehşetli bir haksızlık, ne derece vahşetli bir hürmetsizlik, ne mertebe cinayetli bir hakaret və arş-ı rəhməti titreten bir küfran-ı nemət və hayat-ı içtimaiye-i beşeriyenin gayet parlak və nâfi’ bir tiryakına bir zehir katmak olduğunu, insaniyet-perverlik iddia eden insan canavarları anlamazlarsa əlbəttə həqiqi insanlar anlar. Kur’an-ı Hakîm’in فَلِاُمِّهِ السُّدُسُ hükmünü, ayn-ı hak və mahz-ı adalet olduğunu bilirler.

§18

اَلْبَاقٖى هُوَ الْبَاقٖى

§19

Said Nursî

§20

***

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol