Sözler

On Üçüncü Söz

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§2

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَٓاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنٖينَ ۞ وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ

§3

Kur’an-ı Hakîm ilə felsefe ulûmunun mahsul-ü hikmetlerini, ders-i ibretlerini, derece-i ilimlerini muvazene etmək istersen bu geləcək sözlere dikkat et!

§4

İşte Bəyanı Möcüzə Quran’ın bütün kainattaki âdiyat adı ilə yâd olunan, hârikulâde və birer qüdrət möcüzəsi olan mevcudat üstündeki âdet və ülfet perdesini keskin beyanatıyla yırtıp, o həqiqətlər-i acibeyi şüurlua açıp, nazar-ı ibretlerini celbedip ukûle tükenmez bir hazine-i ulûm açar.

§5

Felsefe hikməti isə bütün hârikulâde olan mu’cizat-ı qüdrəti, âdet perdesi içinde saklayıp cahilane və lâkaydane üstünde geçer. Yalnız hârikulâdelikten düşen və nizam-nizam-intizam-ı yaradılışten huruç eden və kemal-i fıtrattan sukut eden nadir fertleri nazar-ı dikkate arz edər, onları birer ibretli hikmət deyə şüurlua takdim edər.

§6

Mesela, en câmi’ bir qüdrət möcüzəsi olan insanın yaradılışini âdi deyip lâkaytlıkla bakar. Lakin insanın kemal-i yaradılışinden huruç etmiş, üç ayaklı yaxud iki başlı bir insanı bir velvele-i istiğrabla nazar-ı ibrete teşhir edər.

§7

Mesela, en latîf və umumî bir mu’cize-i rəhmət olan bütün yavruların hazine-i gaybdan muntazam iaşelerini âdi görüb küfran perdesini üstüne çeker. Lakin nizam-nizam-intizamdan şüzuz etmiş, kabilesinden cüda olmuş, yalnız olaraq gurbete düşmüş, denizin altında olan bir böceğin bir yeşil yaprakla iaşesini görür, ondan tecelli eden lütf u keremle hazır balıkçıları ağlatmak istəyər (Hâşiye[1]).

§8

İşte Qurani-Kərim’in ilim və hikmət və marifet-i İlahiye cihetiyle servet və gınası və felsefenin ilim və ibret və marifet-i Sâni’ cihetindeki möhtaclıq və iflasını gör, ibret al!

§9

İşte bu sırdandır ki Kur’an-ı Hakîm, nihayətsiz parlak, yüksək həqiqətləri câmi’ olduğundan şiirin hayalatından ehtiyacsızdir. Bəli, Bəyanı Möcüzə Quran’ın i’caz derecesindeki kemal-i nizam və nizam-nizam-intizamı və kitab-ı kainattaki nizam-nizam-intizamat-ı sanatı, muntazam üsluplarıyla tefsir ettikleri halde manzum olmadığının digər bir səbəbi də budur ki:

§10

Âyetlerinin hər bir necmi, vezin kaydı altına girmeyip tâ ekser ayələrə bir nevi merkez olsun və kardeşi olsun və mabeynlerinde mevcud münasebet-i maneviyeye rabıta olmaq üçün o daire-i muhita içindeki ayələrə birer hatt-ı münasibət teşkil etsin. Güya serbest hər bir ayənin, ekser ayələrə bakar birer gözü, müteveccih birer yüzü var. Kur’an içinde minlərlə Kur’an bulunur ki hər bir meşrep sahibine birisini verir. Necə ki Iyirmi Beşinci Söz’de beyan edildiyi kimi; Sure-i İhlas içinde otuz altı Sure-i İhlas miktarınca hər biri zi’l-ecniha olan altı cümlenin terkibatından müteşekkil bir hazine-i ilm-i tevhid bulunur və tazammun edir. Bəli, necə ki semada olan nizam-nizam-intizamsız yıldızların sureten adem-i nizam-nizam-intizamı cihetiyle hər bir yıldız, kayıt altına girmeyip hər biri ekser yıldızlara bir nevi merkez olaraq daire-i muhitasındaki –birer birer– hər bir yıldıza mevcudat beynindeki nisbet-i hafiyeye işarə olaraq birer hatt-ı münasibət uzatır. Güya hər bir tək yıldız, necm-i ayə kimi umum yıldızlara bakar birer gözü, müteveccih birer yüzü vardır.

§11

İşte nizam-nizam-intizamsızlık içinde kemal-i nizam-nizam-intizamı gör, ibret al! وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ nün bir sırrını bil!

§12

Hem âyet-i وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ sırrını da bununla anla ki şiirin şe’ni; kiçik və sönük həqiqətləri, böyük və parlak hayallerle süslendirip beğendirmek istəyər. Halbuki Kur’an’ın həqiqətləri o qədər böyük, âlî, parlak və revnaktardır ki en böyük və parlak hayal, o həqiqətlərə nisbet edilse gayet kiçik və sönük kalır. Mesela

§13

يَوْمَ نَطْوِى السَّمَٓاءَ كَطَىِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ ۞ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثٖيثًا۞ اِنْ كَانَتْ اِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَاِذَاهُمْ جَمٖيعٌ لَدَيْنَا مُحْضَرُونَ

§14

kimi hədsiz həqiqətləri buna şahittir.

§15

Kur’an’ın hər bir ayəsi, birer necm-i sâkıb kimi i’caz və hidayet nurunu neşir ilə küfrün zulümatını necə dağıttığını görmək, zevk etmək istersen özünü o asr-ı cahiliyette və o sahra-yı bedeviyette farz et ki hər şey zulmet-i cehil və gaflet altında perde-i cümud u tabiata sarılmış olduğu bir anda, birden Kur’an’ın lisan-ı ulvîsinden

§16

يُسَبِّحُ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوَاتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزٖيزِ الْحَكٖيمِ

§17

kimi âyetleri işit, bak. O ölmüş və ya yatmış mevcudat-ı âlem يُسَبِّحُ sadâsıyla işitenlerin zihninde necə dirilirlər, hüşyar olurlar, kıyam edib zikredirlər. Hem o karanlık gökyüzünde birer camid ateşpare olan yıldızlar və yerdeki pərişan mahlukat تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ sayhasıyla işitenlerin nazarında gökyüzü bir ağız, bütün yıldızlar birer kelime-i hikmet-nüma, birer nur-u həqiqət-eda və arz bir kafa, berr və bahir birer dil və bütün hayvanat və nebatat birer kelime-i tesbih-feşan surətində arz-ı dîdar edər. Yoxsa bu zamandan tâ o zamana bakmakla mezkûr zevkin dekaikını göremezsin.

§18

Bəli, o zamandan beri nurunu neşreden və mürur-u zaman ilə ulûm-u mütearife hükmüne geçen və sair neyyirat-ı İslâmiye ilə parlayan və Kur’an’ın güneşiyle gündüz rengini alan bir vaziyet ilə yaxud sathî və basit bir perde-i ülfet ilə baksan əlbəttə hər bir ayənin ne qədər tatlı bir zemzeme-i i’caz içinde ne çeşit zulümatı dağıttığını hakkıyla göremezsin və bir çox enva-ı i’cazı içinde bu nev-i i’cazını zevk edemezsin.

§19

Bəyanı Möcüzə Quran’ın en yüksək bir derece-i i’cazına bakmak istersen bu təmsil dürbünüyle bak. Belə ki:

§20

Gayet yüksək və garib və gayetle yayılmış acib bir ağac farz edelim ki o ağac bir perde-i gayb altında, bir tabaka-i mestûriyet içinde saklanmış. Malûmdur ki bir ağacın, insanın azaları kimi onun dalları, meyvələri, yarpaqları, çiçəkləri kimi bütün uzuvları arasında bir münasibət, bir tenasüp, bir muvazenet lâzımdır. Hər bir cüzü, o ağacın mahiyetine göre bir şəkil alır, bir surət verilir. İşte, heç görünmeyen (və hâlen görünmür) o ağaca dair biri çıksa, bir perde üstünde onun hər bir azasına mukabil birer resim çekse, birer hudut çizse, daldan meyveye, meyveden yaprağa bir tenasüple bir surət tersim etse və birbirinden nihayətsiz uzaq mebde və müntehasının ortasında uzuvlarının eyni şəkil və suretini gösterəcək muvafık tersimatla doldursa əlbəttə şübhə kalmaz ki o ressam o gaybî ağacı gayb-aşina nazarıyla görür, ihata edər, sonra tasvir edər.

§21

Eynilə onun kimi Bəyanı Möcüzə Quran’ın də həqiqət-i mümkinata dair –ki o həqiqət; dünyanın iptidasından tut, tâ âhiretin en nihayetine qədər uzanmış və ferşten arşa və zerreden şemse qədər yayılmış olan şecere-i yaradılışin hakikatine dair– beyanat-ı Furkaniyesi, o qədər tenasübü muhafaza etmiş və hər bir uzva və meyveye lâyık birer surət vermişdir ki bütün muhakkikler, nihayet-i tahkikinde, Kur’an’ın tasvirine “Mâşâallah, bârekellah” deyip “Tılsım-ı kainatı və muamma-yı yaradılışi keşif və fetheden yalnız sensin ey Kur’an-ı Hakîm!” demişler.

§22

وَ لِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى –temsilde kusur yox– esma və sıfât-ı İlahiyeyi, şuun və ef’al-i Rabbaniyeyi, bir şecere-i tûba-i nur hükmünde təmsil edelim ki o şecere-i nuraniyenin daire-i azameti, ezelden ebede uzanıp gidir. Hudud-u kibriyası, gayr-ı mütenahî feza-yı ıtlakta yayılıp ihata edir. Hudud-u icraatı

§23

يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ ۞ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوٰى ۞ هُوَ الَّذٖى يُصَوِّرُكُمْ فِى الْاَرْحَامِ كَيْفَ يَشَٓاءُ

§24

hududundan tut tâ

§25

وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمٖينِهٖ ۞ خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ فٖى سِتَّةِ اَيَّامٍ ۞ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ

§26

hududuna qədər uzanmış o həqiqət-i nuraniyeyi; bütün dal və budaklarıyla, gayat və meyveleriyle o qədər tenasüple və birbirine uygun, birbirine lâyık, birbirini kırmayacaq, birbirinin hükmünü bozmayacaq, birbirinden tevahhuş etmeyəcək bir surette o həqiqətlər-i esma və sıfâtı və şuun və ef’ali beyan etmişdir ki bütün ehl-i keşif və həqiqət və daire-i melekûtta cevelan eden bütün ashab-ı irfan və hikmət, o beyanat-ı Furkaniyeye qarşı “Sübhanallah” deyip “Ne qədər doğru, ne qədər mutabık, ne qədər güzel, ne qədər lâyık.” deyərək tasdik edirlər.

§27

Mesela, bütün daire-i imkân və daire-i vücuba bakan hem o iki şecere-i azîmenin bir tək dalı hükmünde olan imanın erkân-ı sittesi və o erkânın bütün dal və budakları, tâ en ince meyvə və çiçəklər aralarında o qədər bir tenasüp gözetilerek tasvir edər və o derece bir muvazenet surətində tarif edər və o mertebe bir tenasüp tarzında izhar edər ki akl-ı beşer, idrakinden âciz və hüsnüne hayran kalır.

§28

Və o iman dalının bir budağı hükmünde olan İslâmiyet’in erkân-ı hamsesi, aralarında və o erkânın tâ en ince teferruatı və en kiçik âdabı və en uzaq gayatı və en derin hikemiyatı və en cüz’î semeratına varıncaya qədər aralarında hüsn-ü tenasüp və kemal-i münasibət və tam bir muvazenet muhafaza edildiğine delil, o Kur’an-ı câmiin nusus və vücuhundan və işarat və rumuzundan çıkan şeriat-ı kübra-yı İslâmiyenin kemal-i nizam-nizam-intizamı və muvazeneti və hüsn-ü tenasübü və resaneti; cerh edilmez bir şahid-i âdil, şübhə getirmez bir bürhan-ı kātı’dır.

§29

Demək olur ki beyanat-ı Kur’aniye, beşerin ilm-i cüz’îsine, bâhusus bir ümminin ilmine müstenid ola bilməz. Bəlkə bir ilm-i muhite istinad edir və cemi’ eşyayı birden görebilir, ezel ebed ortasında bütün həqiqətləri bir anda müşahede edər bir zatın kelâmıdır. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖٓى اَنْزَلَ عَلٰى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا bu həqiqətə işarə edər.

§30

اَللّٰهُمَّ يَا مُنْزِلَ الْقُرْاٰنِ بِحَقِّ الْقُرْاٰنِ وَ بِحَقِّ مَنْ اُنْزِلَ عَلَيْهِ الْقُرْاٰنُ نَوِّرْ قُلُوبَنَا وَ قُبُورَنَا بِنُورِ الْاٖيمَانِ وَ الْقُرْاٰنِ اٰمٖينَ يَا مُسْتَعَانُ

§31

***

§32

On Üçüncü Söz’ün İkinci Makamı

§33

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§34

(Cazibedar bir fitne içinde bulunan və daha aklını kaybetmeyen bazı gençlerle bir muhaveredir.)

§35

Bir kısım gençler tarafından şimdiki aldatıcı və cazibedar lehviyat və hevesatın hücumları qarşısında “Âhiretimizi ne surətlə kurtaracağız?” deyə Risale-i Nur’dan meded istediler. Mən də Risale-i Nur’un şahs-ı manevîsi adına onlara dedim ki:

§36

Kabir var, heç kimse inkâr edə bilməz. Hər kəs istəyər istəməz oraya girəcək. Və oraya girmek üçün də üç tarzda üç yoldan başqa yol yox.

§37

Birinci yol: O kabir, ehl-i iman üçün bu dünyadan daha güzel bir âlemin kapısıdır.

§38

İkinci yol: Âhireti tasdik eden lakin sefahet və dalalette gidenlere bir haps-i ebedî və bütün dostlarından bir tecrit içinde bir haps-i münferid, yalnız başına bir hapis kapısıdır. Elə gördüğü və itikad ettiği və inandığı kimi hərəkət etmediyi üçün elə muamele görəcək.

§39

Üçüncü yol: Âhirete inanmayan ehl-i inkâr və dalalet üçün bir idam-ı ebedî kapısı yani hem özünü hem bütün sevdiklerini idam edəcək bir darağacıdır. Elə bildiyi üçün cezası olaraq aynını görəcək. Bu iki şık bedihîdir, delil istemir, göz ilə görünür.

§40

Madam ki ecel gizlidir; hər vaxt ölüm, başını kesmek üçün gelebilir və genç ihtiyar farkı yoxdur. Əlbəttə daima gözü önünde elə böyük dehşetli bir mesele qarşısında biçarə insan; o idam-ı ebedî, o dipsiz, nihayətsiz haps-i münferidden kurtulmak çaresini aramak və kabir kapısını bir âlem-i bâkiye, bir saadet-i ebediyeye və âlem-i nura açılan bir kapıya öz hakkında çevirmek hâdisesi; o insanın dünya qədər böyük bir meselesidir.

§41

Bu kat’î həqiqət, bu üç yol ilə bulunduğunda və bu üç yolun da mezkûr üç həqiqət ilə olacağını ihbar eden yüz iyirmi dörd min muhbir-i sadık, ellerinde nişane-i tasdik olan mu’cizeler bulunan enbiyalar və o enbiyaların haber verdikleri eyni haberleri, keşif və zevk və şuhud ilə tasdik eden və imza basan yüz iyirmi dörd milyon evliyanın eyni həqiqətə şehadetleri və hadd ü hesaba gelmeyen muhakkiklerin kat’î delilleriyle o enbiya və evliyanın verdikleri eyni haberleri aklen, ilmelyakîn derecesinde (*[2]) ispat ettikleri və yüzde doksan doqquz ihtimal-i kat’î ilə “İdam və zindan-ı ebedîden kurtulmak və o yolu saadet-i ebediyeye çevirmek, yalnız iman və itaat iledir.” deyə ittifaken haber verirlər.

§42

Əcəba yüzde bir ihtimal-i helâket bulunan bir tehlike yolunda gitmemek üçün bir tək muhbirin sözü nazara alınsa və onun sözünü dinlemeyip o yolda giden adamın, endişe-i helâketten gelen elem-i manevî, onun yemek iştihasını kaçırdığı halde; belə yüz minlərlə sadık və musaddak muhbirlerin yüzde yüz ihtimal ilə dalalet və sefahet göz önündeki kabir darağacına və ebedî haps-i münferidine kat’î səbəb olduğunu və iman, bəndəlik yüzde yüz ihtimal ilə o darağacını kaldırıp o haps-i münferidi kapatıp bu göz önündeki kabri, bir hazine-i ebediyeye, bir saray-ı saadete açılan bir kapıya çevirir deyə ihbar eden və emarelerini və âsârlarını gösterdikleri halde, bu acib və garib və dehşetli və azametli mesele qarşısında bulunan biçarə insan və bâhusus Müslüman əgər iman və bəndəliki olmazsa, bütün dünya saltanatı və ləzzəti bir tək insana verilse; əcəba o göz önündeki, hər vaxt oraya çağrılmasına nöbetini bekleyen bir insana verdiyi o endişeden gelen elîm elemi kaldırabilir mi? Sizdən soruram.

§43

Madam ki ihtiyarlık, hastalık, musibet və hər tarafta vefiyatlar o dehşetli elemi deşirlər və ihtar edirlər. Əlbəttə o ehl-i dalalet və sefahet, yüz min ləzzəti və zevki alsa da yenə o manevî bir cəhənnəm kalbinde yaşar və yakar. Lakin çox kalın gaflet sersemliği muvakkaten hissettirmez.

§44

Madam ki ehl-i iman və taat, göz önünde gördüğü kabri bir hazine-i ebediyeye, bir saadet-i lâyezalîye özü hakkında bir kapı olduğunu və o ezelî mukadderat piyangosundan milyarlar altın və elmasları kazandıracaq bir bilet də iman vesikasıyla ona çıkmış. Hər vaxt “Gel biletini al!” deyə beklemesinden derin, esaslı, həqiqi ləzzət və zevk-i manevî elə bir lezzettir ki əgər tecessüm etse və o çərdək bir ağac olsa o adama hususi bir cənnət hükmüne geçtiği halde; o zevk və lezzet-i azîmeyi terk edib gençlik sâikasıyla, o hədsiz elemler ilə âlûde zehirli bir bala benzeyen sefihane və heveskârane muvakkat bir lezzet-i gayr-ı meşruayı ihtiyar eden, hayvandan yüz derece aşağı düşer.

§45

Ecnebi dinsizleri kimi də ola bilməz. Çünki onlar, peygamberi inkâr etseler diğerlerini tanıyabilirler. Peygamberleri bilmeseler də Allah’ı tanıyabilirler. Allah’ı bilmeseler də kemalâta medar olacaq bazı güzel hasletler bulunabilir. Lakin bir Müslüman hem enbiyayı hem Rabb’ini hem bütün kemalâtı Muhammed-i Arabî aleyhissalâtü Vəssalam vasıtasıyla bilir. Onun terbiyesini bırakan və zincirinden çıkan daha heç bir peygamberi tanımaz və Allah’ı da tanımaz. Və ruhunda kemalâtı muhafaza edəcək heç bir esasatı bilemez. Çünki peygamberlerin en âhiri və en büyükleri və dini və daveti umum nev-i beşere baktığı üçün və mu’cizatça və dince umuma faik və bütün nev-i beşere bütün həqiqətlərte üstadlık edib on dörd asırda parlak bir surette ispat eden və nev-i beşerin medar-ı iftiharı bir zatın terbiye-i esasiyelerini və usûl-ü dinini terk eden, əlbəttə heç bir cihette bir nur, bir kemal bulamaz. Sukut-u mütləq mahkûmdur.

§46

Bax, ey hayat-ı dünyeviyenin zevkine müptela və endişe-i istikbal ilə istikbalini və hayatını temin üçün çabalayan bîçareler! Dünyanın lezzetini, zevkini, saadetini, rahatını isterseniz meşru dairedeki keyfe iktifa ediniz. O, keyfinize kâfidir. Haricinde və gayr-ı meşru dairedeki bir lezzetin içinde min elem olduğunu sâbık beyanatta əlbəttə anladınız.

§47

Əgər mazi, yani geçmiş zamanın hâdisatını, sinema ilə halihazırda gösterdikleri kimi istikbaldeki ahval də mesela əlli sene sonraki halleri bir sinema ilə gösterilse idi, ehl-i sefahet şimdiki güldüklerine yüz minlərlə nefrin və nefret edib ağlayacaktılar.

§48

Dünya və âhirette ebedî və daimî süruru isteyen, iman dairesindeki terbiye-i Muhammediyeyi (asm) özünə rehber etmək gerektir.

§49

***

§50

Bir neçə Biçarə Gençlere Verilen Bir Tenbih, Bir Ders, Bir İhtardır

§51

Bir gün yanıma parlak bir neçə genç geldiler. Həyat və gençlik və hevesat cihetinden gelen tehlikelerden sakınmak üçün təsirli bir ihtar almaq isteyen bu gençlere, mən də eskiden Risale-i Nur’dan meded isteyen gençlere dediyim kimi dedim ki:

§52

Sizdeki gençlik kat’iyen gidəcək. Əgər siz daire-i meşruada kalmazsanız o gençlik zayi olub başınıza hem dünyada hem kabirde hem âhirette öz lezzetinden çox ziyade belalar və elemler getirəcək. Əgər terbiye-i İslâmiye ilə o gençlik nemətinə qarşı bir şükür olaraq iffet və namusluluk və taatte sarf etseniz o gençlik manen bâki kalacaq və ebedî bir gençlik kazanmasına səbəb olacaq.

§53

Həyat isə əgər iman olmazsa veyahut isyan ilə o iman təsir etmezse həyat, zahirî və kısacık bir zevk və lezzetle birlikdə, minlərlə derece o zevk və lezzetten ziyade elemler, hüzünler, kederler verir. Çünki insanda ağıl və fikir olduğu üçün heyvanın aksine olaraq hazır zamanla birlikdə geçmiş və geləcək zamanlarla da fitrətən alâkadardır. O zamanlardan də hem elem hem ləzzət alabilir. Heyvan isə fikri olmadığı üçün hazır lezzetini, geçmişten gelen hüzünler və gelecekten gelen korkular, endişeler bozmur. İnsan isə əgər dalalet və gaflete düşmüş isə hazır lezzetine geçmişten gelen hüzünler və gelecekten gelen endişeler o cüz’î ləzzəti cidden acılaştırır, bozur. Hususan gayr-ı meşru isə bütün bütün zehirli bir bal hükmündedir. Demək hayvandan yüz derece, lezzet-i həyat noktasında aşağı düşer.

§54

Bəlkə ehl-i dalaletin və gafletin həyatı bəlkə vücudu bəlkə kainatı, bulunduğu gündür. Bütün geçmiş zaman və kainatlar, onun dalaleti noktasında ma’dumdur, ölmüşdür. Ağıl alâkadarlığı ilə ona zulmetler, karanlıklar verir. Geləcək zamanlar isə itikadsızlığı cihetiyle yenə ma’dumdur. Və ademle hasıl olan ebedî firaklar, mütemadiyen onun fikir yoluyla hayatına zulmetler verirlər.

§55

Əgər iman, hayata həyat olsa o vaxt hem geçmiş hem geləcək zamanlar imanın nuruyla ışıklanır və vücud bulur. Zaman-ı hazır kimi ruh və kalbine iman noktasında ulvi və manevî ezvakı və envar-ı vücudiyeyi verir. Bu həqiqətin İhtiyar Risalesi’nde Yeddinci Rica’da izahı var, ona bakmalısınız.

§56

İşte həyat böyledir. Hayatın lezzetini və zevkini isterseniz hayatınızı iman ilə hayatlandırınız və feraizle ziynetlendiriniz və günahlardan çekinmekle muhafaza ediniz.

§57

Hər gün və hər yerde və hər vaxt vefiyatların gösterdikleri dehşetli həqiqət-i mevt isə sizə –başqa gençlere söylediyim kimi– bir təmsil ilə beyan edirəm:

§58

Mesela, burada gözünüz önünde bir darağacı dikilmiş. Onun yanında bir piyango –lakin çox böyük bir ikramiye biletleri veren– dairesi var. Biz buradaki on kişi alâküllihal, istəyər istəməz, heç başqa çarə yox, oraya davet edileceğiz, bizi çağıracaklar. Və çağırma zamanı gizli olmasından hər dakika, ya “Gel, idam biletini al, darağacına çık!” veyahut “Gel, milyonlar altın kazandıran bir ikramiye bileti sənə çıkmış gel, al!” demelerini beklerken birden kapıya iki adam geldi.

§59

Biri yarı çıplak güzel və aldatıcı bir kadın, elinde zahiren gayet tatlı lakin zehirli bir helva getirip yedirmek istəyir.

§60

Digər biri də aldatmaz və aldanmaz ciddi bir adam, o kadının arkasından girdi. Dedi ki: “Size bir tılsım, bir ders getirdim. Bunu okusanız o helvayı yemezseniz o darağacından kurtulursunuz. Bu tılsım ilə o emsalsiz ikramiye biletini alırsınız. İşte bu darağacında zaten gözünüzle görüyorsunuz ki bal yiyenler oraya girirlər və oraya girinceye qədər o helvanın zehirinden dehşetli karın sancısı çekirlər və o böyük ikramiye biletini alanlar çendan görünmürlər və zahiren onlar da o darağacına çıktıkları görünür. Lakin onlar asılmadıklarını, bəlkə oradan kolayca ikramiye dairesine girmek üçün basamak yaptıklarını milyonlar şahitler var, haber verirlər. İşte pencerelerden baxın. En böyük memurlar və bu işle alâkadar böyük zatlar, yüksək sesle ilan edirlər və haber verirlər ki o darağacına gidenleri aynelyakîn gözünüz ilə gördüyünüz kimi bu ikramiye biletini tılsımcılar aldıklarını heç şek və şübhəsiz, gündüz kimi kat’î bilin.” dedi.

§61

İşte bu təmsil kimi zehirli bir bal hükmünde olan gayr-ı meşru dairedeki gençliğin sefahetkârane zevkleri, hazine-i ebediyenin və saadet-i sermediyenin bileti və vesikası olan imanı kaybetdiyi üçün darağacı hükmünde olan ölüm və ebedî zulümat kapısı olan kabrin musibetine, eynilə zahiren göründüğü kimi düşer. Və ecel gizli olduğu üçün genç, ihtiyar fark etmeyerek hər vaxt ecel celladı, başını kesmek üçün gelebilir.

§62

Əgər o zehirli bal hükmünde olan hevesat-ı gayr-ı meşruayı terk edib tılsım-ı Kur’anî olan iman və feraizi elde etmekle və fevkalâde mukadderat-ı beşer piyangosundan çıkan saadet-i ebediye hazinesi biletini alacağına, yüz iyirmi dörd min enbiya aleyhimüsselâm ilə birlikdə hadd ü hesaba gelmeyen ehl-i velayet və ehl-i həqiqət, müttefikan haber verirlər və âsârını gösterirlər.

§63

Elhasıl: Gençlik gidəcək. Sefahette gitmiş isə hem dünyada hem âhirette, minlərlə bela və elemler netice verdiğini və elə gençler ekseriyetle sû-i istimal ilə israfat ilə gelen evhamlı hastalıkla hastahanelere və taşkınlıklarıyla hapishanelere və ya sefalethanelere və manevî elemlerden gelen sıkıntılarla meyhanelere düşeceklerini anlamaq isterseniz; hastahanelerden və hapishanelerden və kabristanlardan sorunuz.

§64

Əlbəttə hastahanelerin ekseriyetle hal diliinden, gençlik sâikasıyla israfat və sû-i istimalden gelen hastalıktan enînler, eyvahlar işittiğiniz kimi; hapishanelerden də ekseriyetle gençliğin taşkınlık sâikasıyla gayr-ı meşru dairedeki harekâtın tokatlarını yiyen bedbaht gençlerin teessüflerini işiteceksiniz. Və kabristanda və mütemadiyen oraya girenler üçün kapıları açılıp kapanan o âlem-i berzahta –ehl-i keşfe’l-kuburun müşahedatıyla və bütün ehl-i həqiqətin tasdikiyle və şehadetiyle– ekser azaplar, gençlik sû-i istimalatının neticesi olduğunu bileceksiniz.

§65

Hem nev-i insanın ekseriyetini teşkil eden ihtiyarlardan və hastalardan sorunuz. Əlbəttə ekseriyet-i mütləq ilə esefler, hasretler ilə “Eyvah gençliğimizi bâd-i heva, bəlkə zərərli zayi ettik. Əsla bizim kimi yapmayınız.” deyəcəklər. Çünki beş on senelik gençliğin gayr-ı meşru zevki üçün dünyada çox seneler gam və keder və berzahta azap və zərər və âhirette cəhənnəm və sakar belasını çeken adam, en acınacaq bir halde olduğu halde اَلرَّاضٖى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ sırrıyla heç acınmaya müstahak ola bilməz. Çünki zarara rızasıyla girene mərhəmət edilmez və lâyık deyildir.

§66

Cənabı-Haqq bizi və sizi, bu zamanın cazibedar fitnesinden kurtarsın və muhafaza eylesin, âmin!

§67

***

§68

Risale-i Nur Mizanlarından On Üçüncü Söz’ün İkinci Makamı’nın Hâşiyesidir

§69

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ

§70

Risale-i Nur’daki həqiqi teselliye mahpuslar çox möhtactırlar. Hususan gençlik darbesini yiyip taze və şirin ömrünü hapiste geçirenlerin Nurlara ekmek qədər ihtiyaçları var.

§71

Bəli gençlik damarı, akıldan ziyade hissiyatı dinler. His və heves isə kördür, âkıbeti görməz. Bir dirhem hazır ləzzəti, ileride bir batman lezzete tercih edər. Bir dakika intikam ləzzəti ilə katleder, seksen min saat hapis elemlerini çeker. Və bir saat sefahet keyfiyle bir namus meselesinde, minlərlə gün hem hapsin hem düşmanın endişesinden sıkıntılarla ömrünün saadeti mahvolur.

§72

Bunlara kıyasen biçarə gençlerin çox vartaları var ki en tatlı hayatını, en acı və acınacaq bir hayata çevirirlər.

§73

Və bilhassa şimalde koca bir devlet, gençlik hevesatını elde edərək bu asrı fırtınalarıyla sarsır. Çünki âkıbeti görmeyen kör hissiyatla hərəkət eden gençlere, ehl-i namusun güzel kızlarını və karılarını ibahe edər. Bəlkə hamamlarında erkek kadın birlikdə çıplak olaraq girmelerine izin vermeleri cihetinde bu fuhşiyatı teşvik edər. Hem serseri və fakir olanlara, zenginlerin mallarını helâl edər ki bütün beşer bu musibete qarşı titrir.

§74

İşte bu asırda İslâm və Türk gençleri, kahramanane davranıp iki cihetten hücum eden bu tehlikeye qarşı Risale-i Nur’un Meyvə və Gençlik Rehberi kimi keskin kılınçlarıyla mukabele etmeleri elzemdir. Yoxsa o biçarə genç, hem dünya istikbalini hem mesud hayatını hem âhiretteki saadetini və hayat-ı bâkiyesini azaplara, elemlere çevirip mahveder və sû-i istimal və sefahetle hastahanelere və hissiyatın taşkınlıklarıyla hapishanelere düşer. Eyvahlar, esefler ilə ihtiyarlığında çox ağlayacaq.

§75

Əgər terbiye-i Kur’aniye və Nur’un hakikatleriyle özünü muhafaza eylese tam bir kahraman genç və mükemmel bir insan və mesud bir Müslüman və sair canlılara, heyvanlara bir nevi sultan olur.

§76

Bəli bir genç, hapiste iyirmi dörd saat hər günkü ömründen tək bir saatini beş farz namazına sarf etse və ekser günahlardan hapis mani olduğu kimi o musibete sebebiyet veren hatadan də tövbe edib sair zərərli, elemli günahlardan çekilse hem hayatına hem istikbaline hem vatanına hem milletine hem akrabasına böyük bir faydası olması kimi o on, on beş senelik fâni gençlikle ebedî parlak bir gençliği kazanacağını başta Bəyanı Möcüzə Quran, bütün kütüb və suhuf-u semaviye kat’î haber verib müjde edirlər.

§77

Bəli o şirin, güzel gençlik nemətinə istikametle, taatle şükretse hem ziyadeleşir hem bâkileşir hem lezzetlenir. Yoxsa hem belalı olur hem elemli, gamlı, kâbuslu olur, gedər. Hem akrabasına hem vatanına hem milletine muzır bir serseri hükmüne geçirmeye sebebiyet verir.

§78

Əgər mahpus, zulmen mahkûm olmuş isə farz namazını kılmak şartıyla hər bir saati, bir gün ibadət olduğu kimi o hapis onun hakkında bir çilehane-i uzlet olub eski zamanda mağaralara girerek ibadət eden münzevi salihlerden sayılabilirler.

§79

Əgər fakir və ihtiyar və hasta və iman hakikatlerine müştak isə farzını etmək və tövbe etmək şartıyla hər bir saatleri yirmişer saat ibadət olub hapis ona bir istirahathane və merhametkârane ona bakan dostlar üçün bir muhabbethane, bir terbiyehane, bir dershane hükmüne geçer. O hapiste durmakla hariçteki müşevveş, hər taraftaki günahların hücumuna maruz serbestiyetten daha ziyade hoşlanabilir. Hapisten tam terbiye alır. Çıktığı zaman bir kātil, bir müntakim olaraq deyil, bəlkə tövbekâr, tecrübeli, terbiyeli, millete menfaatli bir adam çıkar.

§80

Hattâ Denizli hapsindeki zatların az zamanda Nurlardan fevkalâde hüsn-ü ahlâk dersini alanlarını gören bazı alâkadar zatlar demişler ki: “Terbiye üçün on beş sene hapse atmaktan isə on beş hafta Risale-i Nur dersini alsalar daha ziyade onları ıslah edər.”

§81

Madam ki ölüm ölmür və ecel gizlidir, hər vaxt gelebilir. Və madam ki kabir kapanmır, kafile kafile arkasında gelenler oraya girip kaybolurlar. Və madam ki ölüm, ehl-i iman hakkında idam-ı ebedîden terhis tezkeresine çevrildiyi, həqiqət-i Kur’aniye ilə gösterilmiş və ehl-i dalalet və sefahet hakkında göz ilə göründüğü kimi bir idam-ı ebedîdir; bütün mahbubatından və mevcudattan bir firak-ı lâyezalîdir.

§82

Əlbəttə və əlbəttə heç şübhə kalmaz ki en bahtiyar odur ki səbir içinde şükretmek və hapis müddetinden tam istifadə edərək Nurların dersini alarak istikamet dairesinde, imanına və Kur’an’a hizmete çalışmaktır.

§83

Ey zevk və lezzete müptela insan! Mən yetmiş beş yaşımda minlərlə tecrübelerle və hüccetlerle və hâdiselerle aynelyakîn bildim ki:

§84

Həqiqi zevk və elemsiz ləzzət və kedersiz sevinç və hayattaki saadet yalnız imandadır və iman həqiqətləri dairesinde bulunur. Yoxsa dünyevî bir lezzette çox elemler var. Bir üzüm tanesini yedirir, on tokat vurur kimi hayatın lezzetini kaçırır.

§85

Ey hapis musibetine düşen bîçareler! Madam ki dünyanız ağlır və hayatınız acılaştı; çalışınız, âhiretiniz də ağlamasın və hayat-ı bâkiyeniz gülsün, tatlılaşsın, hapisten istifadə ediniz. Necə bazen ağır şerait altında düşman qarşısında bir saat nöbet, bir sene ibadət hükmüne geçebilir. Elə də sizin bu ağır şerait altında hər bir saat ibadət zahmeti, çox saatler olub o zahmetleri rahmetlere çevirir.

§86

***

§87

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ

§88

اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ

§89

Aziz, sıddık qardaşlarım!

§90

Hapis musibetine düşenlere və onlara merhametkârane, sadakatle hariçten gelen erzaklarına nezaret və yardım edenlere qüvvətli bir teselliyi üç noktada beyan edəcəyəm.

§91

Birinci Nöqtə: Hapiste geçen ömür günleri, hər bir gün on gün qədər bir ibadət kazandırabilir və fâni saatleri, meyvələri cihetiyle manen bâki saatlere çevirebilir və beş on sene ceza ilə milyonlar sene haps-i ebedîden kurtulmaya vesile ola bilər.

§92

İşte ehl-i iman üçün bu çox böyük və çox qiymətli kazanç şartı, farz namazını kılmak və hapse sebebiyet veren günahlardan tövbe etmək və səbir içinde şükretmektir. Zaten hapis çox günahlara manidir, meydan vermir.

§93

İkinci Nöqtə: Zeval-i ləzzət elem olduğu kimi zeval-i elem də lezzettir. Bəli, hər kəs geçmiş ləzzətli, safalı günlerini düşünse teessüf və tahassür elem-i manevîsini hissedip “Eyvah!” deyər. Və geçmiş musibetli, elemli günlerini tahattur etse zevalinden bir manevî ləzzət hisseder ki: “Elhamdülillah şükür, o bela sevabını bıraktı, gitti.” deyər. Ferah ilə teneffüs edər. Demək bir saat muvakkat elem, ruhta bir manevî ləzzət bırakır və ləzzətli saat, bilakis elem bırakır.

§94

Madam ki həqiqət budur və madam ki geçmiş musibet saatleri, elemleri ilə birlikdə ma’dum və yox olmuş və geləcək bela günleri, indi ma’dum və yoxdur və yoktan elem yox və ma’dumdan elem gəlməz. Mesela, bir neçə gün sonra aç və susuz olmaq ihtimalinden, bugün o niyetle mütemadiyen ekmek yese və su içse ne derece divaneliktir.

§95

Eynilə elə də geçmiş və geləcək elemli saatleri –ki heç və ma’dum və yox olmuşlar– indi düşünüb sabırsızlık göstermek və kusurlu nəfsini buraxıb Allah’tan şekva etmək kimi “Of, of!” etmək divaneliktir. Əgər sağa sola yani geçmiş və geleceklere səbir kuvvetini dağıtmazsa və hazır saate və güne qarşı tutsa tam kâfi gəlir. Sıkıntı ondan bire iner.

§96

Hattâ şekva olmasın, mən bu üçüncü Medrese-i Yusufiyede, bir neçə gün zarfında, heç ömrümde görmediyim maddî və manevî sıkıntılı, hastalıklı musibetimde, hususan Nur’un hizmetinden mahrumiyetimden gelen meyusiyet və kalbî və ruhî sıkıntılar məni ezdiyi sırada, inayet-i İlahiye bu mezkûr həqiqəti gösterdi. Mən də sıkıntılı hastalığımdan və hapsimden razı oldum. Çünki mənim kimi kabir kapısında bir bîçareye, gafletle geçebilir bir saatini, on adet ibadət saatleri etmək böyük kârdır deyə şükreyledim.

§97

Üçüncü Nöqtə: Mahpuslara şefkatkârane hizmetle yardım etmək və möhtac oldukları rızıklarını ellerine vermək və manevî yaralarına tesellilerle merhem sürmekte, az bir amel ilə böyük bir kazanç var və dışarıdan gelen yemeklerini onlara vermək, eyni o yemek qədər o gardiyan və gardiyan ilə birlikdə dâhilde və hariçte çalışanların –bir sadaka hükmünde– defter-i hasenatına yazılır. Hususan musibetzede, ihtiyar və ya hasta və ya fakir və ya garib olsa o sadaka-i maneviyenin sevabı çox ziyadeleşir.

§98

İşte bu qiymətli kazancın şartı, farz namazını kılmaktır. Tâ ki o hizmeti, lillah üçün olsun. Hem bir şartı da sadakat və şəfqət və sevinç ilə və minnet etməmək tarzda yardımlarına koşmaktır.

§99

***

§100

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§101

اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا

§102

Ey hapis arkadaşlarım və din qardaşlarım!

§103

Sizə hem dünya azabından hem âhiret azabından kurtaracaq bir həqiqəti beyan etmək, kalbime ihtar edildi. O da şudur:

§104

Mesela, biri birinin kardeşini və ya bir akrabasını öldürmüş. Bir dakika intikam lezzetiyle bir katl, milyonlar dakika hem kalbî sıkıntı hem hapis azabını çektirir və maktûlün akrabası də intikam endişesiyle və qarşısında düşmanını düşünmesiyle hayatının lezzetini və ömrünün zevkini kaçırır. Hem korku hem hiddet azabını çekir. Bunun tək bir çarəsi var. O da Kur’an’ın emretdiyi və hak və həqiqət və maslahat və insaniyet və İslâmiyet iktiza və teşvik ettikleri olan, barışmak və musalaha etmektir.

§105

Bəli, həqiqət və maslahat sulhtur. Çünki ecel birdir, değişmez. O maktûl, herhalde ecel geldiğinden daha ziyade kalmayacaktı. O kātil isə o kaza-i İlahiyeye vasıta olmuş. Əgər barışmak olmazsa iki taraf da daima korku və intikam azabını çekerler. Onun içindir ki “Üç günden fazla bir mü’min digər bir mü’mine küsmemek” İslâmiyet emredir. Əgər o katl, bir adâvetten və bir kinli garazdan gelmemişse və bir münafık o fitneye vesile olmuş isə çabuk barışmak elzemdir. Yoxsa o cüz’î musibet böyük olur, devam edər. Əgər barışsalar və öldüren tövbe etse və maktûle hər vaxt dua etse o halde hər iki taraf çox kazanırlar və qardaş kimi olurlar. Bir gitmiş kardeşe bedel, bir neçə dindar kardeşleri kazanır. Kaza və qədər-i İlahîye teslim olub düşmanını affeder.

§106

Və bilhassa madam ki Risale-i Nur dersini dinlemişler, əlbəttə mabeynlerinde bulunan bütün küsmekleri bırakmaya hem maslahat və istirahat-i şahsiye və umumiye hem Nur dairesindeki uhuvvet iktiza edir.

§107

Necə ki Denizli hapsinde birbirine düşman bütün mahpuslar, Nurlar dersiyle birbirlerine qardaş oldular və bizim beraetimize bir səbəb olub hattâ dinsizlere, serserilere də o mahpuslar hakkında “Mâşâallah, bârekellah” dedirttiler və o mahpuslar tam teneffüs ettiler. Mən burada gördüm ki bir tək adamın yüzünden yüz adam sıkıntı çekip birlikdə teneffüse çıkmırlar. Onlara zulüm olur. Mert və vicdanlı bir mü’min, kiçik və cüz’î bir hata və ya menfaatle, yüzer zərəri ehl-i imana verməz. Əgər hata etse verse çabuk tövbe etmək lâzımdır.

§108

***

§109

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§110

Aziz yeni qardaşlarım və eski mahpuslar!

§111

Mənim kat’î kanaatim gelmiş ki buraya girmemizin inayet-i İlahiye cihetinde bir ehemmiyetli səbəbi sizsiniz. Yani, Nurlar tesellileriyle və imanın hakikatleriyle sizi bu hapis musibetinin sıkıntılarından və dünyevî çox zararlarından və boşu boşuna gam və hüzün ilə giden hayatınızı faydasızlıktan, bâd-i heva zayi olmasından və dünyanızın ağlaması kimi âhiretinizi ağlamaktan kurtarıp tam bir teselli sizə vermektir.

§112

Madam ki həqiqət budur. Əlbəttə siz də Denizli mahpusları və Nur talebeleri kimi birbirinize qardaş olmanız lâzımdır. Görüyorsunuz ki bir bıçak içinize girmemek və birbirinize tecavüz etməmək üçün dışarıdan gelen bütün eşyanız və yemek və ekmeğinizi və çorbanızı karıştırırlar. Sizə sadakatle hizmet eden gardiyanlar çox zəhmət çekirlər. Hem siz, birlikdə teneffüse çıkmıyorsunuz. Güya canavar və vahşi kimi birbirinize saldıracaqsanız.

§113

İşte indi sizin kimi fitri kahramanlık damarını taşıyan yeni arkadaşlar, bu zamanda manevî böyük bir kahramanlık ilə heyete deyiniz ki: “Değil elimize bıçak, bəlkə mavzer və rovelver də verilse hem emir də verilse biz bu biçarə və bizim kimi musibetzede arkadaşlarımıza dokunmayacağız. Eskiden yüz düşmanlık və adâvetimiz də olsa da onları helâl edib hatırlarını kırmamaya çalışacağamıza, Kur’an’ın və imanın və uhuvvet-i İslâmiyenin və maslahatımızın emriyle və irşadıyla qərar verdik.” deyərək bu hapsi bir mübarək dershaneye çeviriniz.

§114

***

§115

Leyle-i Kadirde İhtar Edilen Bir Mesele-i Mühimme

§116

On Üçüncü Söz’ün İkinci Makamı’nın Zeyli

§117

Leyle-i Kadirde kalbe gelen çox geniş və uzun bir həqiqətə, çox qısaca bir işarə edeceğiz. Belə ki:

§118

Nev-i beşer, bu son Harb-i Umumî’nin eşedd-i zulüm və eşedd-i istibdadı ilə və merhametsiz tahribatı ilə və bir tək düşmanın yüzünden yüzer masumu pərişan etmesiyle və mağlupların dehşetli meyusiyetleriyle və galiblerin dehşetli telaş və hâkimiyetlerini muhafaza və böyük tahribatlarını tamir edememelerinden gelen dehşetli vicdan azaplarıyla və dünya hayatının bütün bütün fâni və muvakkat olması və medeniyet fanteziyelerinin aldatıcı və uyutucu olduğu umuma görünmesiyle və fıtrat-ı beşeriyedeki yüksək istidadatın və mahiyet-i insaniyesinin umumî bir surette dehşetli yaralanmasıyla və gaflet və dalaletin, sərt və sağır olan tabiatın, Kur’an’ın elmas kılıncı altında parçalanmasıyla və gaflet və dalaletin en boğucu, aldatıcı en geniş perdesi olan siyaset-i rûy-i zeminin olduqca çirkin, çox gaddarane həqiqi surəti görünmesiyle əlbəttə və əlbəttə heç şübhə yox ki:

§119

Şimal’de, Garp’ta, Amerika’da emareleri göründüyüne binaen nev-i beşerin maşuk-u mecazîsi olan hayat-ı dünyeviye, belə çirkin və geçici olmasından fıtrat-ı beşerin həqiqi sevdiyi, aradığı hayat-ı bâkiyeyi bütün qüvvəti ilə arayacaq.

§120

Və əlbəttə heç şübhə yox ki:

§121

Min üç yüz altmış senede, hər asırda üç yüz əlli milyon şakirdi bulunan və hər hükmüne və davasına milyonlar ehl-i həqiqət tasdik ilə imza basan və hər dakikada milyonlar hâfızların kalbinde kudsiyet ilə bulunup lisanlarıyla beşere ders veren və heç bir kitabda emsali bulunmayan bir tarzda, beşer üçün hayat-ı bâkiyeyi və saadet-i ebediyeyi müjde veren və bütün beşerin yaralarını tedavi eden Bəyanı Möcüzə Quran’ın şiddetli, qüvvətli və tekrarlı minlərlə âyâtıyla, bəlkə sarîhan və işarəen on minlərlə defa dava edib haber veren və sarsılmaz kat’î delillerle şübhə getirmez hədsiz hüccetleriyle hayat-ı bâkiyeyi kat’iyetle müjde və saadet-i ebediyeyi ders vermesi, əlbəttə nev-i beşer bütün bütün aklını kaybetmezse, maddî və ya manevî bir kıyamet başlarına kopmazsa; İsveç, Norveç, Finlandiya və İngiltere’nin Kur’an’ı qəbul etmeye çalışan meşhur hatipleri və Amerika’nın din-i hakkı arayan ehemmiyetli cemiyeti kimi rûy-i zeminin geniş kıtaları və böyük hükûmetleri Bəyanı Möcüzə Quran’ı arayacaklar və hakikatlerini anladıktan sonra bütün ruh u canlarıyla sarılacaklar.

§122

Çünki bu həqiqət noktasında kat’iyen Kur’an’ın misli yoxdur və ola bilməz və heç bir şey bu mu’cize-i ekberin yerini tutamaz.

§123

Sâniyen: Madam ki Risale-i Nur, bu mu’cize-i kübranın elinde bir elmas kılınç hükmünde hizmetini göstermiş və muannid düşmanlarını teslime mecbur etmiş. Hem qəlbi hem ruhu hem hissiyatı tam tenvir edəcək və ilaçlarını verəcək bir tarzda hazine-i Kur’aniyenin dellâllığını yapan və ondan başqa me’hazi və mercii olmayan və bir mu’cize-i maneviyesi bulunan Risale-i Nur, o vazifeyi tam yapır və aleyhindeki dehşetli propagandalara və gayet muannid zındıklara tam galebe çalmış və dalaletin en sərt qüvvətli kalesi olan tabiatı, Tabiat Risalesi’yle parça parça etmiş və gafletin en kalın və boğucu və geniş daire-i âfakında və fennin en geniş perdelerinde Asâ-yı Musa’daki Meyvə’nin Altıncı Meselesi və Birinci, İkinci, Üçüncü, Səkkizinci Hüccetleriyle gayet parlak bir tarzda gafleti dağıtıp nur-u tevhidi göstermiş.

§124

***

§125

Meyvə Risalesi’nden Altıncı Mesele

§126

Risale-i Nur’un çox yerlerinde izahı və kat’î hədsiz hüccetleri bulunan iman-ı billah rüknünün minlərlə küllî bürhanlarından bir tək bürhana qısaca bir işarətir.

§127

Kastamonu’da lise talebelerinden bir kısmı yanıma geldiler. “Bize Hâlık’ımızı tanıttır, muallimlerimiz Allah’tan bahsetmirlər.” dediler.

§128

Mən dedim: Sizin okuduğunuz fenlerden hər fen, öz lisan-ı mahsusuyla mütemadiyen Allah’tan bahsedip Hâlık’ı tanıttırırlar. Muallimleri deyil, onları dinləyin.

§129

Mesela, necə ki mükemmel bir eczahane ki hər kavanozunda hârika və hassas mizanlarla alınmış hayattar macunlar və tiryaklar var. Şübhəsiz gayet maharetli və kimyager və hakîm bir eczacıyı gösterir.

§130

Elə də küre-i arz eczahanesinde bulunan dörd yüz min çeşit nebatat və hayvanat kavanozlarındaki canlı macunlar və tiryaklar cihetiyle, bu çarşıdaki eczahaneden ne derece ziyade mükemmel və böyük olması nisbetinde, okuduğunuz fenn-i tıp mikyasıyla küre-i arz eczahane-i kübrasının eczacısı olan Hakîm-i Zülcelal’i hattâ kör gözlere də gösterir, tanıttırır.

§131

Hem mesela, necə bir hârika fabrika ki minlərlə çeşit çeşit kumaşları basit bir maddeden dokur. Şeksiz, bir fabrikatörü və maharetli bir makinisti tanıttırır.

§132

Elə də küre-i arz denilen yüz minlərlə başlı, hər başında yüz minlərlə mükemmel fabrika bulunan bu seyyar makine-i Rabbaniye, ne derece bu insan fabrikasından büyükse, mükemmelse o derecede okuduğunuz fenn-i makine mikyasıyla küre-i arzın ustasını və sahibini bildirir və tanıttırır.

§133

Hem mesela, necə ki gayet mükemmel min bir çeşit erzak etrafından celbedip içinde muntazaman istif və ihzar edilmiş depo və iaşe ambarı və dükkân, şeksiz bir fevkalâde iaşe və erzak mâlikini və sahibini və memurunu bildirir.

§134

Elə də bir senede iyirmi dörd min senelik bir dairede muntazaman seyahat eden və yüz minlərlə və ayrı ayrı erzak isteyen taifeleri içine alan və seyahatiyle mevsimlere uğrayıp baharı bir böyük vagon kimi minlərlə ayrı ayrı taamlarla doldurarak kışta erzakı tükenen biçarə canlılara gətirən və küre-i arz denilen bu Rahmanî iaşe ambarı və bir sefine-i Sübhaniye və min bir çeşit cihazatı və malları və konserve paketleri taşıyan bu depo və dükkân-ı Rabbanî, ne derece o fabrikadan böyük və mükemmel isə okuduğunuz və okuyacağınız fenn-i iaşe mikyasıyla o kat’iyette və o derecede küre-i arz deposunun sahibini, mutasarrıfını, müdebbirini bildirir, tanıttırır, sevdirir.

§135

Hem necə ki dörd yüz min millet içinde bulunan və hər milletin istediyi erzakı ayrı və istimal ettiği silahı ayrı və giydiyi elbisesi ayrı və talimatı ayrı və terhisatı ayrı olan bir ordunun mu’cizekâr bir kumandanı, təkbaşına bütün o ayrı ayrı milletlerin ayrı ayrı erzaklarını və çeşit çeşit eslihalarını və elbiselerini və cihazatlarını, hiçbirini unutmayarak və şaşırmayarak verdiyi o acib ordu və ordugâh, şübhəsiz bedahetle o hârika kumandanı gösterir, takdirkârane sevdirir.

§136

Eynilə elə də zemin yüzünün ordugâhında və hər baharda yeniden silah altına alınmış bir yeni ordu-yu Sübhanîde, nebatat və hayvanat milletlerinden dörd yüz min nev’in çeşit çeşit elbise, erzak, esliha, talim, terhisleri gayet mükemmel və muntazam və hiçbirini unutmayarak və şaşırmayarak bir tək kumandan-ı a’zam tarafından verilen küre-i arzın bahar ordugâhı, ne derece mezkûr insan ordu və ordugâhından böyük və mükemmel isə sizin okuyacağınız fenn-i əsgərî mikyasıyla dikkatli və aklı başında olanlara o derece küre-i arzın hâkimini və Rabb’ini və müdebbirini və Kumandan-ı Akdes’ini hayretler və takdislerle bildirir və tahmid və tesbihle sevdirir.

§137

Hem necə ki bir hârika şehirde milyonlar elektrik lambaları hərəkət edərək hər yeri gəzərlər, yanmak maddeleri tükenmir bir tarzdaki elektrik lambaları və fabrikası; şeksiz, bedahetle elektriği idare eden və seyyar lambaları yapan və fabrikayı kuran və iştial maddelerini gətirən bir mu’cizekâr ustayı və fevkalâde kudretli bir elektrikçiyi hayretler və tebriklerle tanıttırır, yaşasınlar ilə sevdirir.

§138

Eynilə elə də bu âlem şehrinde dünya sarayının damındaki yıldız lambaları, bir kısmı –kozmoğrafyanın dediğine bakılsa– küre-i arzdan min defa böyük və top güllesinden yetmiş defa süratli hərəkət ettikleri halde nizam-nizam-intizamını bozmur, birbirine çarpmır, sönmür, yanmak maddeleri tükenmir.

§139

Okuduğunuz kozmoğrafyanın dediğine göre, küre-i arzdan bir milyon defadan ziyade böyük və bir milyon seneden ziyade yaşayan və bir misafirhane-i Rahmaniyede bir lamba və soba olan güneşimizin yanmasının devamı üçün hər gün küre-i arzın denizleri qədər gaz yağı və dağları qədər kömür və ya min arz qədər odun yığınları lâzımdır ki sönmesin.

§140

Və onu və onun kimi ulvi yıldızları gaz yağsız, odunsuz, kömürsüz yandıran və söndürmeyen və birlikdə çabuk gezdiren və birbirine çarptırmayan bir nihayətsiz qüdrəti və saltanatı, ışık barmaqlarıyla gösteren bu kainat şehr-i muhteşemindeki dünya sarayının elektrik lambaları və idareleri ne derece o misalden daha böyük daha mükemmeldir. O derecede sizin okuduğunuz və ya okuyacağınız fenn-i elektrik mikyasıyla bu meşher-i a’zam-ı kainatın sultanını, münevvirini, müdebbirini, sâni’ini, o nurani yıldızları şahit göstererek tanıttırır. Tesbihatla, takdisatla sevdirir, perestiş ettirir.

§141

Hem mesela, necə ki bir kitab bulunsa ki bir satırında bir kitab ince yazılmış və hər bir kelimesinde ince kalemle bir sure-i Kur’aniye yazılmış, gayet manidar və bütün meseleleri birbirini teyid edər və kâtibini və müellifini fevkalâde maharetli və iktidarlı gösteren bir acib mecmua; şeksiz, gündüz kimi kâtip və musannifini kemalâtıyla, hünerleriyle bildirir, tanıttırır. “Mâşâallah, bârekellah” cümleleriyle takdir ettirir.

§142

Eynilə elə də bu kainat kitab-ı kebiri ki bir tək sahifesi olan zemin yüzünde və bir tək forması olan baharda, üç yüz min ayrı ayrı kitablar hükmündeki üç yüz min nebatî və heyvanî taifeleri birlikdə, birbiri içinde, yanlışsız, hatasız, karıştırmayarak, şaşırmayarak; mükemmel, muntazam və bazen ağac kimi bir kelimede bir kasideyi və çərdək kimi bir noktada bir kitabın tamam fihristesini yazan bir qələm işlediğini gözümüzle gördüyümüz bu nihayətsiz manidar və hər kelimesinde çox hikmətlər bulunan bu mecmua-i kainat və bu mücessem Kur’an-ı Ekber-i Âlem, mezkûr misaldeki kitabdan ne derece böyük və mükemmel və manidar isə o derecede sizin okuduğunuz fenn-i hikmetü’l-eşya və mektepte bilfiil mübaşeret ettiğiniz fenn-i kıraat və fenn-i kitabet, geniş mikyaslarıyla və dürbün gözleriyle bu kitab-ı kainatın nakkaşını, kâtibini hədsiz kemalâtıyla tanıttırır. “Allahu ekber” cümlesiyle bildirir, “Sübhanallah” takdisiyle tarif edər, “Elhamdülillah” senalarıyla sevdirir.

§143

İşte bu fenlere kıyasen, yüzer fünundan hər bir fen, geniş mikyasıyla və hususi âyinesiyle və dürbünlü gözüyle və ibretli nazarlarıyla bu kainatın Hâlık-ı Zülcelal’ini esmasıyla bildirir; sıfâtını, kemalâtını tanıttırır.

§144

İşte bu muhteşem və parlak bir bürhan-ı vahdaniyet olan mezkûr hücceti ders vermək içindir ki Bəyanı Möcüzə Quran çox tekrar ilə en ziyade

§145

رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ ۞ خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ

§146

âyetleriyle Hâlık’ımızı bizə tanıttırır, deyə o mektepli gençlere dedim. Onlar də tamamıyla qəbul edib tasdik edərək: “Hadsiz şükür olsun Rabb’imize ki tam kudsî və ayn-ı həqiqət bir ders aldık. Allah səndən razı olsun.” dediler. Mən də dedim:

§147

“İnsan, minlərlə çeşit elemler ilə müteellim və minlərlə nevi lezzetler ilə mütelezziz olacaq bir canlı makine və gayet derece acziyle birlikdə hədsiz maddî, manevî düşmanları və nihayətsiz möhtaclıqıyla birlikdə hədsiz zahirî və bâtınî ihtiyaçları bulunan və mütemadiyen zeval və firak tokatlarını yiyen bir biçarə mahluk iken, birden iman və bəndəlikle belə bir Padşah-ı Zülcelal’e intisap edib bütün düşmanlarına qarşı bir nöqtə-i istinad və bütün hâcatına medar bir nöqtə-i istimdad bularak hər kəs mensup olduğu efendisinin şerefiyle, makamıyla iftihar ettiği kimi; o da belə nihayətsiz Kadîr və Rahîm bir Padşah’a iman ilə intisap etse və bəndəlikle hizmetine girse və ecelin idam ilanını öz hakkında terhis tezkeresine çevirse ne qədər memnun və minnettar və ne qədər müteşekkirane iftihar edə bilər, kıyas ediniz.”

§148

O mektepli gençlere dediyim kimi musibetzede mahpuslara da tekrar ilə derim: Onu tanıyan və itaat eden zindanda də olsa bahtiyardır. Onu unutan saraylarda da olsa zindandadır, bedbahttır. Hattâ bir bahtiyar mazlum, idam olunurken bedbaht zalimlere demiş: “Mən idam olmuram. Bəlkə terhis ilə saadete gidirəm. Lakin mən də sizi idam-ı ebedî ilə mahkûm gördüyümden sizdən tam intikamımı alıram.” لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ deyərək sürur ilə teslim-i ruh edər.

§149

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

§150

***

§151

Hüvə Nüktesi

§152

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

§153

اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا

§154

Çox aziz və sıddık qardaşlarım!

§155

Qardaşlarım, لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ və قُلْ هُوَ اللّٰهُ daki هُوَ lafzında, yalnız maddî cihette bir seyahat-i hayaliye-i fikriyede hava sahifesinin mütalaasıyla âni bir surette görünen bir zarif nükte-i tevhidde, meslek-i imaniyenin hədsiz derece kolay və vücub derecesinde suhuletli bulunmasını və şirk və dalaletin mesleğinde hədsiz dərəcədə müşkülatlı, mümteni minlərlə muhal bulunduğunu müşahede ettim. Gayet qısa bir işarəle o geniş və uzun nükteyi beyan edəcəyəm.

§156

Bəli, necə ki bir avuç torpaq, yüzer çiçeklere nöbetle saksılık eden kabında əgər tabiata, esbaba havale edilse lâzım gəlir ki ya o kapta kiçik mikyasta yüzer, bəlkə çiçəklər adedince manevî makineler, fabrikalar bulunsun veyahut o parçacık torpaqdakı hər bir zerre, bütün o ayrı ayrı çiçəkləri, muhtelif hâsiyetleriyle və hayattar cihazatıyla yapmalarını bilsin; âdeta bir ilah kimi hədsiz ilmi və nihayətsiz iktidarı bulunsun.

§157

Eynilə elə də emir və iradenin bir arşı olan havanın, rüzgârın hər bir parçası və bir nefes və tırnak qədər olan هُوَ lafzındaki havada; küçücük mikyasta, bütün dünyada mevcud telefonların, telgrafların, radyoların və hədsiz və muhtelif konuşmaların merkezleri, santralları, âhize və nâkileleri bulunsun və o hədsiz işleri birlikdə və bir anda yapabilsin. Veyahut o هُوَ deki havanın bəlkə unsur-u havanın hər bir parçasının hər bir zerresi, bütün telefoncular və ayrı ayrı umum telgrafçılar və radyo ilə konuşanlar qədər manevî şahsiyetleri və kabiliyetleri bulunsun və onların umum dillerini bilsin və eyni zamanda başqa zerrelere də bildirsin, neşretsin. Çünki bilfiil o vaziyet kısmen görünür və havanın bütün eczasında o kabiliyet var.

§158

İşte ehl-i küfrün və tabiiyyun və maddiyyunların mesleklerinde deyil bir muhal, bəlkə zerreler adedince muhaller və imtinalar və müşkülatlar aşikâre görünür.

§159

Əgər Sâni’-i Zülcelal’e verilse hava bütün zerratıyla onun emirber neferi olur. Bir tək zerrenin muntazam bir tək vazifesi qədər kolayca, hədsiz küllî vazifelerini Hâlık’ının izniyle və qüvvəti ilə və Hâlık’a intisap və istinad ilə və Sâni’inin cilve-i qüdrəti ilə bir anda şimşek süratinde və هُوَ telaffuzu və havanın temevvücü suhuletinde yapılır. Yani, qələm-i qüdrətin hədsiz və hârika və muntazam yazılarına bir sahife olur və zerreleri, o kalemin uçları və zerrelerin vazifeleri də qələm-i kaderin nöqtələrı bulunur. Bir tək zerrenin hareketi derecesinde kolay çalışır.

§160

İşte mən لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ və قُلْ هُوَ اللّٰهُ daki hərəkət-i fikriye ilə seyahatimde hava âlemini temaşa və o unsurun sahifesini mütalaa ederken bu mücmel həqiqəti, tam vâzıh və mufassal aynelyakîn müşahede ettim. Və هُوَ nin lafzında, havasında belə parlak bir bürhan və bir lem’a-yı vâhidiyet bulunduğu kimi manasında və işarəinde gayet nurani bir cilve-i ehadiyet və çox qüvvətli bir hüccet-i tevhid və هُوَ zamirinin mutlak və mübhem işarəi hangi zata bakır işarəine bir karine-i taayyün o hüccette bulunması içindir ki hem Bəyanı Möcüzə Quran hem ehl-i zikir makam-ı tevhidde bu kudsî kelimeyi çox tekrar edərlər deyə ilmelyakîn ilə bildim.

§161

Bəli mesela, bir nöqtə beyaz kâğıtta, iki üç nöqtə konulsa karıştığı və bir adam, muhtelif çox vazifeleri birlikdə yapmasıyla şaşıracağı və bir kiçik canlıa, çox yükler yüklenmesiyle altında ezildiyi və bir dil və bir kulak, eyni anda müteaddid kelimelerin birlikdə çıkması və girmesi nizam-nizam-intizamını bozup karışacağı halde; aynelyakîn gördüm ki:

§162

هُوَ nin anahtarı ilə və pusulasıyla fikren seyahat etdiyim hava unsurunda, hər bir parçası hattâ hər bir zerresi içine muhtelif minlərlə nöqtələr, harfler, kəlmələr konulduğu və ya konulabileceği halde, karışmadığını və nizam-nizam-intizamını bozmadığını hem ayrı ayrı çoxlu vazifeler yaptığı halde, heç şaşırmadan yapıldığını və o parçaya və zerreye çoxlu ağır yükler yüklendiyi halde heç zaaf göstermeyerek, geri kalmayarak nizam-nizam-intizam ilə taşıdığını hem minlərlə ayrı ayrı kəlmə, ayrı ayrı tarzda, manada o küçücük kulak və lisanlara kemal-i nizam-nizam-intizamla gəlib çıxıb, heç karışmayarak bozulmayarak o küçücük kulaklara girip, o gayet incecik lisanlardan çıktığı və o hər zerre və hər parçacık, bu acib vazifeleri görmekle birlikdə kemal-i serbestiyet ilə cezbedarane hal dili ilə və mezkûr həqiqətin şehadeti və dili ilə لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ və قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ deyip gəzər və fırtınaların və şimşek və berk və gök gürültüsü kimi havayı çarpıştırıcı dalgalar içerisinde nizam-nizam-intizamını və vazifelerini heç bozmur və şaşırmır və bir iş digər bir işe mani olmur. Mən aynelyakîn müşahede ettim.

§163

Demək, ya hər bir zerre və hər bir parça havada nihayətsiz bir hikmət və nihayətsiz bir ilmi, iradesi və nihayətsiz bir qüvvəti, qüdrəti və bütün zerrata hâkim-i mutlak bir hâssaları bulunmak lâzımdır ki bu işlere medar olabilsin. Bu isə zerreler adedince muhal və bâtıldır. Heç bir şeytan də bunu hatıra getiremez.

§164

Elə isə bu sahife-i havanın hakkalyakîn, aynelyakîn, ilmelyakîn derecesinde bedahetle Zat-ı Zülcelal’in hədsiz gayr-ı mütenahî ilmi və hikmetle çalıştırdığı qələm-i qüdrət və kaderin mütebeddil sahifesi və bir levh-i mahfuzun âlem-i tagayyürde və mütebeddil şuunatında bir “levh-i mahv ispat” namında yazar bozar tahtası hükmündedir.

§165

İşte hava unsurunun yalnız nakl-i asvat vazifesinde mezkûr cilve-i vahdaniyeti və mezkûr acayibi gösterdiyi və dalaletin hədsiz muhaliyetini izhar ettiği kimi unsur-u havaînin sair ehemmiyetli vazifelerinden biri də elektrik, cazibe, dâfia, ziya kimi sair letaifin naklinde şaşırmadan muntazaman, asvat naklindeki vazifeyi gördüğü eyni zamanda, bu vazifeleri də gördüğü eyni zamanında, bütün nebatat və hayvanata teneffüs və telkîh kimi hayata lüzumu bulunan levazımatı kemal-i nizam-nizam-intizam ilə yetiştirir. Emir və irade-i İlahiyenin bir arşı olduğunu kat’î bir surette ispat edir.

§166

Və serseri tesadüf və kör qüvvət və sağır tabiat və karışık, hedefsiz esbab və âciz, camid, cahil maddeler bu sahife-i havaiyenin kitabetine və vazifelerine karışması heç bir cihetle ihtimal və imkânı bulunmadığını aynelyakîn derecesinde ispat ettiğini kat’î kanaat getirdim. Və hər bir zerre və hər bir parça hal dili ilə لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ və قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ dediklerini bildim. Və bu هُوَ anahtarı ilə havanın maddî cihetindeki bu acayibi gördüyüm kimi hava unsuru da bir هُوَ olaraq âlem-i misal və âlem-i manaya bir anahtar oldu.

§167

Mütebâkisi şimdilik yazdırılmadı.

§168

Umuma minlərlə selâm…

§169

***

§170

[1] Hâşiye: Amerika’da eynilə bu vakıa olmuşdur.

§171

[2] * Onlardan biri Risale-i Nur’dur, meydandadır.

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol