Üstadın talebelerine gönderdiyi gayet qiymətli, nurlu mektuplardır. Risale-i Nur’un parlak mücahedatını bu samimi məktublar gayet parlak gösterirlər.
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Şualar
On Üçüncü Şüa
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Geçen Leyle-i Kadrinizi və gelen bayramınızı bütün mevcudiyetimle tebrik və sizleri Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn’in birliğine və rahmetine emanet edirəm. مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ sırrıyla sizi teselliye möhtac görmemekle birlikdə, derim ki: وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَعْيُنِنَا وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ âyetinin mana-yı işarîsiyle verdiyi teselliyi tamamıyla gördüm. Belə ki:
Dünyayı unutmaq, ramazanımızı âsude geçirmek düşünürken hatıra gelmeyen və bütün bütün tahammülün fevkinde bu dehşetli hâdise hem mənim hem Risale-i Nur’un hem sizin hem ramazanımız hem uhuvvetimiz üçün ayn-ı inayət olduğunu mən müşahede ettim. Mənə ait cihetinin isə çox faydalarından yalnız iki üçünü beyan ederim:
Biri: Ramazanda çox şiddetli bir heyecan, bir ciddiyet, bir iltica, bir niyaz ilə müthiş hastalığa galebe edərək çalıştırdı.
İkincisi: Hər birinize qarşı bu sene də görüşmek və yakınınızda bulunmak arzusu şiddetli idi. Yalnız birinizi görmək və Isparta’ya gəlmək üçün bu çekdiyim zahmeti qəbul ederdim.
Üçüncüsü: Hem Kastamonu’da hem yolda hem burada fevkalâde bir tarzda bütün elîm haletler birden değişir və me’mulün və arzumun hilafına olaraq bir dest-i inayət görünür. اَلْخَيْرُ فٖى مَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ dedirir. En ziyade məni düşündüren Risale-i Nur’u, en gafil və dünyaca böyük makamlarda bulunanlara da kemal-i dikkatle okutturur, başqa bir sahada fütuhata meydan açır.
Və en ziyade rikkatime dokunan və öz elemimden başqa hər birinizin sıkıntısından başıma toplanan bütün elemlere və teessüflere qarşı ramazanda, bir saati yüz saat hükmüne gətirən o şehr-i mübarekte bu musibet də o yüz sevabı hər bir saati on saat derecesinde ibadət yapmakla bine iblağ ettiğinden, Risale-i Nur’dan tam ders alan və dünya fâni və ticaretgâh olduğunu bilen və hər şeyi imanı və âhireti üçün feda eden və bu dershane-i Yusufiyedeki muvakkat sıkıntıların daimî lezzetler və faydalar vereceklerine inanan sizin kimi ihlaslı zatlara acımak və rikkatten ağlamak haletini, tebrik və sebatınızı gayet istihsan və takdir etmək haletine çevirdi. Mən də اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ سِوَى الْكُفْرِ وَ الضَّلَالِ dedim.
Mənə ait bu faydalar kimi hem uhuvvetimizin hem Risale-i Nur’un hem ramazanımızın hem sizin bu yüzde elə faydaları var ki perde açılsa “Yâ Rabbenâ! Şükür. Bu kaza və qədər-i İlahî, hakkımızda bir inayettir.” dedirtəcək kanaatim var.
Hâdiseye sebebiyet verenlere itab etmeyiniz. Bu musibetin geniş və dehşetli planı çoktan kurulmuştu lakin manen çoxlu hafif geldi. İnşâallah çabuk geçer. عَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ sırrıyla müteessir olmayınız.
Said Nursî
***
Aziz qardaşlarım!
Yakınınızda bulunmakla çox bahtiyarım. Sizin hayalinizle ara sıra konuşurum, müteselli olurum. bilin ki mümkün olsaydı bütün sıkıntılarınızı kemal-i iftihar və sevinçle çekerdim. Mən, sizin yüzünüzden Isparta’yı və havalisini taşıyla, torpağıyla sevirəm. Hattâ dirəm və resmen də diyəcəyəm: Isparta hükûmeti mənə ceza verse, başqa bir vilayet məni beraet ettirse yenə burayı tercih ederim.
Bəli, mən üç cihetle Ispartalıyım. Gerçi tarihçe ispat edemirəm lakin kanaatim var ki İsparit nahiyesinde dünyaya gelen Said’in aslı, buradan gitmiş. Hem Isparta vilayeti elə həqiqi kardeşleri mənə vermiş ki deyil Abdülmecid və Abdurrahman, bəlkə Said’i onların hər birisine maalmemnuniye feda eylerim.
Tahmin ederim, indi küre-i arzda Risale-i Nur şakirdlerinden –kalben və ruhen və fikren– daha az sıkıntı çeken yoxdur. Çünki qəlb və ruh və akılları iman-ı tahkikî nurlarıyla sıkıntı çekmezler.
Maddî zahmetler isə Risale-i Nur dersiyle hem geçici hem sevaplı hem ehemmiyetsiz hem hizmet-i imaniyenin başqa bir mecrada inkişafına vesile olmasını bilerek şükür və sabırla qarşılırlar. İman-ı tahkikî dünyada də medar-ı saadettir deyə halleriyle ispat edirlər. Bəli “Mevla görelim neyler, neylerse güzel eyler.” deyip metinane bu fâni zahmetleri bâki rahmetlere tebdile çalışırlar.
Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn onların emsallerini çoğaltsın, bu vatana medar-ı şeref və saadet yapsın və onları da cennetü’l-firdevste saadet-i ebediyeye mazhar eylesin, âmin!
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu kaza-i İlahînin adalet-i kaderiye noktasında, yeni talebelerden bir kısım zatların sırr-ı ihlasa muvafık olmayan dünya cihetini də Risale-i Nur ilə arzu etmesinden, bazı menfaat-perest rakipleri qarşısında bulup iyirmi beş sene evvel aslı yazılan və səkkiz sene zarfında bir iki defa elime geçen və eyni vakitte kaybettirilen “Beşinci Şuâ” məndən uzaq bir yerde ele geçmesiyle, o hoca bozması kimi kıskançlar, onunla adliyeyi evhamlandırdılar. Eyni vaxt, mənim arzu etdiyim yeni harfler ilə “Miftahu’l-İman” mecmuası yerine “Âyetü’l-Kübra” muvafakatım olmadan tabolması və nüshaları gelmesi hükûmete aksetmiş, iki mesele birbiriyle karıştırılmış. Güya “Kanun-u Medeniye”ye qarşı o “Beşinci Şuâ” tabedilmiş deyə ehl-i garaz, bir habbeyi yüz kubbe yaparak gadren bizleri bu çilehaneye soktu.
Lakin qədər-i İlahî isə menfaatimiz üçün buraya sevk etti. Və eski zamanlarda ihtiyarî çilehanelerin sevap noktasında çox fevkinde sevaptar etmək sırrıyla, bizi ihlas dersini tam almaq və hakikaten kıymetsiz olan dünya umûruna qarşı alâkalarımızı ta’dil etmək üçün yenə Medrese-i Yusufiyeye çağırdı.
Ehl-i dünya evhamına qarşı deriz:
“Yedinci Şuâ” baştan aşağıya qədər imandır, aldanmışsınız. Və gayet mahrem tutulan və şiddetli taharrilerde bizdə bulunmayan və aslı iyirmi sene evvel yazılan “Beşinci Şuâ” bütün bütün ayrıdır. Biz, bunun deyil tabına, bəlkə bu zamanda heç kimseye göstermesine razı olmamakla birlikdə, orada doğru çıkmış bir ihbar-ı gaybîdir, mübareze etmir.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Bayramınızı tekrar tebrikle birlikdə, sureten görüşemediğimize teessüf etmeyiniz. Bizler hakikaten daima beraberiz, ebed yolunda da inşâallah bu beraberlik devam edəcək. İmanî hizmetinizde kazandığınız ebedî sevaplar və ruhî və kalbî faziletler və sevinçler, şimdiki geçici və muvakkat gamları və sıkıntıları hiçe indirir kanaatindeyim.
Indiyə qədər, Risale-i Nur şakirdleri kimi çox kudsî hizmette çox az zəhmət çekenler olmamış. Bəli, cənnət ucuz deyil. İki həyatı imha eden küfr-ü mutlaktan kurtarmak, bu zamanda çoxlu ehemmiyetlidir. Bir parça meşakkat olsa da şevk və şükür və sabırla qarşılamalı.
Madam ki bizi çalıştıran Hâlık’ımız Rahîm və Hakîm’dir; başa gelen hər şeyi rıza ilə sevinç ilə rahmetine, hikmetine itimat ilə qarşılamalıyız.
Kahraman bir kardeşimiz “Âyetü’l-Kübra” meselesinde bütün mes’uliyeti özünə alıb Hizb-i Kur’an’ı və Hizb-i Nur’u və kalemiyle kazandığı fevkalâde uhrevî şeref və fazilete istihkakını tam göstermiş, məni derin sevinçlerle ağlatmış. Və “Yedinci Şuâ” olan “Âyetü’l-Kübra” tam nazar-ı dikkati celbederek ileride ona lâyık bir fütuhatı ihzar etmək hikmetiyle ona gelen bu muvakkat müsadere, o kardeşimizin və rüfekasının hizmetlerini və masraflarını zayi etmeyəcək, inşâallah daha parlattıracaq deyə rahmet-i İlahiyeden bekleriz.
Sizi bütün dualarında اَجِرْنَا وَارْحَمْنَا وَاحْفَظْنَا kimi bütün mütekellim-i maalgayr sîgalarında bilâ-istisna dâhil edib kesretli cesetler və bir tək ruh hükmünde şirket-i maneviyemizin düsturlarıyla çalışan və sizin sıkıntınız ilə sizdən ziyade alâkadar olan və şahs-ı manevînizden himmet və meded və sebat və metanet və şefaat bekleyen
Kardeşiniz
Said Nursî
***
Bu hâdise tesiriyle mən özümü masum kardeşlerime rıza-yı qəlb ilə feda etmeye kat’î azm u cezmetdiyim və çaresini fikren aradığım vakitte, Celcelutiye’yi okudum. Birden hatıra geldi ki İmam-ı Ali radıyallahu anh: “Yâ Rab! Eman ver!” deyə dua etmiş; inşâallah, o duanın sırrıyla selâmete çıkarsınız.
Bəli Hazret-i Ali radıyallahu anh, Kaside-i Celcelutiye’de iki surətlə Risale-i Nur’dan haber verdiyi kimi Âyetü’l-Kübra Risalesi’ne işarəen وَ بِالْاٰيَةِ الْكُبْرٰى اَمِنّٖى مِنَ الْفَجَتْ deyər. Bu işarəte îma edər ki: Âyetü’l-Kübra yüzünden ehemmiyetli bir musibet Risale-i Nur talebelerine geləcək və Âyetü’l-Kübra hakkı üçün o fecet və musibetten şakirdlerine eman ver deyə niyaz edər, o risaleyi və menbaını şefaatçi yapar. Bəli, Âyetü’l-Kübra Risalesi’nin tabı bahanesiyle gelen musibet, eynilə o remz-i gaybîyi tasdik etti.
Hem o kasidede Risale-i Nur’un mühim eczalarına tertibiyle işarəlerin hâtimesinde, mukabil sahifede deyər:
وَ تِلْكَ حُرُوفُ النُّورِ فَاجْمَعْ خَوَاصَّهَا § وَ حَقِّقْ مَعَانٖيهَا بِهَا الْخَيْرُ تُمِّمَتْ
Yani “İşte Risale-i Nur’un sözleri harfleri ki onlara işarəler eyledik. Sən onların hâssalarını topla və manalarını tahkik eyle. Bütün xeyr və saadet, onlarla tamam olur.” deyər. “Harflerin manalarını tahkik et.” karinesiyle manayı ifade etmeyen hecaî harfler murad olmayıp bəlkə “kelimeler” manasındaki “Sözler” adı ilə risaleler muraddır. لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَٓا اِنْ نَسٖينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşım Re’fet Bey!
Sənin âlimane suallerin Risale-i Nur’un “Mektubat” kısmında çox ehemmiyetli həqiqətlərin anahtarları olmasından sənin suallerine qarşı lâkayt kalamıram. Bunun qısa cavabı şudur:
Madam ki Kur’an bir hutbe-i ezeliyedir, nev-i beşerin umum tabakatıyla və ehl-i ibadətin bütün taifeleriyle konuşur; əlbəttə onlara göre müteaddid manaları və küllî manasının çox mertebeleri bulunacaq. Bazı müfessirler, yalnız en umumî və ya en sarîh və ya vâcib və ya bir sünnet-i müekkedeyi ifade eden manayı tercih edər.
Mesela, bu ayədə وَمِنَ الَّيْلِ فَسَبِّحْهُ dan ehemmiyetli bir sünnet olan iki rekat teheccüd namazını və اِدْبَارَ النُّجُومِ dan, bir sünnet-i müekkede olan sabah fecir sünnetini zikretmiş. Yoxsa evvelki mananın daha çox efradı var. Qardaşım, səninlə konuşmak kesilmemiş.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Indi zuhr namazını kıldım, tesbihat içinde siz hatırıma geldiniz ki hər biri hem özünü hem hanesindeki akrabasını düşünmekle mahzun olur. Birden kalbe geldi ki:
Madam ki eski zamanlarda âhiretini dünyasına tercih edenler, hayat-ı içtimaiyenin günahlarından kurtulmak və âhiretine hâlisane çalışmak niyetiyle mağaralarda, çilehanelerde riyazet ilə hayatlarını geçirenler bu zamanda olsaydılar, Risale-i Nur şakirdleri olacaktılar. Əlbəttə indi bu şerait altında bunlar, onlardan on derece daha ziyade möhtacdır və on derece fazla fazilet kazanırlar və on derece daha rahattırlar.
***
Aziz, mübarək qardaşlarım!
çoxlu selâm… Bizim memlekette eskide arefe gününde min İhlas-ı Şerif okurduk. Mən indi bir gün evvel beş yüz və arefede də beş yüz okuyabilirim. Özünə güvenen, birden okuyabilir. Mən gerçi sizleri göremirəm və hususi hər birinizle görüşmürəm lakin mən ekser vaxtlar, dua içinde hər birinizle bazen adı ilə sohbet ederim.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Mən indiyə qədər Nur fabrika dairesinin Mübarekler Heyeti’nden iki ehemmiyetli rükünler kurtulmuşlar tahmin ederdim. Elhak o daire, o heyet; altı yeddi senede iyirmi otuz sene qədər fatihane iş görmüşler. Parlak kalemlerinin yadigârları kimi onların hizmetleri yenə tevakkuf etməz; onların bedeline, onların defter-i a’mallerine hasenat yazdırır. Hattâ Hizb-i Nurî’nin elə bir qüvvətli fütuhatı var və elə ehemmiyetli yerlere girmiş ki onu neşredenler mütemadiyen çalışırlar hükmündedir. Mən, çoxlu çalışmış və çalışkan Hâfız Mustafa’yı da evvelki zat kimi dışarıda zannederdim, yalnız bir defa “O da buradadır.” işittim; bəlkə başqa Mustafa’dır deyə teselli buluyordum.
***
Aziz qardaşlarım!
Mən, bu sabah tesbihatta Hâfız Tevfik’e acıdım. Bu iki defadır zəhmət çekir, tahattur ettim. Birden hatıra geldi: Onu tebrik et! O, özünü faydasız bir ihtiyat ilə Risale-i Nur’daki çox ehemmiyetli makamından və böyük hissesinden bir derece çekmek isterdi. Lakin hizmetinin kudsiyeti və azameti, onu yenə o böyük hisseye və çox böyük sevaba muvaffak eyledi. Az bir sıkıntı və geçici bir kiçik zəhmət ilə belə bir şeref-i manevîden geri kalmamak gerektir.
Bəli qardaşlarım! Madam ki hər şey gidir və gittikten sonra əgər ləzzət və keyif isə boşu boşuna gedər, bir hasret kalır; əgər sıkıntı və zəhmət isə hem dünyevî və uhrevî hem belə bir kudsî hizmet noktasında elə bir ləzzətli faydalar var ki o zahmeti hiçe indirir. İçinizde biri müstesna, en ihtiyarı və en ziyade başına sıkıntılar toplanan mənim. Sizi temin ederim; tam bir səbir və şükür və tahammül ilə halimden memnunum.
Musibete şükür isə musibetteki sevap və uhrevî və dünyevî faydaları içindir.
***
Aziz qardaşlarım!
“Meyvə”nin meselelerinin tekmil edilmesine meydan verməyən manilerin zevali ilə inşâallah yenə başlanacaq ki biri, soğuk; biri, masonların onun kuvvetinden dehşet almalarıdır. Mən bu musibette, qədər-i İlahî cihetini düşünürəm. Zahmetim rahmete inkılab edər. Bəli, Risale-i Qədər’de beyan edildiyi kimi hər hâdisede iki səbəb var:
Biri zahirîdir ki insanlar ona göre hükmederler, çox defa zulmederler.
Biri də həqiqidir ki qədər-i İlahî ona göre hükmeder, o eyni hâdisede beşer zulmünün altında adalet edər. Mesela bir adam, yapmadığı bir sirkat ilə zulmen hapse atılır. Lakin gizli bir cinayetine binaen, qədər də hapsine hüküm verir, eyni zulm-ü beşer içinde adalet edər.
İşte bu meselemizde elmaslar, şişelerden; sıddık fedakârlar, mütereddid sebatsızlardan; və hâlis muhlisler, benlik və menfaatini bırakmayanlardan ayrılmak üçün bu şiddetli imtihana girmemizin iki səbəbi var:
Biri: Ehl-i dünya və siyasetin evhamlarına dokunan qüvvətli bir tesanüd və ihlasla fevkalâde hizmet-i diniyedir, zulm-ü beşer buna baktı.
İkincisi: Hər kəs öz başına bu kudsî hizmete tam ihlas və tam tesanüd ilə tam liyakat göstermediğimizden, qədər də buna baktı.
Indi qədər-i İlahî, ayn-ı adalet içinde hakkımızda ayn-ı merhamettir ki birbirine müştak kardeşleri bir meclise getirdi, zahmetleri ibadəte və zayiatları sadakaya çevirdi. Və yazdıkları risaleleri hər taraftan nazar-ı dikkati celbetmek və dünyanın mal və evladı və istirahati çox muvakkat və geçici və herhalde bir gün onları buraxıb toprağa girəcək olmasından, onların yüzünden âhiretini zedelememek və səbir və tahammüle alışmak və istikbaldeki ehl-i imana kahramanane bir numune-i imtisal, bəlkə imamları olmaq kimi çox cihetle ayn-ı merhamettir.
Lakin yalnız bir cihet var ki məni düşündürür. Necə bir barmaq yaralansa göz, ağıl, qəlb ehemmiyetli vazifelerini buraxıb onunla meşgul olurlar. Elə də bu derece zarurete giren sıkıntılı hayatımız, yarasıyla qəlb və ruhumuzu kendiyle meşgul edər. Hattâ dünyayı unutmaq lâzım olduğu bir zamanımda, o hal məni masonların meclisine getirdi, onları tokatlamakla meşgul eyledi. Cənabı-Haqq bu gaflet halini də bir mücahede-i fikriye nevinden qəbul etmək ihtimaliyle teselli buldum.
Risale-i Nur’un qiymətli muallimi Hâfız Mehmed’in kardeşi Ali Gül’ün selâmını aldım. Mən hem ona hem bütün hemşehrilerine və Sava’nın bütün ahya və emvatına minlərlə selâm və dua ederim.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizin sebat və metanetiniz, masonların və münafıkların bütün planlarını akîm bırakır.
Bəli qardaşlarım, saklamaya lüzum yox. O zındıklar, Risale-i Nur’u və şakirdlerini tarîkata və bilhassa Nakşî tarîkatına kıyas edib o ehl-i tarîkatı mağlup ettikleri planlar ilə bizleri çürütmek və dağıtmak fikriyle bu hücumu yaptılar.
Evvela: Ürkütmek və korkutmak və o mesleğin sû-i istimalatını göstermek.
Və sâniyen: O mesleğin erkânlarının və müntesibîninin kusuratlarını teşhir etmək.
Və sâlisen: Maddiyyun felsefesinin və medeniyetinin cazibedar sefahet və uyutucu, ləzzətli zehirleriyle ifsad etmək ilə mabeynlerinde tesanüdü kırmak və üstadlarını ihanetlerle çürütmek və mesleklerini fennin, felsefenin bazı düsturlarıyla nazarlarından sukut ettirmektir ki Nakşîlere və ehl-i tarîkata qarşı istimal ettikleri eyni silah ilə bizlərə hücum ettiler lakin aldandılar.
Çünki Risale-i Nur’un meslek-i esası; ihlas-ı tam və terk-i enaniyet və zahmetlerde rəhməti və elemlerde bâki lezzetleri hissedip aramak və fâni ayn-ı lezzet-i sefihanede elîm elemleri göstermek və imanın bu dünyada də hədsiz lezzetlere medar olmasını və heç bir felsefenin eli yetişmediyi nöqtələrı və həqiqətləri ders vermək olduğundan, onların planlarını inşâallah tam akîm bırakacaq və meslek-i Risale-i Nur isə tarîkatlara kıyas edilmez deyə onları susturacaq.
Bir Latîfe: Bu sabah, yanımdaki jandarma koğuşundan biri məni çağırdı, pencereye çıktım. Dedi: “Bizim kapımız öz özünə kapandı, ne yapırıq açılmır.” Mən də dedim: “Size işarətir ki nöbettar olduğunuz və üstlerinden kapı kapattığınız adamlar içinde sizin kimi masumlar var. Hattâ on seneden beri görmediyim bir kardeşimle bir dakika görüşmek bahanesiyle mənə ihanet və başqa bahane ilə dış kapımızın ikincisini də kapadılar. Onun cezası olaraq sizin kapınız də kapandı.”
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizə dün yazdığım latîfenin üç zarafeti var:
Birincisi: İstikbalde geləcək mübarək heyetin şahs-ı manevîsinin bir mümessili olmasından, o şahs-ı manevînin sırrıyla və bereketiyle sürgülü kapı öz özünə açıldığı kimi; yenə o tahakkuk edib vücuda gelmiş mübarək heyetin bir mümessilinin on sene sonra yarım dakika mənimlə görüşmesi sebebiyle mənə hiddet edildi. Mən də hiddet ettim “Kapıları kapansın!” tekrar eyledim. Eyni günün gecesinin sabahında –heç vuku bulmamış– öz özünə nöbetçilerin kapıları kapandı, iki saat açılmadı.
İkinci Zarafeti: Mən bir pusula müddeiumuma müdürle göndermişdim, içinde demişdim: “Mən tecritteyim, kimse ilə görüşemirəm, görüşsem də bu şehirde kimseyi tanımıram. Buranın belediyesi birisiyle ilâ âhir…” Sonra müddeiumumî demiş: “O tecritte mi?” Müdür demiş: “Yok.” İkisi mənə itiraz etmişler. Eyni gün, yarım meczup və yarım akraba biri yarım dakika mənim ilə görüşmesi yüzünden elə bir vaziyet gösterildi ki heç bir tecritte olmamış. Mənə itirazları yüzlerine çarptı.
Üçüncüsü: Komşudaki haylaz gençlerin kapıda gürültüleri akşam yatsı ortasında mənə zərər ederdi lakin az idi. O kapıyı da eyni gün bir bahane ilə kapattılar. Hem fena koku menzilimde ziyadeleşti hem o haylazların kapıma yaxın gürültüleri ziyade mənə zərər verdi. Mən də yenə: “Kapıları kapansın, nədən belə yapırlar?” dedim. Eyni sabah o hâdise oldu.
***
Qardaşlarım!
Yeni hurufla yazdığınız iki Mesele, cidden tesirini gösterdi. Birinci, İkinci, Üçüncü Meseleleri də yazılsa çox iyi olur. Lakin Hüsrev və Tahirî kimi kalemleri Kur’an’a və Kur’an hattına mahsus və memur olmalarından mənə endişe verir. Başkalar yazsalar daha münasiptir.
***
Aziz qardaşlarım!
Bir seneden beri bir parça, yani bir kilo qədər şehriye və pirinçten sarf ediyordum. Şüphem kalmadı ki böyük bir bereket içinde var. Indi siz bırakmıyorsunuz ki pişireyim. Elə isə onu sizə hem teberrük hem bereketli bir hədiyyə edirəm. O yıldız şehriyeden bir defa hârika bir bereketi gördüm. Taneleri pişirdikten sonra kurutuyordum. Bir tək tane on mislinden ziyade böyük olduğunu mən və başkaları gördük.
***
Aziz qardaşlarım!
Bu gece evrad ilə meşgul olurken nöbetçiler və başkalar işitiyorlardı. Kalbime geldi ki: “Acaba bu izhar, sevabını noksan etmir mu?” deyə telaş ettim. Hüccetü’l-İslâm İmam-ı Gazalî’nin meşhur bir sözü hatıra geldi.
O demiş: “Bazen izhar, çox defa ihfadan daha ziyade efdal olur.” Yani aşikâre yapmakta başkalar ya istifadə və ya taklit etmək və ya gafletten uyanmak və ya dalalette və sefahette muannid isə qarşısında şeair-i İslâmiye nevinde izhar etmək, izzet-i diniyeyi göstermek kimi çox cihetle, hususan bu zamanda və ihlas dersini tam alanlarda deyil riya, bəlkə gizliden tasannu karışmamak şartıyla çox ziyade sevaplı ola bilər deyə bir teselli buldum.
***
İki gün evvel sorgu hâkimi məni çağırdığı vaxt, mən kardeşlerimi necə müdafaa edeyim deyə düşünürken İmam-ı Gazalî’nin “Hizbü’l-Masûn”unu açtım. Birden bu ayələr nazarıma göründü:
اِنَّ اللّٰهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذٖينَ اٰمَنُوا ۞ يَسْعٰى نُورُهُمْ بَيْنَ اَيْدٖيهِمْ وَبِاَيْمَانِهِمْ ۞ اَللّٰهُ حَفٖيظٌ عَلَيْهِمْ ۞ طُوبٰى لَهُمْ
Baktım ki: Birinci ayə –şeddeler sayılsa və meddeler sayılmazsa اٰمَنُوا deki “vav” də meddedir– makam-ı cifrîsi və ebcedîsi min üç yüz altmış iki (1362) edər ki tam tamına bu senenin eyni tarihine və bizim mü’min kardeşlerimizi müdafaaya azmetdiyimiz zamana hem manası hem makamı tevafuk edir. Elhamdülillah dedim, mənim müdafaama ihtiyaç bırakmır.
Sonra hatırıma geldi ki: “Acaba netice ne olacaq?” deyə merak ettim. Gördüm: اَللّٰهُ حَفٖيظٌ عَلَيْهِمْ ۞ طُوبٰى لَهُمْ deki iki cümle, tenvin sayılmak şartıyla, makam-ı cifrîsi eynilə min üç yüz altmış iki (əgər bir med sayılmazsa iki, əgər sayılsa üç edər) tam tamına hıfz-ı İlahiyeye çoxlu möhtac olduğumuz bu zamanın, bu senenin və geləcək senenin eyni tarihine tevafuk edərək, bir seneden beri böyük bir dairede və geniş bir sahada aleyhimize ihzar edilen dehşetli bir hücum qarşısında mahfuziyetimize teminat ilə teselli verir.
Risale-i Nur bu hâdisede daha parlak fütuhatı hâkim dairelerde bulunmasından şimdiki muvakkat tevakkuf bizi meyus etməz və etmeməli. Və Âyetü’l-Kübra’nın tabı sebebiyle müsaderesi, onun parlak makamına nazar-ı dikkati hər taraftan ona celbetmesine bir ilanname telakki edirəm.
رَبَّنَٓا اَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْلَنَا âyetini indi okudum. اِغْفِرْلَنَا cümlesi tam tamına min üç yüz altmış iki edər. Bu senenin eyni tarihine tevafuk edər və bizi çox istiğfara davet və emreder ki nurunuz tamam olsun və Risale-i Nur noksan kalmasın.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu eski və yeni iki Medrese-i Yusufiyedeki şiddetli imtihanda sarsılmayan və dersinden vazgeçmeyen və yakıcı çorbadan ağızları yandığı halde talebeliğini bırakmayan və bu qədər tehacüme qarşı kuvve-i maneviyesi kırılmayan zatları, ehl-i həqiqət və nesl-i âti alkışlayacakları kimi melaike və ruhanîler də alkışlırlar deyə kanaatim var.
Lakin içinizde hastalıklı və nazik və fakirler bulunmasıyla, maddî sıkıntı ziyadedir. Və buna qarşı da hər biriniz hər birisine birer tesellici və ahlâkta və sabırda birer numune-i imtisal və tesanüd və taltifte birer şəfqətli qardaş və ders müzakeresinde birer zeki muhatap və mücîb və güzel seciyelerin in’ikasında birer âyenə olmanız, o maddî sıkıntıları hiçe indirir deyə düşünüb ruhumdan ziyade sevdiyim sizler hakkında teselli buluram.
Yüz iyirmi yaşında bulunan Mevlana Hâlid’in (ks) cübbesini sizə bir gün gönderəcəyəm. O zat onu mənə giydirdiyi kimi mən də onun adına sizin hər birinize teberrüken giydirmek üçün hangi vaxt isterseniz gönderəcəyəm.
Yeni geldiyimiz zaman çiçək aşısı doktoru məni aşıladı. O kolum çıban oldu və şişti, o şiş aşağıya inir, məni yatırmır, abdestte sıkıntı verir. Əcəba mənim vücudum aşıya gəlməz veyahut başqa bir mana var! Iyirmi sene evvel məni Ankara’da aşıladılar, indiyə qədər o aşı yeri ara sıra işlir, rahatsızlık verir. Bu da elə olmasın deyə hatırıma geldi, sizdə necə?
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Qədər-i İlahî adaleti bizleri Denizli Medrese-i Yusufiyesine sevk etmesinin bir hikməti, hər yerden ziyade Risale-i Nur’a və şakirdlerine hem mahpusları hem ahalisi, bəlkə hem memurları və adliyesi möhtac olmalarıdır. Buna binaen, biz bir vazife-i imaniye və uhreviye ilə bu sıkıntılı imtihana girdik.
Bəli, iyirmi otuzdan ancaq bir ikisi ta’dil-i erkân ilə namazını kılan mahpuslar içinde birden Risale-i Nur şakirdlerinden qırx ellisi umumen bilâ-istisna mükemmel namazlarını kılmaları, hal dili ilə və fiil diliyle elə bir ders və irşaddır ki bu sıkıntı və zahmeti hiçe indirir, bəlkə sevdirir. Və şakirdler ef’alleriyle bu dersi verdikleri kimi kalplerindeki qüvvətli tahkikî imanlarıyla də buradaki ehl-i imanı ehl-i dalaletin evham və şübehatından kurtarmalarına medar çelikten bir kale hükmüne geçeceğini rəhmət və inayet-i İlahiyeden ümit edirik.
Buradaki ehl-i dünyanın bizi konuşmaktan və temastan menleri zərər vermir. Hal dili, lisan-ı kalden daha qüvvətli və təsirli konuşur. Madam ki hapse girmek terbiye içindir. Milleti sevirlər isə mahpusları Risale-i Nur şakirdleriyle görüştürsünler, tâ bir ayda bəlkə bir günde bir seneden ziyade terbiye alsınlar. Hem millete və vatana hem öz istikballerine və âhiretine menfaatli birer insan olsunlar. Gençlik Rehberi bulunsa idi çox faydası olurdu. İnşâallah bir zaman girer.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bugün, böyük və merhum qardaşım Molla Abdullah ilə Hazret-i Ziyaeddin hakkındaki malûmunuz muhavereyi tahattur ettim. Sonra sizi düşündüm. Kalben dedim:
Əgər perde-i gayb açılsa bu sebatsız zamanda belə sebat gösteren və bu yakıcı, ateşli hallerden sarsılmayan bu samimi dindarlar və ciddi Müslümanlar əgər hər biri bir veli, hattâ bir kutub görünse mənim nazarımda indi verdiyim ehemmiyeti və alâkayı çox az ziyadeleştirəcək və əgər birer âmî və âdi görünse indi verdiyim kıymeti heç noksan etmeyəcək deyə qərar verdim.
Çünki belə olduqca ağır şerait altında iman kurtarmak hizmeti, hər şeyin fevkindedir. Şahsî makamlar və hüsn-ü zanların ilâvə ettikleri meziyetler, belə dağdağalı, sarsıntılı hallerde hüsn-ü zanlarını kırmakla muhabbetleri azalır və meziyet sahibi də onların nazarlarında mevkiini muhafaza etmək üçün tasannua və tekellüfe və sıkıntılı vakara mecburiyet hisseder. İşte hədsiz şükür olsun ki bizler belə soğuk tekellüflere möhtac olmuruq.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bütün ruh və qəlb və aklımla sizin leyali-i aşerenizi təbrik edirik. Bizim şirket-i maneviyemize böyük kazançları edeceklerini rahmet-i İlahiyeden niyaz ederiz. Bu gece rüyamda yanınıza gelmiş, imam olaraq namaz kılacağam halinde uyandım. Mənim tecrübemle rüyanın tabiri çıkacağı zamanda, Sava və Homa kahramanlarından iki kardeşimiz rüyayı tabir etmək üçün umumunuz adına geldiler. Mən də umumunuzu görmək kimi mesrur oldum.
Qardaşlarım! Gerçi bu vaziyet hem muvafığa və bir kısım memurlara Risale-i Nur’a qarşı bir çekinmek, bir ürkmek vermiş lakin bütün muhaliflerde və dindarlarda və alâkadar memurlarda bir dikkat, bir iştiyak uyandırır. Merak etmeyiniz, o nurlar parlayacaklar. (Hâşiye[1])
Said Nursî
***
Sabri’nin tabiri və istihracıyla, Sure-i Və’l-Asr işarəine muvafık olaraq Risale-i Nur, Anadolu’yu Cebel-i Cûdi’de sefine kimi və Isparta və Kastamonu’yu âfat-ı semaviye və arziyeden muhafazalarına bir vesile olduğunu və “Risale-i Nur’a ilişmesinler, yoxsa yaxından bekleyen âfetler geleceklerini bilsinler, akıllarını başlarına alsınlar.” bu musibetten biraz evvel tekrar ilə söylüyordum və sizə də o məktublar gönderilmişdi. Indi aldığım haber: Kastamonu, civarı, kalesi, Risale-i Nur’un matemini tutmuş kimi ağlamış və zelzele ilə sıtma tutmuş, inşâallah yenə Risale-i Nur’a kavuşacaq və güləcək və şükredəcək.
Sizə evvelki gün iki qiymətli kazancımızı yazmışdım. İkincide yüzer lisanla dua və tesbihat, ilâ âhir demişdim. Noksan var. Sahihi: Hər birimiz derecesine göre yüzer lisanla, ilâ âhir…
Hem mən çoxlu alâkadar olduğum Sava köyünden çox muhterem bir ihtiyar ilə ellerimiz birbiriyle kelepçe edilip geldiyimiz, məni çoxlu memnun edib bununla o mübarək köyün mənə şiddet-i alâkasını anladım. O kardeşime ayrıca selâm ederim.
***
Aziz qardaşım!
وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ bu ayə də وَ الْعَصْرِ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَفٖى خُسْرٍ işarəine işarə edər ki kâfirlerin bu qədər tahribatları və harpleri faydasız və hasarat içerisinde ayn-ı zərər oldu. وَ الْعَصْرِ işarəinde Risale-i Nur’a bir îma bulunması remziyle, bu ayə də remzen min üç yüz altmış (1360) Rumî tarihi olan bu senede münafıklar və küfre düşenler Risale-i Nur’a ilişecekler lakin hasarat edərlər. Çünki zelzele və harp kimi belaların ref’ine bir səbəb Risale-i Nur’dur. Onun tatili belaları celbeder deyə bir gizli îma ola bilər.
Said Nursî
***
Aziz qardaşlarım!
Mən tahmin ediyordum ki həqiqi və en son müdafaanamemiz, Denizli hapsinin meyvəsi olan risalecik olacaq. Çünki evvelce bazı evham yüzünden bir seneden beri aleyhimize geniş bir tarzda çevrilen planlar bunlardır: “Tarîkatçılık, komitecilik və haricî cereyanlarına âlet olmaq və dinî hissiyatı siyasete âlet etmək və cumhuriyet aleyhinde çalışmak və idare və asayişe ilişmek” kimi asılsız bahaneler ilə bizə hücum ettiler.
Cənabı-Haqq’a hədsiz şükür olsun ki onların planları akîm kaldı. O qədər geniş bir sahada, yüzer talebelerde, yüzler risalede, on səkkiz sene zarfındaki məktub və kitaplarda həqiqət-i imaniyeden və Kur’aniyeden və âhiretin tahkikinden və saadet-i ebediyeye çalışmaktan başqa bir şey bulmadılar. Planlarını gizlemek üçün gayet âdi bahaneleri aramaya başladılar.
Lakin hükûmetin bazı erkânını iğfal edib aleyhimize çeviren dehşetli və gizli bir zındıka komitesi indi doğrudan doğruya küfr-ü mutlak hesabına bizə hücum etmək ihtimaline qarşı, güneş kimi zahir və şübhə bırakmaz və dağ kimi metin, sarsılmaz olan Meyvə Risalesi onlara qarşı en qüvvətli bir müdafaa olub onları susturacaq deyə bizə yazdırıldı zannedirəm.
Qardaşlarım!
Gerçi yeriniz çox dardır lakin kalbinizin genişliği o sıkıntıya aldırmaz, hem yerlerimize nisbeten daha serbesttir. Bilin: En esaslı kuvvetimiz və nöqtə-i istinadımız, tesanüddür. Əsla əsla bu sıkıntıların verdiyi asabîlik cihetiyle birbirinizin kusuruna bakmayınız. Kısmet və kadere itiraz hükmünde olan şekvalar və “Belə olmasaydı belə olmazdı.” deyə birbirinizden gücenmeyiniz. Mən anladım ki bunların hücumundan kurtulmak çaremiz yoktu, ne yapsaydık onlar bu hücumu yapacaq idiler. Biz səbir və şükür və kazaya rıza və kadere teslim ilə mukabele edərək tâ inayet-i İlahiye imdadımıza gelinceye qədər, az zamanda və az amelde çoxlu sevap və hayrat kazanmaya çalışmalıyız.
Oradaki kardeşlerimize çox selâm və selâmetlerine dua edirik.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu dünyanın həyatı çox çabuk değişmesine və zevaline və fena və fâni, âkıbetsiz lezzetlerine və firak və iftirak tokatlarına qarşı bir ehemmiyetli medar-ı teselli isə samimi dostlar ilə görüşmektir. Bəli, bazen bir tək dostunu bir iki saat görmək üçün iyirmi gün yol gedər və yüz lirayı sarf edər. Indi bu acib, dostsuz zamanda samimi qırx əlli dostunu birden bir iki ay görmək və Allah üçün sohbet etmək və həqiqi bir teselli alıb vermək; əlbəttə başımıza gelen bu meşakkatler və zayiat-ı maliye ona qarşı çox ucuz düşer, ehemmiyeti kalmaz. Mən özüm, buradaki kardeşlerimden on sene firaktan sonra bir tekini görmək üçün bu meşakkati qəbul ederdim. Teşekki, kaderi tenkit və teşekkür, kadere teslimdir.
***
Sizi temin ederim ki indi ecel gelse ölsem, kemal-i rahat-ı kalple qarşılayacağam. Çünki içinizde qüvvətli, metin, genç çox Saidler bulunduğuna və bu biçarə, ihtiyar, hasta, zayıf Said’den çox ziyade Risale-i Nur’a sahib və vâris və hâmi olacaklarına kanaatim gəlir. Nazif’in pusulasında isimleri yazılan və təsirli bir surette kuvve-i maneviyeyi takviye eden zatlara çox minnettar və çox müferrah oldum. Zaten mən onların belə olacaklarını tahmin ederdim. Cənabı-Haqq onları muvaffak və başkalara da hüsn-ü misal eylesin, âmin!
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Madam ki âhiret üçün xeyr üçün ibadət və sevap üçün iman və Kur’an üçün Risale-i Nur ilə bağlanmışsınız. Əlbəttə bu ağır şerait altında hər bir saati iyirmi saat ibadət hükmünde və o iyirmi saat isə Kur’an və iman hizmetindeki mücahede-i maneviye haysiyetiyle yüz saat qədər qiymətli və yüz saat isə belə hər biri yüz adam qədər ehemmiyetli olan həqiqi mücahid qardaşlar ilə görüşmek və akd-i uhuvvet etmək, qüvvət vermək və almaq və teselli etmək və müteselli olmaq və həqiqi bir tesanüdle kudsî hizmete sebatkârane devam etmək və güzel seciyelerinden istifadə etmək və Medresetü’z-Zehranın şakirdliğine liyakat kazanmak üçün açılan bu imtihan meclisi olan bu Medrese-i Yusufiyede tayinini və kaderce takdir edilen kısmetini almaq və mukadder rızkını yemek və o yemekte sevap kazanmak üçün buraya gelmenize şükretmek lâzımdır. Bütün sıkıntılara qarşı mezkûr faydaları düşünüb səbir və tahammülle mukabele etmək gerektir.
Qardaşlarım!
Mən kalben arzu ederdim ki çelik və demir kimi sebatkâr Ispartalı və civarındakiler kimi metin kahramanlar (Hüsrevler, Hâfız Aliler) Kastamonu tarafından də burada görünsün. Hədsiz şükür edirəm ki Kastamonu vilayeti mənim arzumu tam yerine getirdi, müteaddid kahramanları imdadımıza gönderdi. Hayalimde hər vaxt bulunan lakin isimlerini yazamadığım üçün yanınızda fedakâr kardeşlerime birer birer selâm və selâmetlerine dua ederim.
***
Aziz, sıddık, sebatkâr və vefadar qardaşlarım!
Sizi müteessir etmək və ya maddî bir tedbir etmək üçün deyil bəlkə şirket-i maneviye-i duaiyenizden daha ziyade istifadem üçün və sizin də daha ziyade itidal-i dem və ihtiyat və səbir və tahammül və şiddetle tesanüdünüzü muhafaza üçün bir halimi beyan edirəm ki:
Burada bir günde çekdiyim sıkıntı və azabı, Eskişəhər’de bir ayda çekmezdim. Dehşetli masonlar, insafsız bir masonu mənə musallat eylemişler, tâ hiddetimden və işkencelerine qarşı “Artık yeter!” dememden bir bahane bulup zalimane tecavüzlerine bir səbəb göstererek yalanlarını gizlesinler. Mən, hârika bir ihsan-ı İlahî eseri olaraq şâkirane sabredirəm və etmeye də qərar verdim.
Madam ki biz kadere teslim olub bu sıkıntıları خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا sırrıyla ziyade sevap kazanmak cihetiyle manevî bir nemət bilirik madam ki geçici, dünyevî musibetlerin sonları ekseriyetle ferahlı və hayırlı olur və madam ki hakkalyakîn derecesinde yakînî bir kat’î kanaatimiz var ki:
Biz elə bir həqiqətə hayatımızı vakfetmişiz ki güneşten daha parlak və cənnət kimi güzel və saadet-i ebediye kimi şirindir. Əlbəttə biz bu sıkıntılı haller ilə müftehirane, müteşekkirane bir mücahede-i maneviye yapırıq deyə şekva etməmək lâzımdır.
Aziz qardaşlarım! Evvel âhir tavsiyemiz: Tesanüdünüzü muhafaza; enaniyet, benlik, rekabetten tahaffuz və itidal-i dem və ihtiyattır.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu müddeiumumun iddianamesinden anlaşıldı ki hükûmetin bazı erkânını iğfal edib aleyhimize sevk eden gizli zındıkların planları akîm kalıp yalan çıktı indi bahane olaraq cemiyetçilik və komitecilik isnadıyla yalanlarını setre çalışırlar və bunun bir eseri olaraq mənimlə kimseyi temas ettirmirlər. Güya temas eden birden bizdən olur. Hattâ böyük memurlar da çox çekinirlər və mənə sıkıntı verdirmekle özlərini âmirlerine sevdirirlər. Hususan mən, itiraznamenin âhirinde, bu gelen fıkrayı diyecektim lakin bir fikir mani oldu. Fıkra şudur:
Bəli biz, bir cemiyetiz və elə bir cemiyetimiz var ki hər asırda üç yüz milyon dâhil mensupları var və hər gün beş defa o mukaddes cemiyetin prensipleriyle kemal-i hörmətlə alâkalarını və hizmetlerini gösterirlər və اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ kudsî programıyla birbirinin yardımına dualarıyla və manevî kazançlarıyla koşurlar.
İşte biz, bu mukaddes və muazzam cemiyetin efradındanız və hususi vazifemiz də Kur’an’ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana bildirip onları və özümüzü idam-ı ebedîden və daimî haps-i münferidden kurtarmaktır.
Sair dünyevî və siyasî və entrikalı cemiyet və komitelerle münasebetimiz yoxdur və tenezzül etmeyiz.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Mən bu fecirde hər birinize qarşı tam bir acımak hissettim. Birden Hastalar Risalesi hatıra geldi, teselli verdi.
Bəli, bu musibet də içtimaî bir nevi hastalıktır. O risaledeki ekser imanî devalar, bunda da vardırlar. Hususan Erzurum’daki mübarək hastaya söylediyim kimi bu saatten evvel bütün musibet zamanının elemi gitmiş hem sevabı hem hayrı hem dünyevî və uhrevî və imanî və Kur’anî faydaları kalmış. Demək o geçici bir tək musibet, daimî və müteaddid nemətlərə inkılab etmiş. Geləcək zaman isə şimdilik yox olmasından, onda devam edəcək musibetin şimdilik elemi yox. Tevehhüm ilə yoktan elem almaq, rəhmət və qədər-i İlahiyeye itimatsızlıktır.
Sâniyen: Indi zemin yüzünde ekser beşer; maddî və manevî kalben, ruhen, fikren musibetlerle giriftardır. Bizim musibetimiz, onlara nisbeten hem gayet hafiftir hem kârlıdır. Hem qəlb hem ruh üçün hem iman hem salamatlıq və sıhhat lezzetleri var.
Sâlisen: Bu fırtınalarda buraya girmeseydik, vehham memurların temasında bu hafif musibet ağırlaşmış olacaktı və onlara qarşı tasannu və dalkavukluk etmək belası olacaktı.
Râbian: Bu işsiz və muzaaf maddî və manevî kışta, Medresetü’z-Zehranın bir dershanesi olan bu Medrese-i Yusufiyede, öz kardeşten daha müşfik çox həqiqi dostlarını və mürşid kimi uhrevî kardeşleri gayet ucuz və az masrafla görmək, ziyaret etmək və onların hususi meziyetlerinden istifadə etmək və şeffaf şeylerde sirayet eden nur və nurani kimi hasenelerinden, manevî yardımlarından, ferahlarından, tesellilerinden qüvvət almaq cihetinde bu musibet şeklini değiştirir, bir nevi inayət perdesi hükmüne geçer.
Bəli, bu gizli inayetin bir latîf zarafetidir ki bütün buraya gelen Risale-i Nur talebelerine “Hocalar” adı verilmiş. Hər kəs lisanında “Hocalar, hocalar” deyə hörmətlə yâd edirlər. Bu zarafet içinde latîf bir işarə var ki bu hapis medreseye döndüğü kimi Risale-i Nur şakirdleri də birer müderris, muallim və sair hapishaneler də bu hocaların sayesinde inşâallah birer mektep hükmüne geçeceklerdir.
***
Qardaşlarım!
Bunun kimi teselliye dair evvelce yazılan kiçik məktublar ara sıra okunsa və Meyvə’nin hususan âhirleri birlikdə mütalaa edilse və hatıra gelen Risale-i Nur’un meseleleri müzakere olsa inşâallah talebe-i ulûmun şerefini kazandırır. İmam-ı Şafiî (ks) kimi böyük zatlar “Talebe-i ulûmun hattâ uykusu də ibadət sayılır.” deyə ziyade ehemmiyet vermişler. Belə medresesiz bir zamanda, belə azap yerlerde, belə yüksək talebelik yüzünden yüz sıkıntı da olsa aldırmamalı veyahut خَيْرُ الْاُمُورِ اَحْمَزُهَا deyip o meşakkatler yüzünden ferahla gülmeliyiz.
Amma fakir arkadaşların çoluk və çocuk və idare ciheti isə musibette özündən ziyade musibetliye və nimette daha noksaniyetliye bakmak kaide-i Kur’aniye və imaniye və Nuriyeye binaen, yüzde seksen adamdan daha ziyade rahattırlar. Şekvaya heç hakları olmadığı kimi seksen derece bir şükür üstüne haktır.
Hem burada kısmetimizi almaq, yemek; qədər-i İlahî tayin etmişdi. Adalet-i rəhmət bizi toplattırdı, çoluk çocuk Rezzak-ı Həqiqilerine emanet edildi, muvakkaten o nezaret vazifesinden mezuniyet verdi. Necə ki bir gün bütün bütün elini çektirəcək, azledəcək. Madam ki həqiqət budur حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖيلُ deyip teslim ilə şükretmeliyiz.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Mən gerçi sizinlə sureten görüşemirəm lakin sizin yakınınızda və birlikdə bir binada bulunduğumdan çox bahtiyarım və müteşekkirim. Və ihtiyarım olmadan bazen lüzumlu tedbirler ihtar edilir.
Ezcümle biri: Yanımdaki koğuşa masonlar tarafından hem yalancı hem casus bir mahpus gönderilmiş. Tahrip kolay olmasından hususan belə haylaz gençlerde o herif mənə çox sıkıntı vermesi və o gençleri ifsad etmesi ilə bildim ki: Sizlerin irşad və ıslahlarınıza qarşı, zındıka ifsada və ahlâkları bozmaya çalışır.
Bu vaziyete qarşı gayet ihtiyat və mümkün olduğu qədər eski mahpuslardan gücenmemek və gücendirmemek və ikiliğe meydan vermemek və itidal-i dem və tahammül etmək və mümkün olduğu derecede bizim arkadaşlar uhuvvetlerini və tesanüdlerini tevazu ilə və mahviyetle və terk-i enaniyetle takviye etmək gayet lâzım və zarurîdir.
Dünya işleriyle meşgul olmaq məni incitir, sizin dirayetinize itimat edib zaruret olmadan bakamıram.
Qardaşlarım!
Hər ihtimale qarşı bu sabah ihtar edilen bir meseleyi beyan etmək lâzım geldi. Bizim, Kur’an’dan aldığımız həqiqətlər; güneş, gündüz kimi şek və şübhə və tereddüdü kaldırmadığını iyirmi seneden beri “Acaba zındık feylesoflar buna qarşı ne deyəcəklər və dayandıkları nedir?” deyə nəfsim və şeytanım çox araştırdılar. Heç bir köşede bir kusur bulamadıklarından sustular. Zannederim, çox hassas və iş içinde bulunan nəfs və şeytanımı susturan bir həqiqət, en mütemerridleri də susturur.
Madam ki biz belə sarsılmaz və en yüksək və en böyük və en ehemmiyetli və qiymət takdir edilmez derecede qiymətli və bütün dünyası və canı və cananı pahasına verilse yenə ucuz düşen bir həqiqətin uğrunda və yolunda çalışırıq, əlbəttə bütün musibetlere və sıkıntılara və düşmanlara kemal-i metanetle mukabele etmemiz gerektir.
Hem bəlkə qarşımıza aldanmış və ya aldatılmış bazı hocalar və şeyhler və zahirde müttakiler çıkartılır. Bunlara qarşı vahdetimizi, tesanüdümüzü muhafaza edib onlar ilə uğraşmamak lâzımdır, münakaşa etməmək gerektir.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bizə qarşı bu geniş və ehemmiyetli hücum və tecavüzün həqiqi səbəbi Beşinci Şuâ olmadığını, bəlkə Hizbü’n-Nurî və Miftahu’l-İman Hüccetü’l-Bâliğa olduğunu bu fecirde bir ihtar-ı manevî ilə hissettim. Dikkatle Hizbü’n-Nurî’yi kısmen okudum, Miftah’ı da düşündüm, bildim ki:
Zındıklar, küfr-ü mutlak mesleğini bu iki keskin elmas kılınçların darbelerine qarşı muhafaza edemediklerinden, bir parça az siyasetle münasebeti bulunan Beşinci Şuâ’yı zahirî bir səbəb gösterdiler, hükûmeti iğfal edib aleyhimize sevk ettiler.
Eynilə bu ihtar ilə birlikdə hatıra geldi ki: “Bir kısım zayıf kardeşlerimiz muvakkaten vazgeçseler bəlkə özləri bu beladan kurtarılır.” deyə izin vermək istədim.
Birden ihtar edildi ki: Bu derece alâkası devam eden və iki defa bu imtihana giren və mukabilinde bu qədər zəhmət çektikten sonra faydasız, zərərli kalben vazgeçmek deyil bəlkə yalnız onları aldatmak üçün sırf zahirî bir içtinab gösterebilir. Yoxsa hem özünə hem bizlərə hem kudsî mesleğimize zərəri dokunur, cezası olaraq aksi maksadıyla tokat yer.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sair yerlere nisbeten en sıkıntılı və en soğuk olan bu hapsin zəhmət və meşakkatini çeken, əlbəttə bu hapsin sebebinde derecesine göre bir kaçınmak meyli olacaq. Lakin onun zahirî səbəbi olan Risale-i Nur’un o zəhmət çekenlere kazandırdığı iman-ı tahkikî və iman-ı tahkikî ilə hüsn-ü hâtime və şirket-i maneviye ilə yüzer adam qədər a’mal-i saliha, o acı zahmeti tatlı bir rahmete çevirdiğinden bu iki neticenin qiymətı, sarsılmaz bir sadakat və sebatkârlıktır. Onun üçün pişman olmaq və vazgeçmek, böyük bir hasarattır.
Şakirdlerin dünya ilə alâkası olmayan və ya çox az bulunanları üçün bu hapis daha hayırlıdır, bir cihette hürriyet yeridir.
Və alâkası bulunan və idaresi yerinde olanlara, sarf edilen paraları muzaaf sadakalara və geçirilen ömür saatleri muzaaf ibadətlere çevirmesinden, şekva yerine şükür etmeleri iktiza edir.
Və fakir və zayıf kısmı isə zaten hapsin harici də onlara faydasız, sevapsız, mes’uliyetli meşakkat verdiğinden bu hayırlı, çox sevaplı, mes’uliyetsiz və arkadaşlarının mütekabil tesellileriyle hafifleşen meşakkat, onlar üçün medar-ı şükrandır.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Kastamonu’da ehl-i takva bir zat, şekva tarzında dedi: “Mən sukut etmişim. Eski halimi və zevkleri və nurları kaybetmişim.”
Mən də dedim: Bəlkə terakki etmişsin ki nefsi okşayan və uhrevî meyvesini dünyada tattıran və hodbinlik hissini veren zevkleri, keşifleri geri buraxıb daha yüksək makama, mahviyet və terk-i enaniyet və fâni zevkleri aramamak ilə uçmuşsun.
Bəli, bir ehemmiyetli ihsan-ı İlahî; ihsanını, enaniyetini bırakmayana ihsas etmemektir tâ ucub və gurura girmesin.
Qardaşlarım! Bu həqiqətə binaen, bu adam kimi düşünen və ya hüsn-ü zannın verdiyi parlak makamları nazara alan zatlar, sizlərə baxıb içinizde mahviyet və tevazu və hizmetkârlık kisvesiyle görünen şakirdleri âdi, âmî adamlar görür və deyər: “Bunlar mı həqiqət kahramanları və dünyaya qarşı meydan okuyan? Heyhat! Bunlar harada, evliyaları bu zamanda âciz bırakan bu kudsî hizmet mücahidleri harada?” deyərək dost isə inkisar-ı hayale uğrar, muarız isə öz muhalefetini haklı bulur.
Said Nursî
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizin hapis meyveleriniz, mənim nazarımda firdevs meyvələri kimi hoştur, kıymetlidir. Mənim sizler hakkında böyük ümitlerimi və davalarımı tasdik və tahkik ettiği kimi tesanüdün kuvvetini olduqca gözəl gösterdi. O mübarək qələmlər birleştikçe, üç dörd eliflerin birleşmesi kimi üç dörd yüz kıymetini bu qədər ağır tazyikat altında izhar eyledi. Və bu müşevveş şerait içinde vahdetinizi muhafaza eden halet-i ruhiye, dünkü davamı ispat edir.
Bəli –temsilde hata yox– necə ki böyük bir veli, kiçik bir ashab qədər hizmet-i İslâmiyede Ehl-i Sünnet’çe mevki almadığı kimi eynilə elə də “Bu zamanda hizmet-i imaniyede hazz-ı nəfsini buraxıb və mahviyet ilə tesanüd və ittihadı muhafaza eden bir hâlis kardeşimiz, bir veliden ziyade mevki alır.” deyə kanaatim gelmiş və siz daima bu kanaatimi takviye ediyorsunuz. Cənabı-Haqq, sizlerden ebediyen razı olsun, âmin!
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Meyvə Risalesi çox ehemmiyetli və çox kıymetlidir. Ümit ederim, bir zaman böyük fütuhat yapacaq. Sizler tam kıymetini anlamışsınız ki bu dershaneyi derssiz bırakmadınız. Mən öz hesabıma derim: Bu qədər zəhmət və masrafımızın meyvəsi, yalnız bu risale və Müdafaa Risalesi və sizler ilə birlikdə bir yerde bulunmak də olsa o masraf, o zahmeti hiçe indirir və bu musibetin on mislini də çeksem yenə ucuz düşer.
Çox tecrübelerle və bilhassa bu sıkı və sıkıntılı hapiste kat’î kanaatim gelmiş ki: Risale-i Nur ilə kıraaten və kitabeten iştigal, sıkıntıyı çox hafifleştirir, ferah verir. Meşgul olmadığım zaman o musibet tezauf edib lüzumsuz şeylerle məni müteessir edər. Bazı esbaba binaen, mən en ziyade Hüsrev’i və Hâfız Ali, Tahirî’yi sıkıntıda tahmin etdiyim halde, en ziyade temkin və teslim və rahat-ı qəlb, onlarda və beraberlerinde bulunanlarda görüyordum. “Acaba nədən?” deyər idim.
Indi anladım ki onlar həqiqi vazifelerini yapırlar, malayani şeylerle iştigal etmediklerinden və kaza və kaderin vazifelerine karışmadıklarından və enaniyetten gelen hodfüruşluk və tenkit və telaş etmediklerinden, temkinleriyle və metanet və itminan-ı kalpleriyle Risale-i Nur şakirdlerinin yüzlerini ak ettiler, zındıkaya qarşı Risale-i Nur’un manevî kuvvetini gösterdiler. Cənabı-Haqq, onlardaki nihayet tevazu və mahviyette tam izzət və kahramanlık seciyesini umum kardeşlerimize teşmil ettirsin, âmin!
Qardaşlarım!
Gaflet və dünya-perestlikten çıkan dehşetli bir enaniyet, bu zamanda hükmedir. Onun üçün ehl-i həqiqət –hattâ meşru bir tarzda də olsa– enaniyetten, hodfüruşluktan vazgeçmeleri lâzım olduğundan, Risale-i Nur’un həqiqi şakirdleri, buz parçası olan enaniyetlerini şahs-ı manevîde və havz-ı müşterekte erittiklerinden, inşâallah bu fırtınada sarsılmayacaklar.
Bəli, münafıkların ehemmiyetli və tecrübeli bir planı; belə hər biri birer zabit, birer hâkim hükmündeki eşhası müşterek bir meselede belə kaçınmak və birbirini tenkit etmək asabiyetini veren sıkıntılı yerlerde toplattırır, boğuşturur, manevî kuvvetlerini dağıttırır. Sonra kuvvetini kaybedenleri kolayca tokatlar, vurur.
Risale-i Nur şakirdleri, hıllet və uhuvvet və fena fi’l-ihvan mesleğinde gittiklerinden, inşâallah bu tecrübeli və münafıkane planı da akîm bırakacaklar.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Eski zamanda bir şeyhin müridleri çoxlu olmasından, o memleketin hükûmeti siyasetçe telaş edib onun cemaatini dağıtmak istemiş. O zat, hükûmete demiş: “Mənim yalnız bir buçuk müridim var, başqa yox. İsterseniz tecrübe edeceğiz.” O zat bir yerde çadır kurdu, öz minlərlə müridlerini oraya toplattı. O da emretti: “Mən bir imtihan yapacağam. Hər kim mənim müridim isə və emrimi qəbul etse cənnətə gidəcək.” Çadıra birer birer çağırdı. Gizli bir koyun kesti; güya has bir müridini kesti, cənnətə gönderdi. O kanı gören minlərlə müridler daha hiçbiri şeyhi dinlemedi, inkâra başladılar. Yalnız bir adam dedi: “Başım feda olsun.” Yanına gitti. Sonra bir kadın də gitti, başkalar dağıldılar. O zat hükûmet adamlarına dedi: “İşte mənim bir buçuk müridim bulunduğunu gördünüz.”
Cənabı-Haqq’a yüz minlərlə şükürler olsun ki Risale-i Nur, Eskişəhər imtihan və mahkemesinde, şakirdlerinden yalnız bir buçuk kaybetti. O eski şeyhin aksine olaraq Isparta və civar kahramanlarının himmetiyle o zayi olan bir buçuk adam yerine on min ilâvə oldu. İnşâallah, bu imtihanda də hem şark hem garbın kahramanlarının himmetleriyle, çokları kaybedilmeyəcək və bir giden yerine on girəcək.
***
Bir zaman, müslim olmayan bir zat, tarîkattan hilafet almaq üçün bir çarə bulmuş və irşada başlamış. Terbiyesindeki müridleri terakkiye başlarken, biri keşfen mürşidlerini gayet sukutta görmüş. O zat isə ferasetiyle bildi, o müridine dedi: “İşte məni anladın.” O da dedi: “Madam sənin irşadın ilə bu makamı buldum, səni bundan sonra daha ziyade başımda tutacağam.” deyə Cənabı-Haqq’a yalvarmış, o biçarə şeyhini kurtarmış; birdenbire terakki edib bütün müridlerinden geçmiş, yenə onlara mürşid-i həqiqi kalmış. Demək bazen bir mürid, şeyhinin şeyhi olur.
Və asıl hüner, kardeşini fena gördüğü vaxt onu terk etmək deyil bəlkə daha ziyade uhuvvetini kuvvetleştirip ıslahına çalışmak, ehl-i sadakatin şe’nidir. Münafıklar, belə vaziyetlerde kardeşlerin tesanüdünü və birbirine qarşı hüsn-ü zanlarını bozmak üçün deyərlər: “İşte o qədər ehemmiyet verdiyin zatlar; âdi, âciz insanlardır.” Hər ne ise…
Musibette gerçi çox zararımız var lakin umum âlem-i İslâm’ı alâkadar edəcək bir keyfiyet, bir vaziyet olmasından çoxlu ucuz olaraq çox böyük kıymeti var. Buna benzer vukua gelen hâdiseler ya siyaset-i diniye və ya başqa səbəblər ilə umum âlem-i İslâm adına olamadılar.
***
Eski Said’in matbu “Lemaat” başındaki acib imzası az tağyir ilə şimdiki halime və yetmişinci sene-i ömrüme tam muvafık gelmesi cihetiyle yazdım. Münasib görseniz hem müdafaatın hem Meyvə’nin hem kiçik məktubların âhirinde imza yerinde yazarsınız. İşte o garib imza, gelen üç buçuk satırdır:
اَلدَّاعٖى
Yıkılmış bir mezarım ki yığılmışdır içinde Said’den altmış doqquz emvat bâ-âsam (*[2]) âlâma
Yetmişinci olmuşdur o mezara bir mezar taşı, birlikdə ağlır hüsran-ı İslâm’a
Ümidim var ki istikbal semavatı zemin-i Asya, bâhem olur teslim yed-i beyza-i İslâm’a
Çünki yemin-i yümn-ü imandır, verir emn-ü eman ü emniyeti enama.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizin tesanüdünüze mənim ziyade ehemmiyet verdiğimin səbəbi yalnız bizə və Risale-i Nur’a menfaati üçün deyil bəlkə tahkikî imanın dairesinde olmayan və nöqtə-i istinada və sarsılmayan bir cemaatin kat’î buldukları bir həqiqətə dayanmaya çoxlu möhtac bulunan avam-ı ehl-i iman üçün dalalet cereyanlarına qarşı yılmaz, çekilmez, bozulmaz, aldatmaz bir merci, bir mürşid, bir hüccet olmaq cihetiyle sizin qüvvətli tesanüdünüzü gören kanaat edər ki bir həqiqət var, heç bir şeye feda edilmez, ehl-i dalalete başını eğmez, mağlup olmaz deyə kuvve-i maneviyesi və imanı qüvvət bulur, ehl-i dünyaya və sefahete iltihaktan kurtulur.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Ey adliye efendileri!
Sizə kat’î haber verirəm ki: Buradaki zatların, bizimlə və Risale-i Nur’la münasebeti olmayan və ya az bulunan və ya inkâr edenlerden başqa, istediğiniz qədər həqiqi qardaşlarım və həqiqət yolunda hakikatli arkadaşlarım var. Bizler, Risale-i Nur’un keşqiymət-ı kat’iyesiyle iki kere iki dörd edər derecesinde sarsılmaz bir kanaatle bilmişiz ki ölüm bizim üçün sırr-ı Kur’an ilə idam-ı ebedîden terhis tezkeresine çevrilmiş. Və bizə muhalif və dalalette gidenler üçün o kat’î ölüm ya idam-ı ebedîdir (əgər âhirete kat’î imanı yoxsa) və ya ebedî və karanlıklı haps-i münferiddir (əgər âhirete inansa və sefahet və dalalette gitmiş isə).
Əcəba dünyada bu meseleden daha böyük daha ehemmiyetli bir mesele-i insaniye var mı ki bu, ona âlet olsun? Sizdən soruram! Madam ki yoxdur və ola bilməz, nədən bizimlə uğraşıyorsunuz? Biz en ağır cezanıza qarşı özümüzə, âlem-i nura getmək üçün bir terhis tezkeresini alırıq deyə kemal-i metanetle beklirik.
Lakin bizi reddedip dalalet hesabına mahkûm edenler! Sizi gördüyümüz kimi, idam-ı ebedî ilə və haps-i münferidle mahkûm və çox yaxın bir zamanda o dehşetli cezayı çekeceklerini müşahede derecesinde bilirik və görürük; onlara insaniyet damarıyla cidden acırıq.
Bunu kat’î ispat etmeye və en mütemerridleri də ilzam etmeye hazırım! Deyil vukufsuz, garazkâr, maneviyatta behresiz ehl-i vukufa qarşı bəlkə en böyük âlim və feylesoflarınıza qarşı gündüz kimi ispat etmezsem, hər cezaya razıyım!
İşte yalnız bir numune olaraq iki cuma gününde mahpuslar üçün telif edilen və Risale-i Nur’un umdelerini və hülâsa və esaslarını beyan edərək Risale-i Nur’un bir müdafaanamesi hükmüne geçen Meyvə Risalesi’ni ibraz edirəm və Ankara makamatına vermək üçün yeni harflerle yazdırmaya müşkülatlar içinde gizli çalışırıq. İşte onu okuyunuz, tam dikkat ediniz, əgər kalbiniz (nefsinize karışmam) məni tasdik etmezlerse mənə şimdiki tecrid-i mutlakım içinde hər hakaret və işkenceyi də yapsanız, sükût edəcəyəm!
Elhasıl: Ya Risale-i Nur’u tam serbest bırakınız veyahut bu qüvvətli və zedelenmez həqiqəti elinizden gelirse kırınız! Mən indiyə qədər sizi və dünyanızı düşünmüyordum və düşünmeyecektim lakin mecbur ettiniz; bəlkə də sizi ikaz etmək lâzımdı ki qədər-i İlahî bizi bu yola sevk etti. Biz də مَنْ اٰمَنَ بِالْقَدَرِ اَمِنَ مِنَ الْكَدَرِ düstur-u kudsîyi özümüzə rehber edib hər bir sıkıntınızı səbir ilə qarşılayacağız deyə azmettik.
Mahkemede son sözüm:
Efendiler!
Çox emarelerle kat’î kanaatim gelmiş ki hükûmet hesabına “hissiyat-ı diniyeyi âlet edərək emniyet-i dâhiliyeyi ihlâl etmək” üçün bizə hücum edilmir. Bəlkə bu yalancı perde altında, zındıka hesabına, bizim imanımız üçün və imana və emniyete hizmetimiz üçün bizə hücum edildiğine çox hüccetlerden bir hücceti şudur ki:
Iyirmi sene zarfında, Risale-i Nur’un iyirmi min nüshalarını və parçalarını iyirmi min adamlar okuyup qəbul ettikleri halde, Risale-i Nur’un şakirdleri tarafından emniyetin ihlâline dair heç bir vukuat olmamış, hükûmet kaydetmemiş və iki mahkeme bulmamış. Halbuki belə kesretli propaganda, iyirmi günde vukuatlar ilə özünü gösterecekti. Demək, hürriyet-i vicdan prensibine zıt olaraq bütün dindar nəsihətçilere şâmil, lastikli bir kanunun 163’üncü maddesi sahte bir maskedir. Zındıklar, onunla hükûmeti iğvâ edərək və adliyeyi şaşırtıp bizi herhalde ezmek istəyirlər.
Madam ki həqiqət budur, biz də bütün kuvvetimizle deriz: Ey dinini dünyaya satan və küfr-ü mütləq düşen bedbahtlar! Elinizden ne gelirse yapınız. Dünyanız başınızı yesin və yiyəcək! Yüzer milyon kahraman başlar feda oldukları bir kudsî həqiqətə, başımız də feda olsun! Hər cezanıza və idamınıza hazırız! Hapsin harici bu vaziyette, yüz derece dâhilinden daha fenadır. İstibdad-ı mutlak altında heç bir hürriyet –ne hürriyet-i ilmiye ne hürriyet-i vicdan ne hürriyet-i diniye– olmamasından ehl-i namus və diyanet və taraftar-ı hürriyet olanlara ya ölmek və ya hapse girmekten başqa bir çarə kalmaz. Biz də اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ deyərək Rabb’imize dayanırıq.
Risale-i Nur’a ait dava və itiraz, cüz’î bir hâdise və şahsî bir meselede deyil ki çox ehemmiyet verilmesin. Bəlkə bu milleti və memleketi və hükûmeti ciddi alâkadar edəcək və dolayısıyla âlem-i İslâm’ın nazar-ı dikkatini ehemmiyetli bir surette celbedəcək bir küllî hâdise hükmünde və umumî bir meseledir.
Bəli Risale-i Nur’a perde altında hücum eden, ecnebi barmağıyla bu vatandaki milletin en böyük qüvvəti olan âlem-i İslâm’ın teveccühünü və muhabbetini və uhuvvetini kırmak və nefret verdirmek üçün siyaseti dinsizliğe âlet edərək perde altında küfr–ü mutlakı yerleştirenlerdir ki, hükûmeti iğfal və adliyeyi iki defadır şaşırtıp deyər: “Risale-i Nur və şakirdleri, dini siyasete âlet edər, emniyete zərər ihtimali var.”
Hey bedbahtlar! Risale-i Nur’un gerçi siyasetle alâkası yoxdur lakin küfr-ü mutlakı kırdığı üçün, küfr-ü mutlakın altı olan anarşiliği və üstü olan istibdad-ı mutlakı esasıyla bozar, reddeder. Emniyeti, asayişi, hürriyeti, adaleti temin ettiğine yüzer hüccetlerden biri, bu müdafaanamesi hükmündeki Meyvə Risalesi’dir. Bu risaleyi, âlî bir heyet-i ilmiye və içtimaiye tetkik etsinler. Əgər məni tasdik etmezlerse, mən hər cezaya və işkenceli idama razıyım.
Said Nursî
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Əsla əsla münakaşa etmeyiniz, casus kulaklar istifadə edərlər. Haklı olsa haksız olsa bu halimizde münakaşa eden haksızdır. Bir dirhem hakkı varsa münakaşa ilə min dirhem bizlərə zərəri dokunabilir. Bir zaman Eskişəhər hapsinde titiz kardeşlerime söylediyim bir hikâyeyi tekrar edirəm:
Eski Harb-i Umumî’de Rusya’nın şimalinde doksan zabitimiz ilə birlikdə bir uzun koğuşta esir olaraq bulunuyorduk. O zatların mənə qarşı haddimden çox ziyade teveccühleri bulunmasından, nasihatle gürültülere meydan vermezdim. Lakin birden asabiyet və sıkıntıdan gelen bir titizlik, şiddetli münakaşalara sebebiyet vermeye başladı. Mən də üç dörd adama dedim: “Siz harada gürültü işitseniz, gidiniz haksıza yardım ediniz.” Onlar də elə yaptılar, zərərli münakaşalar kalktı. Məndən sordular: “Neden bu haksız tedbiri yaptın?” Dedim: Haklı adam, insaflı olur; bir dirhem hakkını, istirahat-i umumînin yüz dirhem menfaatine feda edər. Haksız isə ekseriyetle enaniyetli olur, feda etməz, gürültü çoğalır.
Qardaşlarım! Siz, kiçik məktublar risalesinde medar-ı teselli və səbir və tahammül üçün yazılan parçaları dikkatle və tekrarla okuyunuz. Mən, en zayıfınız və bu sıkıntılı musibetten en ziyade hissedarım. Çox şükür tahammül edirəm və bütün suçu mənə yükleyenlerden heç gücenmedim və vahdet-i mesele itibarıyla yalnız özünü müdafaa edərək zımnen cemiyet və suçu bizə tahmil edenlerden də sıkılmadım. Madam ki kardeşiz, məni bu sabırda taklit etmenizi sizdən rica ederim.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım və bu misafirhane-i dünyada samimi arkadaşlarım!
Mən bu gece Eski Said’in izzetli damarıyla, ellerimiz kelepçeli birlikdə mahkemeye süngülü neferatla sevkimizi düşündüm. Şiddetli bir hiddet geldi. Birden kalbe ihtar edildi ki:
Hiddet deyil bəlkə kemal-i iftiharla, şükür və sevinçle bu vaziyeti qarşılamak lâzımdır. Çünki şüurlu və hadd ü hesaba gelmeyen melek və ruhanîlerin və insanlardan ehl-i həqiqətin və ashab-ı vicdanın və iman-ı tahkikî sahiplerinin nazarlarında, hak və həqiqət və Kur’an və iman yolunda bu asra meydan okuyan bir kahramanlar kafilesi surətində görünürlər. Bunların, teveccüh-ü rahmet-i İlahiyeyi və qəbul-ü Rabbaniyeyi gösteren bu yüksək takdir və tahsinlerine qarşı, mahdud bir kısım serseri və haylaz və sefihlerin tahkirkârane nazarlarının heç bir ehemmiyeti ola bilməz.
Hattâ bir gün hastalık üçün araba ilə gitdiyim zaman, çox ağırlık hissettim. Və sonra sizin kimi elim bağlı birlikdə gitdiyim vaxt, böyük bir inşirah və manevî bir ferah hissettim. Demək o hal, bu sırdan ileri gelmiş.
Çox defa söylediyim kimi yenə tekrar edirəm ki tarihte Risale-i Nur şakirdleri kimi hak yolunda çoxlu hizmet eden və çoxlu sevap kazanan və çox az zəhmət çeken görülmür. Biz ne qədər meşakkat çeksek yenə ucuzdur.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu musibetimizden kaçmak və kurtulmak iki cihetle kabil değildi:
Birincisi: Qədər-i İlahî kısmetimizin bir kısmını buradan bizə yedirmek üçün hər halde geləcək idik. En hayırlısı bu tarzdır.
İkincisi: Aleyhimize çevrilen dolaptan kurtulmak imkânı bulmadık. Mən hissetmişdim lakin çarə yoktu. Biçarə merhum Şeyh Abdülhakîm, Şeyh Abdülbâki kurtulamadılar. Demək, bu musibette biz birbirimizden şekva etmək hem haksız hem manasız hem zərərli hem Risale-i Nur’dan bir nevi küsmektir.
Əsla əsla, has rükünlerin gösterdikleri faaliyeti bu musibete bir səbəb görüb onlardan gücenmek isə Risale-i Nur’dan çekilmek və həqiqətlər-i imaniyeyi öğrenmekten pişman olmaktır. Bu isə maddî musibetten daha böyük bir manevî musibettir.
Mən kasem ilə temin ederim ki: Sizin hər birinizden iyirmi otuz derece ziyade bu musibette hissedar olduğum halde, niyet-i hâlise ilə faaliyet göstermelerinde ihtiyatsızlığı yüzünden gelen bu musibet, on defa daha fazla olsa da yenə onlardan gücenmem. Hem geçmiş şeylere itiraz etmək manasızdır. Çünki tamiri kabil deyil.
Qardaşlarım! Merak musibeti ikileştirir, maddî musibeti kalpte də yerleştirmek üçün bir kök olur hem kadere qarşı bir nevi itiraz və tenkidi və rahmete qarşı bir nevi ittihamı işmam edər. Madam ki hər şeyde bir güzellik ciheti var və rahmetin bir cilvesi var və qədər adalet və hikmetle iş görür; əlbəttə biz bu zamanda umum âlem-i İslâm’ı alâkadar edəcək bir kudsî vazife yüzünden hafif bir zahmete ehemmiyet vermemekle mükellefiz.
***
(Cüz’î və lüzumsuz bir âdi halimi sizə yazmak icab etti.)
Qardaşlarım!
Mənim kat’î kanaatim geldi ki nazar, məni şiddetle müteessir və hasta edər. Çox defa tecrübe ettim. Mən ruh u canımla sizə hər vaziyette arkadaş olmaq isterim lakin اَلنَّظَرُ يُدْخِلُ الْجَمَلَ الْقِدْرَ وَ الرَّجُلَ الْقَبْرَ meşhur kaide ilə nazar məni vurur. Çünki mənə bakan ya şiddetli adâvetle və ya takdir ilə nazar edər. Bu iki nazar də bazı insanların bir hâsiyet-i isabet sırrıyla bakmasında bulunur. Bunun üçün mümkün olsa mecbur etmezlerse sizin ilə birlikdə mahkemeye hər vaxt gelmemek niyet ettim.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
Aziz qardaşlarım!
Bu fecirde birden bir fıkra ihtar edildi. Bəli, mən də Hüsrev’in zelzele hakkında tafsilen yazdığı keramet-i Nuriyeyi tasdik ederim və kanaatim də o merkezdedir. Çünki Risale-i Nur və şakirdlerine dörd defa şiddetli taarruzların eyni zamanında dörd defa dehşetli zelzelenin hücumu tam tamına tevafukları tesadüfî olmadığı kimi; Risale-i Nur’un iki merkez-i intişarı olan Isparta və Kastamonu’nun sair yerlere nisbeten âfattan mahfuz kalmaları və Sure-i Və’l-Asr işarəiyle, âhir zamanın en böyük bir hasaret-i insaniyesi olan bu İkinci Harb-i Umumî’den çarə-i necat isə iman və amel-i salih olmasından, Risale-i Nur’un Anadolu’nun hər tarafında iman-ı tahkikîyi neşri zamanına Anadolu’nun fevkalâde olaraq bu hasaret-i azîme-i harbiyeden kurtulması tam tamına tevafuku də tesadüfî ola bilməz.
Hem Risale-i Nur’un hizmetine zərər veren və ya hizmette kusur edenlere eyni zamanında gelen şəfqət və ya hiddet tokatlarının yüzer vukuatları tam tamına tevafukları tesadüfî olmadığı kimi Risale-i Nur’a hüsn-ü hizmet edenlerin hemen hemen bilâ-istisna maişetinde vüs’at və bereket və kalbinde meserret və rahat görmelerinin minlərlə hâdiseleri də tesadüfî ola bilməz.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
اَلْخَيْرُ فٖى مَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ və عَسٰٓى اَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ sırrıyla, Risale-i Nur’un en mahrem parçaları en nâmahremlerin ellerine geçmek və en mütekebbirlerin başlarına vurmak və en baştakilerin yanlışlarını göstermek üçün “sırran tenevverat” perdesinden çıktı. Indiyə qədər mesele küçültülmek istenilirdi. Lakin nasılsa bildiler ki mesele çox büyüktür və ehemmiyetle celb-i dikkat isə Risale-i Nur’un parlak fütuhatına və düşmanlarına da hayretle özünü okutmasına yol açar. Hattâ Eskişəhər Mahkemesindeki çox mütereddidleri və mütehayyirleri və möhtacları tenvir edib kurtardı, o zahmetimizi rahmete çevirdi. İnşâallah bu defa daha geniş bir sahada, daha çox mahkemeler və merkezlerde o kudsî hizmeti görəcək.
Bəli, Risale-i Nur’un tarz-ı beyanını gören lâkayt kalamaz. Başqa eserler kimi yalnız aklı və qəlbi deyil bəlkə nefsi də və hissiyatı da musahhar edər.
Sizin tahliyeniz bu həqiqətə zərər verməz lakin mənim beraetim zarardır. Umum âlem-i İslâm’ı alâkadar eden bir həqiqətin hatırı üçün deyil yalnız dünya hayatını, bəlkə lüzum olsa uhrevî hayatımı və saadetimi də ehl-i imanın Risale-i Nur ilə saadetleri üçün feda etmeyi nəfsim də qəbul edir.
***
Burada başı yazılmayan zelzele hâdisesinin mâba’di Hüsrev’in mektubunda:
Daha sonra başqa bir gazetede, tamamlayıcı və hayret verici bu malûmatları gördüm: Zelzeleden evvel kediler, köpekler üçer beşer olaraq toplanmışlar, sessiz olaraq düşünceli kimi alık alık birbirine bakarak bir müddet birlikdə oturmuşlar, sonra dağılmışlar. Gerek zelzele olurken və gerekse olmadan evvel və ya olduktan sonra bu hayvanlardan hiçbiri görülmemiş; kasabalardan uzaklaşarak kırlara gitmişler. Bir garibi də şudur ki: Bu heyvanlar isyanımızdan mütevellid olan başımıza geləcək felaketleri hal dilileriyle haber verdiklerini yazırlar da biz anlamırıq deyərək taaccüb edirlər.
İşte Bedîüzzaman’ın uzun senelerden beri “Zındıklar Risale-i Nur’a dokunmasınlar və şakirdlerine ilişmesinler. Əgər dokunurlarsa və ilişirlerse yakınında bekleyen felaketler, onları yüz defa pişman edəcək.” deyə Risale-i Nur ilə haber verdiyi yüzler hâdisat içinde bax zelzele eliyle doğruluğunu imza edərək gelen dörd hakikatli felaket daha…
Cənabı-Haqq bizə və Risale-i Nur’a taarruz edenlerin kalplerine iman, başlarına həqiqəti görəcək ağıl ihsan etsin. Bizi bu zindanlardan, onları da bu felaketlerden kurtarsın, âmin!
Hüsrev
***
Aziz, sıddık qardaşlarım və musibet arkadaşlarım!
Sizin içinizde mübarək âlimler və âlîcenab müdebbirler və hâlis fedakâr şakirdler bulunmasından böyük bir itimat ilə sizə güveniyordum ki qüvvətli və dessas və kesretli düşmanlarımıza qarşı vahdetinizi və tesanüdünüzü muhafaza edeceksiniz deyə istirahat ederdim, sizin ilə meşgul olmazdım. Bir neçə noktayı beyan etmək lüzum oldu.
Birincisi: Tahliyeniz uzamamak üçün mən, Ankara’ya bir şey gönderip müracaat etmeyecektim. Lakin mahkeme, mahrem və gayr-ı mahrem risaleleri və eski və yeni məktubları karıştırarak Ankara’ya gönderdiğinden, mecburiyetle buradaki ehl-i vukuf kimi mahrem risaleleri esas edərək oradaki ehl-i vukuf aleyhimize hükmetmemek üçün mahremlere, hususan Beşinci Şuâ’nın Süfyan və İslâm Deccalı hakkında gayet qüvvətli cavab veren Müdafaat Risalesi’ni və felsefe-i tabiiyenin verdiyi küfr-ü mağruraneyi və iman aleyhinde cüretkârane tecavüzünü kıran Meyvə Risalesi’ni o makamata göndermek zarurî və lâzım idi.
İkinci Nöqtə: Aziz qardaşlarım! Sizin bu ehemmiyetli mektubunuzun cavabını yazarken, mənim elime eyni məktubu verdiler. “İkinci Nöqtə”ya başladım, kaldı. İşte tamam edirəm.
Dikkat ediniz; əgər bu fikrin faydasız avukatınız tarafından tervici varsa hər halde mahkûmiyetimize taraftar olanların bir tedbiridir ki Ankara’daki ehl-i vukuf buradaki ehl-i vukuf kimi neşrolunmayan mahrem və hususan Beşinci Şuâ risalelerini esas edib bütün Risale-i Nur’a teşmil edib müsadere etmək və Beşinci Şuâ’nın meselelerini, Risale-i Nur’u okuyan bütün biçarə talebelerin dersleridir deyə onları mənim suçumla tam bağlamak üçün dehşetli bir plandır. Məni konuşmaktan men’etmək və yazdıklarımı müsadere ilə Ankara’ya göndermemek fikriyle, müdür və müddeiumumî muavini müşkülat vermeleri qüvvətli bir emaredir ki müdafaatın cerh edilmez cavabları yetişmeden Ankara aleyhimize hüküm vermək içindir.
Üçüncü Nöqtə: Zaten meseleyi uzatacaq ehemmiyetli kitabları və evrakları və müdafaaları də Ankara’ya göndereceğini, mahkeme reisi o gün söyledi. Əlbəttə indi yetişmiş. Indi mənim muntazam və izahlı iki müdafaanamem gitse bəlkə meseleyi çabuk halleder, mesele uzanmaz, tacil edər, çabuk aile sahipleri kurtulurlar. Lakin mən və mənim kimi alâkasızlar kurtulmaya deyil bəlkə həqiqətlər-i imaniyeyi mülhidlere, mürtedlere qarşı müdafaa etmək üçün en müsait bir yer olan hapiste kalmak lâzımdır.
Dördüncü Nöqtə: Risale-i Nur beraet etmezse və mənim müdafaatım nazara alınmazsa; faydasız, zahirî inkârınız sizi kurtarmayacaq. Vahdet-i mesele haysiyetiyle biz birbirimizle bağlanmışız, yalnız münasebetleri çox az bulunan bir kısım arkadaşlar kurtulabilirler. Eskişəhər Mahkemesi, bunu bilfiil gösterdi.
Bir seneden beri, gayet dikkatle içimize casusları sokan və safdil və cüretkâr talebelerin ifşaatını zapt eden və bi’l-iltizam bizi pərişan və mesleğimizden pişman etmək üçün hər vesileyi istimal eden, hattâ aleyhimize Şeyh Abdülhakîm’i sevk ettikleri halde, onu və Şeyh Abdülbâki’yi və mənə ara sıra itiraz eden Şeyh Süleyman’ı bizim kimi pərişan eden adamlara qarşı inkârlarınız və kaçmanız, onların kanaat-i vicdaniye dedikleri düşüncelerinde beş para etməz və Eskişəhər’de də etmedi.
Beşinci Nöqtə: Biz hem burada hem Eskişəhər’de tecrübe ilə kat’î anladık ki: Biz, vahdet-i mesele cihetiyle tam bir tesanüde şiddetle möhtacız. Sıkıntıdan gelen gücenmekler və titizlikler və itirazlar, bizim perişaniyetimizi ikileştirir. Maatteessüf en ziyade güvendiyim və itimat etdiyim, sizlerdiniz. Bazı hatırıma bir telaş geldiyi vaxt, İstanbul’dan gelen kâmil və sıddık hocalar və Kastamonu vilayetinde fevkalâde sadakat gösteren zatları tahattur ilə o endişem zâil olurdu. Dikkat ediniz, küfr-ü mutlakı müdafaa eden gizli komite içinize barmaq sokmasın. Mənim komşudaki koğuşa barmağını soktu, məni azap içinde bıraktı.
Indi siz, mabeyninizde münakaşasız bir meşveret ediniz. Qərarınızı qəbul ederim. Lakin mənim müdafaatım tâ Ankara’ya gitse və medar-ı nazar olsa buradaki mahkeme, kurtulması mümkün olanlar hakkında qərarını vermək ihtimalini hem indi bizimlə uğraşan və Abdülbâki və Abdülhakîm və Hacı Süleyman’ı nefyeden və Yeşil Şemsi’yi tahliyeden sonra burada durduran adamlar, əlbəttə Hâfız Mehmed və Seyyid Şefik kimi salabet-i diniyeleri ilə və onların ölmüş reislerine və suretine baş eğmemesiyle və ilhad və bid’alara taraftarlıklarını göstermemesiyle birlikdə, serbest bırakmamak ihtimalini də hem Risale-i Nur’un tesettür perdesinden çıxıb gayet böyük və umumî bir meselede öz özünə merkezlerinde mübarezesi zamanında şakirdlerini arkasında bulmak və kaçmamakla sarsılmaz və mağlup olmaz bir həqiqətə bağlandıklarını mütereddid və mütehayyir ehl-i imana göstermesi gayet lüzumlu olduğunu də nazarınıza və meşveretinize alınız. Əsla əsla birbirinizin kusuruna bakmayın; hiddet yerinde hörmət ediniz, itiraz yerinde yardım ediniz.
***
Aziz, sıddık və sadık qardaşlarım!
Mən bir neçə gündür bir duamı değiştirdim. Indiyə qədər bazen yüz defa tekrar ilə وَاغْفِرْ və ya وَفِّقْ kimi dualarda طَلَبَةَ رَسَائِلِ النُّورِ الصَّادِقٖينَ cümlesinden الصَّادِقٖينَ kelimesini kaldırdım; tâ ki ruhsatla amele özünü mecbur bilen və sıkıntının verdiyi evham və meyusiyet cihetiyle, zahirî inkâr və çekinmekle azîmetli sadakate muhalif hərəkət eden kardeşlerimiz o dualardan mahrum kalmasınlar.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz qardaşım Hâfız Ali!
Hastalığına merak etme. Cənabı-Haqq şifa versin, âmin! Hapiste hər bir saat ibadət on iki saat ibadət yerinde bulunmasından çox kârlısın. İlaç istersen bir kısım dermanlar məndə var, sənə göndereyim. Zaten ortalıkta bir hafif hastalık var. Mən mahkemeye gitdiyim gün, herhalde hasta oluram. Bəlkə sən mənə yardım etmək üçün eski zamanda birbirinin bedeline hasta olması və ölmesi kimi hârika fedakârlık gösteren zatlar kimi mənim bir parça rahatsızlığımı aldın.
***
(Güzel və tam yerinde bir taziyename)
Aziz, sıddık qardaşlarım!
لِكُلِّ مُصٖيبَةٍ اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
Mən hem özümü hem sizi hem Risale-i Nur’u taziye və merhum Hâfız Ali’yi və Denizli mezaristanını tebrik edirəm. Meyvə Risalesi’nin hakikatini ilmelyakîn ilə bilen bu kahraman kardeşimiz, aynelyakîn və hakkalyakîn makamına çıxmaq üçün kabre cesedini buraxıb melekler kimi yıldızlarda, âlem-i ervahta seyahate gitti və tam vazifesini yapıp terhisle istirahate çekildi.
Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn, Risale-i Nur’un bütün yazılan və okunan harfleri adedince defter-i a’maline hasenat yazdırsın, âmin! Və onların sayısınca onun ruhuna rahmetler yağdırsın, âmin! Və kabrinde Kur’an’ı, Risale-i Nur’u ona şirin və enis arkadaş eylesin, âmin! Və Nur Fabrikasına onun yerine on kahramanı ihsan edib çalıştırsın, âmin âmin âmin!
Siz də mənim kimi dualarınızda onu yâd ediniz. Min dil onun dili yerine istimal edib o kaybetdiyi bir həyat və bir dil yerinde manevî min həyat kazandı deyə rahmet-i İlahiyeden ümitvarız.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn’e hədsiz şükür olsun ki bu acib zamanda və garib yerde, talebe-i ulûmun qiymətli şerefini və ehemmiyetli hizmetlerini kazanmayı sizler vasıtasıyla bizlərə də müyesser eyledi. Ehl-i keşfe’l-kuburun müşahedesiyle, müteaddid vakıatla, tahsil-i ulûm anında vefat eden bazı müştak və ciddi bir talebe-i ulûm, şehitler kimi özünü hayatta və öz dersiyle meşgul görür.
Hattâ meşhur bir ehl-i keşfe’l-kubur, vefat eden və ilm-i sarf və nahiv okuyan bir talebenin kabrinde, Münker Nekir’e necə cavab verəcək deyə murakabe etmiş və müşahede edib işitmiş ki: Melek-i sual ondan sordu: مَنْ رَبُّكَ “Senin rabbin kimdir?” dediyi zaman o nahiv dersiyle iştigal ederken vefat eden talebe, o meleğin cavabında demiş: “ مَنْ mübtedadır رَبُّكَ onun haberidir.” Nahiv ilmince cavab vermiş, özünü medresede zannetmiş.
İşte bu vakıaya muvafık olaraq mən merhum Hâfız Ali’yi eynilə hayattaki kimi Risale-i Nur’la meşgul olaraq en yüksək bir ilimde çalışan bir talebe-i ulûm vaziyetinde və tam şehitler mertebesinde və tarz-ı hayatlarında bilirəm və o kanaat ilə ona və onun kimi Mehmed Zühdü’ye və Hâfız Mehmed’e bazı dualarımda derim:
Yâ Rabbi! Bunları kıyamete qədər Risale-i Nur kisvesinde həqiqətlər-i imaniye və esrar-ı Kur’aniye ilə kemal-i ferah və sevinçle meşgul eyle, âmin!
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Mən merhum Hâfız Ali’yi unutamıram. Onun acısı məni çox sarsır. Eski zamanlarda bazen belə fedakâr zatlar, öz dostu yerine ölüyorlardı. Zannederim, o merhum mənim yerimde gitti. Onun fevkalâde hizmetini əgər sizler kimi o sistemde zatlar yapmasa idi; Kur’an’a, İslâmiyet’e böyük bir zayiat olurdu. Mən, onun vârisleri olan sizleri tahattur ettikçe o acı gidir, bir inşirah gəlir.
Medar-ı hayrettir ki mən indi onun manevî, bəlkə maddî hayatıyla âlem-i berzaha gitmesi cihetiyle, o âleme getmək üçün məndə bir iştiyak zuhur etti və ruhuma başqa bir perde açıldı. Necə ki buradan Isparta’daki kardeşlerimize selâm gönderip muarefe, muhabere ilə sohbet edirik; eynilə elə də Hâfız Ali’nin tavattun ettiği âlem-i berzah; nazarımda Isparta, Kastamonu kimi olmuş. Hattâ bu gece, mesmuata göre buradan biri oraya gönderilmiş. On defadan ziyade teessüf ettim, ne üçün Hâfız Ali’ye onunla selâm göndermedim. Sonra ihtar edildi ki: Selâm göndermek üçün vasıtalara ihtiyaç yox, qüvvətli rabıtası telefon gibidir hem o gəlir alır.
O böyük şehit, Denizli’yi mənə sevdirir, daha buradan getmək istemirəm. O və Mehmed Zühdü və Hâfız Mehmed, hayatlarında gördükleri vazife-i imaniye və Nuriyeye devam edirlər. Onlar çox yaxından temaşa edirlər, bəlkə də yardım edirlər. Evliya-i azîmenin dairesinde qiymətli hizmet noktasında mevki almalarından mən də o ikisinin Hâfız Mehmed’le birlikdə isimlerini silsilemde aktabların isimleri yanında yâd edib hediyelerimi bağışlıram.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizdeki ihlas və sadakat və metanet, şimdiki ağır sıkıntılarda birbirinizin kusuruna bakmamaya və setretmeye kâfi bir sebeptir və Risale-i Nur zinciriyle qüvvətli uhuvvet elə bir hasenedir ki min seyyieyi affettirir. Haşirde adalet-i İlahiye, hasenelerin seyyielere racih gelmesiyle affettiğine binaen, siz də hasenelerin rüçhanına göre muhabbet və af muamelesini etmək lâzımdır. Yoxsa bir seyyie ilə hiddet etmək, sıkıntıdan gelen bir titizlik, bir asabîlik ilə zərərli bir hiddet, iki cihetle zulüm olur. İnşâallah, birbirinize sürurda və tesellide yardım edib sıkıntıyı hiçe indirirsiniz.
***
Aziz, sıddık, mübarək qardaşlarım!
Bir neçə gündür sizin ilə konuşmadığımın səbəbi, indiyə qədər emsalini görmediyim şiddetli və zehirli bir hastalıktır. Mən, Risale-i Nur hesabına âhir ömrüme qədər Nur və Gül dairesindeki sebatkâr və metin və sarsılmaz kardeşlerimle, Kastamonulu fedakârlar ilə ebeden müteşekkirane iftihar edirəm və onlarla bütün zalimlerin sıkıntılarına qarşı bir qüvvətli nöqtə-i istinad və tam bir teselli buluram. Indi ölsem onlar var, deyə ferah-ı kalple ecelimi qarşılayacağam.
Ehl-i dünya, mən onlarla mübareze edirəm deyə asılsız tevehhüm edərək məni hapse attılar. Lakin qədər-i İlahî, mən onlarla konuşmadığım və ıslah-ı hallerine çalışmadığımdan məni hapse attı. Və hapiste yalnız bir neçə arkadaşımla kalsam Ankara makamatına qarşı âlem-i İslâm’ı alâkadar edəcək bir alenî muhakeme isteyəcəyəm və dava edəcəyəm və Meyvə Risalesi’ni və müdafaat parçalarını yeni harfle müteaddid nüshalar çıkarıp mühim makamata göndereceğiz inşâallah.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu nevi hadîsler, müteşabih kısmındandırlar. Hem cüz’î və hususi deyillər, umum yerlere bakmırlar. Bu rakam isə ümmetinin başına gelen dinî fitnelerden yalnız bir tək zamanı və Hicaz və Irak’ı misal olaraq gösterir. Zaten Abbasîlerin zamanında, o tarihte Mutezile, Râfızî, Cebrî və perde altında zındıklar, mülhidler, İslâmiyet’i zedeleyen çox fırak-ı dâlle meydana gelmiştiler. Şeriat və itikad noktasında ehemmiyetli sarsıntılar olması hengâmında Buharî, Müslim, İmam-ı A’zam, İmam-ı Şafiî, İmam-ı Mâlik, İmam-ı Ahmed İbn-i Hanbel və İmam-ı Gazalî və Gavs-ı A’zam və Cüneyd-i Bağdadî kimi çoxlu eâzım-ı İslâmiye imdada yetişip o fitne-i diniyeyi mağlup ettiler.
O tarihten üç yüz sene sonraya qədər o galebe devam ilə birlikdə, perde altında yenə o ehl-i dalalet fırkaları, siyaset yoluyla Hülâgu Cengiz fitnesini İslâmların başına getirdiler. Bu fitneden hem hadîs hem Hazret-i Ali radıyallahu anh sarîh bir surette eyni tarihiyle işarə edirlər.
Sonra bu zamanımızın fitnesi en böyük bir fitne olduğundan hem müteaddid hadîsler hem çox işarat-ı Kur’aniye eyni tarihiyle haber verirlər. Buna kıyasen, ümmetin geçireceği safahatı küllî bir surette bir hadîs beyan ettiği vaxt, bazen o küllînin bir tək hâdisesini, misal olaraq tarihi gösterir.
Belə müteşabih və manası tamam anlaşılmayan hadîslerin Risale-i Nur eczaları kat’î bir surette tevillerini beyan etmiş. Iyirmi Dördüncü Söz’de və Beşinci Şuâ’da, bu həqiqəti düsturlarla beyan etmiş.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Birbirinizi enaniyetle və ya sadakatsizlikle ittiham etməmək üçün bir həqiqəti beyan etmək ihtar edildi.
Mən bir zaman enaniyetini bırakmış və nefs-i emmaresi kalmamış böyük evliyadan şiddetli bir surette nefs-i emmareden şikayet ettiklerini gördüm, hayrette kaldım. Sonra kat’î bildim ki âhir ömre qədər mücahede-i nefsiyenin sevaptar devamı üçün nefs-i emmarenin ölmesi üzerine onun cihazatı damarlara və hissiyata devredilir, mücahede devam edər. İşte o böyük evliyalar, bu ikinci düşmandan və nəfsin vârisinden şikayet edərlər.
Hem manevî qiymət və makam və meziyet, bu dünyaya bakmır ki özünü ihsas etsin. Hattâ en böyük makamda bulunanlardan bazı zatlara verilen böyük bir ihsan-ı İlahîyi hissetmediklerinden, özlərini hamıdan çox biçarə və müflis telakki etmeleri gösterir ki avamın nazarında medar-ı kemalât zannedilen keşif və keramat və ezvak və envar, o manevî qiymət və makamlara medar və mihenk ola bilməz.
Sahabelerin bir saati, başqa velilerin bir gün bəlkə bir çilesi qədər kıymeti olduğu halde; keşif və manevî hârikulâde hâlâta evliya kimi mazhariyetleri hər sahabede olmaması, bu həqiqəti ispat edir.
İşte qardaşlarım! Dikkat ediniz; sizin nefs-i emmareniz, kıyas-ı bi’n-nefs cihetinde sû-i zan və gurur noktasında sizi aldatmasın; Risale-i Nur terbiye etmir, deyə şüphelendirmesin.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Risale-i Nur’un Gençlik Rehberi’nde və Meyvə Risalesi’ndeki beş meselesinin haylaz gençlerde doqquz tokadı, Risale-i Nur’un bir latîf kerameti olduğunu o gençler də tasdik edirlər.
Birincisi: Mənə hizmet eden Feyzi. Ona bidayette dedim: “Sen Meyvə’nin bir dersinde bulundun, haylazlık yapma.” O yaptı, birden tokat yeddi, bir hafta eli bağlı kaldı.
Bəli, doğrudur.
Feyzi
İkincisi: Mənə hizmet eden və “Meyvə”yi yazan Ali Rıza. Bir gün yazdığını ona ders verecektim. O, haylazlığından yemek pişirmek bahanesi ilə gelmedi, birden tokat yeddi. O vaxt onun tenceresi sağlam iken dibi, yemeği ilə birlikdə tamamen düştü.
Bəli, doğrudur.
Ali Rıza
Üçüncüsü: Ziya. “Meyvə”nin gençliğe və namaza dair meselelerini özünə yazdı, namaza başladı. Lakin haylazlık yaptı, namazı və yazıyı bıraktı. Birden o vaxtte tokat yeddi. Hilaf-ı âdet və sebepsiz, başı üstündeki sepeti və elbiseleri yandı. O qədər kalabalık içinde yanıncaya qədər kimse farkında olmaması kasdî bir şəfqət tokadı olduğunu gösterdi.
Bəli, doğrudur.
Ziya
Dördüncüsü: Mahmud. Ona “Meyvə”den gençlik və namaz meselelerini okudum və dedim: “Kumar oynama, namaz kıl.” Qəbul etti. Lakin haylazlık galebe etti, namaz kılmadı və kumar oynadı. Birden, hiddet tokadını yeddi. Üç dörd defada daima mağlup olub fakir haliyle birlikdə qırx lira və sakosunu və pantolonunu kumara verdi, daha aklı başına gelmedi.
Bəli, doğrudur.
Mahmud
Beşincisi: On dörd yaşında Süleyman namında bir çocuk, ziyade haylazlık yapıp başkalarının da iştihalarını açırdı. Ona dedim: “Uslu dur, namazını kıl. Səndən böyük haylazların içinde bu halin, sənə tehlike getirir.” O, namaza başladı lakin yenə namazı terk və haylazlığa girdi. Birden tokat yeddi. Uyuz illetine müptela oldu, iyirmi gündür yatağında yatmaya mecbur oldu.
Bəli, doğrudur.
Süleyman
Altıncısı: Mənə bidayette hizmet eden Ömer, namaza başladı, şarkıları bıraktı. Lakin bir akşam, kapıya yaxın bir şarkı kulağıma geldi, evrad ilə meşguliyetime zərər verdi. Mən hiddet ettim, çıktım gördüm ki hilaf-ı âdet Ömer’dir. Mən də hilaf-ı âdet bir tokat vurdum. Birden, sabahleyin hilaf-ı âdet olaraq Ömer, başqa hapse gönderildi.
Yedincisi: Hamza namında on altı yaşında sesi güzel olmasından şarkı söylür, başkalarının da iştihalarını açır, haylazlık edirdi. Ona dedim: “Belə yapma, tokat yiyəcəksən.” Birden, ikinci gün bir eli yerinden çıktı, iki hafta azabını çekti.
Bəli, doğrudur.
Hamza
Bu kimi tokatlar var lakin kâğıt bitti, mana da bitti.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bir maarif vekili, perdeyi yüzünden kaldırdı və küfr-ü mutlakı başqa bir kisvede gösterdi. Bizim son gönderdiyimiz müdafaatı daha almadan başqa sâikle o beyannameyi yazmış. Gerçi mən, o daireye göndermeyi düşünmüyordum lakin kardeşlerimizin tensibiyle onlara da göndermek hem münasib hem lâzım olduğunu bu hal gösterdi. Çünki herhalde bu derece ilhadda taassup taşıyan bir vekil, Ankara’ya gönderilen evrak və mahrem risalelere qarşı lâkayt kalmazdı. Birden, doğrudan doğruya cerh edilmez müdafaatlar başına vuruldu, çox iyi oldu. İnşâallah o dairede də Risale-i Nur lehinde qüvvətli bir cereyan uyandıracaq.
Qardaşlarım! Madam ki bir kısmın mahiyetleri bu tarzdır; onlara, o kısma teslim olmaq, manevî bir intihardır, İslâmiyet’ten pişman olmaktır bəlkə dinden insilah etmektir. Çünki o derece ilhadda taassup izhar etmiş ki bizim gibilerden yalnız teslimiyetle və tasannu ilə razı olmurlar. “Kalbini və vicdanını bırak, yalnız dünyaya çalış.” deyərlər.
İşte bu vaziyete qarşı inayet-i Rabbaniyeye dayanıp metanet və səbir və təvəkkül edərək dörd sandık Risale-i Nur eczaları, o merkeze yetişip qüvvətli hakikatleriyle galebe çalmasına dua etmekten başqa çarə yoxdur. Biz birbirimizden çekinmekle və gücenmekle və Risale-i Nur’dan çekilmekle və onlara teslim və hattâ iltihak etmekle fayda vermediyi indiyə qədər tecrübe edildi.
Hem heç merak etmeyiniz. O vekilin o farfarası və telaşı, zaafına və tam korkusuna delâlet edər. Tecavüze deyil bəlkə tedafüe mecburiyetini bildirir.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Homalı kardeşlerimizden Ali namında bir şakird, Hâfız Ali’nin vefatı günlerinde vefat ettiğini Sami Bey mənə söylediyi kimi Homalı kahramanlardan Mehmed Ali də mənə yazdı. Mən də o Ali’yi o böyük şehit Ali’ye çox dualarda arkadaş yaptım.
Bu yaxında, bizimlə alâkadar bir hanım, üç kardeşimizin öldüyünü görmüştü. Tabiri: Bu iki Ali və Risale-i Nur’a hapiste tabi olmaq isteyen, asılan Mustafa, umumumuzun bedeline âhirete gittiler və selâmetimizin hesabına feda oldular, deməkdir.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık, sarsılmaz və təvəkkülün mahiyetini və kıymetini anlayan qardaşlarım!
Iyirmi seneden beri heç bir gazeteyi ne okumak və ne sormak merakım olmadığı halde, çoxlu teessüf ilə yalnız bir kısım zayıf kardeşlerimizin hatırları üçün bugün bir gazetenin bir bahsini gördüm. Bundan bildim ki perde altında və üstünde ehemmiyetli cereyanlar rol oynurlar. Meydanda biz göründüyümüzden, bizler o cereyanlarla alâkadar tevehhüm edilirik.
İnşâallah, Risale-i Nur’un dörd sandık qüvvətli cerh edilmez risaleleri və çox kat’î müdafaa defterleri, bizim hakkımızda hem iman və Kur’an, İslâm hakkında bir hayırlı netice verecekler. Biz onların dünyalarına karışmadık və karışacağamızı heç bir cihetle daha tesbit edemediler. Mecburiyetle bütün Risale-i Nur’u Ankara tahkik üçün istedi.
Madam ki həqiqət budur və madam ki indiyə qədər Risale-i Nur’un hizmetinde inayet-i Rabbaniyenin tecellisini inkâr edilmeyəcək derecede gördük, hər birimiz cüz’î və küllî bunu hissetmişiz və madam ki indi siyasetin və dünyanın çox cereyanlarının birbirine qarşı tahşidatı olur və madam ki elimizden kazaya rıza və kadere teslim və hizmet-i imaniye və Kur’aniye və Nuriyenin verdikleri böyük və kudsî teselliden başqa bir şey gelmir. Əlbəttə bizə en elzem iş, telaş etməmək və meyus olmamaq və birbirinin kuvve-i maneviyesini takviye etmək və korkmamak və təvəkkülle bu musibeti qarşılamak və habbeyi kubbe yapan farfaralı gazetecilerin kubbelerini habbe görüb ehemmiyet vermemektir.
Bu dünya həyatı, hususan bu zamanda, bu şerait altında kıymeti yoxdur. Başa ne gelse gelsin, hoş görməli.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
İki üç kardeşlerimiz belə güzel bir teselli özlərinə bulmuşlar. Dirlər ki:
“Bu hapiste bir kısım yeni kardeşlerimiz, bir iki saat gayr-ı meşru bir hərəkət yüzünden, bir iki bəlkə on sene bu musibet içinde səbir və tahammül edirlər. Hattâ bir kısmı şükrederek başqa günahlardan kurtulduk dedikleri halde; biz Risale-i Nur vasıtasıyla en meşru bir hərəkət və hizmet-i imaniye yüzünden altı yeddi ay hayırlı bir sıkıntıdan nədən şekva edirik?” dirlər. Mən də min bârekellah onlara derim.
Bəli, beş on sene hem imanını hem başkaların imanlarını kurtarmak niyetiyle zevkli, tatlı, hayırlı, kudsî bir hizmet və yüksək bir bəndəlik-i fikriye yüzünden beş on ay zəhmət çekmek, medar-ı şükür və iftihardır.
Bir hadîste ferman etmiş ki: “Bir tək adam səninlə hidayete gelse səhra dolusu kırmızı koyun, keçilerden daha hayırlıdır.” İşte burada, mahkemede və Ankara’da, sizlerin yazılarınız və hizmetleriniz vasıtasıyla ne qədər insanlar imanlarını dehşetli şüphelerden kurtardığını və kurtaracağını düşününüz, səbir içinde kemal-i rıza ilə şükrediniz.
Əgər Ankara’da hâkim olan Halk Partisi, oraya giden Risale-i Nur’un qüvvətli kitablarına qarşı inat etse və musalaha niyetiyle himayesine çalışmazsa bizim en rahat yerimiz hapistir və mülhidler, Bolşevizm’i zındıka ilə birleştirdiğine alâmettir və hükûmet onları dinlemeye mecbur olur. O zaman Risale-i Nur çekilir, tevakkuf edər, maddî və manevî musibetler hücuma başlarlar.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَاْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ
âyet-i celileleri mûcibince cinlerden də peygamber geldiyi bildiriliyorsa da bu husustaki müşkülün halli üçün vaki suale, üstadımızın verdiyi cevaptır:
Aziz qardaşım!
Hakikaten sənin bu sualinin çox ehemmiyeti var. Lakin Risale-i Nur’un en ehemmiyetli vazifesi, beşeri dalaletten və küfr-ü mutlaktan kurtarmak olmasından bu çeşit meselelere sıra gelmir, onlardan bahis açmır. Selef-i Salihîn də çox bahsetmemişler. Çünki elə gaybî və görünmeyen işlerde sû-i istimal düşer. Hem şarlatanlar, hodfüruşluklarına bir vesile yapabilirler. Necə ki indi ispirtizmacılar “cinler ilə muhabere” adı ilə şarlatanlık yapırlar; dinin zararına âlet edərlər deyə çokça medar-ı bahis edilmez. Hem Hâtemü’l-enbiya’dan sonra, cinlerde peygamber gelmemiş.
Hem Risale-i Nur bu zamanda bir taun-u beşerî olan maddiyyunluk fikrini iptal etmək üçün cinnî və ruhanîlerin vücudlarını kat’î hüccetler ilə ispat etmeye çalışmış, bu meseleye üçüncü derecede bakmış, tafsilini başkalara bırakmış. Bəlkə inşâallah Risale-i Nur’un bir şakirdi, Sure-i Rahman’ı tefsir edib bu meseleyi də halleder.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
لِكُلِّ مُصٖيبَةٍ اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَيْهِ رَاجِعُونَ
Hakikaten Hâfız Ali, Hâfız Mehmed və Mehmed Zühdü’nün vefatları; deyil yalnız bizə və Isparta’ya, bəlkə bu memlekete və âlem-i İslâm’a böyük bir zayiattır. Lakin indiyə qədər bir cilve-i inayət olaraq Risale-i Nur’un bir şakirdi zayi olduğu zaman, deyər-akab iki üç tane o sistemde meydana çıktığından, kuvvetle ümitvarız ki başqa şəkildə o kahramanların vazifelerini görəcək, ümit ettiğimizden ciddi şakirdler çıkarlar, görürler. Zaten o üç mübarək merhum zatlar, az bir zamanda, yüz senelik vazife-i imaniyeyi gördüler. Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn, onların yazdıkları və neşretdikləri və okudukları huruf-u Nuriye adedince onlara rahmetler eylesin, âmin!
Mənim tarafımdan o Hâfız Mehmed’in akrabasını və mübarək köyünü taziye ediniz. Mən də onu Hâfız Ali və Mehmed Zühdü’ye arkadaş edib üstadlarımın aktab kısmının isimleri içinde o üçünün isimlerini dâhil edib Hâfız Âkif’i də Âsım və Lütfü’ye arkadaş ettim.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
اَلْخَيْرُ فٖى مَا اخْتَارَهُ اللّٰهُ sırrıyla, bu meselemizin tehiri hayırdır. Çünki bütün mekteplerde və dairelerde və halkta, o ölmüş dehşetli adamın muhabbeti telkin edilir. Bu hal isə âlem-i İslâm’a və istikbale çox elîm və acı bir təsiri olacaktı.
Indi ihtiyarımızın haricinde onun mahiyeti ne olduğunu, en başta və en ziyade alâkadar və en son ondan vazgeçəcək adamların ellerine kat’î hüccetler ilə gösteren və ispat eden Risale-i Nur geçmesi, kemal-i merak və dikkatle okunması elə bir hâdisedir ki bizler kimi minlərlə adam hapse girse hattâ idam olsalar din-i İslâm cihetiyle yenə ucuzdur. Heç olmazsa küfr-ü mutlaktan və irtidaddan en mütemerridleri bir derece kurtarır, meşkuk bir küfre çıkarır, mağrurane və cüretkârane tecavüzlerini ta’dil edər.
Mahkemede son söz olaraq yüzlerine söylediyim bu cümle: “Milyonlar kahraman başlar feda oldukları bir kudsî həqiqətə, başımız də feda olsun.” ilə bizim nihayete qədər sebat edeceğimizi dava etmişiz. Bu davadan vazgeçilmez. İçinizde vazgeçəcək yox ümit edirəm. Madam ki indiyə qədər sabrettiniz “Daha kısmetimiz və vazifemiz bitmedi.” deyə tahammül və sabrediniz. Hər halde “Meyvə”deki kat’î hüccetler ilə kabil-i inkâr olmayan idam-ı ebedî və nihayətsiz haps-i münferid mesleğini müdafaa etmək üçün Risale-i Nur’a qarşı anûdane hərəkət edilmeyəcək, bəlkə musalaha və ya mütareke çarəsi aranılacaq.
اَلصَّبْرُ مِفْتَاحُ الْفَرَجِ وَالسُّرُورِ
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشٖى بِهٖ فِى النَّاسِ
ayəsi hem Risale-i Nur’a hem مَيْتًا kelimesiyle üç qüvvətli emare və münasebetler ilə Risale-i Nur’un bu biçarə şakirdine işarəi Birinci Şuâ’da izah edilmiş. Indi bu hâdisede, o emarelerden biri tam hükmedir.
Çünki bizə zulmedenler, ellerinde həyat və medeniyeti və ləzzəti tutup bizi o tarz-ı hayata ehemmiyet vermemekle ittiham edib mes’ul edərlər, hattâ idam və ağır ceza ilə hapse sokmak istəyərlər. Lakin kanunca səbəb bulamırlar.
Biz də elimizde hayat-ı bâkiyenin mukaddimesi və perdesi olan mevti və ölümü tutup onların başlarına vurup intibaha getirmek və onların həqiqi mes’uliyet və mahkûmiyetten və idam-ı ebedî və daimî haps-i münferidden kurtulmalarına bütün kuvvetimizle çalışırıq. Hattâ Ankara’ya giden şiddetli risaleler sebebiyle en ağır ceza nəfsimə verilse lakin ceza verenler o risaleler ilə ölümün idamından kurtulsalar hem kalbim hem nəfsim razı olurlar.
Demək, biz onların iki cihanda yaşamalarını istirik, arırıq. Onlar bizim ölmemizi istəyirlər, bahaneler arırlar. Lakin güneş kimi zahir və göz ilə görünür gündüz kimi bir həqiqət-i mevtiye və hər gün insanlarda otuz min cenaze, ehl-i dalalet hakkında otuz min idam-ı ebedî, otuz min haps-i münferid fermanlarını, i’lamnamelerini gösterdiklerinden, biz onlara qarşı mağlup değiliz. Ne yaparlarsa yapsınlar. اِنَّ حِزْبَ اللّٰهِ هُمُ الْغَالِبُونَ ayəsi on iki seneden beri en acınacaq mağlubiyetimiz zamanında də cifir və ebced hesabıyla galibiyetimize eyni tarihiyle müjde edir. Madam ki həqiqət budur, biz şimdiden sonra hem mahkemeye hem halka deyəcəyik ki:
“Bu gözümüz önünde və bizi bekleyen ölümün idam-ı ebedîsinden və qarşımızda kapısını açan və bizi cebr-i kat’î ilə çağıran kabrin daimî karanlık haps-i münferidinden kurtulmaya çalışırıq. Hem sizin də o dehşetli və çaresiz musibetten kurtulmanıza yardım edirik. Sizin nazarınızda en böyük bir mesele-i dünyeviye və siyasiye, bizim nazarımızda və həqiqət cihetinde kıymeti çox azdır və bilfiil vazifedar olmayanlara malayani və ehemmiyetsizdir və kıymeti yoxdur. Lakin bizim iştigal ettiğimiz vazife-i zaruriye-i insaniye isə hər kəsə hər zaman ciddi alâkası var. Bu vazifemizi beğenmeyenler və kaldıranlar, ölümü kaldırmalı və kabri kapamalı!”
İkinci və üçüncü nöqtələr şimdilik geri kaldı.
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Risale-i Nur’un kerametlerindendir ki Üstadımız Hazretleri: “Ey mülhidler və ey zındıklar! Risale-i Nur’a ilişmeyiniz! Risale-i Nur, âfatın def’ine sadaka kimi vesile olmasından ona qarşı olan hücum və onun tatili, âfata qarşı olan müdafaasını zayıflaştırır. Əgər ilişirseniz, yaxından bekleyen belalar, sel kimi üstünüze yağacaqdır.” deyə on senedir kerratla söylürdü.
Bu hususta şahit olduğumuz felaketler çox çoktur. Dörd seneden beri Risale-i Nur’a və şakirdlerine hər ne vaxt ilişilmiş isə bir felaket, bir musibet takip etmiş və Risale-i Nur’un ehemmiyetini və âfatın def’ine vesile olduğunu göstermişdir.
İşte Üstadımız Bedîüzzaman’ın Risale-i Nur ilə haber verdiyi yüzler hâdisat içinde felaketler, zelzele eliyle doğruluğunu imza edərək gelen dörd felaket, Risale-i Nur’un bir vesile-i def’-i bela olduğunu gösterdi.
Cənabı-Haqq, bizə və Risale-i Nur’a taarruz edenlerin kalplerine iman və başlarına həqiqəti görəcək ağıl və göz ihsan etsin; bizi bu zindanlardan, onları da bu felaketlerden kurtarsın, âmin!
Hüsrev
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bir cilve-i inayet-i Rabbaniyedir ki daha müdafaatımızı və evraklarımızı və kitabları görmeden, yalnız perde altında hissedip Maarif Vekili’nin dehşetli püskürmesi və hücumu, Beşinci Şuâ və Hücumat-ı Sitte’nin Zeyli kimi gayet şiddetli mahrem risaleleri en ehemmiyetli makamat, bilfiil tenkit üçün tetkik etmesi və müdafaatımın ciddi, dokunaklı küfr-ü mütləq cüretkârane darbeleri Ankara’nın bizə qarşı çox şiddetli davranmasını beklerken, meselenin azametine nisbeten gayet mülayimane bəlkə musalahakârane vaziyet almış.
Və bu cilve-i inayetin bir hikməti də şudur: Risale-i Nur’un umum memlekete alâkası cihetiyle, umumî bir dershanede və böyük makamatta dikkat və merakla okunmasıdır. Bəli, bu zamanda belə yüksək bir ders, əlbəttə belə cem’iyetli və küllî və umumî dairelerde okunması, böyük bir inayettir və küfr-ü mutlakı kırdığına bir qüvvətli emaredir.
Qardaşlarım! Herhalde bu qədər sıkıntı və zərəri çeken zayıf bir kısım aile sahipleri, bir derece Risale-i Nur’dan və bizdən çekinmek bəlkə vazgeçmek üçün bir mazeret ola bilər zannıyla, tahliyeden sonra değişmek ihtimaline binaen derim:
Bu derece qiymətli bir mala bu maddî və manevî qiymət veren və bu azabı çeken, o maldan vazgeçmek böyük bir hasarettir. Hem hər biri, Risale-i Nur’un eczalarını və alâkadarlarını və bizi muhafaza və yardım və hizmeti birden bıraksa hem ona hem bizlərə lüzumsuz bir zarardır. Onun üçün ihtiyatla birlikdə, sadakati və irtibatı və hizmeti değiştirmemek lâzımdır.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bir cilve-i inayet-i Rabbaniye və bir himayet-i hıfz-ı İlahiyedir ki Ankara’da ehl-i vukuf heyeti, Risale-i Nur’un hakikatlerine qarşı mağlup olub şiddetli tenkit və itirazın çox esbabı var iken âdeta beraetine qərar verdiklerini işittim. Halbuki mahremlerin şedit ifadeleri və müdafaatın dokunaklı meydan okumaları və Maarif Vekili’nin dehşetli hücumu və ehl-i vukufun heyetinde Maarif Dairesine mensup ehemmiyetli iki maddî feylesofların və yeni icadlara taraftar böyük bir âlimin bulunması və bir seneden beri gizli zındıka komitesi aleyhimize Halk Fırkasını və Maarif’i sevk etmesi cihetiyle, ehl-i vukufun olduqca şiddətli itirazları və bizi ağır cezalarla ittiham etmelerini beklerken, himayet və inayet-i Rahmaniye imdada yetişip onlara Risale-i Nur’un yüksək makamını göstererek, şiddetli tenkitlerden vazgeçirmiş.
Hattâ bizi cezalardan kurtarmak fikriyle və Eskişəhər Meselesi və 31 Mart hâdise-i meşhuresiyle məni sâbıkalı bir mücrim-i siyasî nazarıyla baktırmamak və sırf din və iman üçün hərəkət ettiğimizi və siyaset fikri bulunmadığını göstermek fikriyle demişler ki: “Said Nursî, eskiden beri ara sıra peygambere verasetlik davasında bulunur. Kur’an və iman hizmetinde müceddidlik tavrını alır, yani bazen bir nevi cezbeye mağlup olub meczubane hərəkət edər.”
İşte bu fıkra ilə feylesofların dinsizce tabirler ilə kim olursa olsun din lehinde qüvvətli hərəkət edenlere: Vazifesi, müceddidlik irsiyetiyle yapır deyə hem bir kısım kardeşlerimizin haddimden çox ziyade hüsn-ü zanlarını tenkit etmək hem mənə bir cezbe isnad ilə şiddetlerimde məni siyasetten və cezadan tebrie etmək və bizə muarız və düşman olanlarını bir derece okşamak və işarat-ı Kur’aniye və keramat-ı Aleviye və Gavsiye həqiqət və qüvvətli olduklarını göstermek və hər kəsə kıyasen məndə də bulunması tahminlerince mütləq olan hubb-u câh və enaniyet və hodfüruşluğu kırmak üçün o dinsizce, feylesofane tabirini istimal etmişler.
O tabire qarşı, Risale-i Nur baştan nihayetine qədər güneş kimi bir cevaptır. Və mesleğimiz, terk-i enaniyet və uhuvvet olmasından, bizdə hodfüruşane şatahat bulunmadığından, Yeni Said’in Risale-i Nur zamanındaki mahviyetkârane həyatı və mübarək kardeşlerinin ifratkârane hüsn-ü zanlarını hatıra bakmayarak mükerrer derslerle ta’dil etmesi, o tabir ilə işmam edilen manayı tam çürütür, izale edər.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bizə ihbar edene və yazana zərər gelmemek üçün şimdilik ehl-i vukufun ittifakıyla kararlarını sizə göndermeyəcəyəm. Bu son ehl-i vukuf, bütün qüvvəti ilə bizi kurtarmak və ehl-i dalalet və bid’iyyatın şerrinden muhafaza etmək üçün çalışmışlar. Bizə isnad edilen bütün suçlardan tebrie edirlər. Və Risale-i Nur’dan tam ders aldıklarını ihsas edib Risale-i Nur’un ilmî və imanî kısmının ekseriyet-i mütləq ilə vâkıfane yazıldığını və Said isə hem samimi hem ciddi kanaatlerini beyan edərək ondaki qüvvət və iktidar; isnad edildiyi kimi tarîkat icadı və ya cemiyet kurmak və ya hükûmet ilə mübareze etmək deyildir, bəlkə yalnız Kur’an’ın hakikatlerini möhtaclara bildirmek qüvvət və iktidarıdır deyə müttefikan qərar vermişler.
Və gayr-ı ilmî tabir ettikleri mahremlere qarşı demişler ki: “Bazen cezbeye və şuurun heyecanına və ihtilal-i ruhiyeye kapılmasından, bu eserler ilə mes’ul olmamaq lâzım gəlir.” manasını ifham edirlər.
Və “Eski Said” “Yeni Said” tabirinde, iki şahsiyet və ikincisinde fevkalâde bir qüvvət-i imaniye və ilm-i həqiqətlər-i Kur’aniye manasını, feylesofların hatırı üçün “Bir nevi cezbe və ihtilal-i dimağiye ihtimali var.” deyə hem bizi şiddetli tabiratın mes’uliyetinden kurtarmak hem muarızlarımızı okşamak üçün “Sem’ u basar cihetinde halüsinasyon hastalığı ihtimali nazar-ı dikkate alınabilir.” demişler.
Onların bu ihtimalini esasıyla çürüten, ellerine geçen və bütün akılları geri bırakan Nur Risaleleri və bütün avukatlara hayret veren Müdafaa və Meyvə Risaleleri kâfi və vâfi bir cevaptır. Mən çox şükredirəm ki bir hadîs-i şerifin mazhariyeti bu ihtimal ilə mənə verilmiş.
Hem o ehl-i vukuf, bütün kardeşlerimizi və məni tam tebrie edib deyərlər: “Said’in âlimane və vâkıfane eserlerine iman və âhiretleri üçün bağlanmışlar; heç bir cihette hükûmete qarşı bir sû-i kasdlarına dair bir sarahat və bir emare, ne muhaberelerinde və ne də kitab və risalelerinde bulmadık.” deyə o heyetin ittifakıyla qərar verib biri feylesof Necati, biri Yusuf Ziya (âlim), biri də feylesof Yusuf namlarında imza etmişler.
Latîf bir tevafuktur ki biz bu hapse özümüz hakkında bir medrese-i Yusufiye və Meyvə Risalesi onun meyvesidir dediyimiz kimi bu iki Yusuf də perde altında “Biz də o Medrese-i Yusufiyedeki desə hissedarız.” hal dilileriyle ifade etmeleridir.
Hem cezbeye latîf bir delilleridir ki: “Otuz Üçüncü Söz və otuz üç pencereli Otuz Üçüncü Məktub” kimi tabirleri hem öz kedisinin “Yâ Rahîm! Yâ Rahîm!” tesbihini işitmesi hem özünü bir mezar taşı görmesi, cezbe və halüsinasyon ihtimaline delil göstermeleridir.
Said Nursî
***
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Madam ki biz, çox emarelerle inayət altındayız və madam ki gayet çox və insafsız düşmanlara qarşı Risale-i Nur mağlup olmadı, Maarif Vekili’ni və Halk Fırkasını bir derece susturdu və madam ki bu qədər geniş bir sahada və meselemizi həddindən artıq i’zam ilə hükûmeti telaşa düşürenler, hər halde iftiralarını və yalanlarını bir derece setretmeye bahaneler ilə çalışacaklar. Əlbəttə bizə lâzım: Kemal-i teslimiyetle səbir və temkinde bulunmak və bilhassa inkisar-ı hayale düşmemek və bazen ümidin hilaf-ı zuhuruyla meyus olmamaq və muvakkat fırtınalar ilə sarsılmamak!
Bəli gerçi inkisar-ı hayal, ehl-i dünyada kuvve-i maneviyelerini və şevklerini kırar lakin meşakkat və mücahede və sıkıntıların altında inayət və rahmetin iltifatlarını gören Risale-i Nur şakirdlerine inkisar-ı hayal, gayretlerini və ileri atılmasını və ciddiyetlerini takviye etmək lâzım gəlir.
Qırx sene evvel ehl-i siyaset, mənə bir cinnet-i muvakkate isnadıyla tımarhaneye sevk ettiler. Mən onlara dedim: “Sizin akıllılık dediğinizin çoğunu mən akılsızlık bilirəm, o çeşit akıldan istifa edirəm وَ كُلُّ النَّاسِ مَجْنُونٌ وَ لٰكِنْ عَلٰى قَدَرِ الْهَوٰى اِخْتَلَفَ الْجُنُونُ kaidesini sizlerde görürəm.” demişdim.
Indi də məni və kardeşlerimi şiddetli bir mes’uliyetten kurtarmak fikriyle mənə mahrem risale cihetiyle ara sıra bir cezbe, bir cinnet-i muvakkate isnad edenlere eyni sözleri tekrarla birlikdə iki cihetle memnunum:
Biri: Hadîs-i sahihte vardır ki: “Bir adam kemal-i imanı kazandığına, avam-ı nâsın akıllarının tavrı haricindeki yüksək hallerini mecnunluk, divanelik saymaları, onun kemal-i imanına və tam itikadına delâlet edər.” deyə ferman edir.
İkinci cihet: Mən, bu hapisteki kardeşlerimin selâmetleri və necatları və zulümden kurtulmaları üçün deyil yalnız bir divanelik isnadını, bəlkə kemal-i fahir və ferahla tamam aklımı və hayatımı feda etmesini qəbul edirəm.
Hattâ siz münasib görürseniz, o üç zatlara mənim tarafımdan bir teşekkürname yazılsın və onları manevî kazançlarımıza teşrik ettiğimiz bildirilsin.
***
Aziz, sıddık qardaşlarım və hizmet-i Kur’aniyede və imaniyede hâlis arkadaşlarım və hak və həqiqət və berzah və âhiret yolunda ayrılmaz yoldaşlarım!
Biz, birbirimizden ayrılmak zamanı yaxın olması cihetiyle, sıkıntıdan neş’et eden gerginlikler və kusurlar yüzünden İhlas Risalesi’nin düsturları muhafaza edilmediğinden, siz birbirinizle tamam helâlleşmek lâzımdır və zarurîdir. Siz, birbirinize en fedakâr nesebî kardeşten daha ziyade kardeşsiniz. Qardaş isə kardeşinin kusurunu örter, unutur və affeder.
Mən burada hilaf-ı me’mul ihtilafınızı və enaniyetinizi nefs-i emmareye vermirəm və Risale-i Nur şakirdlerine yakıştıramıram; bəlkə nefs-i emmaresini terk eden evliyalarda də bulunan bir nevi muvakkat enaniyet telakki edirəm. Siz mənim bu hüsn-ü zannımı inat ilə kırmayınız, barışınız.
***
Qardaşlarım!
Ehl-i vukuf raporundan anlaşılır ki: Risale-i Nur, bizə qarşı bütün muarız taifeleri mağlup edir ki “Hüccetullahi’l-Bâliğa” və “İhtiyar” və “İhlas” Risalelerine tekrar ilə nazar-ı dikkati celbedirlər. Hem gayet sathî və cavabları çox zahir və güya mutaassıbane hocavari tenkitleri və heç münasebeti olmayan və həqiqi mütetabık olan meseleleri anlamadan “Mabeynlerinde tezat var.” demeleri və risalelerin yüzde doksanını tamamıyla çekinmeyerek tasdik və takdirleri və teslimleri və Hücumat-ı Sitte Zeyli’nin olduqca şiddətli bir surette yeni icadlara fetva verenleri cerh və tezyif etmesine mukabil, yalnız nezahet-i lisaniye deyil demişler. Və dinsizler tarafından öldürülen mazlum və dindar Hristiyanlar, âhir zamanda bir nevi şehit ola bilər dediğimi; baş açık namaz kılmak və Türkçe ezan okumaya Zeyl’in şiddet-i hücumunu zıt göstermeleri ilə iktifa etmeleri, kat’iyen onların Risale-i Nur’a qarşı mağlubiyetlerini gösterir kanaatini verir.
Said Nursî
***
[1] Hâşiye: Ey qardaş! Dikkat buyur. Denizli hapsinde, bütün esbab-ı âlem zahiren Üstadın aleyhinde, idam hükümleriyle mahkemeye verilmişken, Üstad dir: “Merak etmeyiniz qardaşlarım, o Nurlar parlayacaklar.” Bu söz, bak necə tahakkuk etti.
Talebeleri
[2] * Günahlar demək.

