Otuz sene evvel yazılan matbu “Muhakemat-ı Bedîiye”de bahsedilen Sedd-i Zülkarneyn və Ye’cüc Me’cüc və sair eşrat-ı kıyametten iyirmi mesele, o Muhakemat’a bir tetimme olaraq on üç sene (Hâşiye[1]) evvel bir kısım müsveddesi yazılmış idi. Aziz bir dostumun hatırı üçün tebyiz edildi, Beşinci Şuâ oldu.
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Şualar
Beşinci Şüa
Otuz Birinci Məktub’tan Otuz Birinci Lem’a’nın Beşinci Şuâ’ıdır.
İhtar: Evvelce mukaddimeden sonra gelen meseleler okunsun tâ mukaddimedeki maksat anlaşılsın.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
فَقَدْ جَٓاءَ اَشْرَاطُهَا âyetinin bir nüktesi, bu zamanda akide-i avam-ı mü’minîni vikaye və şübehattan muhafaza üçün yazılmış. Âhir zamanda vukua geləcək hâdisata dair hadîslerin bir kısmı, müteşabihat-ı Kur’aniye kimi derin manaları var. Muhkemat kimi tefsir edilmez və hər kəs bilemez. Bəlkə tefsir yerinde tevil edərlər. وَمَا يَعْلَمُ تَاْوٖيلَهُٓ اِلَّا اللّٰهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ sırrıyla, vukuundan sonra tevilleri anlaşılır və murad ne olduğu bilinir ki ilimde râsih olanlar اٰمَنَّا بِهٖ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا deyip o gizli həqiqətləri izhar edərlər.
Bu Beşinci Şuâ’nın bir mukaddimesi və iyirmi üç meselesi vardır.
Mukaddime
Beş noktadır.
Birinci Nöqtə: İman və teklif; ihtiyar dairesinde bir imtihan, bir tecrübe, bir müsabaka olduğundan perdeli və derin və tetkik və tecrübeye möhtac olan nazarî meseleleri əlbəttə bedihî olmaz. Və hər kəs istəyər istəməz tasdik edəcək derecede zarurî olmaz. Tâ ki Ebubekirler a’lâ-yı illiyyîne çıksınlar və Ebucehiller esfel-i safilîne düşsünler. İhtiyar kalmazsa teklif ola bilməz. Və bu sır və hikmət içindir ki mu’cizeler seyrek və nadir verilir.
Hem dâr-ı teklifte gözle görünəcək olan alâmet-i kıyamet və eşrat-ı saat, bir kısım müteşabihat-ı Kur’aniye kimi kapalı və tevilli olur. Yalnız, güneşin mağribden çıkması, bedahet derecesinde herkesi tasdike mecbur ettiğinden tövbe kapısı kapanır, daha tövbe və iman makbul olmaz. Çünki Ebubekirler, Ebucehiller ilə tasdikte birlikdə olurlar. Hattâ Hazret-i İsa aleyhisselâmın nüzulü də və özü İsa aleyhisselâm olduğu, nur-u imanın dikkatiyle bilinir; hər kəs bilemez. Hattâ Deccal və Süfyan kimi eşhas-ı müthişe, özləri də özlərini bilmirlər.
İkinci Nöqtə: Peygambere bildirilen umûr-u gaybiye, bir kısmı tafsil ilə bildirilir. Bu kısımda heç tasarruf edilmez və karışamaz. Kur’an’ın və hadîs-i kudsînin muhkematı kimi. Və digər bir kısmı icmal ilə bildirilir, tafsilat və tasviratı onun içtihadına havale edilir. İmana girmeyen hâdisat-ı kevniyeye və vukuat-ı istikbaliyeye dair hadîsler kimi. Bu kısımda, Peygamberimiz aleyhissalâtü Vəssalam belâgatıyla –təmsillər surətində– sırr-ı teklif hikmetine muvafık tafsil və tasvir edər.
Mesela, bir sohbette derin bir gürültü işitildi. Ferman etti ki: “Bu gürültü, yetmiş seneden beri cəhənnəm tarafına yuvarlanan bir taşın bu dakikada cehennemin dibine yetişip düşmesinin gürültüsüdür.” Bu garib haberden beş altı dakika sonra biri geldi, dedi: “Yâ Resulallah! Yetmiş yaşında bulunan filan münafık vefat etti, cəhənnəmə gitti.” Peygamber’in yüksək, beliğane kelâmının tevilini gösterdi.
İhtar: Həqiqətlər-i imaniyeye girmeyen cüz’î hâdisat-ı istikbaliye, nazar-ı nübüvvette ehemmiyetsizdir.
Üçüncü Nöqtə: İki Nükte’dir.
Birincisi: Teşbihler və təmsillər surətində rivayet edilen bir kısım hadîsler, mürur-u zamanla avamın nazarında həqiqət telakki edildiğinden vakıa mutabık çıkmır. Ayn-ı həqiqət olduğu halde vakıa mutabakatı görünmür. Mesela, hamele-i arş kimi arzın hamelesinden olan Sevr və Hut namında və misalinde iki melaike, koca bir öküz və çox böyük bir balık tasavvur edilmiş.
İkincisi: Bir kısım hadîsler İslâmların ekseriyeti noktasında və ya hükûmet-i İslâmiyenin və ya merkez-i hilafetin nöqtə-i nazarında vürûd ettiği halde, umum ehl-i dünyaya şâmil zannedilmiş və bir cihette hususi bulunduğu halde, küllî və âmm telakki edilmiş. Mesela, rivayette vardır ki “Bir zaman geləcək, Allah Allah deyən kalmayacaq.” Yani zikirhaneler kapanacaq və Türkçe ezan və kamet okunacaq deməkdir.
Dördüncü Nöqtə: Ecel və mevt kimi umûr-u gaybiye çox hikmət və maslahat cihetiyle gizli kaldığı misillü, dünyanın sekeratı və mevti və nev-i beşerin və cins-i heyvanın eceli və vefatı olan kıyamet də çox maslahatlar üçün gizlenilmiş. Bəli, əgər ecel vaxtı muayyen olsaydı yarı ömür gaflet-i mütləq içinde və yarıdan sonra, darağacına asılmak üçün hər gün bir ayak daha onun tarafına atılmakla dehşet-i mütləq içinde, havf və recanın muvazene-i maslahatkârane və hakîmanesi bozulduğu kimi; eynilə elə də dünyanın eceli və sekeratı olan kıyamet vaxtı muayyen olsaydı, kurûn-u ûlâ və vustâ fikr-i âhiretten çox az müteessir olacaktı. Və kurûn-u uhra, dehşet-i mütləq içinde bulunup ne hayat-ı dünyeviyenin ləzzəti və kıymeti kalır və ne də havf və reca içinde ihtiyar ilə itaatkârane olan bəndəlikin ehemmiyeti və hikməti bulunurdu.
Hem əgər muayyen olsa bir kısım həqiqətlər-i imaniye bedahet derecesine girer, hər kəs istəyər istəməz tasdik edər. İhtiyar və irade ilə bağlı olan sırr-ı teklif və hikmet-i iman bozulur.
İşte bunun kimi çox maslahatlar üçün umûr-u gaybiye gizli kaldığından hər kəs hər dakikada hem ecelini hem bekasını düşündüğü üçün hem dünyaya hem âhiretine çalışabildiyi kimi hər asırda də hem kıyamet kopacağını hem dünyanın devamını düşünebildiyi üçün hem dünyanın fâniliğinde hayat-ı bâkiyeye hem heç ölmeyəcək kimi imaret-i dünyaya çalışabilir.
Hem də musibetlerin vaxtı muayyen olsaydı musibet başına gelen adam, musibetin intizarında o gelen musibetin bəlkə on mislinden ziyade manevî bir musibet –o intizardan– çekmemesi üçün hikmət və rahmet-i İlahiye tarafından gizli, perdeli bırakılmış.
Və ekser hâdisat-ı kevniye-i gaybiye belə hikmetleri bulunduğundandır ki gaibden haber vermək yasak edilmiş. لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ düsturuna qarşı hürmetsizlik və itaatsizlik etməmək içindir ki medar-ı teklif və həqiqətlər-i imaniyeden başqa olan umûr-u gaybiyeden izn-i Rabbanî ilə haber verenler də yalnız işarə surətində perdeli və kapalı ihbar etmişler. Hattâ Tevrat və İncil və Zebur’da Peygamberimiz hakkında gelen müjdeler və haberler də bir derece perdeli və kapalı gelmiş ki o kitabların bir kısım tabileri tevil edib iman etmediler.
Lakin itikadat-ı imaniyeye giren meseleleri tasrih ilə və tekrar ilə ihbar etmək və açık bir surette tebliğ etmək hikmet-i teklifin muktezası olduğundan, Bəyanı Möcüzə Quran və Tercüman-ı Zîşan’ı (asm) umûr-u uhreviyeden tafsilen və hâdisat-ı istikbaliye-i dünyeviyeden icmalen haber vermişler.
Beşinci Nöqtə: Hem hər iki Deccal’ın asırlarına ait olan hârikaları, onların bahsiyle və münasibətilə rivayet edildiğinden, onların şahıslarından sudûr edeceği telakki və tevehhüm edilmesinden o rivayet müteşabih olmuş, manası gizlenmiş. Mesela, tayyare və şimendiferle gezmesi…
Hem mesela, meşhur olmuş ki İslâm Deccalı öldüğü vaxt ona hizmet eden şeytan, İstanbul’da Dikilitaş’ta bütün dünyaya bağıracaq və hər kəs o sesi işitəcək ki “O öldü.” Yani çox acib və şeytanları də hayrette bırakan “radyo” ilə bağırılacaq, haber veriləcək.
Hem Deccal’ın rejimine və teşkil ettiği komitesine və hükûmetine ait garib halleri və dehşetli icraatı, onun şahsıyla münasebettar rivayet edilmesi cihetiyle manası gizlenmiş. Mesela “O qədər kuvvetlidir və devam edər; yalnız Hazret-i İsa (as) onu öldürebilir, başqa çarə ola bilməz.” rivayet edilmiş. Yani, onun mesleğini və yırtıcı rejimini bozacaq, öldürəcək ancaq semavî və ulvi, hâlis bir din İsevîlerde zuhur edəcək və həqiqət-i Kur’aniyeye iktida və ittihat eden bu İsevî dinidir ki Hazret-i İsa aleyhisselâmın nüzulü ilə o dinsiz meslek mahvolur, ölür. Yoxsa onun şahsı bir mikrop, bir nezle ilə öldürülebilir.
Hem bir kısım râvilerin kabil-i hata içtihadlarıyla olan tefsirleri və hükümleri, hadîs kelimelerine karışıp hadîs zannedilir, mana gizlenir. Vakıa mutabakatı görünmez, müteşabih hükmüne geçer.
Hem eski zamanda, bu zaman kimi cemaatin və cemiyetin şahs-ı manevîsi inkişaf etmediğinden və fikr-i infiradî galip olduğundan, cemaatin sıfât-ı azîmesi və böyük harekâtı o cemaatin başında bulunan şahıslara verildiyi cihetiyle; o şahıslar, hârika və küllî sıfatlara lâyık və muvafık olmaq üçün yüz derece cisminden və kuvvetinden böyük bir acube cisim və müthiş bir heykel və çox hârika bir qüvvət və iktidar bulunmak lâzım geldiğinden elə tasvir edilmiş. Vakıa mutabakatı görünmür və o rivayet müteşabih olur.
Hem iki Deccal’ın sıfatları və halleri ayrı ayrı olduğu halde, mutlak gelen rivayetlerde iltibas olur, biri o biri zannedilir. Hem “Böyük Mehdi”nin halleri sâbık Mehdilere işarə eden rivayetlere mutabık çıkmır, hadîs-i müteşabih hükmüne geçer. İmam-ı Ali (ra) yalnız İslâm Deccalı’ndan bahseder.
Mukaddime bitti, meselelere başlırıq.
***
Şimdilik o hâdisat-ı gaybiyenin yüzer misallerinden –mülhidler tarafından avamın akidelerini bozmak fikriyle işaa edilen– iyirmi üç meseleleri, tevfik-i Rabbanî ilə gayet muhtasar bir surette beyan ediləcək. Və o meseleler mülhidlerin tahmini kimi zərər vermemekle birlikdə, hər biri bir lem’a-i i’caz-ı Nebevî olduğu görünmekle və həqiqi tevilleri ispat və izhar edilmekle akide-i avamı kuvvetlendirmeye mühim bir səbəb olmasını rahmet-i Rabbaniyeden rica edib hatîatımı və galatatımı aff u mağfiret altına almasını Rabb-i Rahîm’imden niyaz ederim.
***
Beşinci Şuâ’nın İkinci Makamı və Meseleleri
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
BİRİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Âhir zamanın eşhas-ı mühimmesinden olan Süfyan’ın eli delinəcək.”
اَللّٰهُ اَعْلَمْ bunun bir tevili şudur ki: Sefahet və lehviyat üçün gayet israf ilə elinde mal durmaz, israfata akar. Darb-ı meselde denilir ki “Filan adamın eli deliktir.” Yani çox müsriftir.
İşte Süfyan, israfı teşvik etmekle, şiddetli bir hırs və tama’ı uyandırarak, insanların o zayıf damarlarını tutup özünə musahhar edər deyə bu hadîs ihtar edir. İsraf eden ona esir olur, onun dâmına düşer deyə haber verir.
İKİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Âhir zamanın dehşetli bir şahsı, sabah kalkar; alnında هٰذَا كَافِر yazılmış bulunur.”
اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ bunun tevili şudur ki: O Süfyan, öz başına Frenklerin serpuşunu koyup hər kəsə də giydirir. Lakin cebir və kanun ilə tamim ettiğinden o serpuş də secdeye gittiği üçün inşâallah ihtida edər, daha hər kəs –yalnız istemeyerek– onu giymekle kâfir olmaz.
ÜÇÜNCÜ MESELE: Rivayette var ki: “Âhir zamanın müstebit hâkimleri, hususan Deccal’ın yalancı cənnət və cehennemleri bulunur.”
اَلْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ bunun bir tevili şudur ki: Hükûmet dairesinde qarşı qarşıya kurulan və birbirine bakan vaziyette bulunan hapishane ilə lise mektebi, biri huri və gılmanın çirkin bir taklidi, diğeri azap və zindan suretine girəcək deyə bir işarətir.
Dördüncü MESELE: Rivayette var ki: “Âhir zamanda Allah, Allah diyəcək kalmaz.”
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun bir tevili bu olmaq gerektir ki: Allah, Allah, Allah deyip zikreden tekyeler, zikirhaneler, medreseler kapanacaq və ezan və kamet kimi şeairde ismullah yerine başqa isim konulacaq, deməkdir. Yoxsa umum insanlar küfr-ü mütləq düşecekler, demək deyildir. Çünki Allah’ı inkâr etmək, kainatı inkâr etmək qədər akıldan uzaktır. Umum deyil bəlkə ekser insanlarda də vukuunu ağıl qəbul etməz. Kâfirler Allah’ı inkâr etmirlər, yalnız sıfâtında hata edirlər.
Digər bir tevili şudur ki: Kıyamet kopmasının dehşetini görmemek üçün mü’minlerin ruhları bir parça evvel kabzedilir; kıyamet, kâfirlerin başlarında patlar.
BEŞİNCİ MESELE: Rivayette vardır ki: “Âhir zamanda Deccal kimi bir kısım şahıslar, uluhiyet dava edecekler və özlərinə secde ettirecekler.”
اَللّٰهُ اَعْلَمْ bunun bir tevili şudur ki: Necə ki padşahı inkâr eden bir bedevî kumandan, özündə və başqa kumandanlarda, hâkimiyetleri nisbetinde birer kiçik padişahlık tasavvur edər. Eynilə elə də tabiiyyun və maddiyyun mezhebinin başına geçen o eşhas, kuvvetleri nisbetinde özlərində bir nevi rububiyet tahayyül edərlər və raiyetini öz qüvvəti üçün özünə və heykellerine bəndəlikkârane serfürû ettirirler, başlarını rükûya getirirler, deməkdir.
ALTINCI MESELE: Rivayette var ki: “Fitne-i âhir zaman o qədər dehşetlidir ki kimse nəfsinə hâkim olmaz.” Bunun üçün min üç yüz sene zarfında emr-i Peygamberîyle bütün ümmet o fitneden istiaze etmiş, azab-ı kabirden sonra مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَ مِنْ فِتْنَةِ اٰخِرِ الزَّمَانِ vird-i ümmet olmuş.
اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ bunun bir tevili şudur ki: O fitneler nefisleri özlərinə çeker, meftun edər. İnsanlar ihtiyarlarıyla bəlkə zevkle irtikâb edərlər. Mesela, Rusya’da hamamlarda kadın-erkek birlikdə çıplak girerler. Və kadın öz güzelliklerini göstermeye fitrətən çox meyyal olmasından seve seve o fitneye atılır, baştan çıkar. Və fitrətən cemal-perest erkekler də nəfsinə mağlup olub o ateşe sarhoşane bir sürur ilə düşer, yanar.
İşte dans və tiyatro kimi o zamanın lehviyatları və kebairleri və bid’aları birer cazibedarlık ilə pervane kimi nefis-perestleri etrafına toplar, sersem edər. Yoxsa cebr-i mutlak ilə olsa ihtiyar kalmaz, günah də olmaz.
YEDİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Süfyan böyük bir âlim olacaq, ilim ilə dalalete düşer. Və çox âlimler ona tabi olacaklar.”
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ bunun bir tevili şudur ki: Başqa padişahlar kimi ya qüvvət və qüdrət və ya kabile və aşiret və ya cesaret və servet kimi vasıta-i saltanat olmadığı halde, zekâvetiyle və fenniyle və siyasî ilmiyle o mevkii kazanır və aklıyla çox âlimlerin akıllarını teshir edər, etrafında fetvacı yapar. Və çox muallimleri özünə taraftar edər və din derslerinden tecerrüd eden maarifi rehber edib tamimine şiddetle çalışır, deməkdir.
SEKİZİNCİ MESELE: Rivayetler, Deccal’ın dehşetli fitnesi İslâmlarda olacağını gösterir ki bütün ümmet istiaze etmiş.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun bir tevili şudur ki: İslâmların Deccal’ı ayrıdır. Hattâ bir kısım ehl-i tahkik, İmam-ı Ali’nin (ra) dediyi kimi demişler ki: Onların Deccal’ı Süfyan’dır. İslâmlar içinde çıkacaq, aldatmakla iş görəcək. Kâfirlerin böyük Deccal’ı ayrıdır. Yoxsa böyük Deccal’ın cebir və ceberut-u mutlakına qarşı itaat etmeyen şehit olur və istemeyerek itaat eden kâfir olmaz, bəlkə günahkâr da olmaz.
Doqquzuncu MESELE: Rivayetlerde vukuat-ı Süfyaniye və hâdisat-ı istikbaliye Şam’ın etrafında və Arabistan’da tasvir edilmiş.
اَللّٰهُ اَعْلَمْ bunun bir tevili şudur ki: Merkez-i hilafet eski zamanda Irak’ta və Şam’da və Medine’de bulunduğundan, râviler öz içtihadlarıyla –daimî elə kalacaq kimi– mana verib “merkez-i hükûmet-i İslâmiye” yakınlarında tasvir etmişler, Halep və Şam demişler. Hadîsin mücmel haberlerini, öz içtihadlarıyla tafsil etmişler.
Onuncu MESELE: Rivayetlerde eşhas-ı âhir zamanın fevkalâde iktidarlarından bahsedilmiş.
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ bunun tevili şudur ki: O şahısların təmsil ettikleri manevî şahsiyetin azametinden kinayedir. Bir vaxt Rusya’yı mağlup eden Japon Başkumandanının surəti; bir ayağı Bahr-i Muhit’te, digər ayağı Port Artür Kalesi’nde olaraq gösterildiyi kimi şahs-ı manevînin dehşetli azameti, o şahsiyetin mümessilinde hem o mümessilin böyük heykellerinde gösterilir.
Amma fevkalâde və hârika iktidarları isə ekser icraatları tahribat və müştehiyat olduğundan fevkalâde bir iktidar görünür. Çünki tahrip kolaydır, bir kibrit bir köyü yakar. Müştehiyat isə nefisler taraftar olduğundan çabuk sirayet edər.
On BİRİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Âhir zamanda bir erkek, qırx kadına nezaret edər.”
اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ bunun iki tevili var:
Biri: O zamanda meşru nikâh azalır və ya Rusya’daki kimi kalkar. Bir tək kadına bağlanmaktan kaçıp başıboş kalan qırx bedbaht kadınlara çoban olur.
İkinci tevili: O fitne zamanında, harplerde erkeklerin çoğu telef olmasından hem bir hikmete binaen ekser tevellüdat kızlar bulunmasından kinayedir. Bəlkə hürriyet-i nisvan və tam serbestiyetleri kadınlık şehvetini şiddetle ateşlendirdiğinden fıtratça erkeğine galebe edər, veledi öz suretine çekmeye sebebiyet verdiğinden emr-i İlahiyle kızlar çoxlu olur.
On İKİNCİ MESELE: Rivayetlerde var ki: “Deccal’ın birinci günü bir senedir, ikinci günü bir ay, üçüncü günü bir hafta, dördüncü günü bir gündür.”
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun iki tevili vardır:
Biri: Böyük Deccal’ın kutb-u şimalî dairesinde və şimal tarafında zuhur edeceğine kinaye və işarətir. Çünki kutb-u şimalînin mevkiinde bütün sene, bir gece bir gündüzdür. Bir gün şimendifer ilə bu tarafa gelse yaz mevsiminde bir ay mütemadiyen güneş gurûb etməz. Daha bir gün otomobil ilə gelse bir haftada daima güneş görünür. Mən Rusya’daki esaretimde bu mevkiye yaxın bulunuyordum. Demək böyük Deccal, şimalden bu tarafa tecavüz edeceğini mu’cizane bir ihbardır.
İkinci tevili isə: Hem böyük Deccal’ın hem İslâm Deccalı’nın üç devre-i istibdatları manasında üç eyyam var. “Bir günü, yani bir devre-i hükûmetinde elə böyük icraat yapar ki üç yüz senede yapılmaz. İkinci günü, yani ikinci devresi, bir senede otuz senede yapılmayan işleri yaptırır. Üçüncü günü və devresi, bir senede yaptığı tebdiller on senede yapılmaz. Dördüncü günü və devresi âdileşir, bir şey etməz, yalnız vaziyeti muhafazaya çalışır.” deyə gayet yüksək bir belâgatla ümmetine haber vermiş.
On ÜÇÜNCÜ MESELE: Kat’î və sahih rivayette var ki: “İsa aleyhisselâm böyük Deccal’ı öldürür.”
وَ الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ bunun da iki vechi var:
Bir vechi şudur ki: Sihir və manyetizma və ispirtizma kimi istidracî hârikalarıyla özünü muhafaza eden və herkesi teshir eden o dehşetli Deccal’ı öldürebiləcək, mesleğini değiştirəcək ancaq hârika və mu’cizatlı və umumun makbulü bir zat ola bilər ki o zat, en ziyade alâkadar və ekser insanların peygamberi olan Hazret-i İsa aleyhisselâmdır.
İkinci vechi şudur ki: Şahs-ı İsa aleyhisselâmın kılıncı ilə maktûl olan şahs-ı Deccal’ın teşkil ettiği dehşetli maddiyyunluk və dinsizliğin azametli heykeli və şahs-ı manevîsini öldürəcək və inkâr-ı uluhiyet olan fikr-i küfrîsini mahvedəcək ancaq İsevî ruhanîleridir ki o ruhanîler, din-i İsevînin hakikatini həqiqət-i İslâmiye ilə mezcederek o kuvvetle onu dağıtacaq, manen öldürəcək. Hattâ “Hazret-i İsa aleyhisselâm gəlir. Hazret-i Mehdi’ye namazda iktida edər, tabi olur.” deyə rivayeti bu ittifaka və həqiqət-i Kur’aniyenin metbuiyetine və hâkimiyetine işarə edər.
On Dördüncü MESELE: Rivayette var ki: “Deccal’ın mühim qüvvəti Yahudi’dir. Yahudiler severek tabi olurlar.”
اَللّٰهُ اَعْلَمْ diyebiliriz ki bu rivayetin bir parça tevili Rusya’da çıkmış. Çünki hər hükûmetin zulmünü gören Yahudiler, Almanya memleketinde kesretle toplanıp intikamlarını almaq üçün Komünist Komitesi’nin tesisinde mühim bir rol ilə Yahudi milletinden olan Troçki namında dehşetli bir adamı, Rusya’nın başkumandanlığına və terbiye-gerdeleri olan meşhur Lenin’den sonra Rus Hükûmetinin başına geçirerek Rusya’nın başını patlatıp min senelik mahsulatını yaktırdılar. Böyük Deccal’ın komitesini və bir kısım icraatını gösterdiler. Və sair hükûmetlerde də ehemmiyetli sarsıntılar verib karıştırdılar.
On BEŞİNCİ MESELE: Ye’cüc və Me’cüc hâdisatının icmali Kur’an’da olduğu kimi rivayette bir kısım tafsilat var. Və o tafsilat isə Kur’an’ın muhkematından olan icmali kimi muhkem deyil bəlkə bir derece müteşabih sayılır. Onlar tevil istəyərlər. Bəlkə râvilerin içtihadları karışmasıyla tabir istəyərlər.
Bəli لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun bir tevili şudur ki: Kur’an’ın lisan-ı semavîsinde Ye’cüc və Me’cüc adı verilen Mançur və Moğol kabileleri, eski zamanda Çin-i Maçin’den bir kısım başqa kabileleri birlikdə alarak kaç defa Asya və Avrupa’yı herc ü merc ettikleri kimi geləcək zamanlarda də dünyayı zîr ü zeber edeceklerine işarə və kinayedir. Hattâ indi də komünistlik içindeki anarşistin ehemmiyetli efradı onlardandır.
Bəli, ihtilal-i Fransavî’de hürriyetperverlik tohumuyla və aşılamasıyla sosyalistlik türedi, tevellüd etti. Və sosyalistlik isə bir kısım mukaddesatı tahrip ettiğinden aşıladığı fikir bilâhare Bolşevikliğe inkılab etti. Və Bolşeviklik də çox mukaddesat-ı ahlâkiye və kalbiye və insaniyeyi bozduğundan əlbəttə ektikleri toxumlar heç bir kayıt və hörmət tanımayan anarşistlik mahsulünü verəcək. Çünki kalb-i insanîden hörmət və mərhəmət çıksa ağıl və zekâvet, o insanları gayet dehşetli və gaddar canavarlar hükmüne geçirir, daha siyasetle idare edilmez.
Və anarşistlik fikrinin tam yeri isə hem mazlum, kalabalıklı hem medeniyette və hâkimiyette geri kalan çapulcu kabileler olacaq. Və o şeraite muvafık insanlar isə Çin-i Maçin’de qırx günlük bir mesafede yapılan və acayib-i seb’a-i âlemden biri bulunan Sedd-i Çinî’nin binasına sebebiyet veren Mançur və Moğol və bir kısım Kırgız kabileleridir ki Kur’an’ın mücmel haberini tefsir eden Zat-ı Ahmediye aleyhissalâtü Vəssalam mu’cizane və muhakkikane haber vermiş.
On ALTINCI MESELE: Rivayette var ki: İsa aleyhisselâm Deccal’ı öldürdüğü münasibətilə “Deccal’ın fevkalâde böyük və minareden daha yüksək bir azamet-i heykelde və Hazret-i İsa aleyhisselâm ona nisbeten çox kiçik bulunduğunu” gösterir.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun bir tevili bu olmaq gerektir ki: İsa aleyhisselâmı nur-u iman ilə tanıyan və tabi olan cemaat-i ruhaniye-i mücahidînin kemiyeti, Deccal’ın mektepçe və askerce ilmî və maddî ordularına nisbeten çox az və kiçik olmasına işarə və kinayedir.
On YEDİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Deccal çıktığı gün bütün dünya işitir və qırx günde dünyayı gəzər və hârikulâde bir eşeği vardır.”
اَللّٰهُ اَعْلَمْ bu rivayetler tamamen sahih olmaq şartıyla tevilleri şudur: Bu rivayetler mu’cizane haber verir ki “Deccal zamanında vasıta-i muhabere və seyahat o derece terakki edəcək ki bir hâdise bir günde umum dünyada işitiləcək. Radyo ilə bağırır, şark garp işitir və umum ceridelerinde okunacaq. Və bir adam qırx günde dünyayı devredəcək və yeddi kıtasını və yetmiş hükûmetini görəcək və gezəcək.” deyə zuhurundan on asır evvel telgraf, telefon, radyo, şimendifer, tayyareden mu’cizane haber verir.
Hem Deccal, deccallık haysiyetiyle deyil bəlkə gayet müstebit bir kral sıfatıyla işitilir. Və gezmesi də hər yeri istila etmək üçün deyil bəlkə fitneyi uyandırmak və insanları baştan çıkarmak içindir. Və bindiyi merkebi və himarı isə ya şimendiferdir ki bir kulağı və bir başı cəhənnəm kimi ateş ocağı, digər kulağı yalancı cənnət kimi güzelce tezyin və tefriş edilmiş. Düşmanlarını ateşli başına, dostlarını ziyafetli başına gönderir. Veyahut onun eşeği, merkebi dehşetli bir otomobildir və ya tayyaredir veyahut… (sükût lâzım!)
On SEKİZİNCİ MESELE: Rivayette var ki: “Ümmetim istikametle gitse ona bir gün var.” Yani فٖى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُٓ اَلْفَ سَنَةٍ âyetinin sırrıyla min sene hâkimane və mükemmel yaşayacaq. Əgər istikamette gitmezse ona yarım gün var. Yani ancaq beş yüz sene qədər hâkimiyeti və galibiyeti muhafaza edər.
اَللّٰهُ اَعْلَمْ bu rivayet kıyametten haber vermək deyil bəlkə İslâmiyet’in galibane hâkimiyetinden və hilafetin saltanatından bahseder ki ayn-ı həqiqət və bir mu’cize-i gaybiye olaraq eynilə elə çıkmış. Çünki Hilafet-i Abbasiye’nin âhirinde, onun ehl-i siyaseti istikameti kaybetdiyi üçün beş yüz sene qədər yaşamış. Lakin ümmetin heyet-i mecmuası isə istikameti kaybetmediğinden Hilafet-i Osmaniye imdada gəlib min üç yüz sene qədər hâkimiyeti devam ettirmiş. Sonra Osmanlı siyasiyyunları də istikameti muhafaza edemediğinden o da ancaq (hilafetle) beş yüz sene yaşayabilmiş. Bu hadîsin mu’cizane ihbarını, Hilafet-i Osmaniye öz vefatıyla tasdik etmiş. Bu hadîsi başqa risalelerde də bahsettiğimizden burada qısa kesirik.
On Doqquzuncu MESELE: Rivayetlerde, âhir zamanın alâmetlerinden olan və Âl-i Beyt-i Nebevî’den Hazret-i Mehdi’nin radıyallahu anh hakkında ayrı ayrı haberler var. Hattâ bir kısım ehl-i ilim və ehl-i velayet, eskide onun çıkmasına hükmetmişler.
اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ bu ayrı ayrı rivayetlerin bir tevili şudur ki: Böyük Mehdi’nin çox vazifeleri var. Və siyaset âleminde, diyanet âleminde, saltanat âleminde, cihad âlemindeki çox dairelerde icraatları olduğu kimi hər bir asır meyusiyet vaxtında, kuvve-i maneviyesini teyid edəcək bir nevi Mehdi’ye veyahut Mehdi’nin onların imdadına o vaxtte gəlmək ihtimaline möhtac olduğundan; rahmet-i İlahiye ilə hər devirde bəlkə hər asırda bir nevi Mehdi, Âl-i Beyt’ten çıkmış, ceddinin şeriatını muhafaza və sünnetini ihya etmiş.
Mesela, siyaset âleminde Mehdi-i Abbasî və diyanet âleminde Gavs-ı A’zam və Şah-ı Nakşibend və aktab-ı erbaa və on iki imam kimi Böyük Mehdi’nin bir kısım vazifelerini icra eden zatlar də, Mehdi hakkında gelen rivayetlerde medar-ı nazar-ı Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam olduğundan rivayetler ihtilaf edərək, bir kısım ehl-i həqiqət demiş: “Eskide çıkmış.” Hər ne ise… Bu mesele Risale-i Nur’da beyan edildiğinden onu ona havale ilə burada bu qədər deriz ki:
Dünyada mütesanid heç bir hanedan və mütevafık heç bir kabile və münevver heç bir cemiyet və cemaat yoxdur ki Âl-i Beyt’in hanedanına və kabilesine və cemiyetine və cemaatine yetişebilsin.
Bəli, yüzer kudsî kahramanları yetiştiren və minlərlə manevî kumandanları ümmetin başına geçiren və həqiqət-i Kur’aniyenin mayası ilə və imanın nuruyla və İslâmiyet’in şerefiyle beslenen, tekemmül eden Âl-i Beyt, əlbəttə âhir zamanda şeriat-ı Muhammediyeyi və həqiqət-i Furkaniyeyi və sünnet-i Ahmediyeyi (asm) ihya ilə ilan ilə icra ilə başkumandanları olan Böyük Mehdi’nin kemal-i adaletini və hakkaniyetini dünyaya göstermeleri gayet makul olmakla birlikdə, gayet lâzım və zarurî və hayat-ı içtimaiye-i insaniyedeki düsturların muktezasıdır.
YİRMİNCİ MESELE: Güneşin mağribden çıkması və zeminden dabbetü’l-arzın zuhurudur.
Amma güneşin mağribden tulûu isə bedahet derecesinde bir alâmet-i kıyamettir. Və bedaheti üçün ağlın ihtiyarı ilə bağlı olan tövbe kapısını kapayan bir hâdise-i semaviye olduğundan tefsiri və manası zahirdir, tevile ehtiyacı yoxdur. Yalnız bu qədər var ki:
اَللّٰهُ اَعْلَمْ o tulûun sebeb-i zahirîsi: Küre-i arz kafasının aklı hükmünde olan Kur’an onun başından çıkmasıyla zemin divane olub izn-i İlahî ilə başını başqa seyyareye çarpmasıyla hareketinden geri dönüp garptan şarka olan seyahatini, irade-i Rabbanî ilə şarktan garba tebdil etmekle güneş garptan tulûa başlar. Bəli, arzı şems ilə ferşi arş ilə qüvvətli bağlayan hablullahi’l-metin olan Kur’an’ın kuvve-i cazibesi kopsa; küre-i arzın ipi çözülür, başıboş serseri olub aksiyle və nizam-nizam-intizamsız hareketinden güneş garptan çıkar. Hem müsademe neticesinde emr-i İlahî ilə kıyamet kopar deyə bir tevili vardır.
Amma dabbetü’l-arz: Kur’an’da gayet mücmel bir işarə və hal diliinden kısacık bir ifade, bir tekellüm var. Tafsili isə mən şimdilik, başqa meseleler kimi kat’î bir kanaatle bilemirəm. Yalnız bu qədər diyebilirim:
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ necə ki kavm-i Firavun’a “çekirge âfatı və bit belası” və Kâbe tahribine çalışan kavm-i Ebrehe’ye “ebabil kuşları” musallat olmuşlar. Elə də Süfyan’ın və Deccalların fitneleriyle bilerek, severek isyan və tuğyana və Ye’cüc və Me’cüc’ün anarşistliği ilə fesada və canavarlığa giden və dinsizliğe, küfür və küfrana düşen insanların akıllarını başlarına getirmek hikmetiyle, arzdan bir heyvan çıxıb musallat olacaq, zîr ü zeber edəcək.
اَللّٰهُ اَعْلَمْ o dabbe bir nevidir. Çünki gayet böyük bir tək şahıs olsa hər yerde hər kəsə yetişmez. Demək dehşetli bir taife-i hayvaniye olacaq. Bəlkə اِلَّا دَٓابَّةُ الْاَرْضِ تَاْكُلُ مِنْسَاَتَهُ âyetinin işarəiyle o heyvan, dabbetü’l-arz denilen ağac kurtlarıdır ki insanların kemiklerini ağac kimi kemirəcək, insanın cisminde dişinden tırnağına qədər yerleşəcək. Mü’minler iman bereketiyle və sefahet və sû-i istimalattan tecennübleriyle kurtulmasına işarəen ayə, iman hususunda o heyvanı konuşturmuş.
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَٓا اِنْ نَسٖينَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ
***
Sâbık iyirmi adet meselelere bir tetimme olaraq üç kiçik meseledir.
BİRİNCİ MESELE: Rivayetlerde Hazret-i İsa aleyhisselâma “Mesih” adı verildiyi kimi hər iki Deccal’a də “Mesih” adı verilmiş və bütün rivayetlerde مِنْ فِتْنَةِ الْمَسٖيحِ الدَّجَّالِ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسٖيحِ الدَّجَّالِ denilmiş. Bunun hikməti və tevili nedir?
Cavab: اَللّٰهُ اَعْلَمْ bunun hikməti şudur ki: Necə ki emr-i İlahî ilə İsa aleyhisselâm, şeriat-ı Museviyede bir kısım ağır tekâlifi kaldırıp şarap kimi bazı müştehiyatı helâl etmiş. Eynilə elə də böyük Deccal, şeytanın iğvası və hükmü ilə şeriat-ı İseviyenin ahkâmını kaldırıp Hristiyanların hayat-ı içtimaiyelerini idare eden rabıtaları bozarak, anarşistliğe və Ye’cüc və Me’cüc’e zemin hazır edər.
Və İslâm Deccalı olan Süfyan də şeriat-ı Muhammediyenin (asm) ebedî bir kısım ahkâmını nəfs və şeytanın desiseleriyle kaldırmaya çalışarak, hayat-ı beşeriyenin maddî və manevî rabıtalarını bozarak, serkeş və sarhoş və sersem nefisleri başıboş bırakarak, hörmət və mərhəmət kimi nurani zincirleri çözer; hevesat-ı müteaffine bataklığında, birbirine saldırmak üçün cebrî bir serbestiyet və ayn-ı istibdat bir hürriyet vermək ilə dehşetli bir anarşistliğe meydan açar ki o vaxt o insanlar, gayet şiddetli bir istibdattan başqa zapt altına alınamaz.
İKİNCİ MESELE: Rivayetlerde hər iki Deccal’ın hârikulâde icraatlarından və çox fevkalâde iktidarlarından və heybetlerinden bahsedilmiş. Hattâ bedbaht bir kısım insanlar, onlara bir nevi uluhiyet isnad edər deyə haber verilmiş. Bunun səbəbi nedir?
Cavab: اَلْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ icraatları böyük və hârikulâde olması isə: Ekser tahribat və hevesata sevkiyat olduğundan kolayca hârikulâde elə işler yaparlar ki bir rivayette “Bir günleri bir senedir.” yani bir senede yaptıkları işleri üç yüz senede yapılmaz, denilmiş. Və iktidarları çox fevkalâde görünmesi isə dörd cihet və səbəbi var:
Birincisi: İstidrac eseri olaraq müstebidane olan koca hükûmetlerinde, cesur orduların və faal milletin qüvvəti ilə vukua gelen terakkiyat və iyilikler haksız olaraq onlara isnad edilmesiyle minlərlə adam qədər bir iktidar onların şahıslarında tevehhüm edilmeye səbəb olur.
Halbuki hakikaten və kaideten, bir cemaatin hareketiyle vücuda gelen müsbet mehasin və şeref və ganimet, o cemaate taksim edilir və efradına verilir. Və seyyiat və tahribat və zayiat isə reisinin tedbirsizliğine və kusurlarına verilir. Mesela, bir tabur bir kaleyi fethetse ganimet və şeref süngülerine aittir. Və menfî tedbirler ilə zayiatlar olsa kumandanlarına aittir.
İşte hak və həqiqətin bu düstur-u esasiyesine bütün bütün muhalif olaraq müsbet terakkiyat və hasenat o müthiş başlara və menfî icraat və seyyiat biçarə milletlerine verilmesiyle, nefret-i âmmeye lâyık olan o şahıslar –istidrac cihetiyle– ehl-i gaflet tarafından bir muhabbet-i umumiyeye mazhar olurlar.
İkinci cihet və səbəb: Hər iki Deccal, a’zamî bir istibdat və a’zamî bir zulüm və a’zamî bir şiddet və dehşet ilə hərəkət ettiklerinden, a’zamî bir iktidar görünür. Bəli, elə acib bir istibdat ki –kanunlar perdesinde– hər kəsin vicdanına və mukaddesatına, hattâ elbisesine müdahale edərlər. Zannederim, asr-ı âhirde İslâm və Türk hürriyetperverleri, bir hiss-i kable’l-vuku ilə bu dehşetli istibdadı hissederek oklar atıp hücum etmişler. Lakin çox aldanıp yanlış bir hedef və hata bir cephede hücum göstermişler. Hem elə bir zulüm və cebir ki bir adamın yüzünden yüz köyü harap və yüzer masumları tecziye və tehcir ilə pərişan edər.
Üçüncü cihet və səbəb: Hər iki Deccal, Yahudi’nin İslâm və Hristiyan aleyhinde şiddetli bir intikam besleyen gizli komitesinin muavenetini və kadın hürriyetlerinin perdesi altındaki dehşetli bir digər komitenin yardımını, hattâ İslâm Deccalı masonların komitelerini aldatıp müzaheretlerini kazandıklarından dehşetli bir iktidar zannedilir.
Hem bazı ehl-i velayetin istihracatıyla anlaşılır ki İslâm Devleti’nin başına geçəcək olan Süfyanî Deccal isə gayet muktedir və dâhî və faal və gösterişi istemeyen və şahsî olan şan və şerefe ehemmiyet verməyən bir sadrazam və gayet cesur və iktidarlı və metin və cevval və şöhret-perestliğe tenezzül etmeyen bir serasker bulur, onları teshir edər. Onların fevkalâde və dâhiyane icraatlarını, riyasızlıklarından istifadə ilə öz şahsına isnad və o vasıta ilə koca ordunun və hükûmetin teceddüd və inkılab və Harb-i Umumî inkılabından gelen şiddet-i ehtiyacın sevkiyle işledikleri terakkiyatı şahsına isnad ettirerek şahsında çox acib və hârika bir iktidar bulunduğunu meddahlar tarafından işaa ettirir.
Dördüncü cihet və səbəb: Böyük Deccal’ın ispirtizma nevinden teshir edici hâssaları bulunur. İslâm Deccalı’nın də bir gözünde teshir edici manyetizma bulunur. Hattâ rivayetlerde “Deccal’ın bir gözü kördür.” deyə nazar-ı dikkati gözüne çevirerek Böyük Deccal’ın bir gözü kör və ötekinin bir gözü o biri göze nisbeten kör hükmünde olduğunu hadîste kaydetmekle, onlar kâfir-i mutlak bulunduğundan yalnız münhasıran bu dünyayı görəcək bir tək gözü var və âkıbeti və âhireti görebiləcək gözleri olmamasına işarə edər.
Mən bir manevî âlemde İslâm Deccalı’nı gördüm. Yalnız bir tək gözünde teshirci bir manyetizma gözümle müşahede ettim və onu bütün bütün münkir bildim. İşte bu inkâr-ı mutlaktan çıkan bir cüret və cesaretle mukaddesata hücum edər. Avam-ı nâs həqiqət-i hali bilmediklerinden hârikulâde iktidar və cesaret zannederler.
Hem şanlı və kahraman bir millet, mağlubiyeti hengâmında, belə istidraclı və şanlı və tâli’li və muvaffakıyetli və kurnaz bir kumandanı bulunduğundan gizli və dehşetli olan mahiyetine bakmayarak kahramanlık damarıyla onu alkışlar, başına kor, seyyielerini örtmek istəyər.
Lakin kahraman və mücahid ordunun və dindar milletin ruhundaki nur-u iman və Kur’an ışığıyla həqiqət-i hali göreceği və o kumandanın çox dehşetli tahribatını tamire çalışacağı rivayetlerden anlaşılır.
ÜÇÜNCÜ Kiçik MESELE: Medar-ı garabet üç hâdisedir.
Birinci Hâdise: Bir zaman Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam Hazret-i Ömer radıyallahu anh’a Yahudi çocukları içinde birisini gösterdi “İşte surəti.” dedi. Hazret-i Ömer radıyallahu anh “Elə isə mən bunu öldürəcəyəm.” dedi. Ferman etti: “Eğer bu Süfyan və İslâm Deccalı olsa sən öldüremezsin, əgər o olmazsa onun suretiyle öldürülmez.”
Bu rivayet işarə edər ki onun surəti, hâkimiyeti zamanında çox şeylerde görüneceği kimi özü Yahudiler içinde tevellüd edəcək. Garibdir ki onun suretindeki bir çocuğu katledəcək derecede ona hiddet və adâvet eden Hazret-i Ömer radıyallahu anh, o Süfyan’ın en çox beğendiyi və takdir ettiği və çox defa ondan senakârane bahsetdiyi bir memduhu olmuş.
İkinci Hâdise: O İslâm Deccalı “Sure-i وَ التّٖينِ وَ الزَّيْتُونِ manasını merak edib sorur.” deyə çoklar nakletmişler. Garibdir ki bu surenin akibinde olan اِقْرَاْ بِاسْمِ رَبِّكَ suresinde اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى cümlesi, onun eyni zamanına və şahsına –cifir ilə və manasıyla– işarə ettiği kimi ehl-i salâta və camilere tâğiyane tecavüz edeceğini gösterir. Demək o istidraclı adam, kiçik bir sureyi kendiyle alâkadar hisseder. Lakin yanlış edər, komşusunun kapısını çalar.
Üçüncü Hâdise: Bir rivayette “İslâm Deccalı Horasan taraflarından zuhur edəcək.” denilmiş.
لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ bunun bir tevili şudur ki: Şarkın en cesur və qüvvətli və kesretli kavmi və İslâmiyet’in en kahraman ordusu olan Türk milleti, o rivayet zamanında Horasan taraflarında bulunup daha Anadolu’yu vatan yapmadığından, o zamandaki meskenini zikretmekle Süfyanî Deccal onların içinde zuhur edeceğine işarə edər.
Garibdir hem çox garibdir yeddi yüz sene müddetinde İslâmiyet’in və Kur’an’ın elinde şeref-şiar, bârika-âsâ bir elmas kılınç olan Türk milletini və Türkçülüğü, muvakkaten İslâmiyet’in bir kısım şeairine qarşı istimal etmeye çalışır. Lakin muvaffak olmaz, geri çekilir. “Kahraman ordu, dizginini onun elinden kurtarır.” deyə rivayetlerden anlaşılır.
وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ ۞ لَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ اِلَّا اللّٰهُ
***
[1] Hâşiye: Indi qırx seneden geçmiş.

