Şualar

Altıncı Şüa

Mənbə: QuranRisale Redaksiya Heyəti və Tərcümə Fondu · Azərbaycan dili rəsmi elektron nəşri
Risale oxuma planı
§1

Yalnız iki nüktedir.

§2

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ

§3

Namazdaki teşehhüdde bulunan اَلتَّحِيَّاتُ اَلْمُبَارَكَاتُ اَلصَّلَوَاتُ اَلطَّيِّبَاتُ لِلّٰهِ … اِلٰى اٰخِره nin iki noktasına gelen iki suale iki cevaptır. Teşehhüdün sair hakikatlerinin beyanı başqa vakte ta’lik edilerek bu Altıncı Şuâ’da yüzer nüktesinden yalnız iki nüktesi muhtasar bir surette beyan ediləcək.

§4

Birinci Sual: Teşehhüdün mübarək kelimatı, Mi’rac Gecesinde Cənabı-Haqq ilə Resul’ünün bir mükâlemeleri olduğu halde, namazda okunmasının hikməti nedir?

§5

Cavab: Hər mü’minin namazı, onun bir nevi mi’racı hükmündedir. Və o huzura lâyık olan kəlmələr isə mi’rac-ı ekber-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamda söylenen sözlerdir. Onları zikretmekle o kudsî sohbet tahattur edilir. O tahatturla o mübarək kəlməlerin manaları cüz’iyetten külliyete çıkar və o kudsî və ihatalı manalar tasavvur edilir və ya edilebilir. Və o tasavvur ilə kıymeti və nuru teali edib genişlenir.

§6

Mesela Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam, o gecede Cənabı-Haqq’a qarşı selâm yerinde اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ demiş. Yani “Bütün canlıların hayatlarıyla gösterdikleri tesbihat-ı hayatiye və Sâni’lerine takdim ettikleri fitri hədiyyələr, ey Rabb’im sənə mahsustur. Mən də bütün onları tasavvurumla və imanımla sənə takdim edirəm.”

§7

Bəli, necə ki Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalam اَلتَّحِيَّاتُ kelimesiyle, bütün canlıın ibadat-ı fitriyelerini niyet edib takdim edir. Elə də tahiyyatın hülâsası olan اَلْمُبَارَكَاتُ kelimesiyle də bütün medar-ı bereket və tebrik və bârekellah dediren və “mübarək” denilen və hayatın və canlıın hülâsası olan mahluklar, hususan toxumların və çekirdeklerin, danelerin, yumurtaların fitri mübarekiyetlerini və bereketlerini və bəndəliklerini təmsil edərək, o geniş mana ilə söylür.

§8

Və mübarəkâtın hülâsası olan اَلصَّلَوَاتُ kelimesiyle də canlıın hülâsası olan bütün ruh sahibiun ibadat-ı mahsusalarını tasavvur edib dərgah-ı İlahîye o ihatalı manasıyla arz edir.

§9

Və اَلطَّيِّبَاتُ kelimesiyle də ruh sahibiun hülâsaları olan kâmil insanların və melaike-i mukarrebînin, salavatın hülâsası olan tayyibat ilə nurani və yüksək ibadətlerini irade edərək Mabud’una tahsis və takdim edər.

§10

Hem necə ki o gecede Cənabı-Haqq tarafından اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ demesi, istikbalde yüzer milyon insanların hər biri, hər gün, heç olmazsa on defa اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ demelerini âmirane iş’ar edər. Və o selâm-ı İlahî, o kelimeye geniş bir nur və yüksək bir mana verir.

§11

Elə də Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın, o selâma mukabil اَلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلٰى عِبَادِ اللّٰهِ الصَّالِحٖينَ demesi, istikbalde muazzam ümmeti və ümmetinin salihleri, selâm-ı İlahîyi təmsil eden İslâmiyet’e mazhar olmasını və İslâmiyet’in umumî bir şiarı olan mü’minler ortasındaki اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْكَ السَّلَامُ umum ümmet demesini raciyane, daiyane Hâlık’ından istediğini ifade və ihtar edər.

§12

Və o sohbette hissedar olan Hazret-i Cebrail aleyhisselâm, emr-i İlahî ilə o gece اَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ demesi, bütün ümmet kıyamete qədər belə şehadet edeceğini və belə diyeceklerini mübeşşirane haber verir.

§13

Və bu mükâleme-i kudsiyeyi tahattur ilə kelimelerin manaları parlar, genişlenir.

§14

Bu mezkûr həqiqətin inkişafında mənə yardım eden garib bir halet-i ruhiyedir:

§15

Bir zaman karanlıklı bir gurbette, karanlık bir gecede, zulmetli bir gaflet içinde, hal-i hazırda olan bu koca kainat; hayalime camid, ruhsuz, meyyit, boş, hâlî, müthiş bir cenaze göründü. Geçmiş zaman də bütün bütün ölü, boş, meyyit, müthiş tahayyül edildi. O hədsiz mekân və o hudutsuz zaman, karanlıklı bir vahşetgâh suretini aldı. Mən o haletten kurtulmak üçün namaza iltica ettim. Teşehhüdde اَلتَّحِيَّاتُ dediyim zaman birden kainat canlandı; hayattar, nurani bir şəkil aldı, dirildi. Hayy-ı Kayyum’un parlak bir âyinesi oldu. Bütün hayattar eczasıyla birlikdə, hayatlarının tahiyyelerini və hedâyâ-yı hayatiyelerini daimî bir surette Zat-ı Hayy-ı Kayyum’a takdim ettiklerini ilmelyakîn, bəlkə hakkalyakîn ilə bildim və gördüm.

§16

Sonra اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ dediyim vaxt o hudutsuz və hâlî zaman; birden Rəsuli-Əkrəm aleyhissalâtü Vəssalamın riyaseti altında, canlı ruhlar ilə vahşetzar suretinden ünsiyetli bir seyrangâh suretine inkılab etti.

§17

İkinci Sual: Teşehhüd âhirinde اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَعَلٰى اٰلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلٰى اِبْرَاهٖيمَ وَعَلٰى اٰلِ اِبْرَاهٖيمَ deki teşbih, teşbihlerin kaidesine uygun gelmir. Çünki Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam, İbrahim aleyhisselâmdan daha ziyade rahmete mazhardır və daha büyüktür. Bunun sırrı nedir?

§18

Hem bu tarzdaki salavatın teşehhüdde tahsisinin hikməti nedir?

§19

Eyni dua, eski zamandan beri bütün ümmet hər namazda tekrar etmeleri… Halbuki bir dua bir defa kabule mazhar olsa yeter. Milyonlarca duaları makbul olan zatlar musırrane dua etmesi və bilhassa o şey vaad-i İlahîye iktiran etmiş ise… Mesela عَسٰى اَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا Cənabı-Haqq vaad ettiği halde, hər ezan və kametten sonra edilen mervî duada وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذٖى وَعَدْتَهُ denilir, bütün ümmet o vaadi ifa etmək üçün dua edərlər. Bunun sırr-ı hikməti nedir?

§20

Cavab: Bu sualde üç cihet və üç sual var.

§21

Birinci Cihet: Hazret-i İbrahim aleyhisselâm, gerçi Hazret-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalama yetişmir. Lakin onun âli, enbiyadırlar. Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamın âli, evliyadırlar. Evliya isə enbiyaya yetişemezler. Âl hakkında olan bu duanın parlak bir surette qəbul olduğuna delil şudur ki:

§22

Üç yüz əlli milyon içinde Âl-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalamdan yalnız iki zatın; yani Hasan (ra) və Hüseyin’in (ra) neslinden gelen evliya –ekser-i mutlak– həqiqət mesleklerinin və tarîkatlarının pîrleri və mürşidleri onlar olmaları عُلَمَاءُ اُمَّتٖى كَاَنْبِيَاءِ بَنٖى اِسْرَائٖيلَ hadîsinin mazharları olduklarıdır. Başta Cafer-i Sadık (ra) və Gavs-ı A’zam (ra) və Şah-ı Nakşibend (ra) olaraq hər biri, ümmetin bir kısm-ı a’zamını tarîk-ı həqiqətə və həqiqət-i İslâmiyet’e irşad edenler, bu âl hakkındaki duanın makbuliyetinin meyveleridirler.

§23

İkinci Cihet: Bu tarzdaki salavatın namaza tahsisi hikməti isə meşahir-i insaniyenin en nurani en mükemməli en müstakimi olan enbiya və evliyanın kafile-i kübrasının gittikleri və açtıkları yolda, özü də o yüzer icma və yüzer tevatür kuvvetinde bulunan və şaşırmaları mümkün olmayan o cemaat-i uzmaya, o sırat-ı müstakimde iltihak və refakat ettiğini tahattur etmektir. Və o tahattur ilə şübehat-ı şeytaniyeden və evham-ı seyyieden kurtulmaktır.

§24

Və bu kafile, bu kainat sahibinin dostları və makbul masnuları və onların muarızları, onun düşmanları və merdud mahlukları olduğuna delil isə: Zaman-ı Âdem’den beri o kafileye daima muavenet-i gaybiye gelmesi və muarızlarına hər vaxt musibet-i semaviye inmesidir.

§25

Bəli, kavm-i Nuh və Semud və Âd və Firavun və Nemrut kimi bütün muarızlar gazab-ı İlahîyi və azabını ihsas edəcək bir tarzda gaybî tokatlar yedikleri kimi; kafile-i kübranın Nuh aleyhisselâm, İbrahim aleyhisselâm, Musa aleyhisselâm, Muhammed aleyhissalâtü Vəssalam kimi bütün kudsî kahramanları də hârika və mu’cizane və gaybî bir surette mu’cizelere və ihsanat-ı Rabbaniyeye mazhar olmuşlar.

§26

Bir tək tokat, hiddeti; bir tək ikram, muhabbeti gösterdiyi halde, minlərlə tokat muarızlara və minlərlə ikram və muavenet kafileye gelmesi, bedahet derecesinde və gündüz kimi zahir bir tarzda o kafilenin hakkaniyetine və sırat-ı müstakimde gittiğine şehadet və delâlet edər. Fatiha’da صِرَاطَ الَّذٖينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ o kafileye və غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالّٖينَ muarızlarına bakır. Burada beyan ettiğimiz nükte isə Fatiha’nın âhirinde daha zahirdir.

§27

Üçüncü Cihet: Bu qədər tekrar ilə kat’î veriləcək olan bir şeyin vermesini istemesinin sırr-ı hikməti şudur:

§28

İstenilen şey mesela, Makam-ı Mahmud bir uçtur. Çox böyük və minlərlə Makam-ı Mahmud kimi mühim həqiqətləri ihtiva eden bir həqiqət-i a’zamın bir dalıdır. Və yaradılış-i kainatın en böyük neticesinin bir meyvesidir. Və ucu və dalı və o meyveyi dua ilə istəmək isə dolayısıyla o həqiqət-i umumiye-i uzmanın tahakkukunu və vücud bulmasını və o şecere-i yaradılışin en böyük dalı olan âlem-i bâkinin gelmesini və tahakkukunu və kainatın en böyük neticesi olan haşir və kıyametin tahakkukunu və dâr-ı saadetin açılmasını istemektir.

§29

Və o istemekle, dâr-ı saadetin və cennetin en mühim bir sebeb-i vücudu olan bəndəlik-i beşeriyeye və daavat-ı insaniyeye özü də iştirak etmektir. Və bu qədər hədsiz dərəcədə azîm bir maksat üçün bu hədsiz dualar də azdır.

§30

Hem Hazret-i Muhammed aleyhissalâtü Vəssalama Makam-ı Mahmud verilmesi, umum ümmete şefaat-i kübrasına işarətir. Hem o, bütün ümmetinin saadetiyle alâkadardır. Onun üçün hədsiz salavat və rəhmət dualarını bütün ümmetten istemesi ayn-ı hikmettir.

§31

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

§32

***

Şəxsi oxuma qeydi

Bu qeyd yalnız cihazında saxlanır və serverə göndərilmir.

Ən çox 1 200 simvol