Risale-i Nur’un neşriyat və fütuhat dairesi gittikçe genişlir… İştiyakla Nurları okuyanlar, günden güne ziyadeleşir. Risale-i Nur’daki hârika qüvvət və tesiratın neticesini müşahede eden gizli İslâmiyet düşmanları, yenə bir entrika çevirip Risale-i Nur’a və müellifi Bediüzzaman’a suikastla: “Bediüzzaman gizli cemiyet kurur, halkı hükûmet aleyhine çevirir, inkılabları kökünden yıkır; Mustafa Kemal’e Deccal, Süfyan, din yıkıcısı dir, bunu hadîslerle ispat edir.” kimi bir sürü bahaneler və planlarla ittiham edilerek Kastamonu’dan Denizli Ağır Ceza Mahkemesine, yüz iyirmi altı talebesiyle birlikdə 1943 senesinde sevk edilir. (Hâşiye )
Mənbə mətni saxlanılır. Uyğun model olduqda tərcümə ayrıca göstərilir.
Tarihçe-i Hayat
Denizli Həyatı
Sonra Risale-i Nur Külliyatı’nda siyasî bir mevzu olub olmadığını tetkik üçün bir neçə memurdan müteşekkil bir ehl-i vukuf teşkil edilerek, müsadere edilen Nur risaleleri və məktublar tetkike başlanınca, Bediüzzaman “Bu vukufsuz ehl-i vukuf, Risale-i Nur’u tetkik edə bilməz. Ankara’da yüksək, ilmî bir ehl-i vukuf teşkil ettirilsin. Avrupa’dan feylesoflar getirilsin. Əgər onlar bir suç bulurlarsa en ağır cezaya razıyım.” deyər.
Bunun üzerine Risale-i Nur Külliyatı və bütün məktublar Ankara’da profesörler və yüksək âlimlerden mürekkeb bir ehl-i vukufa satır satır tetkik ettirilir. Ehl-i vukuf tarafından “Bediüzzaman’ın siyasî bir faaliyeti yoxdur. Onun mesleğinde cemiyetçilik və tarîkatçılık mevcud deyildir. Eserleri ilmî və imanîdir, Kur’an’ın bir tefsiridir.” deyə rapor verilir. Mahkemeye verilişindeki ittihamlar, delilsiz və ispatsız olduğu üçün birtakım uydurma bahane və tertiplerden ibaret olduğu anlaşılır.
Bilhassa, “Bediüzzaman, Mehdi olduğunu dava edir.” ittihamı, kat’iyen ispat edilemir. Bilakis; Bediüzzaman’ın heç bir manevî makam dava etmediyi, özünün bir heç olduğunu iddia ettiği, başkaları tarafından verilen manevî rütbe və makamları da qəbul etmediyi və ehl-i ilim olan zatların, onun Mehdi olduğuna dair yazdıkları ilmî məktubları aldığı vaxt şiddetle hiddet edərək, onları reddedip hatırlarını kırdığı tahakkuk edir. Aramalarda ele geçirilen mektuplarda bu vaziyet meydana çıkır.
Neticede, Bediüzzaman böyük bir müdafaa yapır. Nihayet, mahkeme ittifakla 16/6/1944 tarih və 199/136 sayılı beraet qərarını verir. Yüz otuz parça Risale-i Nur Külliyatı’nın hepsine serbestiyet verib sahiplerine tamamen iade edir. Beraet qərarını, Temyiz Birinci Ceza Dairesi 30/12/1944 tarihli i’lamla ittifakla tasdik edib Risale-i Nur davasının hakkaniyeti, kaziye-i muhkeme halini alır.
Bediüzzaman Said Nursî və talebelerinden bir kısmı hapiste doqquz ay kaldıktan sonra beraet qərarı üzerine tahliye edilir. Lakin Said Nursî Hazretlerini hapishanede zehirlirlər, ölüm tehlikesi geçirir. Cənabı-Haqqın inayetiyle kurtuluyorsa da tarihte heç bir kimseye yapılmayan zulüm, işkence və ihanetlere maruz bırakılır. Bediüzzaman, gizli dinsiz münafıkların tahrikatıyla girdiyi bütün mahkemelerde olduğu kimi bu idam planıyla verildiyi mahkemede də hak və həqiqəti, pervasızca və ölümü hiçe sayarak haykırır.
Üstad Bediüzzaman, Denizli hapsinde “Meyvə Risalesi”ni telif etmişdir. Bu risale, bilâhare Asâ-yı Musa mecmuasının başında neşredilmişdir. Meyvə Risalesi’ni, iki cuma gününde telif etmişdir. Hapishanede bulunan bütün Nur talebeleri və digər mahpuslar, Meyvə Risalesi’ni yazmışlar, o risalenin hakikatleriyle iştigal etmişlerdir. Hapishaneye kâğıt sokulmurdu. O eser, gizlice yazılmışdır. Hattâ kibrit kutusuna yazmışlar və bu kimi şartlar altında çalışmışlardır. (Hâşiye )
* * *
(Üstadın talebelerine gönderdiyi və öz el yazısıyla yazdığı bir məktub)
Aziz, sıddık qardaşlarım! Bu iddianameden anlaşıldı ki hükûmetin bazı erkânını iğfal edib aleyhimize sevk eden gizli zındıkların planları akîm kalıp yalan çıktı. Indi bir bahane olaraq cemiyetçilik və komitecilik isnadıyla yalanlarını setre çalışırlar və bunun bir eseri olaraq mənimlə kimseyi temas ettirmirlər. Güya temas eden birden bizdən olur. Hattâ böyük memurlar da çox çekinirlər və mənə sıkıntı verdirmekle özlərini âmirlerine sevdirirlər. Hususan (حا ص م د بر) Mən, itiraznamenin âhirinde, bu gelen fıkrayı diyecektim lakin bir fikir mani oldu. Fıkra şudur: Bəli biz, bir cemiyetiz və elə bir cemiyetimiz var ki hər asırda üç yüz milyon dâhil mensupları var və hər gün beş defa o mukaddes cemiyetin prensipleriyle kemal-i hörmətlə alâkalarını və hizmetlerini gösterirlər və اِنَّمَا ال۟مُؤ۟مِنُونَ اِخ۟وَةٌ kudsî programıyla birbirinin yardımına dualarıyla və manevî kazançlarıyla koşurlar. İşte biz, bu mukaddes və muazzam cemiyetin efradındanız və hususi vazifemiz də Kur’an’ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana bildirip onları və özümüzü idam-ı ebedîden və daimî haps-i münferidden kurtarmaktır. Sair dünyevî və siyasî və entrikalı cemiyet və komiteler ilə münasebetimiz yoxdur və tenezzül etmeyiz.
Bəli, biz bir cemiyetiz və elə bir cemiyetimiz var ki hər asırda üç yüz əlli milyon dâhil mensupları var. Və hər gün beş defa namazla o mukaddes cemiyetin prensiplerine kemal-i hörmətlə alâkalarını və hizmetlerini gösterirlər. اِنَّمَا ال۟مُؤ۟مِنُونَ اِخ۟وَةٌ kudsî programıyla birbirinin yardımına –dualarıyla və manevî kazançlarıyla– koşurlar. İşte biz bu mukaddes və muazzam cemiyetin efradındanız. Və hususi vazifemiz də Kur’an’ın imanî hakikatlerini tahkikî bir surette ehl-i imana bildirip onları və özümüzü idam-ı ebedîden və daimî, berzahî haps-i münferidden kurtarmaktır. Sair dünyevî və siyasî və entrikalı cemiyet və komitelerle və bizim medar-ı ittihamımız olan cemiyetçilik kimi asılsız və manasız gizli cemiyetle heç bir münasebetimiz yoxdur və tenezzül etmeyiz.
…
Dünyaya karışmak arzusu bizdə bulunsaydı belə sinek vızıltısı kimi deyil, top güllesi kimi ses və patlak verecekti.
Divan-ı Harb-i Örfîde və Mustafa Kemal’in hiddetine qarşı divan-ı riyasette, şiddetli və dokunaklı müdafaa eden bir adam, on səkkiz sene zarfında kimseye sezdirmeden dünya entrikalarını çevirir deyə onu ittiham eden, əlbəttə bir garazla edər. Bu meselede mənim şahsımın və ya bazı kardeşlerimin kusuruyla Risale-i Nur’a hücum edilmez. O, doğrudan doğruya Kur’an’a bağlanmış və Kur’an də arş-ı a’zam ilə bağlıdır. Kimin haddi var, elini oraya uzatsın, o qüvvətli ipleri çözsün.
Hem bu memlekete maddî və manevî bereketi və fevkalâde hizmeti, otuz üç âyât-ı Kur’aniyenin işaratıyla və İmam-ı Ali radıyallahu anhın üç keramat-ı gaybiyesiyle və Gavs-ı A’zam’ın kat’î ihbarıyla tahakkuk etmiş olan Risale-i Nur; bizim âdi və şahsî kusurumuzdan mes’ul olmaz və ola bilməz və olmamalı. Yoxsa bu memlekete hem maddî hem manevî telafi edilmeyəcək derecede zərər olacaq. (Hâşiye )
Bazı zındıkların şeytanetiyle Risale-i Nur’a qarşı çevrilen planlar və hücumlar inşâallah bozulacaklar, onun şakirdleri başkalara kıyas edilmez, dağıttırılmaz, vazgeçirilmez, Cənabı-Haqqın inayetiyle mağlup edilmezler. Əgər maddî müdafaadan Kur’an men’etmeseydi, bu milletin can damarı hükmünde umumun teveccühünü kazanan və hər tarafta bulunan o şakirdler, Şeyh Said və Menemen Hâdiseleri kimi cüz’î və neticesiz hâdiselerle bulaşmazlar. Allah etmesin, əgər mecburiyet derecesinde onlara zulmedilse və Risale-i Nur’a hücum edilse əlbəttə hükûmeti iğfal eden zındıklar və münafıklar min derece pişman olacaklar.
Elhasıl: Madam ki biz ehl-i dünyanın dünyalarına ilişmirik, onlar da bizim âhiretimize, imanî hizmetimize ilişmesinler.
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Efendiler!
Sizə kat’î haber verirəm ki: Buradaki zatların, bizimlə və Risale-i Nur’la münasebeti olmayan və ya az bulunanlardan başqa, istediğiniz qədər həqiqi qardaşlarım və həqiqət yolunda hakikatli arkadaşlarım var. Biz Risale-i Nur’un keşqiymət-ı kat’iyesiyle iki kere iki dörd edər derecesinde sarsılmaz bir kanaatle bilmişiz ki ölüm, bizim üçün sırr-ı Kur’an ilə idam-ı ebedîden terhis tezkeresine çevrilmiş və bizə muhalif və dalalette gidenler üçün o kat’î ölüm ya idam-ı ebedîdir (əgər âhirete kat’î imanı yoxsa) və ya ebedî və karanlıklı haps-i münferiddir (əgər âhirete inansa və sefahet və dalalette gitmiş isə).
Əcəba dünyada bu meseleden daha böyük, daha ehemmiyetli bir mesele-i insaniye var mı ki bu, ona âlet olsun? Sizdən soruram! Madam ki yoxdur və ola bilməz, nədən bizimlə uğraşıyorsunuz? Biz en ağır cezanıza qarşı özümüz, âlem-i nura getmək üçün bir terhis tezkeresini alırıq deyə kemal-i metanetle beklirik.
Lakin bizi reddedip dalalet hesabına mahkûm edenleri, sizi bu mecliste gördüyümüz kimi idam-ı ebedî ilə və haps-i münferidle mahkûm və çox yaxın bir zamanda o dehşetli cezayı çekeceklerini müşahede derecesinde bilirik bəlkə görürük; onlara insaniyet damarıyla cidden acırıq.
Bu kat’î və ehemmiyetli həqiqəti ispat etmeye və en mütemerridleri də ilzam etmeye hazırım! Deyil vukufsuz, garazkâr, maneviyatta behresiz ehl-i vukufa qarşı bəlkə en böyük âlim və feylesoflarınıza qarşı gündüz kimi ispat etmezsem hər cezaya razıyım!
İşte yalnız bir numune olaraq iki cuma gününde mahpuslar üçün telif edilen və Risale-i Nur’un umdelerini və hülâsa və esaslarını beyan edərək Risale-i Nur’un bir müdafaanamesi hükmüne geçen Meyvə Risalesi’ni ibraz edirəm və Ankara makamatına vermək üçün yeni harflerle yazdırmaya müşkülatlar içinde gizli çalışırıq. İşte onu okuyunuz, tam dikkat ediniz, əgər kalbiniz (nefsinize karışmam) məni tasdik etmezse mənə şimdiki tecrid-i mutlak içinde hər hakaret və işkenceyi də yapsanız sükût edəcəyəm!
Elhasıl: Ya Risale-i Nur’u tam serbest bırakınız veyahut bu qüvvətli və zedelenmez həqiqəti elinizden gelirse kırınız! Mən indiyə qədər sizi və dünyanızı düşünmüyordum və düşünmeyecektim lakin mecbur ettiniz bəlkə də sizi ikaz etmək lâzım idi ki qədər-i İlahî bizi bu yola sevk etti. Biz də مَن۟ اٰمَنَ بِال۟قَدَرِ اَمِنَ مِنَ ال۟كَدَرِ düstur-u kudsîyi özümüzə rehber edib hər bir sıkıntılarınızı səbir ilə qarşılayacağız deyə azmettik.
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Zaman-ı saadetten indiyə qədər cari bir âdet-i İslâmiyeye ittibaen Risale-i Nur’un hususi menbaları olan yüzer âyât-ı meşhureyi, böyük bir en’am kimi hizb-i Kur’anî yapdığımızı “Dinde tahrifat yapır.” deyə muaheze etmişler.
Hem bir sene cezasını çekdiyim və mahrem tutulan və zabıtnamede kaydedildiyi kimi odun yığınları altından çıkarılan Tesettür Risalesi’yle bu sene yazılmış və neşredilmiş kimi bizi ittiham etmək istəyər.
Hem Ankara’da Hükûmetin riyasetinde bulunan birisine (Mustafa Kemal’e) söylediyim itirazlara və ağır sözlere mukabele etmeyip sükût eden və o öldükten sonra, onun yanlışını gösteren bir həqiqət-i hadîsiyeyi beyandaki fitri və lüzumlu və küllî və mahrem tenkitlerim, medar-ı mes’uliyet yapılmış. Ölmüş və hükûmetten alâkası kesilmiş bir şahsın hatırı harada? Və hükûmetin və milletin bir hatırası və Cənabı-Haqqın bir tecelli-i hâkimiyeti olan adaletleri, kanunları harada?
Hem biz, hükûmet-i cumhuriye və esaslarından en ziyade özümüzə medar-ı istinad və onun ilə özümüzü müdafaa ettiğimiz hürriyet-i vicdan esası, bizim aleyhimizde medar-ı mes’uliyet tutulmuş; güya biz, hürriyet-i vicdan esasına muarız gidirik.
Hem medeniyetin seyyiatını və kusurlarını tenkit etmesinden hatır və hayalime gelmeyen bir şeyi zabıtnamelerde isnad edir: Güya mən; radyo (Hâşiye ),tayyare və şimendiferin kullanılmasını qəbul etmirəm deyə terakkiyat-ı hazıra aleyhinde bulunduğumla mes’ul edir.
İşte bu numunelerine kıyasen ne qədər hilaf-ı adalet bir muamele olduğunu, inşâallah insaflı, adaletli olan Denizli Müddeiumumîsi və Mahkemesi göstererek o zabıtnamelerin evhamlarına ehemmiyet vermeyecekler.
Hem en acibi budur ki başqa mahkemenin müddeiumumîsi məndən sordu: Mahrem Beşinci Şuâ’da demişsin: “Ordu, dizginini o dehşetli şahsın elinden kurtaracaq.” Muradın, orduyu hükûmete qarşı itaatsizliğe sevk etmektir.
Mən də dedim: “Maksadım; o kumandan ya öləcək və ya tebdil ediləcək, ordu onun tahakkümünden kurtulacaq deməkdir. Əcəba hem gayet mahrem, səkkiz senede yalnız iki defa elime geçen və eyni zamanda kaybedilen hem âhir zamana ait bir hadîsin manasını küllî bir surette beyan eden hem aslı eskiden telif edilen bir risale hem bir tək nefer görmediyi halde necə sebeb-i ittiham olur?” Maatteessüf, o insafsızların o acib ittihamı iddianameye girmiş.
Hem en garibi şudur ki bir yerde demişim: Cənabı-Haqqın böyük nimetleri olan tayyare, şimendifer və radyoya böyük şükür ilə mukabele lâzımken beşer; şükretmedi, tayyareler ilə başlarına bomba yağdı. Və radyo, elə böyük bir nemət-i İlahiyedir ki ona mukabil şükür isə o radyo, milyonlar dilli bir küllî hâfız-ı Kur’an olub bütün zemin yüzündeki insanlara Kur’an’ı dinlettirsin (Hâşiye ).Və Iyirminci Söz’de Kur’an’ın medeniyet hârikalarından gaybî haber verdiğini beyan ederken bir ayənin işarəi olaraq “Kâfirler şimendifer ilə âlem-i İslâm’ı mağlup edərlər.” demişim. İslâm’ı bu hârikalara teşvik etdiyim halde, bir sebeb-i ittiham olaraq “Şimendifer və tayyare və radyo kimi terakkiyat-ı hazıra aleyhinde.” deyə iddianamenin âhirinde məni evvelki müddeiumumînin garazlarına binaen ittiham edər.
Hem heç bir münasebeti olmadığı halde, bir adam Risale-i Nur’un ikinci bir ismi olan Risaletü’n-Nur tabirinden “Kur’an’ın nurundan bir risalettir, bir ilhamdır.” demiş. İddianamede başqa yerin verdikleri yanlış mana ilə güya “Risale-i Nur bir resuldür.” deyə mənim üçün bir sebeb-i ittiham tutulmuş.
Hem müdafaatımda iyirmi yerde kat’î bir surette hüccetler ilə ispat etmişiz ki bütün dünyaya qarşı da olsa din və Kur’an və Risale-i Nur’u âlet edemeyiz və edilmez və biz, onların bir hakikatini dünya saltanatına değiştirmeyiz və bilfiil öyleyiz. Bu davanın emareleri iyirmi senede binlerdir. Madam ki böyledir, mən və biz bütün kuvvetimizle deriz:
حَس۟بُنَا اللّٰهُ وَ نِع۟مَ ال۟وَكٖيلُ
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
İddianameye qarşı itiraznamenin tetimmesidir
Bu itirazda muhatabım Denizli Mahkemesi və Müddeiumumîsi deyil bəlkə başta Isparta və İnebolu Müddeiumumîleri olaraq, yanlış və nâkıs zabıtnameleriyle buradaki acib iddianameyi aleyhimize verdiren garazkâr və vehham memurlardır.
Evvela: Asl u faslı olmayan və hatırıma gelmeyen bir siyasî cemiyet namını masum və siyasetle heç alâkaları olmayan Risale-i Nur talebelerine takıp və o daire içine giren və iman və âhiretinden başqa heç bir maksatları bulunmayan bîçareleri, o cemiyetin nâşiri ya faal bir rüknü və ya mensubu və ya Risale-i Nur’u okumuş və ya okutmuş və ya yazmış deyə suçlu sayıp mahkemeye vermək ne qədər adaletin mahiyetinden uzaq olduğuna kat’î bir hücceti şudur ki:
Kur’an aleyhinde yazılan, Doktor Duzi’nin və sair zındıkların o muzır eserlerini okuyanlara, hürriyet-i fikir və hürriyet-i ilmiye düsturuyla bir suç sayılmadığı halde; həqiqət-i Kur’aniyeyi və imaniyeyi öğrenmeye gayet möhtac və müştak olanlara güneş kimi bildiren Risale-i Nur’u okumak və yazmak, bir suç sayılmış. Və hem yüz risale içinde yanlış mana verilmemek üçün mahrem tuttuğumuz və neşrine izin vermediyimiz iki üç risalede yalnız bir neçə cümlelerini bahane gösterip ittiham etmiş. Halbuki o risaleleri (biri müstesna) Eskişəhər Mahkemesi tetkik etmiş, icabına bakmış. Və müstesna isə hem istidamda və hem itiraznamemde gayet kat’î cavab verildiyi və “Elimizde nur var, siyaset topuzu yox.” deyə Eskişəhər Mahkemesinde iyirmi vecihle kat’î ispat edildiyi halde o insafsız müddeîler, üç mahrem və neşrolmayan risalelerin üç dörd cümlelerini bütün Risale-i Nur’a teşmil edər kimi Risale-i Nur’u okuyan və yazanı suçlu və məni də hükûmet ilə mübareze edər deyə ittiham etmişler.
Mən və mənə yaxın və mənim ilə görüşen dostlarımı işhad və kasemle temin ederim ki: Bu on seneden ziyadedir ki iki reisden və bir mebustan və Kastamonu Valisinden başqa, hükûmetin erkânını, vükelasını, kumandanları, memurları, mebusları kimler olduğunu kat’iyen bilmirəm və bilmeyi də merak etmemişim. Əcəba heç imkânı var mı ki bir adam mübareze ettiği adamları tanımasın və bilmeye merak etmesin? Dost mu, düşman mı? Qarşısındakini tanımasına ehemmiyet vermesin? Bu hallerden anlaşılır ki bi’l-iltizam herhalde məni mahkûm etmək üçün gayet asılsız bahaneleri icad edərlər.
Madam ki keyfiyet böyledir, mən də buranın mahkemesine deyil bəlkə o insafsızlara derim: Mən, sizin mənə vereceğiniz en ağır cezanıza da beş para vermem və heç ehemmiyeti yox. Çünki mən kabir kapısında, yetmiş yaşındayım. Belə mazlum və masum bir iki sene həyatı, şehadet mertebesiyle değiştirmek, mənim üçün böyük saadettir. Risale-i Nur’un minlərlə hüccetleriyle kat’î imanım var ki ölüm bizim üçün bir terhis tezkeresidir. Əgər idam da olsa bizim üçün bir saat zəhmət, ebedî bir saadetin və rahmetin anahtarı olur.
Lakin siz ey zındıka hesabına adliyeyi şaşırtan və hükûmeti bizimlə sebepsiz meşgul eden insafsızlar! Kat’î bilin və titreyiniz ki siz, idam-ı ebedî ilə və ebedî haps-i münferid ilə mahkûm oluyorsunuz. İntikamımız sizdən çoxlu və muzaaf bir surette alınır görürük. Hattâ sizə acırıq.
Bəli, bu şəhəri yüz defa mezaristana boşaltan ölüm həqiqəti əlbəttə hayattan ziyade bir istediyi var. Və onun idamından kurtulmak çarəsi, insanların hər meselesinin fevkinde en böyük və en ehemmiyetli və en lüzumlu bir ehtiyac-ı zarurî və kat’îsidir. Əcəba bu çareyi özünə bulan Risale-i Nur şakirdlerini və o çareyi minlərlə hüccetler ilə bulduran Risale-i Nur’u, âdi bahaneler ilə ittiham edenler ne qədər özləri həqiqət və adalet nazarında müttehem olur, divaneler də anlar.
Bu insafsızları aldatan və heç bir münasebeti olmayan bir siyasî cemiyet vehmini veren üç maddedir:
Birincisi: Eskiden beri mənim talebelerim mənim ilə qardaş kimi şiddetli alâkadar olmaları, bir cemiyet vehmini vermiş.
İkincisi: Risale-i Nur’un bazı şakirdleri, hər yerde bulunan və cumhuriyet kanunları müsaade eden və ilişmeyen və cemaat-i İslâmiye heyetleri kimi hərəkət etmelerinden bir cemiyet zannedilmiş. Halbuki o mahdud üç dörd şakirdin niyetleri cemiyet memiyet deyil bəlkə sırf hizmet-i imaniyede hâlis bir kardeşlik və uhrevî tesanüddür.
Üçüncüsü: O insafsızlar, özlərini dalalet və dünya-perestlikte bildiklerinden və hükûmetin bazı kanunlarını özlərinə müsait bulduklarından fikren dirlər ki: “Herhalde Said və arkadaşları, bizlərə və hükûmetin bizim medenice nâmeşru hevesatımıza müsait kanunlarına muhaliftirler. Elə isə muhalif bir cemiyet-i siyasiyedirler.”
Mən də derim: Hey bedbahtlar! Dünya ebedî olsaydı və insan içinde daimî kalsaydı və insanî vazifeler yalnız siyaset bulunsaydı bəlkə bu iftiranızda bir mana bulunabilirdi. Hem əgər mən siyaset ilə işe girseydim, yüz risalede on cümle deyil bəlkə min cümleyi siyasetvari və mübarezekârane bulacaktınız. Hem farz-ı muhal olaraq əgər biz də sizin kimi bütün kuvvetimizle dünya maksatlarına və keyiflerine və siyasetlerine çalışırıq deyə –ki şeytan da bunu inandırmaya çalışamır və kimseye qəbul ettiremez– gəl belə də olsa madam ki bu iyirmi senede heç bir vukuatımız gösterilmir və hükûmet ele bakar, kalbe bakamaz və hər bir hükûmette şiddetli muhalifler bulunur. Əlbəttə yenə adliye kanunu ilə bizleri mes’ul etmezsiniz. Son sözüm:
حَس۟بِىَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَي۟هِ تَوَكَّل۟تُ وَهُوَ رَبُّ ال۟عَر۟شِ ال۟عَظٖيمِ
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Eskişəhər Mahkemesinde gizli kalmış, resmen zapta geçmemiş və müdafaatımda də yazılmamış bir eski hatırayı və latîf bir vakıa-i müdafaayı beyan edirəm.
Orada məndən sordular ki:
Cumhuriyet hakkında fikrin nedir?
Mən də dedim: Eskişəhər Mahkeme Reisinden başqa daha sizler dünyaya gelmeden, mən dindar bir cumhuriyetçi olduğumu elinizdeki tarihçe-i hayatım ispat edər. Hülâsası şudur ki:
O zaman şimdiki kimi hâlî bir türbe kubbesinde inzivada idim, mənə çorba gelirdi. Mən də tanelerini karıncalara verirdim, ekmeğimi onun suyu ilə yerdim. İşitenler məndən soruyordular, mən də derdim: Bu karınca və arı milletleri cumhuriyetçidirler. O cumhuriyet-perverliklerine hürmeten tanelerini karıncalara verirdim. Sonra dediler: Sən selef-i salihîne muhalefet edirsən? Cevaben diyordum: Hulefa-i Raşidîn, hər biri hem halife hem reisicumhur idi. Sıddık-ı Ekber (ra) Aşere-i Mübeşşere’ye və sahabe-i Kiram’a əlbəttə reisicumhur hükmünde idi. Lakin manasız isim və resim deyil bəlkə həqiqət-i adaleti və hürriyet-i şer’iyeyi taşıyan mana-yı dindar cumhuriyetin reisleri idiler.
Bax, ey müddeiumumî və mahkeme azaları! Əlli seneden beri məndə bulunan bir fikrin aksiyle məni ittiham ediyorsunuz. Əgər laik cumhuriyet soruyorsanız mən bilirəm ki laik manası, bîtaraf kalmak yani hürriyet-i vicdan düsturuyla, dinsizlere və sefahetçilere ilişmediyi kimi dindarlara və takvacılara da ilişmez bir hükûmet telakki ederim. On senedir –indi iyirmi sene olur– ki hayat-ı siyasiye və içtimaiyeden çekilmişim. Hükûmet-i cumhuriye ne hal kesbettiğini bilmirəm. El-iyazü billah, əgər dinsizlik hesabına, imanına və âhiretine çalışanları mes’ul edəcək kanunları yapan və qəbul eden bir dehşetli şekle girmiş isə bunu sizə bilâ-perva ilan və ihtar ederim ki:
Min canım olsa imana və âhiretime feda etmeye hazırım. Ne yaparsanız yapınız! Mənim son sözüm حَس۟بُنَا اللّٰهُ وَ نِع۟مَ ال۟وَكٖيلُ olaraq siz məni idam və ağır ceza ilə zulmen mahkûm etmenize mukabil derim:
Mən Risale-i Nur’un keşf-i kat’îsiyle idam olmuram, bəlkə terhis edilip nur âlemine və saadet âlemine gidirəm və sizi ey dalalet hesabına bizi ezen bedbahtlar! İdam-ı ebedî ilə və daimî haps-i münferid ilə mahkûm bildiğimden və gördüyümden tamamıyla intikamımı sizdən alarak kemal-i rahat-ı kalple teslim-i ruh etmeye hazırım!
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Efendiler!
Çox emarelerle kat’î kanaatim gelmiş ki hükûmet hesabına “hissiyat-ı diniyeyi âlet edərək emniyet-i dâhiliyeyi ihlâl etmək” üçün bizə hücum edilmir. Bəlkə bu yalancı perde altında, zındıka hesabına, bizim imanımız üçün və imana və emniyete hizmetimiz üçün bizə hücum edildiğine çox hüccetlerden bir hücceti şudur ki:
Iyirmi sene zarfında, Risale-i Nur’un iyirmi min nüshaları və parçalarını iyirmi min adamlar okuyup qəbul ettikleri halde, Risale-i Nur’un şakirdleri tarafından emniyetin ihlâline dair heç bir vukuat olmamış və hükûmet kaydetmemiş və eski və yeni iki mahkeme bulmamış. Halbuki, belə kesretli və qüvvətli propaganda, iyirmi günde vukuatlar ilə özünü gösterecekti. Demək, hürriyet-i vicdan prensibine zıt olaraq bütün dindar nəsihətçilere şâmil, lastikli bir kanunun 163’üncü maddesi sahte bir maskedir. Zındıklar, bazı erkân-ı hükûmeti iğfal edərək, adliyeyi şaşırtıp bizi herhalde ezmek istəyirlər.
Madam ki həqiqət budur, biz də bütün kuvvetimizle deriz: Ey dinini dünyaya satan və küfr-ü mütləq düşen bedbahtlar! Elinizden ne gelirse yapınız. Dünyanız başınızı yesin və yiyəcək! Yüzer milyon kahraman başlar feda oldukları bir kudsî həqiqətə, başımız də feda olsun! Hər ceza və idamınıza hazırız! Hapsin harici bu vaziyette, yüz derece dâhilinden daha fenadır. Bizə qarşı gelen belə bir istibdad-ı mutlak altında heç bir hürriyet –ne hürriyet-i ilmiye, ne hürriyet-i vicdan, ne hürriyet-i diniye– olmamasından ehl-i namus və diyanet və taraftar-ı hürriyet olanlara ya ölmek və ya hapse girmekten başqa çarəsi kalmaz. Biz də اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَي۟هِ رَاجِعُونَ deyərək Rabb’imize dayanırıq.
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Mahkeme Reisi Ali Rıza Beyefendi!
Hukukumu müdafaa etmək üçün ehemmiyetli bir talebim və bir ricam var: Mən yeni harfleri bilmirəm və eski yazım da çox nâkıstır. Hem məni başkalarla görüştürmürlər, âdeta tecrid-i mutlak içindeyim. Hattâ iddianame, on beş dakikadan sonra məndən alındı. Hem avukat tutmak iktidarım yox. Hattâ sizə takdim etdiyim müdafaatımın, çox zahmetle, bir kısmını gizli olaraq ancaq yeni harf ilə bir suretini alabildim. Hem Risale-i Nur’un bir nevi müdafaanamesi və mesleğinin hülâsası olan Meyvə Risalesi’nin bir suretini müddeiumuma vermək üçün və bir iki suretini Ankara makamatına göndermek üçün yazdırmışdım. Birden onları elimden aldılar, daha vermediler. Halbuki Eskişəhər Adliyesi, bizə bir makineyi hapse gönderdi. Biz müdafaatımızı onda, yeni harfle bir iki nüsha yazdık hem o mahkeme də yazdı.
İşte ehemmiyetli talebim: Ya bizə bir makineyi siz veriniz və ya bizə müsaade ediniz, biz celbedeceğiz. Tâ ki hem müdafaatımı hem Risale-i Nur’un müdafaanamesi hükmündeki risaleyi yeni harfle iki üç suretini alıb hem Adliye Vekâletine hem Heyet-i Vekileye hem Meclis-i Mebusana hem Şûra-yı Devlete göndereceğiz. Çünki iddianamede bütün esas, Risale-i Nur’dur və Risale-i Nur’a ait dava və itiraz, cüz’î bir hâdise və şahsî bir mesele deyil ki çox ehemmiyet verilmesin. Bəlkə bu milleti və memleketi və hükûmeti ciddi alâkadar edəcək və dolayısıyla âlem-i İslâm’ın nazar-ı dikkatini ehemmiyetli bir surette celbedəcək bir küllî hâdise hükmünde və umumî bir meseledir.
Bəli, Risale-i Nur’a perde altında hücum eden, ecnebi barmağıyla bu vatandaki milletin en böyük qüvvəti olan âlem-i İslâm’ın teveccühünü və muhabbetini və uhuvvetini kırmak və nefret verdirmek üçün siyaseti dinsizliğe âlet edərək perde altında küfr-ü mutlakı yerleştirenlerdir ki hükûmeti iğfal və adliyeyi iki defadır şaşırtıp deyər: “Risale-i Nur və şakirdleri, dini siyasete âlet edər, emniyete zərər ihtimali var.”
Hey bedbahtlar! Risale-i Nur’un gerçi siyasetle alâkası yoxdur lakin küfr-ü mutlakı kırdığı üçün küfr-ü mutlakın altı olan anarşiliği və üstü olan istibdad-ı mutlakı esasıyla bozar, reddeder. Emniyeti, asayişi, hürriyeti, adaleti temin ettiğine yüzer hüccetlerden biri, bu müdafaanamesi hükmündeki Meyvə Risalesi’dir. Bunu âlî bir heyet-i ilmiye və içtimaiye tetkik etsinler, əgər məni tasdik etmezlerse mən hər cezaya və işkenceli idama razıyım!
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Başçı Beyefendi!
Kararnamede üç madde esas tutulmuş:
Biri: Cemiyettir. Mən buradaki bütün Risale-i Nur şakirdlerini və mənimlə görüşenleri və ya okuyan və yazanlarını aynıyla işhad edirəm, onlardan sorunuz ki mən hiçbirisine dememişim: “Bir cemiyet-i siyasiye və ya cemiyet-i Nakşiye teşkil edeceğiz.” Daima dediyim budur: “Biz imanımızı kurtarmaya çalışacağız.”
Umum ehl-i iman dâhil oldukları və üç yüz milyondan ziyade efradı bulunan bir mukaddes cemaat-i İslâmiyeden başqa mabeynimizde medar-ı bahis olmadığını və Kur’an’da hizbullah adı verilen və umum ehl-i imanın uhuvveti cihetiyle özümüzü, Kur’an’a hizmetimiz üçün hizbü’l-Kur’an, hizbullah dairesinde bulmuşuz. Əgər kararnamede bu mana murad isə bütün ruhumuzla, kemal-i iftiharla itiraf ederiz. Əgər başqa manalar murad isə onlardan haberimiz yoxdur!
İkinci Madde: Kararnamenin itirafıyla, Kastamonu Zabıtasının rapor və tasdikiyle, heç neşrolunmayacaq tarzda odun və kömür yığınları altında və mıhlı sandıklarda bulunan və Eskişəhər Mahkemesinin tetkikinden və tenkidinden geçen və bir hafif cezayı çektiren və kat’iyen mahrem tutulan Tesettür Risalesi və Hücumat-ı Sitte və Zeyli Risalesi kimi kitaplardan bazı cümlelerine yanlış mana vererek doqquz sene evvelki zamana bizi götürüp cezasını çektiğimiz suç ilə mes’ul etmək istəyir.
Üçüncü Madde: Kararnamede kaç yerinde: “Devletin emniyetini ihlâl edə bilər və ya yapabilir.” kimi tabirlerle imkânat, vukuat yerinde istimal edilmiş. Hər kəs mümkündür ki bir katl yapsın, bu imkân ilə mes’ul ola bilər mi?
Mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Başçı Beyefendi!
Ankara makamatına, Reisicumhura istida surətində gönderdiyim müdafaanamemi və Başvekâletin də bunu ehemmiyetle qəbul ettiklerini gösteren cevabî mektubunu rabten sunuram, takdim ederim. Makam-ı iddianın aleyhimizde beyan ettiği asılsız, ittihamkârane evhamın kat’î cavabları bu müdafaatımda vardır. Sair yerlerin garazkârane və sathî zabıtnamelerine bina edilen buranın ehl-i vukuf raporunda hilaf-ı vaki və mantıksız çox sözler vardır ki onlara qarşı da bu itiraznamem takdim edilmişdi.
Ezcümle: Sizə evvelce arz etdiyim kimi Eskişəhər Mahkemesine, 163’üncü madde ilə məni mahkûm etmək istedikleri zaman demişdim: Hükûmet-i cumhuriyenin iki yüz mebusu içinde eyni rakam yüz altmış üç mebusun imzalarıyla Van’daki Dârülfünunuma (medreseme) yüz əlli min banknot tahsisat qəbul etmeleri və onun ilə hükûmet-i cumhuriyenin mənə qarşı teveccühü, bu 163’üncü maddeyi hakkımda hükümden ıskat edir, dediyim halde; o ehl-i vukuf “Yüz altmış üç mebus Said aleyhinde takibat yapmışlar.” deyə tahrif etmiş. İşte makam-ı iddia da bu ehl-i vukufun belə bütün bütün asılsız ittihamlarına binaen bizi mes’ul tutur.
Halbuki meclisinizin qərarıyla, en yüksək heyet-i ilmiye və fenniyenin tetkikine və tahkikine havale edilen Risale-i Nur’un bütün eczaları tetkikten sonra bi’l-ittifak, hakkımızda verdiyi kararda: “Said’in və Risale-i Nur şakirdlerinin yazılarında dini, mukaddesatı âlet edib devletin emniyetini ihlâle teşvik və ya bir cemiyet kurmak və hükûmete qarşı bir sû-i maksadı bulunmak kasdında olduğunu gösterir bir sarahat və emare olmadığını və Said’in şakirdleri, muhaberelerinde hükûmete qarşı pis bir kasd beslemek, bir cemiyet kurmak və ya tarîkat gütmek fikriyle hərəkət etmedikleri anlaşılmaktadır.” deyə müttefikan qərar vermişler.
Hem ehl-i vukuf “Said Nursî’nin yüzde doksan risalesi hem samimi hem hasbî hem ilim və həqiqət və din esaslarından heç bir cihetle ayrılmamışlar, bunlarda dini âlet etmək və ya cemiyet teşkil etmekle emniyeti ihlâl hareketinin bulunmadığı sarîhtir. Şakirdlerin birbiriyle və Said Nursî’yle muhabere məktubları da bu nevidendirler. Beş on mahrem və şekvalı və gayr-ı ilmî olan risalelerden başqa bütün risaleleri hər biri bir ayənin tefsiri və bir hadîs-i şerifin həqiqəti adına yazılmışlardır. Din, iman, Allah, peygamber, âhiret akidelerini və ibarelerini açıkça anlatmak üçün təmsillər ilə yazılmış və ilmî görüşleri və ihtiyarlara və gençlere ahlâkî öğütler və həyat tecrübesinden alınmış ibretli vak’alar və faydalı menkıbeleri ihtiva eden mevcudun yüzde doksanını teşkil eden risalelerdir. Hükûmete və idareye və asayişe ilişəcək ciheti yoxdur.” deyə müttefikan qərar vermişler.
İşte makam-ı iddia, bu yüksək ehl-i vukufun raporuna bakmayarak eski və müşevveş və nâkıs rapora binaen acib tarzlarda bizi ittiham etmesinden hakikaten fevka’l-had müteessir bulunmaktayız. Bu insaflı mahkemenin müsellem insaflarına əlbəttə yakıştırmayız. Hattâ –temsilde hata olmasın– bir Bektaşî’ye: “Ne üçün namaz kılmırsan?” demişler. O da: “Kur’an’da لَا تَق۟رَبُوا الصَّلٰوةَ var.” demiş. Ona demişler: “Bunun arkasını yani وَ اَن۟تُم۟ سُكَارٰى yı da oku!” denildiğinde “Mən hâfız değilim.” demiş olması kabîlinden, Risale-i Nur’un bir cümlesini tutup o cümleyi ta’dil və neticeyi beyan eden âhirini almayarak aleyhimizde verilmektedir. Takdim edəcəyəm müdafaanamemde, o iddianameye qarşı mukayese edildiğinde bunun otuz qırx misali görüləcəkdir. Bu numunelerden latîf bir vakıayı beyan edirəm:
Eskişəhər Mahkemesinde makam-ı iddianın nasılsa bir sehiv neticesi, Risale-i Nur’un iman derslerine “Halkları ifsad edir.” kimi bir tabir və sonradan o tabirden vazgeçtiği halde, Risale-i Nur şakirdlerinden Abdürrezzak namında bir zat mahkemeden bir sene sonra demiş:
“Hey bedbaht! Otuz üç âyât-ı Kur’aniye işaratının takdirine mazhar və İmam-ı Ali’nin (ra) üç kerametinin ihbar-ı gaybîsiyle və Gavs-ı A’zam’ın (ks) qüvvətli bir tarzda ihbarıyla qiymət-i diniyesi tahakkuk eden və bu iyirmi sene zarfında idareye heç bir zərəri dokunmayan və heç kimseye heç bir zərər vermemesi ilə birlikdə minlərlə vatan evladını tenvir və irşad eden və imanlarını kuvvetlendiren və ahlâklarını düzelten Risale-i Nur’un irşadlarına “ifsad” dirsən. Allah’tan korkmursan, dilin kurusun!” demiş.
Indi bu şakirdin haklı olaraq bu sözünü makam-ı iddia gördüğü halde “Said, etrafına fesat saçmış.” tabirini insafınıza, vicdanınıza havale edirəm.
Makam-ı iddia, Risale-i Nur’un içtimaî derslerine ilişmek fikriyle “Dinin tahtı və makamı vicdandır; hükme, kanuna bağlanmaz. Eskiden bağlanmasıyla içtimaî keşmekeşler olmuşdur.” dedi.
Mən də derim ki: Din yalnız iman deyil bəlkə amel-i salih də dinin ikinci cüzüdür. Əcəba katl, zina, sirkat, kumar, şarap kimi hayat-ı içtimaiyeyi zehirlendiren çoxlu böyük günahları işleyenleri onlardan men’etmək üçün yalnız hapis korkusu və hükûmetin bir hafiyesinin görmesi tevehhümü kâfi gəlir mi? O halde hər hanede, bəlkə hər kəsin yanında daima bir polis, bir hafiye bulunmak lâzım gəlir ki serkeş nefisler özlərini o pisliklerden çeksinler. İşte Risale-i Nur amel-i salih noktasında, iman canibinden hər kəsin başında hər vaxt bir manevî yasakçıyı bulundurur. Cəhənnəm hapsini və gazab-ı İlahîyi hatırına getirmekle fenalıktan kolayca kurtarır.
Hem makam-ı iddia, bir risalenin güzel və fevkalâde kerametkârane bir tevafukunun imza edilmesiyle “bir cemiyet efradı” deyə manasız bir emare beyan etmiş.
Əcəba esnafların və hancıların defterlerinde bulunan bu nevi imzalara cemiyet unvanı verilir mi? Eskişəhər’de eyni belə bir vehim oldu. Cavab verdiyim və Mu’cizat-ı Ahmediye Risalesi’ni gösterdiyim zaman taaccüble qarşıladılar. Əgər mabeynimizde dünyevî bir cemiyet olsaydı, bu derece mənim yüzümden zərər görenler əlbəttə kemal-i nefretle məndən kaçacaq idiler. Demək necə mən və biz, İmam-ı Gazalî ilə irtibatımız var, kopmur çünki uhrevîdir, dünyaya bakmır. Eynilə elə də bu masum və safi və hâlis dindarlar, mənim kimi bir bîçareye iman derslerinin hatırı üçün bir qüvvətli alâka göstermişler. Ondan bu asılsız mevhum bir cemiyet-i siyasiye vehmini vermiş. Son sözüm: حَس۟بُنَا اللّٰهُ وَنِع۟مَ ال۟وَكٖيلُ
Mevkuf, haps-i münferidde
Said Nursî
* * *
Bu gelen kısım çox ehemmiyetlidir
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Efendiler! Başçı Bey, dikkat ediniz! Risale-i Nur’u və şakirdlerini mahkûm etmək, doğrudan doğruya küfr-ü mutlak hesabına, həqiqət-i Kur’aniye və həqiqətlər-i imaniyeyi mahkûm etmək hükmüne geçmekle min üç yüz seneden beri hər senede üç yüz milyon onda yürümüş və üç yüz milyar Müslümanların həqiqətə və saadet-i dâreyne giden cadde-i kübralarını kapatmaya çalışmaktır və onların nefretlerini və itirazlarını kendinize celbetmektir. Çünki o caddede gəlib gidenler, gelmiş geçmişlere dualar və hasenatlarıyla yardım edirlər. Hem bu mübarək vatanın başına bir kıyamet kopmaya vesile olmaktır.
Əcəba mahkeme-i kübrada, bu üç yüz milyar davacıların qarşısında sizdən sorulsa ki: “Doktor Duzi’nin, baştan nihayete qədər serâpa İslâmiyet’iniz və vatanınız və dininiz aleyhinde və Frenkçe “Tarih-i İslâm” namındaki eseri ki zındıkların kütüphanelerinizdeki eserlerine, kitablarına və serbest okumalarına və o kitabların şakirdleri kanununuzca cemiyet şeklini almalarıyla birlikdə, dinsizlik və ya komünistlik və ya anarşistlik və ya çox eski ifsad komitecilik kimi siyasetinize muhalif cemiyetlerine ilişmiyordunuz? Nədən heç bir siyasetle alâkaları olmayan və yalnız iman və Kur’an cadde-i kübrasında giden və özlərini və vatandaşlarını idam-ı ebedîden və haps-i münferidden kurtarmak üçün Kur’an’ın həqiqi tefsiri olan Risale-i Nur kimi gayet hak və həqiqət bir eseri okuyanlara və heç bir siyasî cemiyetle münasebeti olmayan o hâlis dindarların birbiriyle uhrevî dostluk və uhuvvetlerine cemiyet adı verib ilişmişsiniz. Onları çox acib bir kanunla mahkûm ettiniz və etmək istediniz.” dedikleri zaman ne cavab vereceksiniz? Biz də sizlerden soruruq.
Və sizi iğfal eden və adliyeyi şaşırtan və hükûmeti bizimlə, vatana və millete zərərli bir surette meşgul eyleyen muarızlarımız olan zındıklar və münafıklar, istibdad-ı mütləq “cumhuriyet” adı vermekle, irtidad-ı mutlakı rejim altına almakla, sefahet-i mütləq “medeniyet” ismi vermekle, cebr-i keyfî-i küfrîye “kanun” adını takmakla hem sizi iğfal hem hükûmeti işgal hem bizi pərişan edərək, hâkimiyet-i İslâmiyeye və millete və vatana ecnebi hesabına darbeler vururlar.
Ey efendiler! Dörd senede dörd defa dehşetli zelzeleler, tam tamına dörd defa Risale-i Nur şakirdlerine şiddetli bir surette taarruz və zulüm zamanlarına tevafuku və hər bir zelzele də tam taarruz zamanında gelmesi və hücumun durmasıyla zelzelenin durması işarəiyle, şimdiki mahkûmiyetimiz ilə gelen semavî və arzî belalardan siz mes’ulsünüz!
Denizli Hapishanesinde tecrid-i mutlak və haps-i münferidde mevkuf
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Son Sözün Bir Kısmı
Efendiler! Şimdiki hayat-ı içtimaiyeyi bilemediğimden makam-ı iddianın gidişatına göre, sizce musammem mahkûmiyetimize bir bahane olmaq üçün çox musırrane ileri sürdüyünüz cemiyetçilik ittihamına qarşı çoxlu kat’î cavablarımızı Ankara ehl-i vukufunun də müttefikan tasdikleriyle birlikdə, bu derece bu noktada ısrarınıza çox hayret və taaccübde bulunurken kalbime bu mana geldi:
Madam ki hayat-ı içtimaiyenin bir temel taşı və fıtrat-ı beşeriyenin bir hâcet-i zaruriyesi və aile hayatından tâ kabile və millet və İslâmiyet və insaniyet hayatına qədər en lüzumlu və qüvvətli rabıta və hər insanın kainatta gördüğü və tək başına mukabele edemediyi medar-ı zərər və hayret və insanî və İslâmî vazifelerin îfasına mani maddî və manevî esbabın tehacümatına qarşı bir nöqtə-i istinad və medar-ı teselli olan dostluk və kardeşane cemaat və toplanmak və samimane uhrevî cemiyet və uhuvvet, siyasî cephesi olmadığı halde və bilhassa hem dünya hem din hem âhiret saadetlerine kat’î vesile olaraq iman və Kur’an dersinde hâlis bir dostluk və həqiqət yolunda bir arkadaşlık və vatanına və milletine zərərli şeylere qarşı bir tesanüd taşıyan Risale-i Nur şakirdlerinin çoxlu takdir və tahsine şâyan ders-i imanda toplanmalarına “cemiyet-i siyasiye” namını verenler, əlbəttə və herhalde ya gayet fena bir surette aldanmış və ya gayet gaddar bir anarşisttir ki hem insaniyete vahşiyane düşmanlık edər hem İslâmiyet’e nemrudane adâvet edər hem hayat-ı içtimaiyeye anarşiliğin en bozuk və mütereddi tavrıyla husumet edər və bu vatana və millete və hâkimiyet-i İslâmiyeye və dinî mukaddesata qarşı mürtedane, mütemerridane, anûdane mücadele edər. Və ya ecnebi hesabına bu milletin can damarını kesmeye və bozmaya çalışan el-hannas bir zındıktır ki hükûmeti iğfal və adliyeyi şaşırtır, tâ o şeytanlara, firavunlara, anarşistlere qarşı indiyə qədər istimal ettiğimiz manevî silahlarımızı kardeşlerimize və vatanımıza çevirsin və ya kırdırsın.
Mevkuf
Said Nursî
* * *
Efendiler! Otuz qırx seneden beri ecnebi hesabına və küfür və ilhad adına bu milleti ifsad və bu vatanı parçalamak fikriyle, Kur’an hakikatine və iman hakikatlerine hər vesile ilə hücum eden və çox şekillere giren bir gizli ifsad komitesine qarşı, bu meselemizde özlərinə perde yaptıkları insafsız və dikkatsiz memurlara və bu mahkemeyi şaşırtan onların Müslüman kisvesindeki propagandacılarına hitaben lakin sizin huzurunuzda zâhiren sizin ilə bir neçə söz konuşacağıma müsaade ediniz.
(Lakin ikinci gün beraet qərarı, o dehşetli konuşmayı geriye bıraktı.)
Tecrid-i mutlakta və haps-i münferidde mevkuf
Said Nursî
* * *
Mühim Bir Suale Hakikatli Bir Cevaptır
Böyük memurlardan bir neçə zat məndən sordular ki: “Mustafa Kemal sənə üç yüz lira maaş verib Kürdistan’a və Vilayat-ı Şarkiyeye, Şeyh Sünûsî yerine vaiz-i umumî etmək teklifini nədən qəbul etmedin? Əgər qəbul etseydin ihtilal yüzünden kesilen yüz min adamın hayatlarını kurtarmaya səbəb olurdun.” dediler.
Mən də onlara cevaben dedim ki: Yirmişer otuzar senelik hayat-ı dünyeviyeyi o adamlar üçün kurtarmadığıma bedel, yüz minlərlə vatandaşa, hər birisine milyonlar sene uhrevî həyatı kazandırmaya vesile olan Risale-i Nur, o zayiatın yerine minlərlə derece iş görmüş.
Əgər o teklifi mən qəbul etseydim, heç bir şeye âlet olamayan və tabi olmayan və sırr-ı ihlası taşıyan Risale-i Nur meydana gelmezdi. Hattâ mən, hapiste muhterem kardeşlerime demişdim: Əgər Ankara’ya gönderilen Risale-i Nur’un şiddetli tokatları üçün məni idama mahkûm eden zatlar, Risale-i Nur ilə imanlarını kurtarıp idam-ı ebedîden necat bulsalar siz şahit olunuz, mən onları da ruh u canımla helâl ederim!
Beraetimizden sonra Denizli’de məni tarassudla taciz edenlere və böyük âmirlerine və polis müdürüyle müfettişlere dedim: Risale-i Nur’un kabil-i inkâr olmayan bir kerametidir ki iyirmi sene mazlumiyet hayatımda, yüzer risale və məktublarımda və minlərlə şakirdlerde heç bir cereyan, heç bir cemiyet ilə və dâhilî və haricî heç bir komite ilə heç bir vesika, heç bir alâka, doqquz ay tetkikatta bulunmamasıdır. Heç bir fikrin və tedbirin haddi midir ki bu hârika vaziyeti versin. Bir tək adamın, bir neçə senedeki mahrem esrarı meydana çıksa əlbəttə onu mes’ul və mahcup edəcək iyirmi madde bulunacaq. Madam ki həqiqət budur ya deyəcəksiniz ki “Çox hârika və mağlup olmaz bir deha bu işi çevirir.” və ya deyəcəksiniz “Gayet inayetkârane bir hıfz-ı İlahîdir.” Əlbəttə belə bir deha ilə mübareze etmək hatadır, millete və vatana böyük bir zarardır. Və belə bir hıfz-ı İlahî və inayet-i Rabbaniyeye qarşı gəlmək, firavunane bir temerrüddür.
Əgər deseniz: “Seni serbest bıraksak və tarassud və nezaret etmesek derslerinle və gizli esrarınla hayat-ı içtimaiyemizi bulandırabilirsin.”
Mən də derim: Mənim derslerim, bilâ-istisna bütünü, hükûmetin və adliyenin eline geçmiş; bir gün cezayı mûcib bir madde bulunmamış. Qırx əlli min nüsha risale, o derslerden milletin ellerinde dikkat və merakla gezdiyi halde, menfaatten başqa heç bir zərəri heç bir kimseye olmadığı hem eski mahkemenin hem yeni mahkemenin mûcib-i mes’uliyet bir madde bulamamaları cihetiyle, yenisi ittifakla beraetimize və eskisi, dünyaca bir büyüğün hatırı üçün yüz otuz risaleden beş on kəlmə bahane edib yalnız kanaat-i vicdaniye ilə yüz iyirmi mevkuf kardeşlerimden yalnız on beş adama altışar ay ceza verebilmesi kat’î bir hüccettir ki mənə və Risale-i Nur’a ilişmeniz, manasız bir tevehhümle çirkin bir zulümdür. Hem daha yeni dersim yox və bir sırrım gizli kalmadı ki nezaretle ta’diline çalışsanız.
Mən indi hürriyetime çox möhtacım. Iyirmi seneden beri lüzumsuz və haksız və faydasız tarassudlar artıq yeter! Mənim sabrım tüöz. İhtiyarlık zafiyetinden, indiyə qədər yapmadığım bedduayı etmək ihtimali var. “Mazlumun âhı, tâ arşa qədər gedər.” deyə bir qüvvətli hakikattir.
Sonra o zalim, dünyaca böyük makamlarda bulunan bedbahtlar dediler: “Sen iyirmi senedir bir tək defa takkemizi başına koymadın, eski və yeni mahkemelerin huzurunda başını açmadın, eski kıyafetin ilə bulundun. Halbuki on yeddi milyon bu kıyafete girdi.”
Mən də dedim: On yeddi milyon deyil bəlkə yeddi milyon da deyil bəlkə rızasıyla və kalben qəbulüyle ancaq yeddi min Avrupa-perest sarhoşların kıyafetlerine ruhsat-ı şer’iye və cebr-i kanunî cihetiyle girmektense azîmet-i şer’iye və takva cihetiyle, yeddi milyar zatların kıyafetlerine girmeyi tercih ederim. Mənim kimi iyirmi beş seneden beri hayat-ı içtimaiyeyi terk eden adama “İnat edir, bizə muhaliftir.” denilmez. Gəl inat də olsa madam ki Mustafa Kemal o inadı kıramadı və iki mahkeme kırmadı və üç vilayetin hükûmetleri onu bozmadı; siz neci oluyorsunuz ki beyhude hem milletin hem hükûmetin zararına, o inadın kırılmasına çabalıyorsunuz! Gəl siyasî muhalif də olsa madam ki tasdikiniz ilə iyirmi senedir dünya ilə alâkasını kesen və manen iyirmi seneden beri ölmüş bir adam, yeniden dirilip faydasız özünə çox zərərli olaraq hayat-ı siyasiyeye girerek sizin ilə uğraşmaz; bu halde onun muhalefetinden tevehhüm etmək, divaneliktir. Divanelerle ciddi konuşmak də bir divanelik olmasından, sizin gibilerle konuşmayı terk edirəm. “Ne yaparsanız minnet çekmem!” dediyim, onları hem kızdırdı hem susturdu. Son sözüm:
حَس۟بُنَا اللّٰهُ وَنِع۟مَ ال۟وَكٖيلُ حَس۟بِىَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَي۟هِ تَوَكَّل۟تُ وَهُوَ رَبُّ ال۟عَر۟شِ ال۟عَظٖيمِ
* * *
İslâmiyet düşmanları, Bediüzzaman Said Nursî və Nur talebelerini mahkemelere sevk ederken ortalığa korkular və tehditler yayarlar, resmî makamlara bütün bütün uydurma malûmatlar yazdırırlar, herkesi Bediüzzaman və Risale-i Nur’dan uzaklaştırmak üçün uğraşırlar, Nur talebelerinin aralarına fesat sokarak tesanüdlerini bozmak üçün entrikalar çevirirler.
Bediüzzaman Said Nursî, Nur talebelerinin menfî propagandalara aldanmamaları və hem də Nur talebelerinin, sevgili Üstadlarıyla görüşmek iştiyakı şiddetli olduğundan bu ruhî ehtiyacı tatmin üçün sair zamanlarda olduğu kimi Denizli hapsinde də yazdığı mektuplardan bir kısmını buraya dercedirik. Hapishanelerde yazılan məktub və eserleri Nur talebeleri gizlice Üstadlarından getirmeyi temin edərlər. Çünki Hazret-i Üstad, hər hapishanede tecrid-i mutlak içinde bırakılmış və başkalarıyla görüşmesi yasak edilmişdir.
* * *
(Bu fıkra bir casus vasıtasıyla resmî memurların eline geçtiği üçün lâhikaya girmişdir.)
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
Ramazan-ı şeriften bir gün evvel, gizli zındık düşmanlarım tarafından verildiğine qüvvətli ihtimal verdiyimiz və doktorun tasdikiyle bir zehirlenmek hastalığıyla hararetim qırx dereceden geçmeye başlamış iken, Kastamonu’da adliye müddeiumumîleri və taharri komiserleri, menzilimi taharri etmeye geldiler. Mən o dakikadan sonra, başıma gelen dehşetli taarruzu, bir hiss-i kable’l-vuku ilə anlayarak və “Şiddetli zehirli hastalığım də ölüme gidir.” deyə Isparta vilayetinde qiymətli kardeşlerimin kucaklarında teslim-i ruh edib o mübarək torpaqda defnolmamı, kalben niyaz ettim.
Hizbü’l-Ekberü’l-Kur’an’ı açtım. Birden bu âyet-i kerîme وَ اص۟بِر۟ لِحُك۟مِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَع۟يُنِنَا وَ سَبِّح۟ بِحَم۟دِ رَبِّكَ qarşıma çıktı. “Mənə bak!” dedi. Mən də baktım, üç qüvvətli emare ilə mana-yı işarî mənə və bizə teselli verir. Indi başımıza gelen bu musibeti bir cihette hiçe indirdi və Isparta’ya mevkufen beşinci nefyimi, o kalbî duamın qəbul olmasına delil eyledi.
Birinci emare: (Şeddeler sayılır) hesab-ı ebcedî ilə min üç yüz altmış iki (1362) bu senenin Arabî eyni tarihine tevafuk edib manasıyla deyər: “Sabreyle! Başına gelen kaza-yı Rabbaniyeye teslim ol! Sən inayət gözü altındasın, merak etme! Gecelerde tesbihat və tahmidata devam eyle!”
Tahlil: Üç ر, altı yüz (600); dörd ن, iki yüz (200); bir س, bir م, yüz (100); bir ص, bir ف, bir م, iki yüz on (210); dörd ك, bir ع, yüz əlli (150); üç ح, bir و, bir ى, qırx (40); bir ل, doqquz ب, bir د, bir و, dörd elif, altmış iki (62) edər. Yekûnü min üç yüz altmış iki (1362) edərək, bu senenin eyni tarihine və başımıza gelen musibetin eyni dakikasına tam tamına tevafuku, qüvvətli bir emaredir.
…
Üçüncü emarenin beyanına şimdilik lüzum olmadığından yazdırılmadı.
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Bu hâdise tesiriyle mən özümü masum kardeşlerime rıza-yı kalple feda etmeye kat’î azm u cezmetdiyim və çaresini fikren aradığım vakitte, Celcelutiye’yi okudum. Birden hatıra geldi ki İmam-ı Ali radıyallahu anh “Yâ Rab! Eman ver!” deyə dua etmiş; inşâallah, o duanın sırrıyla selâmete çıkarsınız.
Bəli Hazret-i Ali radıyallahu anh, Kaside-i Celcelutiye’de iki surətlə Risale-i Nur’dan haber verdiyi kimi Âyetü’l-Kübra Risalesi’ne işarəen وَ بِال۟اٰيَةِ ال۟كُب۟رٰى اَمِنّٖى مِنَ ال۟فَجَت۟ deyər. Və bu işarəte îma edər ki: Âyetü’l-Kübra yüzünden ehemmiyetli bir musibet Risale-i Nur talebelerine geləcək və Âyetü’l-Kübra hakkı üçün o fecet və musibetten şakirdlerine eman ver, deyə niyaz edər. O risaleyi və menbaını şefaatçi yapar. Bəli, Âyetü’l-Kübra Risalesi’nin tabı bahanesiyle gelen musibet, eynilə o remz-i gaybîyi tasdik etti.
Hem o kasidede Risale-i Nur’un mühim eczalarına tertibiyle işarəlerin hâtimesinde, mukabil sahifede deyər:
فَتِل۟كَ حُرُوفُ النُّورِ فَاج۟مَع۟ خَوَاصَّهَا وَ حَقِّق۟ مَعَانٖيهَا بِهَا ال۟خَي۟رُ تُمِّمَت۟
Yani “Sen onların hâssalarını topla və manalarını tahkik eyle. Bütün xeyr və saadet, onlar ilə tamam olur.” deyər. “Harflerin manalarını tahkik et.” karinesiyle manayı ifade etmeyen hecaî harfler murad olmayıp bəlkə kəlmələr manasındaki “Sözler” adı ilə risaleler muraddır.
لَا يَع۟لَمُ ال۟غَي۟بَ اِلَّا اللّٰهُ
رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذ۟نَٓا اِن۟ نَسٖينَٓا اَو۟ اَخ۟طَا۟نَا
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Geçen Leyle-i Kadrinizi və gelen bayramınızı bütün mevcudiyetimle tebrik və sizleri Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn’in birliğine və rahmetine emanet edirəm. مَن۟ اٰمَنَ بِال۟قَدَرِ اَمِنَ مِنَ ال۟كَدَرِ sırrıyla sizi teselliye möhtac görmemekle birlikdə, derim ki:
وَاص۟بِر۟ لِحُك۟مِ رَبِّكَ فَاِنَّكَ بِاَع۟يُنِنَا وَسَبِّح۟ بِحَم۟دِ رَبِّكَ âyetinin mana-yı işarîsiyle verdiği teselliyi tamamıyla gördüm. belə ki:
Dünyayı unutmaq, ramazanımızı âsude geçirmek düşünürken hatıra gelmeyen və bütün bütün tahammülün fevkinde bu dehşetli hâdise hem mənim hem Risale-i Nur’un hem sizin hem ramazanımız, hem uhuvvetimiz üçün ayn-ı inayət olduğunu mən müşahede ettim. Mənə ait cihetinin isə çox faydalarından yalnız iki üçünü beyan ederim:
Birincisi: Ramazanda çox şiddetli bir heyecan, bir ciddiyet, bir iltica, bir niyaz ilə müthiş hastalığa galebe edərək çalıştırdı.
İkincisi: Hər birinize qarşı bu sene də görüşmek və yakınınızda bulunmak arzusu şiddetli idi. Yalnız birinizi görmək və Isparta’ya gəlmək üçün bu çekdiyim zahmeti qəbul ederdim.
Üçüncüsü: Hem Kastamonu’da hem yolda hem burada fevkalâde bir tarzda bütün elîm haletler birden değişir və me’mulün və arzumun hilafına olaraq bir dest-i inayət görünür اَل۟خَي۟رُ فٖى مَا اخ۟تَارَهُ اللّٰهُ dedirir. En ziyade məni düşündüren Risale-i Nur’u, en gafil və dünyaca böyük makamlarda bulunanlara da kemal-i dikkatle okutturur, başqa bir sahada fütuhata meydan açır.
Və en ziyade rikkatime dokunan və öz elemimden başqa hər birinizin sıkıntısından başıma toplanan bütün elemlere və teessüflere qarşı ramazanda, bir saati yüz saat hükmüne gətirən o şehr-i mübarekte bu musibet də o yüz sevabı hər bir saati on saat derecesinde ibadət yapmakla bine iblağ ettiğinden, Risale-i Nur’dan tam ders alan və dünyanın fâni və ticaretgâh olduğunu bilen və hər şeyi imanı və âhireti üçün feda eden və bu dershane-i Yusufiyedeki muvakkat sıkıntılar, daimî lezzetler və faydalar vereceklerine inanan sizin kimi ihlaslı zatlara acımak və rikkatten ağlamak haletini, tebrik və sebatınızı gayet istihsan və takdir etmək haletine çevirdi. Mən də اَل۟حَم۟دُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ سِوَى ال۟كُف۟رِ وَ الضَّلَالِ dedim.
Mənə ait bu faydalar kimi hem uhuvvetimizin hem Risale-i Nur’un hem ramazanımızın hem sizin bu yüzde elə faydaları var ki perde açılsa “Yâ Rabbenâ! Şükür. Bu kaza və qədər-i İlahî, hakkımızda bir inayettir.” dedirtəcək kanaatim var.
Hâdiseye sebebiyet verenlere itab etmeyiniz. Bu musibetin geniş və dehşetli planı çoktan kurulmuştu lakin manen çoxlu hafif geldi. İnşâallah çabuk geçer.
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ
Aziz qardaşlarım!
عَسٰٓى اَن۟ تَك۟رَهُوا شَي۟ئًا وَهُوَ خَي۟رٌ لَكُم۟ sırrıyla meyus olmayınız.
Yakınınızda bulunmakla çox bahtiyarım. Sizin hayalinizle ara sıra konuşurum, müteselli olurum. bilin ki mümkün olsaydı bütün sıkıntılarınızı kemal-i iftihar və sevinçle çekerdim. Mən, sizin yüzünüzden Isparta’yı və havalisini taşıyla, torpağıyla sevirəm. Hattâ dirəm və resmen də diyəcəyəm: Isparta hükûmeti mənə ceza verse başqa vilayet məni beraet ettirse yenə burayı tercih ederim.
Bəli, mən üç cihetle Ispartalıyım. Gerçi tarihçe ispat edemirəm lakin kanaatim var ki İsparit nahiyesinde dünyaya gelen Said’in aslı, buradan gitmiş. Hem Isparta vilayeti elə həqiqi kardeşleri mənə vermiş ki deyil Abdülmecid və Abdurrahman, bəlkə Said’i onların hər birisine maalmemnuniye feda eylerim.
Tahmin ederim, indi küre-i arzda Risale-i Nur şakirdlerinden –kalben və ruhen və fikren– daha az sıkıntı çeken yoxdur. Çünki qəlb və ruh və akılları iman-ı tahkikî nurlarıyla sıkıntı çekmezler.
Maddî zahmetler isə Risale-i Nur dersiyle hem geçici hem sevaplı hem ehemmiyetsiz hem hizmet-i imaniyenin başqa bir mecrada inkişafına vesile olmasını bilerek şükür və sabırla qarşılırlar. İman-ı tahkikî dünyada də medar-ı saadettir deyə halleriyle ispat edirlər. Bəli “Mevla görelim neyler / Neylerse güzel eyler.” deyip metinane bu fâni zahmetleri bâki rahmetlere tebdile çalışırlar.
Cenab-ı Erhamü’r-Râhimîn onların emsallerini çoğaltsın, bu vatana medar-ı şeref və saadet yapsın və onları da cennetü’l-firdevste saadet-i ebediyeye mazhar eylesin, âmin!
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Bayramınızı tekrar tebrikle birlikdə, sureten görüşmediğimize teessüf etmeyiniz. Bizler hakikaten daima beraberiz, ebed yolunda da inşâallah bu beraberlik devam edəcək. İmanî hizmetinizde kazandığınız ebedî sevaplar və ruhî və kalbî faziletler və sevinçler, şimdiki geçici və muvakkat gamları və sıkıntıları hiçe indirir kanaatindeyim.
Indiyə qədər, Risale-i Nur şakirdleri kimi çox kudsî hizmette çox az zəhmət çekenler olmamış. Bəli, cənnət ucuz deyil. İki həyatı imha eden küfr-ü mutlaktan kurtarmak, bu zamanda çoxlu ehemmiyetlidir. Bir parça meşakkat olsa da şevk və şükür və sabırla qarşılamalı.
Madam ki bizi çalıştıran Hâlık’ımız Rahîm və Hakîm’dir; başa gelen hər şeyi rıza ilə sevinç ilə rahmetine, hikmetine itimat ilə qarşılamalıyız.
Said Nursî
* * *
Bu defaki kiçik müdafaatımda demişdim:
Risale-i Nur’daki şəfqət, həqiqət, hak, bizi siyasetten men’etmiş. Çünki masumlar belaya düşerler, onlara zulmetmiş oluruz. Bazı zatlar bunun izahını istediler. Mən də dedim:
Şimdiki fırtınalı asırda gaddar medeniyetten neş’et eden hodgâmlık və asabiyet-i unsuriye və umumî harpten gelen istibdadat-ı askeriye və dalaletten çıkan merhametsizlik cihetinde elə bir eşedd-i zulüm və eşedd-i istibdadat meydan almış ki ehl-i hak, hakkını qüvvət-i maddiye ilə müdafaa etse ya eşedd-i zulüm ilə tarafgirlik bahanesiyle çox bîçareleri yakacaq, o halette o da azlem olacaq veyahut mağlup kalacaq. Çünki mezkûr hissiyatla hərəkət və taarruz eden insanlar, bir iki adamın hatasıyla iyirmi otuz adamı, âdi bahanelerle vurur, pərişan edər. Əgər ehl-i hak, hak və adalet yolunda yalnız vuranı vursa otuz zayiata mukabil yalnız biri kazanır, mağlup vaziyetinde kalır. Əgər mukabele-i bi’l-misil kaide-i zalimanesiyle, o ehl-i hak də bir ikinin hatasıyla iyirmi otuz bîçareleri ezseler o vaxt hak adına dehşetli bir haksızlık edərlər.
İşte Kur’an’ın emriyle, gayet şiddetle və nefretle siyasetten və idareye karışmaktan kaçındığımızın həqiqi hikməti və səbəbi budur. Yoxsa bizdə elə bir hak qüvvəti var ki hakkımızı tam və mükemmel müdafaa edebilirdik. Hem madam ki hər şey geçici və fânidir və ölüm ölmür və kabir kapısı kapanmır və zəhmət isə rahmete kalbolur əlbəttə biz, səbir və şükürle təvəkkül edib sükût ederiz. Zor ilə icbar ilə sükûtumuzu bozdurmak isə insafa, adalete, gayret-i vataniyeye və hamiyet-i milliyeye bütün bütün zıttır, muhaliftir.
Hülâsa-i kelâm: Ehl-i hükûmetin və ehl-i siyasetin və ehl-i idarenin və inzibatın və adliye və zabıtanın bizimlə uğraşacaq heç bir işleri yoxdur. Olsa olsa dünyada heç bir hükûmetin müdafaa edemediyi və aklı başında heç bir insanın hoşlanmadığı küfr-ü mutlak və dehşetli bir taun-u beşerî və maddiyyunluktan gelen zındıkanın taassubuyla, bir kısım gizli zındıklar, şeytanetiyle bazı resmî memurları aldatarak evhamlandırıp aleyhimize sevk etmək var. Biz də deriz: Deyil belə bir neçə vehhamı, bəlkə dünyayı aleyhimize sevk etseler Kur’an’ın qüvvəti ilə, Allah’ın inayetiyle kaçmayız. O irtidadkâr küfr-ü mütləq və o zındıkaya teslim-i silah etmeyiz!..
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Sizin sebat və metanetiniz, masonların və münafıkların bütün planlarını akîm bırakır.
Bəli qardaşlarım, saklamaya lüzum yox. O zındıklar, Risale-i Nur’u və şakirdlerini tarîkata və bilhassa Nakşî tarîkatına kıyas edib o ehl-i tarîkatı mağlup ettikleri planlar ilə bizleri çürütmek və dağıtmak fikriyle bu hücumu yaptılar.
Evvela: Ürkütmek və korkutmak və o mesleğin sû-i istimalatını göstermek.
Və sâniyen: O mesleğin erkânlarının və müntesibîninin kusuratlarını teşhir etmək.
Və sâlisen: Maddiyyun felsefesinin və medeniyetinin cazibedar sefahet və uyutucu ləzzətli zehirleriyle ifsad etmekle mabeynlerinde tesanüdü kırmak və üstadlarını ihanetlerle çürütmek və mesleklerini fennin, felsefenin bazı düsturlarıyla nazarlarından sukut ettirmektir ki Nakşîlere və ehl-i tarîkata qarşı istimal ettikleri eyni silah ilə bizlərə hücum ettiler lakin aldandılar.
Çünki Risale-i Nur’un meslek-i esası; ihlas-ı tam və terk-i enaniyet və zahmetlerde rəhməti və elemlerde bâki lezzetleri hissedip aramak və fâni ayn-ı lezzet-i sefihanede elîm elemleri göstermek və imanın bu dünyada də hədsiz lezzetlere medar olmasını və heç bir felsefenin eli yetişmediyi nöqtələrı və həqiqətləri ders vermək olduğundan, onların planlarını inşâallah tam akîm bırakacaq və meslek-i Risale-i Nur isə tarîkatlara kıyas edilmez deyə onları susturacaq.
Said Nursî
* * *
بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ
Aziz qardaşlarım!
Bu eski və yeni iki Medrese-i Yusufiyedeki şiddetli imtihanda sarsılmayan və dersinden vazgeçmeyen və yakıcı çorbadan ağızları yandığı halde talebeliğini bırakmayan və bu qədər tehacüme qarşı kuvve-i maneviyesi kırılmayan zatları ehl-i həqiqət və nesl-i âti alkışlayacakları kimi melâike və ruhanîler də alkışlırlar deyə kanaatim var.
Lakin içinizde hastalıklı və nazik və fakirler bulunmasıyla, maddî sıkıntı ziyadedir. Və buna qarşı da hər biriniz hər birisine birer tesellici və ahlâkta və sabırda birer numune-i imtisal və tesanüd və taltifte birer şəfqətli qardaş və ders müzakeresinde birer zeki muhatap və mücîb və güzel seciyelerin in’ikasında birer âyenə olmanız, o maddî sıkıntıları hiçe indirir deyə düşünüb ruhumdan ziyade sevdiyim sizler hakkında teselli buluram.
Yüz iyirmi yaşında bulunan Mevlana Hâlid’in cübbesini sizə bir gün gönderəcəyəm. O zat, onu mənə giydirdiyi kimi mən də onun adına sizin hər birinize teberrüken giydirmek üçün hangi vaxt isterseniz gönderəcəyəm.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Qədər-i İlahî adaleti bizleri Denizli Medrese-i Yusufiyesine sevk etmesinin bir hikməti, hər yerden ziyade Risale-i Nur’a və şakirdlerine hem mahpusları hem ahalisi, bəlkə hem memurları və adliyesi möhtac olmalarıdır. Buna binaen, biz bir vazife-i imaniye və uhreviye ilə bu sıkıntılı imtihana girdik.
Bəli, iyirmi otuzdan ancaq bir ikisi ta’dil-i erkân ilə namazını kılan mahpuslar içinde birden Risale-i Nur şakirdlerinden qırx ellisi umumen bilâ-istisna mükemmel namazlarını kılmaları, hal dili və fiil diliyle elə bir ders və irşaddır ki bu sıkıntı və zahmeti hiçe indirir bəlkə sevdirir. Və şakirdler ef’alleriyle bu dersi verdikleri kimi kalplerindeki qüvvətli tahkikî imanlarıyla də buradaki ehl-i imanı ehl-i dalaletin evham və şübehatından kurtarmalarına medar çelikten bir kale hükmüne geçeceğini rəhmət və inayet-i İlahiyeden ümit edirik.
Buradaki ehl-i dünyanın bizi konuşmaktan və temastan menleri zərər vermir. Hal dili, lisan-ı kālden daha qüvvətli və təsirli konuşur. Madam ki hapse girmek terbiye içindir. Milleti seviyorlarsa mahpusları Risale-i Nur şakirdleriyle görüştürsünler tâ bir ayda, bəlkə bir günde bir seneden ziyade terbiye alsınlar. Hem millete və vatana hem öz istikballerine və âhiretine menfaatli birer insan olsunlar. Gençlik Rehberi bulunsa idi çox faydası olurdu. İnşâallah bir zaman girer.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bugün, böyük və merhum qardaşım Molla Abdullah ilə Ziyaeddin hakkındaki malûmunuz muhavereyi tahattur ettim. Sonra sizi düşündüm. Kalben dedim:
Əgər perde-i gayb açılsa bu sebatsız zamanda belə sebat gösteren və bu yakıcı, ateşli hallerden sarsılmayan bu samimi dindarlar və ciddi Müslümanlar əgər hər biri bir veli, hattâ bir kutub görünse mənim nazarımda indi verdiyim ehemmiyeti və alâkayı çox az ziyadeleştirəcək və əgər birer âmî və âdi görünse indi verdiyim kıymeti heç noksan etmeyəcək deyə qərar verdim.
Çünki belə olduqca ağır şerait altında iman kurtarmak hizmeti, hər şeyin fevkindedir. Şahsî makamlar və hüsn-ü zanların ilâvə ettikleri meziyetler, belə dağdağalı, sarsıntılı hallerde hüsn-ü zanlarını kırmakla muhabbetleri azalır və meziyet sahibi də onların nazarlarında mevkiini muhafaza etmək üçün tasannua və tekellüfe və sıkıntılı vakara mecburiyet hisseder. İşte hədsiz şükür olsun ki bizler belə soğuk tekellüflere möhtac olmuruq.
Said Nursî
* * *
…
Qardaşlarım!
Gerçi bu vaziyet hem muvafığa və bir kısım memurlara Risale-i Nur’a qarşı bir çekinmek, bir ürkmek vermiş lakin bütün muhaliflerde və dindarlarda və alâkadar memurlarda bir dikkat, bir iştiyak uyandırır. Merak etmeyiniz, o nurlar parlayacaklar.
Said Nursî
* * *
Aziz qardaşlarım!
Mən tahmin edirəm ki həqiqi və en son müdafaanamemiz, Denizli hapsinin meyvəsi olan risalecik olacaq. Çünki evvelce bazı evham yüzünden bir seneden beri və aleyhimize geniş bir tarzda çevrilen planlar bunlardır: “Tarîkatçılık, komitecilik və dinî hissiyatı siyasete âlet etmək və cumhuriyet aleyhinde çalışmak və idare və asayişe ilişmek” kimi asılsız bahaneler ilə bizə hücum ettiler.
Cənabı-Haqq’a hədsiz şükür olsun ki onların planları akîm kaldı. O qədər geniş bir sahada, yüzer talebelerde, yüzler risalede, on səkkiz sene zarfındaki məktub və kitaplarda həqiqət-i imaniyeden və Kur’aniyeden və âhiretin tahkikinden və saadet-i ebediyeye çalışmaktan başqa bir şey bulmadılar. Planlarını gizlemek üçün gayet âdi bahaneleri aramaya başladılar.
Lakin hükûmetin bazı erkânını iğfal edib aleyhimize çeviren dehşetli və gizli bir zındıka komitesi indi doğrudan doğruya küfr-ü mutlak hesabına bizə hücum etmək ihtimaline qarşı, güneş kimi zâhir və şübhə bırakmaz və dağ kimi metin, sarsılmaz olan Meyvə Risalesi onlara qarşı en qüvvətli bir müdafaa olub onları susturacaq deyə bizə yazdırıldı zannedirəm.
Said Nursî
* * *
Aziz qardaşlarım!
Bu cuma gününde mühim bir hizb okurken siz hatıra geldiniz. “Bu musibetten kurtulmak üçün ne yapacağız?” hal dili ilə dediniz. Mənim kalbime bu geldi: Sıkı bir tesanüdle, el ele, omuz omuza veriniz. Çünki birbirinden və Risale-i Nur’dan və məndən çekinmek və inkâr etmək və bizi ezmek isteyen gizli qüvvətə dalkavukluk etmək kimi tedbirleri yapanların zarardan başqa heç bir menfaatleri yoxdur. Sizi temin ederim; əgər bilseydim ki məndən teberri etmekle kurtulacaqsanız, məni tahkir və ihanet və gıybet etmeye izin verib helâl ederdim. Lakin bizi ezmek isteyen gizli qüvvət sizi bilir, aldanmır; zaafınızdan, teberrinizden cesaret alır, daha ziyade ezer.
Hem mesleğimiz hıllet və uhuvvet olduğundan şahsiyet və enaniyet cihetinden bir rekabet olmaz. Mənim kimi çox kusurlu və çox zayıf bir bîçarenin noksaniyetlerine deyil bəlkə Risale-i Nur’un kemalâtına bakmalı.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu dünyanın həyatı çox çabuk değişmesine və zevaline və fena və fâni, âkıbetsiz lezzetlerine və firak iftirak tokatlarına qarşı bir ehemmiyetli medar-ı teselli isə samimi dostlar ilə görüşmektir.
Bəli, bazen bir tək dostunu bir iki saat görmək üçün iyirmi gün yol gedər və yüz lirayı sarf edər. Indi bu acib, dostsuz zamanda samimi qırx əlli dostunu birden bir iki ay görmək və lillah üçün sohbet etmək və həqiqi bir teselli alıb vermək; əlbəttə başımıza gelen bu meşakkatler və zayiat-ı maliye ona qarşı çox ucuz düşer, ehemmiyeti kalmaz.
Mən özüm, buradaki kardeşlerimden on sene firaktan sonra bir tekini görmək üçün bu meşakkati qəbul ederdim. Teşekki, kaderi tenkit və teşekkür, kadere teslimdir.
Said Nursî
* * *
Aziz və sıddık qardaşlarım!
Madam ki âhiret üçün xeyr üçün ibadət və sevap üçün iman və Kur’an üçün Risale-i Nur ilə bağlanmışsınız; əlbəttə bu ağır şerait altında hər bir saati iyirmi saat ibadət hükmünde və o iyirmi saat isə Kur’an və iman hizmetindeki mücahede-i maneviye haysiyetiyle yüz saat qədər qiymətli və yüz saat isə belə hər biri yüz adam qədər ehemmiyetli olan həqiqi mücahid qardaşlar ilə görüşmek və akd-i uhuvvet etmək, qüvvət vermək və almaq və teselli etmək və müteselli olmaq və həqiqi bir tesanüd ilə kudsî hizmete sebatkârane devam etmək və güzel seciyelerinden istifadə etmək və Medresetü’z-Zehranın şakirdliğine liyakat kazanmak üçün açılan bu imtihan meclisi olan bu Medrese-i Yusufiyede tayinini və kaderce takdir edilen kısmetini almaq və mukadder rızkını yemek və o yemekten sevap kazanmak üçün buraya gelmenize şükretmek lâzımdır.
Bütün sıkıntılara qarşı mezkûr faydaları düşünüb səbir və tahammülle mukabele etmək gerektir.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık, sebatkâr və vefadar qardaşlarım!
Sizi müteessir etmək və ya maddî bir tedbir etmək üçün deyil bəlkə şirket-i maneviye-i duaiyenizden daha ziyade istifadem üçün və sizin də daha ziyade itidal-i dem və ihtiyat və səbir və tahammül və şiddetle tesanüdünüzü muhafaza üçün bir halimi beyan edirəm ki:
Burada bir günde çekdiyim sıkıntı və azabı, Eskişəhər’de bir ayda çekmezdim. Dehşetli masonlar, insafsız bir masonu mənə musallat eylemişler, tâ hiddetimden və işkencelerine qarşı “Artık yeter!” dememden bir bahane bulup zalimane tecavüzlerine bir səbəb göstererek yalanlarını gizlesinler. Mən, hârika bir ihsan-ı İlahî eseri olaraq şâkirane sabredirəm və etmeye də qərar verdim.
Madam ki biz kadere teslim olub bu sıkıntıları خَي۟رُ ال۟اُمُورِ اَح۟مَزُهَا sırrıyla ziyade sevap kazanmak cihetiyle manevî bir nemət bilirik. Və madam ki geçici, dünyevî musibetlerin sonları ekseriyetle ferahlı və hayırlı olur. Və madam ki biz hakkalyakîn derecesinde yakînî bir kat’î kanaatimiz var ki:
Biz elə bir həqiqətə hayatımızı vakfetmişiz ki güneşten daha parlak və cənnət kimi güzel və saadet-i ebediye kimi şirindir. Əlbəttə biz bu sıkıntılı haller ilə müftehirane, müteşekkirane bir mücahede-i maneviye yapırıq deyə şekva etməmək lâzımdır.
Aziz qardaşlarım! Evvel âhir tavsiyemiz: Tesanüdünüzü muhafaza; enaniyet, benlik, rekabetten tahaffuz və itidal-i dem və ihtiyattır.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Bu müddeiumumun iddianamesinden anlaşıldı ki hükûmetin bazı erkânını iğfal edib aleyhimize sevk eden gizli zındıkların planları akîm kalıp yalan çıktı. Indi bahane olaraq cemiyetçilik və komitecilik isnadıyla yalanlarını setre çalışırlar və bunun bir eseri olaraq mənimlə kimseyi temas ettirmirlər. Güya temas eden birden bizdən olur. Hattâ böyük memurlar da çox çekinirlər və mənə sıkıntı verdirmekle özlərini âmirlerine sevdirirlər.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Mən gerçi sizinlə sureten görüşemirəm lakin sizin yakınınızda və birlikdə bir binada bulunduğumdan çox bahtiyarım və müteşekkirim və ihtiyarım olmadan bazen lüzumlu tedbirler ihtar edilir.
Ezcümle biri: Yanımdaki koğuşa masonlar tarafından hem yalancı hem casus bir mahpus gönderilmiş. Tahrip kolay olmasından hususan belə haylaz gençlerde o herif, mənə çox sıkıntı vermesi və o gençleri ifsad etmesi ilə bildim ki: Sizlerin irşad və ıslahlarınıza qarşı zındıka ifsada, ahlâkları bozmaya çalışır.
Bu vaziyete qarşı gayet ihtiyat və mümkün olduğu qədər eski mahpuslardan gücenmemek və gücendirmemek və ikiliğe meydan vermemek və itidal-i dem və tahammül etmək və mümkün olduğu derecede bizim arkadaşlar uhuvvetlerini və tesanüdlerini tevazu ilə və mahviyetle və terk-i enaniyetle takviye etmək gayet lâzım və zarurîdir.
Dünya işleriyle meşgul olmaq məni incitir, sizin dirayetinize itimat edib zaruret olmadan bakamıram.
Said Nursî
* * *
Qardaşlarım!
Hər ihtimale qarşı bu sabah ihtar edilen bir meseleyi beyan etmək lâzım geldi. Bizim Kur’an’dan aldığımız həqiqətlər; güneş, gündüz kimi şek və şübhə və tereddüdü kaldırmadığını iyirmi seneden beri “Acaba zındık feylesoflar buna qarşı ne deyəcəklər və dayandıkları nedir?” deyə nəfsim və şeytanım çox araştırdılar. Heç bir köşede bir kusur bulamadıklarından sustular. Zannederim, çox hassas və iş içinde bulunan nəfs və şeytanımı susturan bir həqiqət, en mütemerridleri də susturur.
Madam ki biz belə sarsılmaz və en böyük və en ehemmiyetli və qiymət takdir edilmez derecede qiymətli və bütün dünyası və canı və cananı pahasına verilse yenə ucuz düşen bir həqiqətin uğrunda və yolunda çalışırıq; əlbəttə bütün musibetlere və sıkıntılara, düşmanlara kemal-i metanetle mukabele etmemiz gerektir.
Hem bəlkə qarşımıza aldanmış və ya aldatılmış bazı hocalar və şeyhler və zâhirde müttakiler çıkartılır. Bunlara qarşı vahdetimizi və tesanüdümüzü muhafaza edib onlar ilə uğraşmamak lâzımdır, münakaşa etməmək gerektir.
Said Nursî
* * *
Aziz, sıddık qardaşlarım!
Kastamonu’da ehl-i takva bir zat, şekva tarzında dedi: “Mən sukut etmişim. Eski halimi və zevkleri və nurları kaybetmişim.”
Mən də dedim: Bəlkə terakki etmişsin ki nefsi okşayan və uhrevî meyvesini dünyada tattıran və hodbinlik hissini veren zevkleri, keşifleri geri buraxıb daha yüksək makama, mahviyet və terk-i enaniyet və fâni zevkleri aramamak ilə uçmuşsun. Bəli, bir ehemmiyetli ihsan-ı İlahî; ihsanını, enaniyetini bırakmayana ihsas etmemektir tâ ucub və gurura girmesin.
Qardaşlarım! Bu həqiqətə binaen, bu adam kimi düşünen və ya hüsn-ü zannın verdiyi parlak makamları nazara alan zatlar, sizlərə baxıb içinizde mahviyet və tevazu və hizmetkârlık kisvesiyle görünen şakirdleri âdi, âmî adamlar görür və deyər: “Bunlar mı həqiqət kahramanları və dünyaya qarşı meydan okuyan? Heyhat! Bunlar harada, evliyaları bu zamanda âciz bırakan bu kudsî hizmet mücahidleri harada?” deyərək dost isə inkisar-ı hayale uğrar, muarız isə öz muhalefetini haklı bulur.
Said Nursî
* * *
Bediüzzaman Hazretleri Denizli hapsinde iken, gayet mühim doqquz meseleyi ihtiva eden “Meyvə Risalesi”ni iki cuma gününde telif etmişdir. Bu eser, Risale-i Nur’un hakikatlerini hülâsaten cem’eden qiymətli bir risaledir. Hapis müddetinde Nur talebeleri bu Meyvə Risalesi’ni müteaddid defalar yazmak və okumak suretiyle meşgul olmuşlar. Və ilk əvvəl gayet gizli olaraq kibrit kutuları içine yazılıp koğuşlar arasında neşredilen Meyvə Risalesi, bilâhare gayet qiymətli və menfaatli və hapislere tiryak kimi faydalı olduğu anlaşılmasıyla serbest yazılmış. Denizli Mahkemesine, Temyiz Mahkemesine və Ankara makamlarına Risale-i Nur’un həqiqi müdafaası olaraq gönderilmişdir.
Denizli hapsinde çox mühim təsiri olduğu və taşıdığı kudsî həqiqətlər-i imaniye itibarıyla bir cihette Denizli beraetine vesile olduğu üçün ehemmiyetine binaen bu Meyvə Risalesi’nden Altıncı və Yeddinci Meselelerinin buraya derci münasib görülmüşdür.
* * *
* * *

