İhlas Risalesi

The Twenty-First Gleam

This section belongs to the major work Lem'alar · View complete Lem'alar (36 sections) →
منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

(در باب اخلاص) مسأله‌ی چهارم از مسایل هفتگانه‌ی یادداشت هفدهم از لمعه‌ی هفدهم بود، که بنابر مناسبت آن با موضوع اخلاص نکته‌ی دوم از لمعه‌ی بیستم شد، و به سبب نورانیتش به عنوان لمعه‌ی «بیست و یکم» از کتاب «لمعات» نامیده شد. (این لمعه حداقل هر پانزده روز یک‌بار خوانده شود.) بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَف۟شَلُوا وَ تَذ۟هَبَ رٖيحُكُم۟ وَ قُومُوا لِلّٰهِ قَانِتٖينَ قَد۟ اَف۟لَحَ مَن۟ زَكّٰيهَا ۝ وَ قَد۟ خَابَ مَن۟ دَسّٰيهَا وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلًا ای برادران اُخروی و‏ ای خادمان قرآنی! بدانید، و البته می‏دانید، در این دنیا به‏خصوص در فعالیت‏های اُخروی، مهم‌ترین اساس، بزرگ‏ترین نیرو، مقبول‌ترین شفیع، استوارترین تکیه‏گاه، کوتاه‌ترین راه وصول به حقیقت، مقبول‌ترین دعای معنوی، با کرامت‏ترین وسیله برای رسیدن به مقاصد، والاترین خصلت و پاک‌ترین عبودیت، اخلاص است. مادام که در اخلاص، پرتو‏های نور و نیروهای فراوانی هم‌چون ویژگی‏های مذکور وجود دارد، و تا وقتی که در این زمانه‌ی ترسناک و در مقابله با دشمنان سرسخت و در برابر رنج‏های شدید و در میان هجوم بدعت‌ها و ضلالت‌ها، هم افرادمان بسیار کم‌اند، هم ضعیف و فقیر و ناتوانیم، از جانب احسان الهی نیز به ما وظیفه‌ی ایمانی و خدمت قرآنیِ بسیار سنگین و بزرگ و عمومی ‏و قدسی داده شده است، پس البته بیش از همه و با تمام توان مجبور و مکلف به کسب اخلاص هستیم، و بسیار نیازمندیم که ویژگی‏های اخلاص را در وجود خود بگنجانیم؛ درغیر این صورت، هم بخشی از خدمات قدسی‏مان ضایع شده و پایدار نمی‏ماند، و هم به سختی جوابگوی دیگران خواهیم بود، و جزو افرادی می‏شویم، که در آیه‌ی: وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلً تهدید شدید نهی الهی شامل آن‏ها شده و به سعادت ابدی خود ضرر می‏زنیم، و به خاطر بعضی منافع ناچیز و احساسات پست که بی‏معنا، بی‏فایده، مضر، پست و ناشی از خودخواهی و ریاکاری ست، هم اخلاص خود را از دست داده، و هم به حقوق عموم برادران‏مان در این خدمت، تجاوز کرده، و هم در خدمتگزاری به خدمتِ قرآنی تعرّض نموده، و هم به قداست حقایقِ ایمانی بی‌احترامی ‏می‏کنیم. ای برادرانم! در راه اُمور خیریه که مهم و بزرگ‏اند، موانع زیان بخش بسیاری وجود دارد، شیاطین با خدمتگزاران این گونه فعالیت‏ها بسیار درگیر و در تکاپو هستند، باید با نیروی اخلاص در برابر این موانع و شیاطین ایستادگی کنیم؛ بنابراین از اُموری که سبب می‏شوند، اخلاص را از دست دهیم، همان‌طور که از مار و عقرب می‏گریزیم، از آن‏ها نیز باید بگریزیم. حضرت یوسف با بیان این که: اِنَّ النَّف۟سَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبّٖى می‏خواست بگوید نفسِ امّاره قابل اعتماد نیست، پس انانیت و نفس اماره فریب‌تان ندهد، و برای آن‌که ‏اخلاص را به دست آورده، و از آن محافظت کرده، و موانع را دفع کنید، دستورات زیر را راهنمای خود قرار دهید:

§2

در اعمال خود رضای الهی را بجویید. اگر او راضی شد، نارضایتی تمام عالم اهمیتی ندارد. اگر او قبول کرد، عدم پذیرش همه مردم تأثیری ندارد. بعد از رضایت و قبولِ خدای متعال، اگر او بخواهد و حکمتش ایجاب کند، حتی اگر شما هم نخواهید، همه‌ی مردم را وادار می‏کند که آن را بپذیرند و به آن راضی شوند؛ به همین سبب در چنین خدمت بزرگی، فقط و مستقیم، باید رضای حضرت حق را اساسِ مقصد قرار داد.

§3

در این خدمت قرآنی از برادران‌تان انتقاد نکرده، و با فخر فروشی حسّ ِغبطه‌ی آنان را تحریک نکنید، زیرا همان‌طور که دست‏های انسان با هم رقابت نکرده، چشم‌ها به انتقاد از هم نمی‏پردازند و زبان از گوش شکایت نمی‏کند، و قلب عیب‏های روح را نمی‏بیند، بلکه نقص یک‏دیگر را اصلاح و تکمیل می‏کنند، و عیب هم را می‏پوشانند، و نیاز یک‏دیگر را برآورده می‏کنند، و در انجام وظیفه کمک و یاور هم هستند، که در غیر این صورت حیاتِ وجود ِانسان خاموش شده، و روح کالبد را ترک کرده، و جسد از هم می‏پاشد؛ نیز همان‌طور که چرخ‏های یک کارخانه با یک‏دیگر رقابت نمی‏کنند، و بر هم‏دیگر پیشی نگرفته، و بر هم تحکم نمی‏کنند، و با دیدن عیب یک‌دیگر، به هم انتقاد نکرده، و انگیزه تلاش را از هم‏دیگر نگرفته، و سبب بی‌کاری هم نمی‏شوند، بلکه کمک می‏کنند تا با تمام استعداد توجه یک‏دیگر را برای حرکت به سوی مقصد اصلی جلب کنند، و در کمال اتحاد و همبستگی به سوی غایت خلقت‌شان به راه اُفتند؛ و اگر ذره‌یی تعرّض و تحکّم رُخ دهد، کارخانه مختل شده، و بی‏نتیجه و بی‌ثمر می‏ماند، و صاحب کارخانه تمام دستگاه‌ها را شکسته، و متلاشی می‏کند. پس ‏ای شاگردان رساله‏ی نور و خدمتگزاران قرآن! شما و ما نیز اعضای یک شخص معنوی هستیم، که لایق به اسم یک انسان کامل است. در حکم چرخ‏های یک کارخانه هستیم، که سعادتِ ابدی را در حیات ابدی نتیجه می‏دهد، و خدمه‌ی یک سفینه‌ی ربّانی هستیم که اُمّت محمّدیه را به ساحل سلامت یعنی دار السلام می‏برد. پس البته ما با به دست آوردن سرّ اخلاص، نیازمند و مجبور به همبستگی و اتحاد حقیقی هستیم، که از چهار عضو، نیروی معنوی به قوّت «یک هزار و یکصد و یازده» عضو تأمین می‏کند. آری، اگر سه عدد «یک» متحد نشوند، ارزش «سه» واحد را دارند، اما اگر متحد شوند، بنابر سرّ اعداد، ارزش «یکصد و یازده» را می‏یابند. چهار عدد «چهار» در حالت جدا از هم ارزش «شانزده» دارند، اما اگر با هم در سرّ اخوت، و با اتحاد در مقصد، و با اتفاق در وظیفه توافق کنند، و بر روی یک خط به هم تکیه دهند، ارزش و نیرویی برابر با «چهارهزار و چهارصد و چهل و چهار» را می‏یابند. شواهد و وقایع تاریخی زیادی نیز بر آن دلالت دارند، که «شانزده» برادر فداکار با سرّ اخلاصی واقعی، ارزش و نیروی معنوی بیش از «چهار هزار» را کسب کرده‌اند. اما رموز این سرّ به شرح زیر است: در اتحادی حقیقی و صمیمی، هر فرد می‏تواند با چشمان دیگر برادرانش ببیند، و با گوش‏هایشان بشنود. گویا هر یک از ده نفر که به حقیقت متحدند، می‏توانند با بیست چشم ببینند، و با ده عقل بیاندیشند، و با بیست گوش بشنوند، و با بیست دست کار کنند، و این گونه نیرو و ارزشی معنوی را صاحب‏اند.

§4

تمام نیروی خود را در اخلاص و حق بدانید، آری، نیرو در حق و اخلاص است. حتی اهل باطل به سبب اخلاص و صمیمیتی که در بطلان خود دارند، نیرو کسب می‏کنند. یکی از دلایل این‌که نیرو در حق و اخلاص است، خدمت ماست؛ حتی کم‏ترین جزء اخلاص در این خدمت ادعای ما را ثابت می‏کند، و خود دلیل آشکاری‏ست، زیرا در این جا همراه با شما در مدت زمان هفت هشت سال به مراتب بیش از بیست سال فعالیت علمی ‏و دینی در دیار خود و استانبول، خدمت کرده‌ایم. با این‌که افرادی که در دیار خود و نیز استانبول همراه با من فعالیت و کمک می‏کردند، نسبت به شما صد و حتی هزاران مرتبه بیش‏تر بودند، و این در حالی‏ست که در این جا من تنها، بی‏کس، غریب، تقریباً اُمی‏ و از طرف مأموران تحت فشار و تحت‌نظر بودم، اما طی هفت هشت سال خدمت با شما، موفقیتی صد برابر بیش‏تر از خدمت قدیم (نصیبمان شد) که این حاصل قوت معنوی‏ست که از اخلاص شما حاصل گردیده و من در این موضوع هیچ شک و شبهه‏یی ندارم. هم چنین اعتراف می‏کنم که شما با اخلاص صمیمانه‏ی خود مرا تا حدی از ریا نجات دادید، ریایی که در زیر نقابِ شأن و منزلت نفسم را نوازش می‏کرد. ان‏شاءالله به کسب درجه‏ی اخلاص حقیقی موفق می‏شوید، و مرا نیز به سوی آن سوق می‏دهید. می‏دانید، حضرت علی با کرامت معجزه‏وار خود و حضرت غوثِ اعظم با کرامت غیبی و خارق‏العاده‏ی خود، به سبب سرّ اخلاص به شما توجه و نظر دارند، به همین دلیل با حمایت خود شما را تسلی داده، تشویق می‏کنند. آری، شک نداشته باشید، که این توجه، فقط به سبب اخلاص است، و اگر آگاهانه این اخلاص را از دست دهید، سیلی آن دو ذات بزرگ را خواهید خورد. مبحث سیلی شفقت را در لمعه‏ی دهم به یاد آورید، اگر می‏خواهید در پیش روی خود استاد و در پشت سر حمایت چنین قهرمانان معنوی را داشته باشید، با پیروی از سرّ: وَ يُؤ۟ثِرُونَ عَلٰٓى اَن۟فُسِهِم۟ به اخلاصی کامل دست یابید، و برادران‏تان را در اموری که برای نفس پسندیده است، مثل منزلت، مقام، توجه و حتی منفعت مادی بر خود ترجیح دهید. آموختن لطیف‏ترین و بهترین حقیقتِ ایمانی‏ به مؤمنِ نیازمند، منفعتی ست، که در خواستن آن گناهی نیست، و ضرر ندارد، اگر ممکن است، برای جلوگیری از خودپسندی نفس راضی شوید، برادری انجام دهد، که خواهان انجام آن کار نیست، اگر آرزو دارید، و خواهان آن هستید: «که من ثواب ببرم، من این مسأله‏ی مهم را بیان کنم.» با این‌که در آن چندان گناه و ضرری نیست، اما ممکن است، به اخلاص مابین‏تان ضرر بزند.

§5

مزایا و فضیلت برادران‏تان را از آن خود دانسته، و شاکرانه به منزلت آنان افتخار کنید. در میان اهل تصوّف اصطلاحاتی چون «فَنَا فِی الشِّیخ، فَنَا فِی الرَّسولِ» رایج است، من صوفی نیستم، اما این دستور در خدمت ما به شکل زیبای «فَنَا فِی اِلاخوان» رایج شده است و برادران آن را در بین خود «تفانی» [فانی شدن در بین برادران.م] نامیده‏اند، یعنی فنا شدن برای هم دیگر، یعنی فرد احساسات نفسانی خود را فراموش کرده، و فکراً با مزایا و حسیات برادر خود زندگی کند. در واقع اساس مسلک ما «اُخوّت» است، رابطه‏ی بین ما رابطه‏ی پدر و فرزند یا رابطه‌ی شیخ و مرید نیست، بلکه رابطه‏ی بین ما برادری حقیقی‏ست، و اگر رابطه‏ دیگری باشد، معلّمی‏ست. چون مسلک ما «خلیلیه» و مشرب ما «خلّت» است، و خلّت نیز ایجاب می‏کند، نزدیک‏ترین دوست و فداکارترین رفیق و بهترین هم‏سفرِ قدردان و برادری جوانمرد باشیم، و اساس این خلّت، اخلاصی صمیمی‏ست، فردی که اخلاص صمیمانه‏ی خود را از دست دهد، از بلندای مرتفع‏ترین قله‏ی این خلّت سقوط می‏کند و احتمال دارد به گودالی بسیار عمیق اُفتاده، و در میانه‏ی راه چیزی نیابد که دستش را به آن بگیرد. آری، تنها دو راه موجود است. کسانی که از مسلک ‏ما یعنی از جاده‏ی کبرای قرآن جدا شده‏اند، احتمال دارد ندانسته به دشمنان‏مان یعنی به نیروی بی‏دیني کمک کنند، ان‏شاءالله افرادی که از جاده‏ی «رسایل نور» به دایره‏ی قدسی قرآن معجزالبیان داخل می‏شوند، دایم به نور و اخلاص و ایمان نیرو خواهند بخشید، و به چنین گودال‏هایی سقوط نخواهند کرد. ای دوستان خدمتگزار قرآن! مؤثرترین سبب حفظ و کسب اخلاص «اندیشیدن به مرگ» است. آری، همان‌طور که طولِ اَمل اخلاص را لکه دار و انسان را به ریا و دنیا سوق می‏دهد، اندیشیدن به مرگ نیز سبب نفرت از ریا و کسب اخلاص است. منظور «نجات انسان از دسیسه‏های نفسانی با تفکر به مرگ، و با مشاهده‏ی دنیای فانی»‏ست. آری، اهل طریقت و اهل حقیقت با درسی که از برخی آیات قرآن حکیم هم‏چون: كُلُّ نَف۟سٍ ذَٓائِقَةُ ال۟مَو۟تِ و اِنَّكَ مَيِّتٌ وَاِنَّهُم۟ مَيِّتُونَ گرفته‏اند رابطه‏ی موت را اساس سلوک‏شان قرار داده‏ و توهمِ ابدیت را که منشأ افکاری چون طولِ اَمل است، با ایجاد آن رابطه از بین برده‌اند. آن‌ها با فرض و خیال، مرگ خود را تصوّر و تخیّل می‏کنند و خود را غسل داده، فرض می‏کنند در قبر خوابیده‏اند؛ فکر می‏کنند و می‏اندیشند تا این‌که نفس امّاره از آن تخیّل و تصوّر متأثر شده، و تا حدی از آرزوهای دور و دراز دست بردارد. باید گفت فواید چنین افکاری بسیار زیاد است و حدیث این مطلب را چنین ذکر کرده و درس می‏دهد: «اَكْثِرُوا ذِكْرَ هَادِمِ اللَّذَّاتِ» (او کما قال) فرموده‏اند: (مرگ را بسیار یاد آورید که لذت‌ها را ازبین برده، و آن را تلخ می‏کند.) البته مسلک ما طریقت نیست، حقیقت است، لذا مجبور نیستیم مانند اهل طریقت این رابطه را فرضی و خیالی انجام دهیم، چون با مسلک حقیقت تناسب ندارد، بلکه باید به عاقبت اندیشید و نه این‌که مستقبل را به زمان حال آوریم؛ بلکه با نظر به حقیقت می‏بایست با ذهن از زمان حال به مستقبل رفته، و به آن نظر افکنیم. آری، بی‏آن‏که لزومی ‏به خیال و فرض باشد، می‏توان به جنازه‏ی خود نگاه کرد، که تنها میوه‏ی باقی مانده از درخت عمر است، و با چنین دیدگاهی نه تنها مرگ خود را می‏بینیم، بلکه اگر کمی‏ آن طرف‌تر نظر افکنیم، مرگ «عصر زمانه‏ی خویش» را نیز خواهیم دید، حتی اگر کمی ‏آن سو‏تر برویم، مرگ دنیا را نیز مشاهده خواهیم کرد، و راهی به اخلاصِ کامل باز می‏کنیم. سبب دوم با نیروی ایمان تحقیقی و با لمعه‏هایی که برگرفته از تفکر ایمانی موجود در مخلوقات است و معرفت صانع را نتیجه می‏دهد، به نوعی حضور دست یافته و به حاضر و ناظر بودن خالق رحیم اندیشیده، و توجّه کسی جز او را نطلبیده، و با اندیشیدن به این‌که طلبِ توجه و مدد از دیگران در حضور او خلاف ادب است، خود را از ریا رهانیده، و اخلاص را به دست آوریم. خلاصه‏ی مطلب این است که، در حضور مذکور درجات و مراتب بسیاری‏ست، و هر کس نسبت به سهم خود، هر قدر که بتواند استفاده ببرد، سود می‏کند. چون در رسایل نور حقایق بسیاری هست که انسان را از ریا نجات داده و اخلاص را جایگزین آن می‏کند، علاقمندان را بدان ارجاع داده و در این جا سخن را به پایان می‏رسانیم. اسبابی که اخلاص را لکه دار و انسان را به ریا سوق می‏دهند، به ترتیب زیر شرح داده می‏شوند: نخستین مانع‏شکننده اخلاص رقابت بر سر منافع مادی، با گذشت زمان هم اخلاص را از بین می‏برد، و هم برنتیجه‏ی خدمت تأثیر می‏گذارد، و هم منفعت مادی را از دست می‏رهاند. آری، این ملّت همیشه دارای افکار حرمت و معاونت به افرادی که برای آخرت و حقیقت تلاش می‏کنند، بوده است و در عمل و بِالفعل با نیت همکاری با آنان در خدمت صادقانه و حقیقتِ اخلاص، نیازهای مادی آنان را رفع کرده، برای آن‌که ‏وقت‏شان هدر نرود، به آنان با منافع مادی هم‌چون هدیه و صدقه کمک کرده، و حرمت گذاشته‏اند. لیکن این معاونت و منفعت نباید خواسته شود، بلکه باید داده شود؛ هم‏چنین، نباید قلباً آرزو کرد و منتظر ماند، یا با زبان‌حال خواهان آن شد، بلکه از جایی که نمی‏دانی، و انتظارش را نداری، داده ‏شود؛ در غیر این صورت اخلاص لکه‏دار می‏گردد و آدمی‏ نیز مشمول نهی آیه‌ی: وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلًا شده و بخشی از اعمالش را می‏سوزاند. پس اگر آرزوی چنین منفعت مادی را داشته و منتظر آن بماند، نفس اماره به سبب خودپسندی و برای آن‌که ‏آن منفعت به دیگری نرسد، در او حس رقابت را نسبت به برادر واقعی و دوست هم‏مشرب خود برمی‏انگیزد، در نتیجه، هم اخلاص او لکه‏دار می‏شود، و هم قداست خدمتش از بین می‏رود، و هم درچشم اهل حقیقت، وضعیت اَسفناکی می‏یابد، نیز منافع مادی خود را از دست می‏دهد. سخن را به پایان می‏رسانیم، که این خمیر، آب بسیارش لازم است؛ تنها به منظور نیرو بخشیدن به اتّفاقِ صمیمی ‏و سرّ اخلاص در بین برادران واقعی‏ام، دو مثال زیر را بیان می‏کنم: مثال اوّل: اهل دنیا حتی بخش مهمی ‏از سیاستمداران و افراد بلند پایه و رﺅسا در حیات اجتماعی برای این‌که ثروتی بزرگ و نیرویی پُرقدرت به دست آورند، قاعده اشتراکِ ‏اموال را راهنمای خود کرده و با وجود زیان‏هایی که دارد، قدرت و منفعت فراوانی به دست آوردند. این در حالی‏ست، که اشتراک اموال هم زیان‏های فراوانی در پی دارد، و هم ماهیت و اصل آن غیر قابل تغییر است، یعنی با این‌که هر کدام از افراد (در جهتی و در نظارت) در حکم مالک هستند، نمی‏توانند از آن استفاده کنند. سخن را کوتاه کنیم، اگر قاعده اشتراکِ اموال در اعمال اُخروی به کار برده شود، نه تنها زیان‌آور نیست، بلکه منافع عظیمی ‏در پی دارد، زیرا سرّی در آن نهفته است که تمام اموال به دست یکایک افراد شریک خواهد رسید، زیرا مثلاً اگر چهار یا پنج نفر در ساخت یک چراغ نفتی همکاری کرده، و یکی نفت و دیگری فتیله و آن یکی چراغ و دیگری شیشه و آن یکی کبریت را آورده و با همدیگر چراغ نفتی را روشن کنند، به گونه‌یی هر کدام صاحب یک چراغ نفتی می‏شوند، و اگر فرض شود هر کدام از این افراد آیینه بزرگی دارند که به دیوار نصب شده باشد، در نتیجه آن چراغ نفتی بدون هیچ نقصی و با تمامی ‏نور خود و همراه با اتاق در آیینه‌ی هر کدام از آن‌ها انعکاس می‏یابد؛ بدین ترتیب نیز در اموال اُخروی با همکاری در سرّ اخلاص و همبستگی در سرّ اخوّت و تشریک‏ مساعی در سرّ اتحاد، تمام سود و نوری که از اشتراکِ اعمال حاصل شده است، همه در دفتر اعمال او ثبت می‏شود، که هم در بین اهل حقیقت مشهود و واقع بوده، و هم وسعتِ رحمت و کرمِ الهی آن را ایجاب می‏کند. پس‏ ای برادران! ان‏شاء الله منافع مادی شما را به رقابت سوق نخواهد داد، لیکن ممکن است هم چون برخی از اهل طریقت که در رقابت در منافع اخروی فریب خوردند، شما نیز فریب بخورید، در واقع ثواب جزیی و شخصی کجا؟ ثواب و نوری که از اشتراکِ اعمال نمایان می‏شود، کجا؟ مثال دوّم: صنعت گران برای آن‌که ‏از نتیجه‌ی کارشان استفاده بیش‏تری کسب کنند، از مشارکت صنعتی، ثروت هنگفتی به دست آوردند، زیرا ده نفر جدا از هم شروع به ساختن سوزن خیاطی کردند، و ثمره‌ی آن کار انفرادی تنها سه سوزن بود، و ده نفر دیگر بنابر قاعده مشارکت در مساعی گرد هم آمدند، یکی آهن آورده، دیگری آتش افروخته، یکی آهن را سوراخ کرده، و دیگری آن را حرارت داده، و آن یکی آن را برش می‏داد، و هکذا، در ساخت سوزن هر کدام از آنان مشغول کار جزیی شده، و چون کارشان سبک شده بود، در نتیجه زمان را از دست نداده و در آن کار مهارت کسب کرده، و آن کار را به خوبی و با سرعت به پایان رساندند، و بدین ترتیب با عمل به دستور اشتراک ‏مساعی و تقسیم کارها، ثمره‏ی آن کار را در بین خود تقسیم کردند و مشاهده نمودند، به هر فرد به جای سه سوزن، سیصد سوزن رسید، این مسأله سبب سوق صنعتگران به اشتراک مساعی شد و ورد زبان آنان گردید. پس‏ ای برادران! مادام از اتّحاد و اتّفاق در اُمور دنیوی و آن چه مادی‏ست نتایجی چنین و فوایدی عظیم و کامل حاصل می‏گردد، خود قیاس کنید، چه سود بسیار بزرگی در اتحاد و اتفاق در اُمور اخروی و نورانی و در اُموری که به تَجزی و انقسام احتیاجی ندارند، و در اُموری که از فضل الهی تمام نور بر آیینه‌ی هر کدام از آن‏ها تابیده، و در اُموری که هر کدام از آن افراد، مالک تمام ثواب‏های به دست آمده از همگان است، وجود دارد، و بدانید، این سود عظیم به واسطه‌ی رقابت و فقدان اخلاص از دست می‏رود. دوّمین مانع‌شکننده‏ اخلاص با میل شهرت پرستی که از حبّ جاه نشأت می‏گیرد، جلب توّجه همگان به خود زیر پرده‌ی شأن و شرف و تمجید انانیت با جلب کردن نظر دیگران به خود، و اعطای مقام به نفس اماره است و نه تنها یکی از مهم‌ترین بیماری‏های روحی‏ست، بلکه برای ریاکاری و فخر فروشی - که از آن به «شرک خفی» تعبیر می‏شود – درها را باز کرده، و اخلاص را لکه دار می‏کنند. ای برادران! مسلک ما- که در خدمت قرآن کریم است - حقیقت و اخوّت است، و سرّ اخوّت ایجاب می‏کند: «شخصیت خود را به خاطر برادران‌مان فانی کرده ، و نفس آنان را به نفس خود ترجیح دهیم.» بنابراین چنین رقابتی که از حبّ جاه است، نباید بر رابطه‌ی ما تأثیر بگذارد، زیرا کلاً با اصل مسلک‌مان مخالف است. مادامی‏که شرف برادران هم مشرب می‏تواند تمام و کمال عاید یک فرد شود، پس فدا کردن آن شرفِ معنوی بزرگ در راه شرف و شهرتی که شخصی و خود خواهانه و رقابتی و جزیی ست، به مراتب دور از شأن شاگردان رسایل نور است، و به آن امیدوارم. آری، قلب و عقل و روح شاگردان رسایل نور با چنین امور زیانمند و پستی به مرتبه‌ی پایین تنزّل نمی‏کند، ولی از آن‌جا که همه‌ی انسان‌ها نفس اماره دارند، و حسّيات نفسانیِ بعضی از این افراد خون‌شان را به جوش می‏آورد، در نتیجه بر خلاف قلب، عقل و روح شان، تا حدودی قضاوت نادرست می‏کنند. من قلب و روح و عقل‏تان را متهم نمی‏کنم و بنابر تأثیری که از رسایل نور گرفته‏اید، به شما اعتماد دارم، لیکن توجه داشته باشید گاه نفس و هوا و حسّ و وهم فریبنده‏اند، بنابراین بعضاً به شدّت هشدار داده می‏شوید، این شدّت به نفس و هوا و حس و وهم نظر دارد، پس با احتیاط رفتار کنید. آری، اگر مسلک‌مان «رابطه‌ی شیخ و مرشد» بود، مقام، منحصر به یک فرد بود، یا این‌که مقام محدود به چند فرد می‏شد، و برای آن مقام، استعدادهای متعدّدی نامزد می‏شدند، و خودخواهی همراه با غبطه ایجاد می‏شد، امّا مسلک‌مان اخوّت است، برادر، پدرِ برادر نیست، و وضعیت مرشد را به خود نمی‏گیرد، چون در اخوّت، مقام وسیع است و غبطه سبب مزاحمت نمی‏شود، اگر هم بشود، برادر معاون و یاور برادر خود شده، خدمت برادرش را کامل می‏کند، درمسلک‏هایی که روابط، رابطه‌ی «پدر و مرشد» است، نتایج زیان‏بار و پُرخطری به سبب حرصِ ثواب و علوّ‏ِ همت پدیدار می‏شود. دلیل آن نتایج وخیمی‏ست که از اختلافات و رقابت اهل طریقت – با وجود این‌که دارای کمالات و منافع عظيم و مهم‏اند – به وجود می‏آید؛ در نتیجه آنان با وجود نیروی عظیم و قدسی، در برابر نسیم بدعت‏ها نمی‏توانند مقاومت کنند. سومین مانع شکننده اخلاص؛ ترس و طمع است. چون این مانع و موانع دیگر تماماً در کتاب «هُجُومات ستّه» شرح داده شده است، به آن‌جا ارجاع داده، از اسمای حسنی حضرت ارحم‏الرّاحمین طلب شفاعت کرده، و دعا و نیاز می‏کنیم: «توفیق اخلاص کامل را به ما عطا بفرما!» آمین… اَللّٰهُمَّ بِحَقِّ سُورَةِ ال۟اِخ۟لَاصِ اِج۟عَل۟نَا مِن۟ عِبَادِكَ ال۟مُخ۟لِصٖينَ ال۟مُخ۟لَصٖينَ اٰمٖينَ اٰمٖينَ سُب۟حَانَكَ لَا عِل۟مَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّم۟تَنَٓا اِنَّكَ اَن۟تَ ال۟عَلٖيمُ ال۟حَكٖيمُ نامه‏یی خصوصی‏ست به تعدادی از برادرانم به آن دسته از برادرانم که از نگارش و کتابت (رساله نور) به ستوه می‏آیند و در ماه‏های سه‏گانه که ماه‏های عبادت‏اند، سایر اوراد را بر کتابت رساله نور - که به پنج دلیل عبادت است - ترجیح می‏دهند، نکته‏یی از دو حدیث شریف را بیان می‏کنم: اول: «یُوزَنُ مِدَادُ العُلَمَاءِ بِدِمَاءِ الشُّهَدَاءِ» او کما قال ... یعنی مُرکبّی که علمای حقیقت برای نوشتن صرف می‏کنند، در قیامت با خون شهدا برابری می‏کند، همان ارزش را دارد. دوم: «مَنْ تَمَسَّکَ بِسُنَّتی عِنْدَ فَسَادِ اُمَّتی فَلَهُ اَجْرُ مِأَةِ شَهِیدٍ» او کما قال ... یعنی کسی که در زمان استیلای بدعت‌ها و ضلالت‌ها به سنت سَنیّه و حقیقت قرآن تمسک نموده خدمت کند، ثواب صد شهید را خواهد داشت. ‏ای برادران صوفی مشربی که به دلیل رگ تنبلی از کتابت خسته شده‌اید! این دو حدیث نشان می‏دهد نور سیاهی که از قلم‏های مبارک و با اخلاص خادمان حقایق ایمانیِ اسرار شریعت و سنت سَنیّه در زمانه کنونی جاری می‏شود، یا ذره‏یی از مُرکب‏هایی که در حکم آب حیات‌اند، در روز قیامت صد برابر خون شهدا برای شما سود و فایده خواهد داشت؛ پس درصدد کسب آن برآیید. اگر بگویید در حدیث تعبیر عالم به کار رفته در حالی که برخی از ما فقط کاتب‌ایم؛ در پاسخ می‏گویم: کسی که مدت یک سال این رساله‌ها و درس‌ها را بخواند، بفهمد و بپذیرد، عالم حقیقی و بااهمیت زمانه کنونی خواهد بود. حتی اگر نفهمد نیز چون شاگردان رساله نور دارای شخصیت معنوی می‏باشند، آن شخص معنوی عالم زمانه فعلی و قلم‏های شما به مثابه انگشت آن شخص معنوی‏ست. با این‌که من به اعتقاد خودم فاقد شایستگی هستم، شما با حُسن ظن‌تان مرا استاد و عالمی ‏دانسته‌اید که باید از او پیروی کرد و به این‌ترتیب تابع من شده‌اید. من فردی اُمی‏هستم که نمی‏توانم بنویسم، لذا قلم شما قلم من است و پاداش ذکر شده در حدیث را خواهید داشت. سعید نورسی

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters