(در باب اخلاص) مسألهی چهارم از مسایل هفتگانهی یادداشت هفدهم از لمعهی هفدهم بود، که بنابر مناسبت آن با موضوع اخلاص نکتهی دوم از لمعهی بیستم شد، و به سبب نورانیتش به عنوان لمعهی «بیست و یکم» از کتاب «لمعات» نامیده شد. (این لمعه حداقل هر پانزده روز یکبار خوانده شود.) بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَف۟شَلُوا وَ تَذ۟هَبَ رٖيحُكُم۟ وَ قُومُوا لِلّٰهِ قَانِتٖينَ قَد۟ اَف۟لَحَ مَن۟ زَكّٰيهَا وَ قَد۟ خَابَ مَن۟ دَسّٰيهَا وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلًا ای برادران اُخروی و ای خادمان قرآنی! بدانید، و البته میدانید، در این دنیا بهخصوص در فعالیتهای اُخروی، مهمترین اساس، بزرگترین نیرو، مقبولترین شفیع، استوارترین تکیهگاه، کوتاهترین راه وصول به حقیقت، مقبولترین دعای معنوی، با کرامتترین وسیله برای رسیدن به مقاصد، والاترین خصلت و پاکترین عبودیت، اخلاص است. مادام که در اخلاص، پرتوهای نور و نیروهای فراوانی همچون ویژگیهای مذکور وجود دارد، و تا وقتی که در این زمانهی ترسناک و در مقابله با دشمنان سرسخت و در برابر رنجهای شدید و در میان هجوم بدعتها و ضلالتها، هم افرادمان بسیار کماند، هم ضعیف و فقیر و ناتوانیم، از جانب احسان الهی نیز به ما وظیفهی ایمانی و خدمت قرآنیِ بسیار سنگین و بزرگ و عمومی و قدسی داده شده است، پس البته بیش از همه و با تمام توان مجبور و مکلف به کسب اخلاص هستیم، و بسیار نیازمندیم که ویژگیهای اخلاص را در وجود خود بگنجانیم؛ درغیر این صورت، هم بخشی از خدمات قدسیمان ضایع شده و پایدار نمیماند، و هم به سختی جوابگوی دیگران خواهیم بود، و جزو افرادی میشویم، که در آیهی: وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلً تهدید شدید نهی الهی شامل آنها شده و به سعادت ابدی خود ضرر میزنیم، و به خاطر بعضی منافع ناچیز و احساسات پست که بیمعنا، بیفایده، مضر، پست و ناشی از خودخواهی و ریاکاری ست، هم اخلاص خود را از دست داده، و هم به حقوق عموم برادرانمان در این خدمت، تجاوز کرده، و هم در خدمتگزاری به خدمتِ قرآنی تعرّض نموده، و هم به قداست حقایقِ ایمانی بیاحترامی میکنیم. ای برادرانم! در راه اُمور خیریه که مهم و بزرگاند، موانع زیان بخش بسیاری وجود دارد، شیاطین با خدمتگزاران این گونه فعالیتها بسیار درگیر و در تکاپو هستند، باید با نیروی اخلاص در برابر این موانع و شیاطین ایستادگی کنیم؛ بنابراین از اُموری که سبب میشوند، اخلاص را از دست دهیم، همانطور که از مار و عقرب میگریزیم، از آنها نیز باید بگریزیم. حضرت یوسف با بیان این که: اِنَّ النَّف۟سَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبّٖى میخواست بگوید نفسِ امّاره قابل اعتماد نیست، پس انانیت و نفس اماره فریبتان ندهد، و برای آنکه اخلاص را به دست آورده، و از آن محافظت کرده، و موانع را دفع کنید، دستورات زیر را راهنمای خود قرار دهید:
Source text is preserved. When a suitable model is available, translation is displayed separately.
Lem'alar
The Twenty-First Gleam
در اعمال خود رضای الهی را بجویید. اگر او راضی شد، نارضایتی تمام عالم اهمیتی ندارد. اگر او قبول کرد، عدم پذیرش همه مردم تأثیری ندارد. بعد از رضایت و قبولِ خدای متعال، اگر او بخواهد و حکمتش ایجاب کند، حتی اگر شما هم نخواهید، همهی مردم را وادار میکند که آن را بپذیرند و به آن راضی شوند؛ به همین سبب در چنین خدمت بزرگی، فقط و مستقیم، باید رضای حضرت حق را اساسِ مقصد قرار داد.
در این خدمت قرآنی از برادرانتان انتقاد نکرده، و با فخر فروشی حسّ ِغبطهی آنان را تحریک نکنید، زیرا همانطور که دستهای انسان با هم رقابت نکرده، چشمها به انتقاد از هم نمیپردازند و زبان از گوش شکایت نمیکند، و قلب عیبهای روح را نمیبیند، بلکه نقص یکدیگر را اصلاح و تکمیل میکنند، و عیب هم را میپوشانند، و نیاز یکدیگر را برآورده میکنند، و در انجام وظیفه کمک و یاور هم هستند، که در غیر این صورت حیاتِ وجود ِانسان خاموش شده، و روح کالبد را ترک کرده، و جسد از هم میپاشد؛ نیز همانطور که چرخهای یک کارخانه با یکدیگر رقابت نمیکنند، و بر همدیگر پیشی نگرفته، و بر هم تحکم نمیکنند، و با دیدن عیب یکدیگر، به هم انتقاد نکرده، و انگیزه تلاش را از همدیگر نگرفته، و سبب بیکاری هم نمیشوند، بلکه کمک میکنند تا با تمام استعداد توجه یکدیگر را برای حرکت به سوی مقصد اصلی جلب کنند، و در کمال اتحاد و همبستگی به سوی غایت خلقتشان به راه اُفتند؛ و اگر ذرهیی تعرّض و تحکّم رُخ دهد، کارخانه مختل شده، و بینتیجه و بیثمر میماند، و صاحب کارخانه تمام دستگاهها را شکسته، و متلاشی میکند. پس ای شاگردان رسالهی نور و خدمتگزاران قرآن! شما و ما نیز اعضای یک شخص معنوی هستیم، که لایق به اسم یک انسان کامل است. در حکم چرخهای یک کارخانه هستیم، که سعادتِ ابدی را در حیات ابدی نتیجه میدهد، و خدمهی یک سفینهی ربّانی هستیم که اُمّت محمّدیه را به ساحل سلامت یعنی دار السلام میبرد. پس البته ما با به دست آوردن سرّ اخلاص، نیازمند و مجبور به همبستگی و اتحاد حقیقی هستیم، که از چهار عضو، نیروی معنوی به قوّت «یک هزار و یکصد و یازده» عضو تأمین میکند. آری، اگر سه عدد «یک» متحد نشوند، ارزش «سه» واحد را دارند، اما اگر متحد شوند، بنابر سرّ اعداد، ارزش «یکصد و یازده» را مییابند. چهار عدد «چهار» در حالت جدا از هم ارزش «شانزده» دارند، اما اگر با هم در سرّ اخوت، و با اتحاد در مقصد، و با اتفاق در وظیفه توافق کنند، و بر روی یک خط به هم تکیه دهند، ارزش و نیرویی برابر با «چهارهزار و چهارصد و چهل و چهار» را مییابند. شواهد و وقایع تاریخی زیادی نیز بر آن دلالت دارند، که «شانزده» برادر فداکار با سرّ اخلاصی واقعی، ارزش و نیروی معنوی بیش از «چهار هزار» را کسب کردهاند. اما رموز این سرّ به شرح زیر است: در اتحادی حقیقی و صمیمی، هر فرد میتواند با چشمان دیگر برادرانش ببیند، و با گوشهایشان بشنود. گویا هر یک از ده نفر که به حقیقت متحدند، میتوانند با بیست چشم ببینند، و با ده عقل بیاندیشند، و با بیست گوش بشنوند، و با بیست دست کار کنند، و این گونه نیرو و ارزشی معنوی را صاحباند.
تمام نیروی خود را در اخلاص و حق بدانید، آری، نیرو در حق و اخلاص است. حتی اهل باطل به سبب اخلاص و صمیمیتی که در بطلان خود دارند، نیرو کسب میکنند. یکی از دلایل اینکه نیرو در حق و اخلاص است، خدمت ماست؛ حتی کمترین جزء اخلاص در این خدمت ادعای ما را ثابت میکند، و خود دلیل آشکاریست، زیرا در این جا همراه با شما در مدت زمان هفت هشت سال به مراتب بیش از بیست سال فعالیت علمی و دینی در دیار خود و استانبول، خدمت کردهایم. با اینکه افرادی که در دیار خود و نیز استانبول همراه با من فعالیت و کمک میکردند، نسبت به شما صد و حتی هزاران مرتبه بیشتر بودند، و این در حالیست که در این جا من تنها، بیکس، غریب، تقریباً اُمی و از طرف مأموران تحت فشار و تحتنظر بودم، اما طی هفت هشت سال خدمت با شما، موفقیتی صد برابر بیشتر از خدمت قدیم (نصیبمان شد) که این حاصل قوت معنویست که از اخلاص شما حاصل گردیده و من در این موضوع هیچ شک و شبههیی ندارم. هم چنین اعتراف میکنم که شما با اخلاص صمیمانهی خود مرا تا حدی از ریا نجات دادید، ریایی که در زیر نقابِ شأن و منزلت نفسم را نوازش میکرد. انشاءالله به کسب درجهی اخلاص حقیقی موفق میشوید، و مرا نیز به سوی آن سوق میدهید. میدانید، حضرت علی با کرامت معجزهوار خود و حضرت غوثِ اعظم با کرامت غیبی و خارقالعادهی خود، به سبب سرّ اخلاص به شما توجه و نظر دارند، به همین دلیل با حمایت خود شما را تسلی داده، تشویق میکنند. آری، شک نداشته باشید، که این توجه، فقط به سبب اخلاص است، و اگر آگاهانه این اخلاص را از دست دهید، سیلی آن دو ذات بزرگ را خواهید خورد. مبحث سیلی شفقت را در لمعهی دهم به یاد آورید، اگر میخواهید در پیش روی خود استاد و در پشت سر حمایت چنین قهرمانان معنوی را داشته باشید، با پیروی از سرّ: وَ يُؤ۟ثِرُونَ عَلٰٓى اَن۟فُسِهِم۟ به اخلاصی کامل دست یابید، و برادرانتان را در اموری که برای نفس پسندیده است، مثل منزلت، مقام، توجه و حتی منفعت مادی بر خود ترجیح دهید. آموختن لطیفترین و بهترین حقیقتِ ایمانی به مؤمنِ نیازمند، منفعتی ست، که در خواستن آن گناهی نیست، و ضرر ندارد، اگر ممکن است، برای جلوگیری از خودپسندی نفس راضی شوید، برادری انجام دهد، که خواهان انجام آن کار نیست، اگر آرزو دارید، و خواهان آن هستید: «که من ثواب ببرم، من این مسألهی مهم را بیان کنم.» با اینکه در آن چندان گناه و ضرری نیست، اما ممکن است، به اخلاص مابینتان ضرر بزند.
مزایا و فضیلت برادرانتان را از آن خود دانسته، و شاکرانه به منزلت آنان افتخار کنید. در میان اهل تصوّف اصطلاحاتی چون «فَنَا فِی الشِّیخ، فَنَا فِی الرَّسولِ» رایج است، من صوفی نیستم، اما این دستور در خدمت ما به شکل زیبای «فَنَا فِی اِلاخوان» رایج شده است و برادران آن را در بین خود «تفانی» [فانی شدن در بین برادران.م] نامیدهاند، یعنی فنا شدن برای هم دیگر، یعنی فرد احساسات نفسانی خود را فراموش کرده، و فکراً با مزایا و حسیات برادر خود زندگی کند. در واقع اساس مسلک ما «اُخوّت» است، رابطهی بین ما رابطهی پدر و فرزند یا رابطهی شیخ و مرید نیست، بلکه رابطهی بین ما برادری حقیقیست، و اگر رابطه دیگری باشد، معلّمیست. چون مسلک ما «خلیلیه» و مشرب ما «خلّت» است، و خلّت نیز ایجاب میکند، نزدیکترین دوست و فداکارترین رفیق و بهترین همسفرِ قدردان و برادری جوانمرد باشیم، و اساس این خلّت، اخلاصی صمیمیست، فردی که اخلاص صمیمانهی خود را از دست دهد، از بلندای مرتفعترین قلهی این خلّت سقوط میکند و احتمال دارد به گودالی بسیار عمیق اُفتاده، و در میانهی راه چیزی نیابد که دستش را به آن بگیرد. آری، تنها دو راه موجود است. کسانی که از مسلک ما یعنی از جادهی کبرای قرآن جدا شدهاند، احتمال دارد ندانسته به دشمنانمان یعنی به نیروی بیدیني کمک کنند، انشاءالله افرادی که از جادهی «رسایل نور» به دایرهی قدسی قرآن معجزالبیان داخل میشوند، دایم به نور و اخلاص و ایمان نیرو خواهند بخشید، و به چنین گودالهایی سقوط نخواهند کرد. ای دوستان خدمتگزار قرآن! مؤثرترین سبب حفظ و کسب اخلاص «اندیشیدن به مرگ» است. آری، همانطور که طولِ اَمل اخلاص را لکه دار و انسان را به ریا و دنیا سوق میدهد، اندیشیدن به مرگ نیز سبب نفرت از ریا و کسب اخلاص است. منظور «نجات انسان از دسیسههای نفسانی با تفکر به مرگ، و با مشاهدهی دنیای فانی»ست. آری، اهل طریقت و اهل حقیقت با درسی که از برخی آیات قرآن حکیم همچون: كُلُّ نَف۟سٍ ذَٓائِقَةُ ال۟مَو۟تِ و اِنَّكَ مَيِّتٌ وَاِنَّهُم۟ مَيِّتُونَ گرفتهاند رابطهی موت را اساس سلوکشان قرار داده و توهمِ ابدیت را که منشأ افکاری چون طولِ اَمل است، با ایجاد آن رابطه از بین بردهاند. آنها با فرض و خیال، مرگ خود را تصوّر و تخیّل میکنند و خود را غسل داده، فرض میکنند در قبر خوابیدهاند؛ فکر میکنند و میاندیشند تا اینکه نفس امّاره از آن تخیّل و تصوّر متأثر شده، و تا حدی از آرزوهای دور و دراز دست بردارد. باید گفت فواید چنین افکاری بسیار زیاد است و حدیث این مطلب را چنین ذکر کرده و درس میدهد: «اَكْثِرُوا ذِكْرَ هَادِمِ اللَّذَّاتِ» (او کما قال) فرمودهاند: (مرگ را بسیار یاد آورید که لذتها را ازبین برده، و آن را تلخ میکند.) البته مسلک ما طریقت نیست، حقیقت است، لذا مجبور نیستیم مانند اهل طریقت این رابطه را فرضی و خیالی انجام دهیم، چون با مسلک حقیقت تناسب ندارد، بلکه باید به عاقبت اندیشید و نه اینکه مستقبل را به زمان حال آوریم؛ بلکه با نظر به حقیقت میبایست با ذهن از زمان حال به مستقبل رفته، و به آن نظر افکنیم. آری، بیآنکه لزومی به خیال و فرض باشد، میتوان به جنازهی خود نگاه کرد، که تنها میوهی باقی مانده از درخت عمر است، و با چنین دیدگاهی نه تنها مرگ خود را میبینیم، بلکه اگر کمی آن طرفتر نظر افکنیم، مرگ «عصر زمانهی خویش» را نیز خواهیم دید، حتی اگر کمی آن سوتر برویم، مرگ دنیا را نیز مشاهده خواهیم کرد، و راهی به اخلاصِ کامل باز میکنیم. سبب دوم با نیروی ایمان تحقیقی و با لمعههایی که برگرفته از تفکر ایمانی موجود در مخلوقات است و معرفت صانع را نتیجه میدهد، به نوعی حضور دست یافته و به حاضر و ناظر بودن خالق رحیم اندیشیده، و توجّه کسی جز او را نطلبیده، و با اندیشیدن به اینکه طلبِ توجه و مدد از دیگران در حضور او خلاف ادب است، خود را از ریا رهانیده، و اخلاص را به دست آوریم. خلاصهی مطلب این است که، در حضور مذکور درجات و مراتب بسیاریست، و هر کس نسبت به سهم خود، هر قدر که بتواند استفاده ببرد، سود میکند. چون در رسایل نور حقایق بسیاری هست که انسان را از ریا نجات داده و اخلاص را جایگزین آن میکند، علاقمندان را بدان ارجاع داده و در این جا سخن را به پایان میرسانیم. اسبابی که اخلاص را لکه دار و انسان را به ریا سوق میدهند، به ترتیب زیر شرح داده میشوند: نخستین مانعشکننده اخلاص رقابت بر سر منافع مادی، با گذشت زمان هم اخلاص را از بین میبرد، و هم برنتیجهی خدمت تأثیر میگذارد، و هم منفعت مادی را از دست میرهاند. آری، این ملّت همیشه دارای افکار حرمت و معاونت به افرادی که برای آخرت و حقیقت تلاش میکنند، بوده است و در عمل و بِالفعل با نیت همکاری با آنان در خدمت صادقانه و حقیقتِ اخلاص، نیازهای مادی آنان را رفع کرده، برای آنکه وقتشان هدر نرود، به آنان با منافع مادی همچون هدیه و صدقه کمک کرده، و حرمت گذاشتهاند. لیکن این معاونت و منفعت نباید خواسته شود، بلکه باید داده شود؛ همچنین، نباید قلباً آرزو کرد و منتظر ماند، یا با زبانحال خواهان آن شد، بلکه از جایی که نمیدانی، و انتظارش را نداری، داده شود؛ در غیر این صورت اخلاص لکهدار میگردد و آدمی نیز مشمول نهی آیهی: وَلَا تَش۟تَرُوا بِاٰيَاتٖى ثَمَنًا قَلٖيلًا شده و بخشی از اعمالش را میسوزاند. پس اگر آرزوی چنین منفعت مادی را داشته و منتظر آن بماند، نفس اماره به سبب خودپسندی و برای آنکه آن منفعت به دیگری نرسد، در او حس رقابت را نسبت به برادر واقعی و دوست هممشرب خود برمیانگیزد، در نتیجه، هم اخلاص او لکهدار میشود، و هم قداست خدمتش از بین میرود، و هم درچشم اهل حقیقت، وضعیت اَسفناکی مییابد، نیز منافع مادی خود را از دست میدهد. سخن را به پایان میرسانیم، که این خمیر، آب بسیارش لازم است؛ تنها به منظور نیرو بخشیدن به اتّفاقِ صمیمی و سرّ اخلاص در بین برادران واقعیام، دو مثال زیر را بیان میکنم: مثال اوّل: اهل دنیا حتی بخش مهمی از سیاستمداران و افراد بلند پایه و رﺅسا در حیات اجتماعی برای اینکه ثروتی بزرگ و نیرویی پُرقدرت به دست آورند، قاعده اشتراکِ اموال را راهنمای خود کرده و با وجود زیانهایی که دارد، قدرت و منفعت فراوانی به دست آوردند. این در حالیست، که اشتراک اموال هم زیانهای فراوانی در پی دارد، و هم ماهیت و اصل آن غیر قابل تغییر است، یعنی با اینکه هر کدام از افراد (در جهتی و در نظارت) در حکم مالک هستند، نمیتوانند از آن استفاده کنند. سخن را کوتاه کنیم، اگر قاعده اشتراکِ اموال در اعمال اُخروی به کار برده شود، نه تنها زیانآور نیست، بلکه منافع عظیمی در پی دارد، زیرا سرّی در آن نهفته است که تمام اموال به دست یکایک افراد شریک خواهد رسید، زیرا مثلاً اگر چهار یا پنج نفر در ساخت یک چراغ نفتی همکاری کرده، و یکی نفت و دیگری فتیله و آن یکی چراغ و دیگری شیشه و آن یکی کبریت را آورده و با همدیگر چراغ نفتی را روشن کنند، به گونهیی هر کدام صاحب یک چراغ نفتی میشوند، و اگر فرض شود هر کدام از این افراد آیینه بزرگی دارند که به دیوار نصب شده باشد، در نتیجه آن چراغ نفتی بدون هیچ نقصی و با تمامی نور خود و همراه با اتاق در آیینهی هر کدام از آنها انعکاس مییابد؛ بدین ترتیب نیز در اموال اُخروی با همکاری در سرّ اخلاص و همبستگی در سرّ اخوّت و تشریک مساعی در سرّ اتحاد، تمام سود و نوری که از اشتراکِ اعمال حاصل شده است، همه در دفتر اعمال او ثبت میشود، که هم در بین اهل حقیقت مشهود و واقع بوده، و هم وسعتِ رحمت و کرمِ الهی آن را ایجاب میکند. پس ای برادران! انشاء الله منافع مادی شما را به رقابت سوق نخواهد داد، لیکن ممکن است هم چون برخی از اهل طریقت که در رقابت در منافع اخروی فریب خوردند، شما نیز فریب بخورید، در واقع ثواب جزیی و شخصی کجا؟ ثواب و نوری که از اشتراکِ اعمال نمایان میشود، کجا؟ مثال دوّم: صنعت گران برای آنکه از نتیجهی کارشان استفاده بیشتری کسب کنند، از مشارکت صنعتی، ثروت هنگفتی به دست آوردند، زیرا ده نفر جدا از هم شروع به ساختن سوزن خیاطی کردند، و ثمرهی آن کار انفرادی تنها سه سوزن بود، و ده نفر دیگر بنابر قاعده مشارکت در مساعی گرد هم آمدند، یکی آهن آورده، دیگری آتش افروخته، یکی آهن را سوراخ کرده، و دیگری آن را حرارت داده، و آن یکی آن را برش میداد، و هکذا، در ساخت سوزن هر کدام از آنان مشغول کار جزیی شده، و چون کارشان سبک شده بود، در نتیجه زمان را از دست نداده و در آن کار مهارت کسب کرده، و آن کار را به خوبی و با سرعت به پایان رساندند، و بدین ترتیب با عمل به دستور اشتراک مساعی و تقسیم کارها، ثمرهی آن کار را در بین خود تقسیم کردند و مشاهده نمودند، به هر فرد به جای سه سوزن، سیصد سوزن رسید، این مسأله سبب سوق صنعتگران به اشتراک مساعی شد و ورد زبان آنان گردید. پس ای برادران! مادام از اتّحاد و اتّفاق در اُمور دنیوی و آن چه مادیست نتایجی چنین و فوایدی عظیم و کامل حاصل میگردد، خود قیاس کنید، چه سود بسیار بزرگی در اتحاد و اتفاق در اُمور اخروی و نورانی و در اُموری که به تَجزی و انقسام احتیاجی ندارند، و در اُموری که از فضل الهی تمام نور بر آیینهی هر کدام از آنها تابیده، و در اُموری که هر کدام از آن افراد، مالک تمام ثوابهای به دست آمده از همگان است، وجود دارد، و بدانید، این سود عظیم به واسطهی رقابت و فقدان اخلاص از دست میرود. دوّمین مانعشکننده اخلاص با میل شهرت پرستی که از حبّ جاه نشأت میگیرد، جلب توّجه همگان به خود زیر پردهی شأن و شرف و تمجید انانیت با جلب کردن نظر دیگران به خود، و اعطای مقام به نفس اماره است و نه تنها یکی از مهمترین بیماریهای روحیست، بلکه برای ریاکاری و فخر فروشی - که از آن به «شرک خفی» تعبیر میشود – درها را باز کرده، و اخلاص را لکه دار میکنند. ای برادران! مسلک ما- که در خدمت قرآن کریم است - حقیقت و اخوّت است، و سرّ اخوّت ایجاب میکند: «شخصیت خود را به خاطر برادرانمان فانی کرده ، و نفس آنان را به نفس خود ترجیح دهیم.» بنابراین چنین رقابتی که از حبّ جاه است، نباید بر رابطهی ما تأثیر بگذارد، زیرا کلاً با اصل مسلکمان مخالف است. مادامیکه شرف برادران هم مشرب میتواند تمام و کمال عاید یک فرد شود، پس فدا کردن آن شرفِ معنوی بزرگ در راه شرف و شهرتی که شخصی و خود خواهانه و رقابتی و جزیی ست، به مراتب دور از شأن شاگردان رسایل نور است، و به آن امیدوارم. آری، قلب و عقل و روح شاگردان رسایل نور با چنین امور زیانمند و پستی به مرتبهی پایین تنزّل نمیکند، ولی از آنجا که همهی انسانها نفس اماره دارند، و حسّيات نفسانیِ بعضی از این افراد خونشان را به جوش میآورد، در نتیجه بر خلاف قلب، عقل و روح شان، تا حدودی قضاوت نادرست میکنند. من قلب و روح و عقلتان را متهم نمیکنم و بنابر تأثیری که از رسایل نور گرفتهاید، به شما اعتماد دارم، لیکن توجه داشته باشید گاه نفس و هوا و حسّ و وهم فریبندهاند، بنابراین بعضاً به شدّت هشدار داده میشوید، این شدّت به نفس و هوا و حس و وهم نظر دارد، پس با احتیاط رفتار کنید. آری، اگر مسلکمان «رابطهی شیخ و مرشد» بود، مقام، منحصر به یک فرد بود، یا اینکه مقام محدود به چند فرد میشد، و برای آن مقام، استعدادهای متعدّدی نامزد میشدند، و خودخواهی همراه با غبطه ایجاد میشد، امّا مسلکمان اخوّت است، برادر، پدرِ برادر نیست، و وضعیت مرشد را به خود نمیگیرد، چون در اخوّت، مقام وسیع است و غبطه سبب مزاحمت نمیشود، اگر هم بشود، برادر معاون و یاور برادر خود شده، خدمت برادرش را کامل میکند، درمسلکهایی که روابط، رابطهی «پدر و مرشد» است، نتایج زیانبار و پُرخطری به سبب حرصِ ثواب و علوِّ همت پدیدار میشود. دلیل آن نتایج وخیمیست که از اختلافات و رقابت اهل طریقت – با وجود اینکه دارای کمالات و منافع عظيم و مهماند – به وجود میآید؛ در نتیجه آنان با وجود نیروی عظیم و قدسی، در برابر نسیم بدعتها نمیتوانند مقاومت کنند. سومین مانع شکننده اخلاص؛ ترس و طمع است. چون این مانع و موانع دیگر تماماً در کتاب «هُجُومات ستّه» شرح داده شده است، به آنجا ارجاع داده، از اسمای حسنی حضرت ارحمالرّاحمین طلب شفاعت کرده، و دعا و نیاز میکنیم: «توفیق اخلاص کامل را به ما عطا بفرما!» آمین… اَللّٰهُمَّ بِحَقِّ سُورَةِ ال۟اِخ۟لَاصِ اِج۟عَل۟نَا مِن۟ عِبَادِكَ ال۟مُخ۟لِصٖينَ ال۟مُخ۟لَصٖينَ اٰمٖينَ اٰمٖينَ سُب۟حَانَكَ لَا عِل۟مَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّم۟تَنَٓا اِنَّكَ اَن۟تَ ال۟عَلٖيمُ ال۟حَكٖيمُ نامهیی خصوصیست به تعدادی از برادرانم به آن دسته از برادرانم که از نگارش و کتابت (رساله نور) به ستوه میآیند و در ماههای سهگانه که ماههای عبادتاند، سایر اوراد را بر کتابت رساله نور - که به پنج دلیل عبادت است - ترجیح میدهند، نکتهیی از دو حدیث شریف را بیان میکنم: اول: «یُوزَنُ مِدَادُ العُلَمَاءِ بِدِمَاءِ الشُّهَدَاءِ» او کما قال ... یعنی مُرکبّی که علمای حقیقت برای نوشتن صرف میکنند، در قیامت با خون شهدا برابری میکند، همان ارزش را دارد. دوم: «مَنْ تَمَسَّکَ بِسُنَّتی عِنْدَ فَسَادِ اُمَّتی فَلَهُ اَجْرُ مِأَةِ شَهِیدٍ» او کما قال ... یعنی کسی که در زمان استیلای بدعتها و ضلالتها به سنت سَنیّه و حقیقت قرآن تمسک نموده خدمت کند، ثواب صد شهید را خواهد داشت. ای برادران صوفی مشربی که به دلیل رگ تنبلی از کتابت خسته شدهاید! این دو حدیث نشان میدهد نور سیاهی که از قلمهای مبارک و با اخلاص خادمان حقایق ایمانیِ اسرار شریعت و سنت سَنیّه در زمانه کنونی جاری میشود، یا ذرهیی از مُرکبهایی که در حکم آب حیاتاند، در روز قیامت صد برابر خون شهدا برای شما سود و فایده خواهد داشت؛ پس درصدد کسب آن برآیید. اگر بگویید در حدیث تعبیر عالم به کار رفته در حالی که برخی از ما فقط کاتبایم؛ در پاسخ میگویم: کسی که مدت یک سال این رسالهها و درسها را بخواند، بفهمد و بپذیرد، عالم حقیقی و بااهمیت زمانه کنونی خواهد بود. حتی اگر نفهمد نیز چون شاگردان رساله نور دارای شخصیت معنوی میباشند، آن شخص معنوی عالم زمانه فعلی و قلمهای شما به مثابه انگشت آن شخص معنویست. با اینکه من به اعتقاد خودم فاقد شایستگی هستم، شما با حُسن ظنتان مرا استاد و عالمی دانستهاید که باید از او پیروی کرد و به اینترتیب تابع من شدهاید. من فردی اُمیهستم که نمیتوانم بنویسم، لذا قلم شما قلم من است و پاداش ذکر شده در حدیث را خواهید داشت. سعید نورسی

