(ضمیمه لمعه بیست و پنجم) سوگنامه فرزند بِاس۟مِهٖ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ برادر آخرتی عزیزم حافظ خالد افندی! وَبَشِّرِ الصَّابِرٖينَ اَلَّذٖينَ اِذَٓا اَصَابَت۟هُم۟ مُصٖيبَةٌ قَالُٓوا اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَي۟هِ رَاجِعُونَ (بقره: 155 156) برادرم! درگذشت فرزندت مرا متأثر کرد. اما اَل۟حُك۟مُ لِلّٰهِ «راضی بودن به قضای الهی و تسلیم بودن در برابر تقدیر» از شعایر اسلام است. خداوند به شما صبر جمیل دهاد! و آن مرحوم را نیز ذخیره آخرت و شفیع شما کناد! «پنج نقطه» را که مژدهیی عالیست و موجب تسلای حقیقیتان خواهد شد برای شما و مؤمنان اهل تقوایی چون شما، بیان میکنیم:
Source text is preserved. When a suitable model is available, translation is displayed separately.
Mektubat
The Seventeenth Letter
سرّ وِل۟دَانٌ مُخَلَّدُونَ که در قرآن حکیم آمده، چنین است: آن دسته از فرزندان مؤمنین که پیش از رسیدن به سن بلوغ از دنیا میروند در بهشت به صورت ابدی، دوست داشتنی و شایسته محیط بهشت همواره کودک خواهند ماند. آنها بعد از اینکه والدینشان نیز وارد بهشت شدند در آغوش آنها موجب سرور و شادمانی جاویدانشان میشوند؛ و به این ترتیب لطیفترین ذوق را که دوست داشتن و نوازش فرزند است برای والدینشان تأمين خواهند کرد؛ همهی چیزهای لذت بخش در بهشت موجود است؛ اما برخی میگویند از آنجا که بهشت محل توالد و تناسل نیست پس دوست داشتن و نوازش کردن فرزند نیز در بهشت مطرح نخواهد بود؛ این نظر منطبق بر حقیقت نیست. قرآن با همین آیه کریمهی وِل۟دَانٌ مُخَلَّدُونَ به دوست داشتن و نوازش فرزند، آن هم به صورتی دلنشین، بیهیچ دردی و طی میلیونها سال، که مدار سعادت اهل ایمان است اشاره میکند، مژده میدهد و آن را جایگزین یک فاصله زمانی کوتاه ده ساله میداند که والدین فرزند خود را آمیخته با غم و غصه دوست میداشته و نوازش میکردهاند.
زمانی یک نفر در زندان بود. یکی از فرزندان دوست داشتنیاش را نزد او به زندان فرستادند. زندانی بیچاره، هم متحمل درد خود بود و هم از آنجا که نمیتوانست راحتی فرزندش را تأمين کند با دیدن مشقات او متألم میشد. حاکم دل رحم مردی را به سراغ او میفرستد؛ به او میگوید: «گرچه این کودک فرزند توست، اما رعیت من و یکی از افراد ملت من است، در نظر دارم در قصری زیبا به او رسیدگی کنم.» مرد میگرید و ناله کنان میگوید: «فرزندم مایهی آرامش من است؛ او را نخواهم داد.» دوستانش به او میگویند: «تأثر تو معنایی ندارد»، اگر نگران فرزندت هستی خب قرار است به جای این زندان آلوده و کثیف و پر دردسر به قصری دلباز و پر از رفاه و آسایش برود. تو اگر برای نفس خویش متأثری و در پی منافع خود هستی در صورت ماندن فرزندت در اینجا، موقتاً منافعی شبههناک حاصل خواهی نمود و جز آن، تحمل کردن درد و فشار به دلیل مشقات فرزند هم هست، اما اگر او برود برای تو هزار منفعت خواهد داشت، زیرا سبب جلب مرحمت پادشاه شده و میتواند شفیع تو شود. پادشاه میل به برقراری ملاقاتی بین او و تو خواهد کرد، بیتردید برای این کار او را به زندان نمیفرستد، بلکه تو را از زندان بیرون برده و ترتیب دیدار تو را در قصر با فرزندت خواهد داد، البته به این شرط که به پادشاه اعتماد داشته باشی و از او اطاعت کنی … حال برادر عزیزم! طبق همین مثال، زمانی که فرزندِ مؤمنانی چون تو از دنیا میروند باید چنین اندیشید: این فرزند بیگناه است. خالق او نیز رحیم و کریم است و او را به جای تربیت و مهربانی ناقص من تحت عنایت و رحمت به غایت کامل خود قرار داد. او را از زندان دردناک و مصیبتبار و پر مشقت دنیا بیرون برد و به جنت الفردوس خود فرستاد. خوشا به حال آن فرزند! او اگر در این دنیا میماند چه کسی میداند چه حال و روزی میداشت؟ لذا من برای او دل نمیسوزانم؛ او را سعادتمند میدانم. اما در خصوص نفعی که عاید نفس من کرد: من برای خود نیز دل نمیسوزانم و احساس تأثر دردمندانه نمیکنم، زیرا اگر او در دنیا میماند طی ده سالِ گذرا، برایم محبتی آمیخته با درد تأمين میکرد؛ اگر صالح میشد و در کار دنیا مقتدر میبود احتمالاً یاور من میشد، اما او با وفاتش اینک در بهشت طی ده میلیون سال برای من مدار محبت به فرزند میشود و به عنوان شفیع، وسیله سعادت ابدیام خواهد بود. بیشک کسی که منفعتی مشکوک و معجَّل را از دست بدهد و هزار منفعت قطعی و مؤجَّل را به دست آورد دچار تأثر عمیق نمیشود و مأیوسانه فریاد بر نمیکشد.
فرزندی که از دنیا رفته است مخلوق و مملوک و عبد خالقی رحیم بود، با تمام وجود آفریده او و متعلق به خالق بود و برای والدینش چون یک دوست بود. او را بهطور موقت تحت نظارت پدر و مادر گذاشته و آنها را خدمتکار وی قرار داده بودند. (خداوند) در برابر خدمت والدین به عنوان اجرتی مُعجَّل، شفقتی لذتبخش عایدشان کرده است. اینک اگر خالق رحیمی که صاحب نهصد و نود و نه سهم از هزار سهم اوست به اقتضای رحمت و حکمت، فرزند مذکور را از تو بگیرد و به خدمتات خاتمه دهد شکی نیست که غم و غصهی مأیوسانه و فریاد کشیدنی که معنی آن گلایه صاحب یک سهم صوری از صاحب هزار سهم حقیقیست، برازنده اهل ایمان نمیباشد و از رفتارهای اهل غفلت و ضلالت است.
دنیا اگر جاودانه بود و انسان نیز برای همیشه در دنیا میماند و فراق همیشگی بود متأثر شدنهای دردناک و تألمات مأیوسانه معنایی داشت، اما مادام که دنیا یک مسافرخانه است؛ فرزندی که از دنیا رفت به هر کجا که رفته باشد شما و ما هم به همانجا خواهیم رفت؛ مادام که این وفات صرفاً مخصوص او نیست، و راهیست برای عبور عموم؛ و مفارقت نیز همیشگی نیست پس در آینده، در برزخ و در بهشت دیدار صورت خواهد گرفت. لذا باید گفت: « اَل۟حُك۟مُ لِلّٰهِ»؛ او داد و او گرفت. «اَل۟حَم۟دُ لِلّٰهِ عَلٰى كُلِّ حَالٍ». باید صبورانه شُکر نمود.
شفقت که لطیفترین، زیباترین، دلنشینترین، و شیرینترین جلوه رحمت الهی میباشد اکسیری نورانیست. بُرندهتر از عشق بوده، و وسیلهیی برای وصل سریع به حضرت حق است؛ همچنان که عشق مجازی یا عشق دنیوی با مشکلات فراوانی تبدیل به عشق حقیقی میشود، و حضرت حق را مییابد؛ شفقت نیز البته بدون آن مشکلات خیلی زود و با شفافیت، قلب را به حضرت حق مرتبط میگرداند. چه پدر و چه مادر، فرزند خود را به قدر دنیا دوست میدارند. وقتی فرزندشان از آنها گرفته میشود در صورتی که سعادتمند و حقیقتاً اهل ایمان باشند روی از دنیا برگردانده و مُنعم حقیقی را مییابند، و میگویند: «مادام که دنیا فانیست، ارزش وابستگی قلبی را ندارد.» لذا فرزندشان به هر کجا که رفته باشد بدانجا علاقه و دلبستگی مییابند و حالِ معنوی قابل توجهی به دست میآورند. اهل غفلت و گمراهی از سعادت و بشارت این پنج نقطه محروماند. میزان وخامت حال و روز آنان را با این مطلب قیاس کنید: پیرزنی تنها فرزند دلبندش را که بسیار دوست داشت در حال احتضار دید. بر اساس توهم جاودانگی در دنیا و در نتیجهی غفلت یا گمراهی، چون مرگ را عدم و فراق ابدی تصور میکرد به بستر نرم فرزند فکر کرد و خاک قبر را به یاد آورد که جای آن را قرار بود بگیرد، آنگاه بر اثر غفلت یا گمراهی، بدون آنکه به جنت رحمت و فردوس نعمت ارحم الراحمین بیندیشد چه حُزن و اندوه مأیوسانه و دردناکی که متحمل نشد. ایمان و اسلام که وسیله سعادت در دو جهان است به مؤمن میگوید: «خالق رحیمِ همان فرزندِ در حال احتضار او را از دنیای فانی بیرون آورده و به بهشت خود خواهد برد. نیز او را برای تو شفیع و فرزندی ابدی قرار خواهد داد. نگران مباش، مفارقت و دوری موقت است. « اَل۟حُك۟مُ لِلّٰهِ اِنَّا لِلّٰهِ وَاِنَّٓا اِلَي۟هِ رَاجِعُونَ » بگو و صبر کن. اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى سعید نورسی

