Mektubat

The Third Letter

منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

بِاس۟مِهٖ سُب۟حَانَهُ وَ اِن۟ مِن۟ شَى۟ءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَم۟دِهٖ (بخشی از یک نامه که برای طلبه مشخص‌اش فرستاده است.) خامساً: در نامه‌یی نوشته بودی که دوست داری در احساساتی که من در این‌جا دارم سهمی داشته باشی. اینک یکی از هزار مورد را به شرح زیر بشنو: شبی در جایی مرتفع، در آشیانه‌یی بالای درخت قطران به پهنه آسمان که با ستاره‌ها زینت یافته بود خیره شدم و در سوگند قرآن حکیم فَلَٓا اُق۟سِمُ بِال۟خُنَّسِ ۝ اَل۟جَوَارِ ال۟كُنَّسِ (تكوير: ١٥ ١٦) نور اعجازی متعالی و سرّ بلاغتِ درخشانی را دیدم. آری، این آیه که به ستارگان متحرک و پنهان شدن و انتشارشان اشاره دارد نقش صنعتی عالی و لوح عبرتی برتر را در معرض تماشا قرار می‌دهد. این سیاره‌ها از دایره خورشید که فرمانده آنان است بیرون می‌روند و با ورود به مدار ستارگان ثابت نقش‌ها و صنعت‌های گوناگونی را نشان می‌دهند. گاه شانه به شانه ستاره‌ی درخشانی چون خودشان قرار می‌گیرند و به شکل زیبایی در می‌آیند. گاه وارد [دسته] ستارگان کوچکی شده صورت یک فرمانده را به خود می‌گیرند. مخصوصاً در این فصل، ستاره زهره پس از غروب، و دوست درخشان دیگرش پیش از سپیده دم، در افق وضعیتی بسیار زیبا و دل‌نشین نشان می‌دهند. آن‌گاه مسؤولیت تفتیشی خود را ایفا نموده و وظیفه ماکو بودن را در نقش صنعت به‌جا آورده و بازگشته وارد دایره نورانی و مُشعشع خورشید که سلطان‌شان است شده و روی در نقاب می‌کشند؛ و مدام با سیاره‌هایی که از آنان به «خُنَّس و کُنَّس» تعبیر می‌شود حشمت ربوبی و شعشعه‌ی سلطنتِ الوهیِ ذاتی را که زمین ما را در فضای کائنات چون کشتی و هواپیمایی در کمال نظم می‌گرداند با درخشندگی‌شان چون خورشید به نمایش می‌گذارند. شکوه این سلطنت را ببین که در میان کشتی‌ها و هواپیماهایش مواردی هست که هزار بار بزرگ‌تر از کره زمین‌اند و سرعتی دارند که می‌توانند مسافت هشت ساعته را در یک ثانیه طی کنند. اینک به این بیندیش که منتسب شدن با ایمان و عبودیت به چنین سلطانی و میهمان او شدن در این دنیا چه سعادت والایی و چه افتخار عظیمی‌ست. بعد به ماه نگاه کردم. دیدم آیه‌ی وَال۟قَمَرَ قَدَّر۟نَاهُ مَنَازِلَ حَتّٰى عَادَ كَال۟عُر۟جُونِ ال۟قَدٖيمِ (يس: ٣٩) از نور اعجازی بسیار درخشان حکایت دارد. آری، تقدیر و تدویر و تدبیر و تنویر ماه، هم‌چنین وضعیت‌های مختلفش در برابر زمین و خورشید که با محاسبه‌یی بسیار دقیق است چنان حیرت انگیز و خارق العاده می‌باشد که هیچ چیز برای قدیری که آن را چنان تنظیم و تقدیر نموده است دشوار نیست. این وضعیت به هر تماشاگر ذی شعوری درس می‌دهد که '«ذاتی که به ماه چنین وضعیتی می‌دهد قادر به آفریدن هر چیز دیگری نیز می‌باشد.» ماه به نحوی خورشید را دنبال می‌کند که حتی یک ثانیه هم مسیرش را اشتباه نمی‌رود و ذره‌یی از وظیفه‌اش غافل نمی‌شود. کسی را که با دقت نگاهش کند وا می‌دارد تا بگوید: «سُبْحَانَ مَنْ تَحَيَّرَ فِى صُنْعِهِ الْعُقُولُ» به‌ویژه برخی اوقات مانند شب‌های اویل خرداد، وقتی به صورت هلالی باریک وارد منزل ثریا می‌شود چون شاخه سپید و خمیده‌ی نخلی پدیدار می‌شود و ثریا نیز چون خوشه‌یی به نظر می‌رسد، و در پس پرده سبز آسمان وجود درختی بزرگ و نورانی را به خیال آدمی نشان می‌دهد گویی شاخه تیزی از آن درخت، پرده مزبور را شکافته و با خوشه‌یی سر خود را بیرون آورده و هلال ماه و ثریا شده و ستارگان دیگر نیز میوه‌های این درخت غیبی هستند. پس در لطافت و بلاغت تشبیه كَال۟عُر۟جُونِ ال۟قَدٖيمِ دقت کن. سپس آیه‌ی هُوَ الَّذٖى جَعَلَ لَكُمُ ال۟اَر۟ضَ ذَلُولًا فَام۟شُوا فٖى مَنَاكِبِهَا (ملك: ١٥) به یادم آمد که اشاره می‌کند زمین مَرکب و سفینه‌یی مُسخّر است. بر این اساس خود را در جای مرتفعی از یک کشتی بسیار بزرگ دیدم که در فضای کائنات، شتابان در حرکت بود. آیه‌یی را خواندم که قرائتش هنگام سوار شدن بر مَراکبی چون کشتی و اسب سنت است: سُب۟حَانَ الَّذٖى سَخَّرَ لَنَا هٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُق۟رِنٖينَ (زخرف: ١٣) دیدم کره زمین با این حرکت، وضعیتی مانند دستگاه آپارات سینما به خود گرفت که تصاویر روی پرده را نشان می‌دهد؛ همه سماوات را به حرکت در آورد و تمام ستارگان را چون لشکری با عظمت گسیل داشت. چنان منظره‌های دل‌نشین و والایی به نمایش گذاشت که اهل فکر و اندیشه را مست و حیران می‌نمود. گفتم: سبحان الله! با چه هزینه‌ی اندکی چه کارهای فراوان و بزرگ و عجیب و غریب و عالی و شگفت انگیزی انجام می‌گیرد. در همین حال دو نکته ایمانی به ذهنم خطور کرد: نکته اول: چند روز پیش مهمانی داشتم که از من سؤالی پرسید. اساس آن سؤال شبهه‌ناک این بود که بهشت و جهنم در فاصله بسیار دوری قرار دارند. فرض می‌کنیم اهل بهشت به لطف الهی به سرعت برق و براق پرواز می‌کنند و با گذر از حشر وارد بهشت می‌شوند؛ اما اهل جهنم با جسم‌های ثقیل و زیر بار گناهان بزرگ و سنگین چگونه این مسیر را طی خواهند کرد؟ با چه وسیله‌یی؟ آن‌چه به ذهنم خطور کرد این بود: همان‌طور که اگر در آمریکا همه ملت‌ها به کنگره‌یی عمومی دعوت شوند هر ملتی بر کشتی بزرگ خود می نشیند و به آن‌جا می‌رود؛ در دریای بی‌پایان کائنات نیز کره زمین که به گشت و گذاری بیست و پنج هزار ساله و دور و دراز در یک سال عادت کرده است ساکنانش را بر می‌دارد و می‌رود و در صحرای محشر پیاده می‌کند. نیز با توجه به این‌که حرارت در هر سی و سه متر یک درجه بیش‌تر می‌شود، و زمین آتشی را که در مرکزش موجود است و حامل حرارتی دویست هزار درجه که طبق حدیث مطابق درجه حرارت آتش جهنم می‌باشد آتشی که بنا بر روایات، برخی از وظایف جهنم بزرگ را در دنیا و برزخ به انجام می‌رساند به جهنم می‌ریزد و آن‌گاه به امر الهی به صورت باقی و زیبایی تبدیل می‌شود و منزلی از عالم آخرت می‌گردد. نکته دومی که به ذهن خطور کرد این بود که شیوه صانع قدیر، فاطر حکیم، و واحد احد در نشان دادن کمال قدرت و جمال حکمت و دلیل وحدتش این است که با چیزی به غایت اندک افعال بسیاری انجام می‌دهد و کاری می‌کند که با چیز مختصری وظایف بسیار بزرگی به انجام برسد. در برخی از «کلام»ها گفته بودم که اگر همه امور به ذاتی واحد نسبت داده شوند آسانی و سهولتی در مرتبه وجوب حاصل می‌گردد، اما اگر امور به آفرینندگان و اسباب متعدد نسبت داده شوند مشکلات و صعوبتی در حد امتناع حاصل می‌گردد، زیرا ذات واحد مانند یک افسر یا یک معمار ساختمانی با فعل و حرکتی واحد و به سهولت، به افراد یا سنگ‌های کثیر وضعیتی می‌دهد و نتیجه‌یی حاصل می‌کند که اگر اخذ وضعیت مذکور و حصول نتیجه‌یی که گفته شد به افراد آن لشکر یا به سنگ‌های قبه‌یی بدون ستون واگذار شود شاید با تلاش بسیار زیاد و مشکلات عدیده و بی‌نظمی‌های فراوان به انجام برسد. اگر در این کائنات افعالی چون رقص، دَوران، سیر و گردش، تماشای تسبیح‌ فشان، فصول چهارگانه و گردش شب و روز به وحدت واگذار شود، ذاتی واحد به واسطه امری واحد می‌تواند وضعیت‌های عالی و نتایجی گران‌بها چون عجایب صنعت در تغییر فصول، و حکمت‌های غریب در گردش شب و روز، و صحنه‌های دل‌نشین در حرکت‌های صوری ستارگان و شمس و قمر را با به حرکت در آوردن کره‌یی حاصل نماید. زیرا لشکر همه‌ی موجودات از آن اوست. اگر بخواهد سربازی چون کره زمین را فرمانده همه ستارگان قرار می‌دهد؛ خورشید عظیم را برای اهالی کائنات چراغی نورانی و گرمابخش می‌کند؛ نیز فصل‌های چهارگانه را که دفتر نقوش قدرت (الهی)اند ماکویی قرار می‌دهد و شب و روز را که صحایف کتابت حکمت‌اند کمانی قرار می‌دهد. ماه را برای هر روزش به شکل‌های گوناگونی در آورده، و تقویم را برای محاسبه اوقات ایجاد می‌کند. ستارگان را در دست فرشتگانی که به رقص در می‌آیند به صورت چراغ‌هایی دل‌نشین و زیبا و درخشان و نازنین قرار داده، و این چنین حکمت‌های فراوان مربوط به زمین را نشان می‌دهد. اگر چنین مواردی از ذاتی خواسته نشود که حُکم و نظام و قانون و تدبیرش متوجه تمام موجودات است، آن‌گاه همه سیاره‌ها و ستارگان می بایست هر روز با سرعتی بی‌حد و با حرکتی حقیقی فاصله‌یی بی‌نهایت را طی کنند. بنابراین به دلیل وجود سهولت بی‌پایان در وحدت و صعوبت بی‌نهایت در کثرت است که اهل صنعت و تجارت کثرت را به سمت وحدت می‌برند تا سهولت و آسانی ایجاد شود، لذا اقدام به تأسیس شرکت می‌کنند. نتیجه این‌که راه ضلالت مشکلات بی‌نهایتی دارد و مسیر هدایت و وحدت دارای سهولتی بی‌پایان می‌باشد. اَل۟بَاقٖى هُوَ ال۟بَاقٖى سعید نورسی

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters