بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذ۪ينَ اتَّقَوْا وَالَّذ۪ينَ هُمْ مُحْسِنُونَ (نحل: ١٢٨) اگر میخواهی بدانی که نماز خواندن و مرتکب گناهان کبیره نشدن تا چه حد وظیفه حقیقی انسان، و تا چه میزان فطریست و نتیجه مناسب آفرینش بشری، به داستان کوتاه و تمثیلی زیر توجه کن و آن را بشنو: در یک بسیج نظامی، در هنگی دو سرباز کنار هم بودند. یکی از آنها معلم و وظیفهشناس بود، دیگری ناشی و خودپرست. سرباز وظیفهشناس به جهاد و تعلیم توجه کافی داشت و به خوراک و وسایلی که داشت کاملاً بیتوجه بود، زیرا میدانست تغذیه و تأمین وسایلاش، یا معالجهاش در صورت بیماری، و حتی در صورت لزوم گذاشتن لقمه در دهاناش وظیفه حکومت است، و وظیفه اصلی او تعلیم و جهاد میباشد. البته او در برخی امور مربوط به تغذیه و تأمین وسایل و تجهیزات فعالیت میکرد. دیگ را جوش میآورد و ظرف غذا را میشست و میآورد. اگر از او میپرسیدند چه میکنی؟ میگفت: برای حکومت کار بیجیره و مواجب میکنم. نمیگفت برای تأمین معاشام کار میکنم. اما سرباز ناشی شکم چران به تعلیم و مسایل جنگ توجهی نداشت. میگفت کار حکومت است و به من ربطی ندارد. مدام به فکر معیشتاش بود و آن را پیگری میکرد. هنگ را ترک نموده و به بازار میرفت و به خرید و فروش میپرداخت. یک روز دوست معلماش به او گفت: برادر! وظیفه اصلی تو یادگیری و جنگ است. تو را برای آن به اینجا آوردهاند. به پادشاه اعتماد کن. او تو را گرسنه نمیگذارد. این وظیفه اوست. وانگهی تو درمانده و تهیدستی؛ در هر جایی نمیتوانی خود را سیر کنی. در ضمن الان زمان جهاد و بسیج همگانیست؛ ممکن است تو را به نافرمانی متهم کنند و کیفرت دهند. آری، دو وظیفه در این میان مشهود است. یکی، وظیفه پادشاه میباشد، که ما گاهی برای او کار بیجیره و مواجب میکنیم و او نیز ما را تغذیه میکند. دیگری وظیفه ماست. پادشاه با امکاناتی که در اختیارمان میگذارد کمک میکند به تعلیم و جهاد بپردازیم. حتماً میپذیری که اگر آن سرباز بیتفاوت گوش به سخن معلم ندهد تا چه حد در معرض خطر قرار خواهد گرفت! اینک ای نفس راحت طلبام! منظور از میدان متلاطم جنگ، زندگی پردغدغه همین دنیاست. لشکریان تقسیم شده در هنگها و گردانها هم جمعیت بشریست. هنگ مورد نظر نیز جماعت اسلامی عصر کنونی میباشد. یکی از دو سرباز یاد شده نماد مسلمان پرهیزکاریست که با فرایض دینی آشنایی دارد، به آنها عمل نموده و برای ترک کبایر و معاصی با نفس و شیطان مبارزه میکند؛ دیگری هم فاسق خاسریست که در حد متهم کردن رزاق حقیقی، غرق درد معیشت شده فرایض دینی را ترک نموده و برای امرار معاش خویش مرتکب هر گناهی میشود. منظور از تعلیم و تعلیمات در قصه بالا عبادت و در رأس آن نماز است. مراد از جنگ، مبارزه با نفس، امیال [نفسانی]، و شیاطین انس و جن است برای رهایی قلب و روح از گناهان و اخلاق رذیله و هلاکت ابدی. دو وظیفهیی هم که گفته شد یکی معطوف به اعطای حیات و تأمین تغذیه است و دیگری پرستش اعطا کننده حیات و تغذیه، و درخواست و تضرع به پیشگاه او و توکل و اعتماد به اوست. هر کس که حیات را به عنوان درخشانترین معجزه صنعت صمدانی و حکمت خارق العاده ربانی اعطا نموده و خلق کرده باشد، تغذیه کننده حیات با رزق، و ادامه دهندهاش نیز هموست. جز او کس دیگری نیست... خواهان دلیل هستی؟ توجه داشته باش که ضعیفترین و نادانترین حیوانها مانند کرم میوهها و ماهیها، به بهترین وجه تغذیه میشوند؛ و ناتوانترین و ظریفترین آفریدهها مانند بچهها و نوزادان نیز بهترین رزقها را تناول میکنند. آری، برای آن که بدانیم واسطه رزق حلال، عجز و ضعف است نه اقتدار و اختیار، کافیست مقایسهیی داشته باشیم بین ماهیها و روباهها، نوزادان و جانوران، و درختان و حیوانات. کسی که به دلیل مشکلات معیشتی نماز را ترک میکند به سربازی میماند که آموزش و سنگر خود را رها کرده در بازار گدایی میکند، البته اگر کسی بعد از اقامه نماز شخصاً به مطبخ مملو از رحمت حضرت رزاق کریم رجوع کند تا باری بر دوش دیگران نباشد و مایحتاج خود را در آنجا بیابد، کار نیک و جوانمردانهیی کرده است که نوعی عبادت هم محسوب میشود. فطرت و جوارح معنوی انسان نشان میدهد که او را برای عبادت آفریده اند، زیرا انسان با عمل و اقتدارش که در حیات دنیوی به آن نیازمند است حتی به گنجشک کوچکی هم نمیرسد، اما او با علم و فقری که لازمهی حیات معنوی و اخرویاش هست و در جهت تضرع و عبادت در حکم سلطان و فرمانده حیوانات است. پس ای نفس من! معلوم میشود اگر زندگی دنیا را غایت مقصد خود قرار دهی و مدام در این مسیر تلاش کنی (نهایتاً) در حکم کوچکترین فرد گنجشکها خواهی بود. اما اگر حیات اخروی را مقصد نهایی خود تعیین کنی و زندگی دنیوی را وسیله رسیدن به آن قرار دهی و مزرعهی آن بدانی و تلاش و کوششات در این مسیر باشد فرمانده کبیر جانداران، و بنده نازنین و نیازمند حضرت حق و مهمان محترم و ارجمند او در این دنیا خواهی بود. دو راه به تو معرفی شد؛ هر کدام را که بخواهی میتوانی انتخاب کنی. هدایت و توفیق را از ارحم الراحمین طلب کن ...
Source text is preserved. When a suitable model is available, translation is displayed separately.
Sözler
The Fifth Word
منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus

