Şualar

The Ninth Ray

منبع: risaleinur multilingual dataset, risale.site source · Risale-Nur multilingual research corpus
Risale reading plan
§1

بخش نخست از پیوست گفتار دهم و ضمیمه‌ی مهم آن بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ فَسُب۟حَانَ اللّٰهِ حٖينَ تُم۟سُونَ وَحٖينَ تُص۟بِحُونَ ۝ وَلَهُ ال۟حَم۟دُ فِى السَّمٰوَاتِ وَال۟اَر۟ضِ وَعَشِيًّا وَحٖينَ تُظ۟هِرُونَ ۝ يُخ۟رِجُ ال۟حَىَّ مِنَ ال۟مَيِّتِ وَيُخ۟رِجُ ال۟مَيِّتَ مِنَ ال۟حَىِّ وَيُح۟يِى ال۟اَر۟ضَ بَع۟دَ مَو۟تِهَا وَكَذٰلِكَ تُخ۟رَجُونَ ۝ وَمِن۟ اٰيَاتِهٖٓ اَن۟ خَلَقَكُم۟ مِن۟ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَن۟تُم۟ بَشَرٌ تَن۟تَشِرُونَ ۝ وَ مِن۟ اٰيَاتِهٖٓ اَن۟ خَلَقَ لَكُم۟ مِن۟ اَن۟فُسِكُم۟ اَز۟وَاجًا لِتَس۟كُنُٓوا اِلَي۟هَا وَ جَعَلَ بَي۟نَكُم۟ مَوَدَّةً وَ رَح۟مَةً اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَو۟مٍ يَتَفَكَّرُونَ ۝ وَمِن۟ اٰيَاتِهٖ خَل۟قُ السَّمٰوَاتِ وَال۟اَر۟ضِ وَاخ۟تِلَافُ اَل۟سِنَتِكُم۟ وَ اَل۟وَانِكُم۟ اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِل۟عَالِمٖينَ ۝ وَ مِن۟ اٰيَاتِهٖ مَنَامُكُم۟ بِالَّي۟لِ وَ النَّهَارِ وَاب۟تِغَٓاؤُكُم۟ مِن۟ فَض۟لِهٖ اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَو۟مٍ يَس۟مَعُونَ ۝ وَ مِن۟ اٰيَاتِهٖ يُرٖيكُمُ ال۟بَر۟قَ خَو۟فًا وَ طَمَعًا وَ يُنَزِّلُ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً فَيُح۟يٖى بِهِ ال۟اَر۟ضَ بَع۟دَ مَو۟تِهَا اِنَّ فٖى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَو۟مٍ يَع۟قِلُونَ ۝ وَمِن۟ اٰيَاتِهٖٓ اَن۟ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَال۟اَر۟ضُ بِاَم۟رِهٖ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُم۟ دَع۟وَةً مِنَ ال۟اَر۟ضِ اِذَٓا اَن۟تُم۟ تَخ۟رُجُونَ ۝ وَ لَهُ مَن۟ فِى السَّمٰوَاتِ وَ ال۟اَر۟ضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ ۝ وَ هُوَ الَّذٖى يَب۟دَؤُا ال۟خَل۟قَ ثُمَّ يُعٖيدُهُ وَ هُوَ اَه۟وَنُ عَلَي۟هِ وَلَهُ ال۟مَثَلُ ال۟اَع۟لٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَال۟اَر۟ضِ وَهُوَ ال۟عَزٖيزُ ال۟حَكٖيمُ (روم: 27 17) یک نکته‏ی اکبر و یک حجّت اعظمِ این آیات آسمانی که قطب و محوری از‏ ایمان را نشان می‏دهند، و این براهین قدسی که حشر را ثابت می‏کنند، در این «شعاع نهم» بیان خواهد شد. این یک عنایتِ لطیف ربّانی‏ست که سعید قدیمی سی‏سال پیش در پایان یکی از آثارش به نام «محاکمات» که مقدمه‌یی بر تفسیر قرآن بود، چنین نوشت: مقصد دوم تفسیر و بیانگر دو آیه از قرآن است که به حشر اشاره دارد. اما با این جمله: نَحو بِسْمِ‏ اللَّهِ ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِيمِ آغاز نمود، توقف کرد و بیش از آن نتوانست بنویسد. به تعداد دلایل و نشانه‏های حشر، خالق رحیم‌ام را شکر می‌کنم و حمد او را به زبان می‏آورم که بعد از سی‏سال توفیق بیان آن تفسیر را نصیب من کرد. آری، تقریباً ده سال پیش مرا به تفسیر یکی از آن دو آیه که عبارت است از: فَان۟ظُر۟ اِلٰٓى اٰثَارِ رَح۟مَتِ اللّٰهِ كَي۟فَ يُح۟يِى ال۟اَر۟ضَ بَع۟دَ مَو۟تِهَا اِنَّ ذٰلِكَ لَمُح۟يِى ال۟مَو۟تٰى وَهُوَ عَلٰى كُلِّ شَى۟ءٍ قَدٖيرٌ (روم: 50) موفق نمود، که در نتیجه‏ی آن، «گفتار دهم» و «گفتار بیست و نهم» نگاشته شد و این دو گفتارِ انعام شده از سوی خداوند، تفسیر آن آیه و دو دلیل بسیار قوی و روشن آن است، و منکران را به سکوت وا می‏دارد. پس از آن‌که حدود ده سال از بیان آن دو دژ مستحکم و نفوذناپذیر حشر سپری شد، باز پروردگار سبحان لطف نموده و تفسیر آیه‌ی دوم یعنی آیاتِ اکبر آغازین این بحث را در قالب این رساله اکرام کرد. این شعاع نهم شامل «نُه مقام عالی» با یک «مقدمه‏ی مهم» است.

§2

این مقدّمه شامل دو نقطه است که نخست از فواید روحی بسیار زیاد عقیده‏ی حشر و از نتایج حیاتی آن فقط یک نتیجه‏ی جامع را به اختصار بیان نموده است؛ و اظهار می‏دارد که عقیده به حشر چه قدر برای زندگی انسان به ویژه زندگی اجتماعی او لازم و ضروری‏ست. در ادامه از بین حُجّت‏های بسیار زیاد عقیده و ‏ایمان به حشر، فقط یک حجّت کلّی را به اجمال نشان داده، و بیان می‏دارد که عقیده به حشر چنان امری بدیهی‏ست که شک و تردیدی به آن راه ندارد.

§3

در این مورد که ‏ایمان به آخرت ، مهم‌ترین اساس زندگی اجتماعی و فردی انسان و پایه‏ی کمالات و خوشبختی اوست، به عنوان مقیاس و نمونه از میان صدها دلیل، به چهار دلیل زیر به طور مشروح اشاره خواهیم کرد: دلیل اول: کودکانی که تقریباً نیمی از بشریت را تشکیل می‌دهند، فقط با تفکر بهشت می‏توانند در برابر مرگ و میر‏ها که برای‏شان بسیار وحشت‌آور و سوزناک به نظر می‏رسد مقاومت نمایند و تحمّل آن را داشته باشند، و در پیکر نحیف و ظریف‏شان به یک نیروی معنوی دست یابند، و با تفکر بهشت، درهای امید را به روی روح و طبیعت‏شان که ضعیف است و تاب مقاومت ندارد و به اندک چیزی می‏گرید، بگشایند و با امیدواری و خوشحالی به زندگی‌شان ادامه دهند. برای مثال: کودک با یاد بهشت به خود می‏گوید: «برادر یا دوست عزیزم مُرد و به یکی از پرنده‏های بهشتی تبدیل شد، و اکنون در بهشت در حال تفریح است و بهتر از ما زندگی می‏کند». در غیر این صورت، مرگ کودکان هم سن خود و بزرگسالانی که همه روزه در اطراف‌شان به وقوع می‏پیوندد، مقاومت و نیروی معنوی این بیچارگان ضعیف و ناتوان را زیر و زبر کرده و همراه با چشمان‏شان، روح و قلب و عقل و سایر لطایف آنان را چنان به گریه می‏انداخت که یا محو و نابود شده، یا حیوانی دیوانه‏ و بدبخت می‏شدند. دلیل دوم: سالخوردگان که از جهتی نیمی از بشریت را شامل می‏شوند، فقط با «ایمان به آخرت» می‏توانند در برابر قبری که در لبه‏ی آن قرار دارند، صبر و تحمّل نمایند؛ و در برابرِ به خاموشی گراییدن شعله‏ی زندگی‌شان که بسیار به آن علاقه‌مندند و بسته شدن دَرِ دنیای زیبای‏شان، فقط با همین‏ ایمان می‏توانند آرامش و تسلّی یابند؛ و در روح زود رنج و کودک گونه‌ی خویش در مقابل یأس و ناامیدی الیم و ترسناک برخاسته از مرگ و زوال، فقط با امید به زندگی جاودانه‏ی آخرت می‏توانند مقابله نمایند. اما اگر ‏ایمان به آخرت نمی‏بود، این پدران و مادران دلسوز و گرامی که سزاوار شفقت و مهربانی هستند و به شدت به آرامش و استراحت قلبی نیاز دارند چنان واویلای روحی و دغدغه‏ی قلبی احساس می‏کردند که دنیا برای‏شان زندانی تیره و تار شده، و زندگی نیز به عذابی سخت مبدّل می‏شد. دلیل سوم: جوانان، محور زندگی اجتماعی انسان‏ها را تشکیل می‏دهند؛ آن‌چه جلوی تجاوز و ظلم و ویرانگری‏های احساساتِ در جوش و خروش و نفس و هوای افراطی‏ این جوانان را می‏گیرد و زندگی اجتماعی خوب و مفیدی را تأمین می‏کند، فقط فکر جهنم است. اگر ترس از جهنم نمی‏بود، بنا بر قاعده‏ی «اَلْحُكْمُ لِلْغَالِب»، این جوانان مست و مدهوش در پی برآوردن هوس‌های‌شان، دنیا را برای بیچارگان و ضعیفان و درماندگان جهنم کرده و جایگاه بلند انسانیت را به حیوانیت پست مبدّل می‏کردند. دلیل چهارم: در زندگی دنیوی انسان، جامع‏ترین مرکز و اساسی‏ترین محور، زندگی خانوادگی‌ست؛ خانواده برای سعادت دنیوی، یک بهشت و پناهگاه و تحصن‌گاه به شمار می‏رود، و خانه‏ی هر کسی، دنیای کوچک اوست. زندگی و سعادتِ آن خانه و خانواده، با احترام صمیمانه و جدّی و وفادارانه، و با مهربانیِ حقیقی و مشفقانه و فداکارانه تأمین می‏گردد؛ و این حرمتِ حقیقی و مهربانی صمیمی، با فکر و عقیده‏ی پیوند و رابطه‏ی برادریِ ابدی، و رفاقت دائمی و همراهی سرمدی در یک زمان بی‏نهایت و زندگی نامحدود، و نیز با تداوم رابطه‏ی پدری و فرزندی و برادری و دوستی به وجود می‏آید. برای مثال: این‌جاست که یک شوهر به خود می‏گوید: «همسرم در یک عالم ابدی و در یک زندگی ماندگار، دوست همیشگی و شریک زندگی من است، با آن که پیر و در هم شکسته شده، اما مهم نیست، چون یک زیبایی ابدی دارد و خواهد آمد، پس من به خاطر این دوستی دائمی از هیچ فداکاری و مهربانی دریغ نخواهم کرد». بدین طریق، این مرد می‏تواند با همسر پیرش به مثابه یک حوری زیبا، با محبت و شفقت و مهربانی رفتار کند؛ در غیر این صورت، دوستی‌ای که پس از یکی دو ساعت رفاقت گذرا و ظاهری به فراق و جدایی ابدی منجر ‏شود، بی‏شک دوستی صوری و موقت و بی‏بنیادی‌ست و حاصلی جز رقّت جنسی‌ای مانند حیوان، و مهربانی مجازی و احترامی ساختگی ندارد. علاوه بر آن، هم‏چون حیوان، منافع و سایر هوس‏های دیگر که بر او غالب‏اند آن مهربانی و احترام را مغلوب خود ساخته، و بدین‏گونه بهشت دنیوی را به جهنم ابدی تبدیل می‌کنند. بدین‏ ترتیب، از صدها نتیجه‏ی ‏ایمان به حشر، یک نتیجه‌ی آن به زندگی اجتماعی انسان برمی‏گردد، و هرگاه با چهار دلیل مذکور از صدها جهت و فایده‏ی همین یک نتیجه، موارد دیگر مقایسه شود، خواهید فهمید که تحقق و وقوع حقیقت حشر به اندازه‏ی اثبات حقیقت والای انسان و نیازهای کلّی او قطعی‏ست؛ حتی واضح‏تر و روشن‏تر از دلالت گرسنگی موجود در معده انسان بر وجود غذاها، بر آن دلالت می‏کند و شهادت داده و تحقق خود را نشان می‌دهد. و اگر نتایج این حقیقت حشر از زندگی انسان‏ها سلب شود، ماهیت بسیار مهم و عالی و ذی‏حیات انسانی، به مثابه‏ی لاشه‌ی گندیده و متعفّنی خواهد شد که پناهگاه میکروب‏ها و آلودگی‏هاست. اینک، جامعه‌شناسان و سیاستمداران و علمای اخلاق که با اداره امور و اخلاق و مسائل اجتماعی بشر سر و کار دارند، گوش خود را تیز کنند، بیایند و بگویند که این خلأ را با چه چیزی پُر خواهند کرد؟ و این زخم‏های عمیق را با چه چیزی معالجه خواهند نمود؟

§4

از براهین بی‌شمار حقیقت حشر، به اختصار به بیان برهانی می‌پردازیم که از شهادت سایر ارکان ایمانی به حقیقت حشر سرچشمه می‌گیرد. بدین‌گونه که: همه‏ی معجزات حضرت محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام که به رسالت او دلالت دارند، و همه‏ی دلایل نبوّت و براهین حقّانیت ایشان، همگی به تحقق حقیقت حشر گواهی داده و آن را ثابت می‌کنند؛ زیرا دعوت آن حضرت عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام در طول حیات مبارکش، پس از توحید بر مسأله‏ی حشر تمرکز یافته است. همه‏ی معجزات و حجت‏های او که سایر پیامبران را تصدیق نموده و به تصدیق‏شان وا داشته، به همین حقیقت یعنی حشر شهادت می‏دهند، و کلمه‏ی شهادت «بِرُسُلِهِ» و نیز کلمه‏ی شهادت «و كُتُبِهِ» که گواهی ادا شده‏ی «بِرُسُلِهِ» را به درجه‏ی بداهت ارتقا می‌بخشد، شاهد همین حقیقت می‏باشند؛ بدین‏گونه: پیش از همه، قرآن معجزُ ‏البیان با همه‏ی معجزه‏ها، حجّت‏ها و حقایقش که حقانیت قرآن را ثابت می‏کنند بر وقوع حشر گواهی داده و آن را به اثبات می‏رساند، زیرا یک سوم قرآن و شروع اکثر سوره‏های کوتاه، به حشر اختصاص دارد. یعنی قرآن کریم با هزاران آیه‏اش، یا «صریح» یا با «اشاره»، از همین حقیقت خبر داده و آن را به وضوح ثابت کرده و نشان می‏دهد. برای مثال: اِذَا الشَّم۟سُ كُوِّرَت۟ (تکویر: 1) يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُم۟ اِنَّ زَل۟زَلَةَ السَّاعَةِ شَى۟ءٌ عَظٖيمٌ (حج:1) اِذَا زُل۟زِلَتِ ال۟اَر۟ضُ زِل۟زَالَهَا (زلزله:1) اِذَا السَّمَٓاءُ ان۟فَطَرَت۟ (انفطار:1) اِذَا السَّمَٓاءُ ان۟شَقَّت۟ (انشقاق:1) عَمَّ يَتَسَٓاءَلُونَ (نبأ:1) هَل۟ اَتٰيكَ حَدٖيثُ ال۟غَاشِيَةِ (غاشیه:1) پس قرآن کریم با انواع این آیات در آغاز سی چهل سوره، با قاطعیت تمام نشان می‌دهد که مسأله‏ی حشر، مهم‏ترین و ضروری‏ترین حقیقت هستی‏ست، و با آیات دیگرش نیز به بیان دلایل گوناگون آن حقیقت می‏پردازد و اقناع می‏کند. با وجود این‌که تنها یک اشاره‏ی آیه‌یی‏ از قرآن حقایق «علمی» و «کَونی» بسیار زیادی را در جلوی چشمان‌مان در علوم اسلامی به بار نشانده، حال آیا امکان دارد این مسأله حشر که با هزاران مدعا و شهادت این کتاب، به تابندگی خورشید ظهور کرده عاری از حقیقت باشد و انکار شود؟ آیا انکار آن هم‌چون انکار خورشید و حتی انکار کائنات غیر ممکن نبوده و صد درجه محال و باطل نیست؟! آیا ممکن است هزاران سخن و وعده و تهدید پادشاهِ با عزّت و با قدرتی، دروغ و عاری از حقیقت باشد؛ در حالی که گاهی صرفاً به خاطر این‌که یک اشاره‏ی پادشاه بی‏ارزش نشده و دروغ واقع نشود، لشکری به حرکت در می‌آید و وارد جنگ می‏شود. اینک سلطانی معنوی و ذی‏شأن را در نظر بگیرید که طی سیزده قرن و بی‏توقف، بر ارواح و عقول و قلوب و نفوس بی‌شماری بر اساس حق و حقیقت حکم کرده و تربیت و اداره نموده است؛ با آن‌که فقط یک اشاره‏ی او برای اثبات چنین حقیقتی کافی‏ست، اما او با هزاران بار شرح و توضیحات واضح و آشکار، این حقیقت را نشان داده و ثابت کرده است. پس آیا کسی که این حقیقت روشن را درک نمی‌کند، جاهلی احمق نیست؟ آیا عذاب او در جهنم عین عدالت نخواهد ‏بود؟ علاوه بر این، تمام صحف آسمانی و کتب مقدس‌ که بر عصر و زمان خاصی حکمرانی می‌کردند، نیز با قبول قطعی حشر بر آن مهر تأیید زده و آن را تصدیق می‌کنند؛ حقیقت حشری که قرآن به عنوان حکمران آینده و عموم زمان‌ها با تفصیل و ایضاح و تکرار، آن را بیان کرده و اثبات می‌کند. کتب مقدس گذشته با توجه به زمان و عصرشان، حقیقت مزبور را کوتاه و مختصر و در پرده اما با قدرت بیان کرده، و بر ادعای قرآن هزاران مهر و امضای تصدیق می‏زنند. به مناسبت این بحث، متنی که در آخر «رساله‏ی مناجات» آمده است، در این‌جا درج می‏شود. این متن، حجت حشریه‏ی نیرومند و تأثیرگذار و مختصری‏ست که اوهام را می‏زداید و شهادت سایر ارکان ایمانی به‌ویژه‌ی شهادت «رُسُل» و «كُتُب» را در حق رکن «ايمان بِاليَوم الآخر» به صورت مناجات ذکر می‌کند. ای ربّ رحیم من! با تعلیم از رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام و درس از قرآن حکیم دریافتم که همه‏ی کتاب‏های مقدّس و پیامبران، و در رأس‏شان قرآن کریم و رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام، به اجماع و اتفاق شهادت داده و دلالت می‏کنند و اشاره می‏نمایند که تجلیات اسمای جلالی و جمالی‌ات که آثار آن در این دنیا و در هر طرف دیده می‏شود با تابش و درخشش بیش‏تری برای همیشه دوام خواهد یافت؛ و لطف و احسان‌هایی که جلوه‏های رحیمانه و نمونه‏های آن در این عالم فانی دیده می‌شود، با شعشعه‏ی بیش‌تری در دارِ سعادت استمرار خواهد داشت و باقی خواهد ماند؛ و مشتاقانی که در این زندگی کوتاه دنیوی آن جلوه‏ها را با اشتیاق و ذوق دیده‏اند و با محبّت همراهی و رفاقت کرده‏اند، در آخرت نیز همراهی خواهند نمود و رفیق خواهند بود، و برای همیشه در کنار آن‏ها خواهند ماند. هم‌چنین همه‏ی پیامبرانی که صاحب ارواح نورانی‌اند، و همه‏ی اولیایی که اقطاب قلوب منوّر‏اند، و همه صدیقانی که معدن عقل‏های نورانی و هوشمند هستند، و در رأس‏شان رسول اکرم عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام و قرآن حکیم، با استناد به صدها معجزه‏ی باهر و آیات قاطع‌شان، و با تکیه بر هزاران وعده و تهدید مکرّر تو در تمامی صحف آسمانی و کتب مقدس، و با اعتماد بر عزّت جلال و سلطنت ربوبیت تو و صفات و شئون مقدسی هم‏چون قدرت و رحمت و عنایت و حکمت و جلال و جمال تو که مقتضی آخرت‏اند، و بنابر مشاهده‏ها و کشفیات بی‏حدّ و حساب‏شان که از آثار و تراوشات آخرت خبر می‏دهند و بنا بر ‏ایمان و عقیده‏ی جازم‏شان که در درجه‏ی «علم الیقین و عین الیقین» است، بشریت را به سعادت ابدی مژده می‏دهند و اعلام می‏دارند که برای اهل ضلالت جهنّمی وجود دارد و برای اهل هدایت جنّتی آماده شده است، و با‏ایمانی راسخ این را شهادت می‏دهند. ای قدیر حکیم! ای رحمان رحیم! ای صادق الوعد الکریم! ای قهّار ذوالجلال که صاحب عزّت و عظمت و جلال هستی! تو هزاران بار مقدّس و منزّه و برتر از آن هستی که باعث شوی این همه دوستان صادق و این همه وعده‏ها و صفات و شئوناتت دروغ‌گو شوند و آن‌ها را تکذیب کنی؛ و آن‌چه را سلطنت ربوبیّت تو به صورتی قطعی اقتضا می‏کند، رد نمایی و انجام ندهی؛ و دعا و ادعای بی‌پایان بندگان صالحت را که دوست‌شان داری و آن‏ها هم با‏ تصدیق و اطاعت از تو، خود را محبوب تو قرار داده‏اند، اجابت نکنی و حاضر به شنیدن نشوی! آری، تو هزاران بار پاک‏تر و برتر از آن هستی که اهل ضلالت و اهل کفر را در انکار حشر تصدیق نمایی؛ همان کفّاری که با کفر و عصیان و با تکذیبِ وعده‏هایت، بر عظمتِ کبریایی تو تجاوز نموده و باعث تجاوز به عزّتِ جلال تو شدند، و حیثیتِ الوهیّت تو را به بازی گرفتند و شفقتِ ربوبیّت تو را رنجیده کردند. ما عدالت بی‏پایان و جمال بی‌حد و رحمت بی‏کرانت را از چنین ظلم‏ها و زشتی‏های بی‏شماری تقدیس می‌کنیم. ما با تمام وجود ‏ایمان داریم که صدها هزار انبیا و اصفیا و اولیایی که نماینده‌ی صادق و دعوتگران راستگو و بر حق سلطنت تو هستند، با «حق الیقین» و «عین الیقین» و «علم الیقین» بر گنجینه‏های اخروی رحمت‏ات و بر خزاین احسان‏هایت در عالم بقا و بر جلوه‏های زیبای اسمای حسنایت که در دار سعادت به شکل کاملی ظهور خواهند کرد شهادت می‏دهند؛ و این شهادت‏شان حق و حقیقت است، و اشارات‏شان درست و واقعی و به جاست، و بشارت‏شان صادق و واقعی‏ست. آن‏ها با‏ایمان به این‌که این حقیقت بزرگ (حشر)، بزرگ‏ترین شعاع اسم «حق» است و این اسم هم، مرجع و خورشید و حامی همه‏ی حقایق است، با دستور تو بندگانت را در دایره‏ی حق درس داده و این مسأله را به عنوان یک حقیقت تام تعلیم می‏دهند. یا رب! به حق و حرمت تعلیم و درس این‏ اشخاص، به ما و به همه‏ی طلّاب رسایل نور، ایمان اکمل و حسن عاقبت نصیب بفرما، و ما را مظهر شفاعت‏شان بگردان! آمین! آری، همه‏ی دلایل و حجّت‏هایی که حقّانیت قرآن کریم بلکه همه‏ی کتاب‏های آسمانی را ثابت کرده، و همه‏ی معجزه‏ها و برهان‏هایی که نبوت حبیبُ الله عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام بلکه همه‏ی انبیا را ثابت می‏کنند، به نوبه‏ی خود بزرگ‏ترین ادّعای آن‏ها را که تحقق آخرت است، ثابت می‏سازند و بر آن دلالت می‏کنند. بدین سان، اکثر دلایل و حجت‏هایی که بر وجود و وحدتِ واجب الوجود شهادت می‏دهند، به نوبه‏ی خود بر موجودیت و گشایش دار سعادت و عالم بقایی که بزرگ‏ترین مدار و مظهر ربوبیّت و الوهیّت است، گواهی می‏دهند؛ زیرا آن‌گونه که در مقامات آینده بیان و اثبات خواهد شد، هم موجودیت و هم عموم صفات و نیز بیش‏تر اسم‏های ذات واجب الوجود و اوصاف و شئون مقدس او هم‌چون ربوبیت، الوهیّت، رحمت، عنایت، حکمت و عدالت به درجه‏ی لزوم، مقتضی آخرت‏اند و به درجه‏ی وجوب، مستلزم عالم باقی‏اند و به درجه‏ی ضرورت، حشر و نشر را برای مکافات و مجازات می‏خواهند. آری، مادام که یک الله ازلی و ابدی وجود دارد، پس به حتم آخرتی که مدار سرمدی سلطنت الوهیّت اوست، وجود دارد... و وقتی در این کائنات و در موجودات زنده‏ی آن، ربوبیّت مطلقی در نهایت شکوه و حکمت و شفقت متجلّی‏ست و دیده می‌شود، پس به حتم، دار سعادتی ابدی وجود خواهد داشت که شکوهِ ربوبیت را از سقوط، و حکمت آن را از بیهودگی، و شفقتش را از فریب و پیمان‏شکنی، مصون بدارد؛ پس چنین سرای سعادتی وجود دارد، و سعادتمندان به ‌آن‌جا خواهند رفت. مادام که این همه اِنعام، احسان، لطف، کرم، عنایت و رحمت، جلوی چشمان‏مان پیدا و آشکار است، و موجودیت یک ذات رحمانِ رحیم را در پشت پرده‏ی غیب، به عقل‏هایی که خاموش نشده و به قلب‏هایی که نمرده است، نشان می‏دهد، پس قطعاً زندگی ماندگاری وجود دارد و وجود خواهد داشت که اِنعام را از تمسخر، احسان را از فریب، عنایت را از دشمنی، رحمت را از عذاب و لطف و کرم را از اهانت، پاک و بری کرده، و احسان را احسان و نعمت را نعمت می‏کند. مادام که قلمِ قدرتی در فصل بهار و در صفحه‏ی تنگ زمین، صدهزار کتاب را بدون اشتباه و درون هم می‏نویسد و پیش چشمان‏مان بدون خستگی کار می‏کند، و صاحب آن قلم، صد هزار بار عهد نموده و وعده داده است: «کتابی لایموت، زیبا و آسان‏تر از این کتابِ در هم آمیخته و متداخلِ بهار را در جایی وسیع‏تر و زیباتر از این صفحه‏ی تنگ زمین خواهم نوشت و شما را به خواندن آن وادار خواهم کرد.»، و در تمام فرامین‌اش از آن کتاب بحث می‏کند، پس بی‏تردید اصل آن کتاب نوشته شده است و حاشیه‏های آن هم با حشر و نشر نوشته خواهد شد و نامه‏ی اعمالِ همگان در آن به ثبت خواهد رسید. و مادام که این زمین به لحاظ داشتن کثرتِ مخلوقات و به لحاظ این‌که مسکن و منشأ و کارخانه و نمایشگاه و محشر صدها هزار نوع از انواع مختلف صاحبان حیات و دارندگان روح است که مدام در حال تغییراند، اهمیت والایی کسب نموده و به منزله‏ی قلب، مرکز، خلاصه، نتیجه و سبب خلقت کل هستی قرار گرفته است، و حتی به‌رغم کوچکی‌اش باز هم در همه‏ی فرامین آسمانی رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ گفته شده و معادل آسمان‏های وسیع تلقی می‏گردد. مادام که بنی آدم بر تمام این زمین حکم می‌راند و بر بیش‌تر مخلوقاتش تصرّف می‌کند، و با تسخیر اکثر موجودات ذی‏حیات آن، آن‏ها را به دور خود جمع نموده و اکثر مصنوعات آن را بر اساس معیار هوس‌ها و در چارچوب نیازهای فطری‏اش تنظیم و تزیین کرده و به نمایش می‏گذارد، و برخی از نوع‌های باستانی آن را فهرست‏وار در جاهای خاص، به گونه‏یی مرتّب کرده و می‏آراید که نه فقط نگاه انس و جن، بلکه توجه و تقدیر و تحسین اهل آسمان‏ها و سراسر هستی و حتی نگاه تحسین برانگیز مالک هستی را جلب می‏کند، و بدین سبب اهمیتی بزرگ و ارزشی والا کسب نموده و بدین حیث با علم و مهارت‏هایش نشان می‌دهد که حکمتِ آفرینش این هستی و بزرگ‏ترین نتیجه و ارزشمندترین ثمره آن و خلیفه‏ی روی زمین است، و از جهت دنیا نیز چون آفریده‌های خارق‏العاده‏ی آفریدگار هستی را با زیبایی و جذّابیت خاصی تنظیم کرده و به نمایش می‏گذارد، با این‌که عصیانگر و کافر است، امّا عذاب عصیان و کفرش به بعد موکول شده، و به خاطر این خدمت‌اش به او مهلت داده شده تا در این دنیا بماند و به موفقیت دست یابد. مادام بنی آدمی که دارای چنین ماهیتی‌ست به اعتبار آفرینش و سرشت، بسیار ضعیف و عاجز بوده و به همراه عجز و فقرش دارای احتیاجات و دردهای بی‌شماری‌ست، امّا متصرّفی بسیار قدرتمند و حکیم و مهربان وجود دارد که مافوق قدرت و اختیار انسان، زمین بزرگ را به صورت مخزنی برای انواع معادن مورد نیاز و انباری برای هر گونه غذا و دکّانی برای هر نوع جنس دلخواه او قرار داده، و این چنین متوجه انسان است و او را تغذیه کرده و همه خواسته‌هایش را بر آورده می‌کند. و مادام پروردگاری که حقیقتش چنین است، انسان را دوست می‏دارد و خودش را هم محبوب و دوست انسان‏ها قرار می‏دهد، باقی‌ست و عالم‏های باقی دارد و هر کار را بر اساس عدالت اجرا نموده و امور را با حکمت انجام می‏دهد، و شُکوه سلطنت و سرمدیتِ حاکمیت این آفریدگار ازلی در زندگی کوتاه دنیوی و در عمر کوتاه بشر و در زمینی که موقت و فانی‌ست، نمی‏گنجد. هم‌چنین ظلم‏ها و نافرمانی‏های بسیار بزرگی که انسان مرتکب می‏شود و منافی نظم کائنات و مخالف عدالت و توازن و حُسنِ جمالِ آن است، در این دنیا بدون کیفر می‏ماند و جزای توهین، انکار و کفرش را در برابر ولی نعمت‌اش که او را با نعمت و شفقت پرورده است نمی‏بیند، و ستمگرِ ظالم در رفاه و آرامش به زندگی ادامه می‏دهد و مظلومان و درماندگان نیز با مشکلات فراوانِ زندگی دست و پنجه نرم می‏کنند؛ براساس این واقعیت‌ها، ماهیتِ عدالت مطلقی که آثار آن در سراسر هستی مشاهده می‏شود، هرگز نمی‏پذیرد که ستمگرانِ ظالم و ستمدیدگانِ نااُمید، پس از مرگ زنده نشوند و همه با هم مساوی و برای همیشه به کام مرگ فرو روند. این با عدالتِ مطلق در تضاد است، و البته خداوند چنین اجازه‏یی نخواهد داد. مادام که مالک هستی، زمین را از کائنات و انسان را در زمین برگزید و جایگاه بسیار والا و اهمیت بزرگی به او داد، به همین ترتیب بین انسان‏ها نیز انبیا و اولیا و اصفیا را که همگام با مقاصدِ ربوبیت حرکت نموده و خود را با‏ایمان و تسلیم، محبوب مالک هستی قرار داده‌اند، برگزید و دوست و مخاطب خود قرار داد، و با معجزه‏ها و یاری‌ها گرامی‌شان داشت و دشمنان‌شان را با سیلی‏های آسمانی عذاب داد؛ البته در بین این محبوبان گرامی و دوست داشتنی نیز حضرت محمد عَلیهِ الصَّلاةُ و السّلام را که امام و مایه‏ی فخر و مباهات آن‏هاست، برگزید و نیمی از کره‏ی پراهمیّت زمین و یک پنجم جمعیت انسان صاحب قدر را در طول قرن‏های متمادی به نور او منوّر ساخت؛ طوری که گویی هستی برای او آفریده شده باشد، همه‏ی اهداف و غایت‏های خلقت، با او و با دین و قرآن او ظهور می‏یابد و آشکار می‏گردد. شایسته است که او در برابر خدمات بزرگ و ارزشمند و نامحدودش که به وسعت یک زندگی چند میلیون ساله می‌باشد در زمانی نامحدود، پاداش خویش را دریافت نماید، اما به او عمر کوتاهی به مدت شصت و سه سال که توأم با مشکلات و مجاهدت‏ها بود داده شد؛ آیا احتمال دارد یا می‏توان پذیرفت که او با دوستانش دوباره زنده و محشور نگردد؟ و اکنون نیز روحش زنده نباشد و زندگی نکند؟ و با اعدام ابدی نابود گردند؟ صدهزار بار حاشا و ابدا! آری، همه‏ی کائنات و حقیقت عالم خواستار دوباره زنده شدن او هستند، و حیات او را از صاحبِ هستی می‏طلبند. مادام رساله‏‌ «آیت الکبری» که «شعاع هفتم» است، با سی و سه «اجماعِ عظیم» که هر اجماع آن قدرت و صلابت کوه را دارد، ثابت نموده است که هستی، حاصل دست واحدی بوده و ملک ذات یگانه‌یی‌ست، و اجماع‏های مذکور وحدت و احدیّت خداوند را که محور کمالات اوست آشکارا نشان می‏دهند، و بیان می‏دارند که با وحدت و احدیّت، همه هستی به منزله‏ی سربازان گوش به فرمان و مأموران مسخّرِ آن ذات واحد می‌شوند، و اعلام می‌دارند که با ظهور آخرت، کمالات او از سقوط مصون مانده، و عدالتِ مطلقش از تمسخر ِستم ِمطلق در امان می‏ماند، و حکمت فراگیرش از اتهام بیهودگی سفیهانه مبرّا می‌شود، و رحمتِ گسترده‏اش از تعذیب برای سرگرمی نجات یافته، و عزّتِ قدرتش از عجزِ ذلّت‏بار نجات می‏یابد و قداست و پاکیزگی خود را حفظ می‏کند. پس قطعاً و بدون تردید، بنابر اقتضای حقایق هشت بند ذکر شده از حقایق ایمان به الله، قیامت بر پا خواهد شد و حشر و نشر به وقوع خواهد پیوست و دارِ مجازات و مکافات گشوده خواهد شد، تا اهمیت و مرکزیّت زمین و اهمیت و ارزش انسان تحقق یابد؛ و عدالت و حکمت و رحمت و سلطنت متصرّف حکیمی که خالق و پروردگار انسان و زمین است، مقرر شود؛ و دوستان مذکورِ حقیقی و مشتاقِ پروردگار باقی، از فنا و اعدام ابدی نجات یابند، و از بین آنان بزرگ‏ترین و گرامی‏ترین‌شان پاداشِ خدمات قدسی و ارزنده‏‌ی خود را که کل هستی را شاد و خرسند ساخته دریافت نماید؛ و کمالاتِ سلطان سرمدی از نقص و قصور، قدرتش از عجز و درماندگی، حکمت‌اش از سفاهت، و عدالت‌اش از ظلم، منزّه، مقدّس و مبرّا گردد. نتیجه: حال که خداوند وجود دارد، پس بی‏شک آخرت هم موجود است… و آن‏گونه که سه رکن مذکور ‏ایمانی با همه‏ی دلایل‏شان‌ که اثبات‌کننده‏ی آن‌هایند به حشر گواهی داده و دلالت می‏کنند، دو رکن دیگر ‏ایمانی زیر: «وَ بِمَلئِكَتِهِ وَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَ شَرِّهِ مِنَ اللّهِ تَعَالَى» نیز مستلزم حشرند، و با قوّت کامل، بر عالم باقی شهادت داده و دلالت می‏کنند؛ بدین گونه که: همه‏ی دلایل، مشاهدات و مکالماتِ بی‌پایان که بر وجود فرشتگان و وظیفه عبودیت‏شان دلالت دارند، به نوبه‏ی خود بر موجودیت عالم ارواح و عالم غیب و عالم بقا و عالم آخرت و دار سعادت و بهشت و جهنمی که در آینده با جن و انس آباد خواهند شد، دلالت می‏کنند؛ زیرا فرشتگان می‏توانند با اجازه‏ی الهی این عوالم را ببینند و وارد آن‏ها شوند، لذا فرشتگان مقرّبی هم‌چون حضرت جبرئیل(ع) که با بشر دیدار نموده است، بالاتفاق از موجودیت عوالم مذکور و گردش و سیاحت‏شان در آن‏ها خبر می‏دهند. پس آن‏گونه که ما قاره‏ی آمریکا را ندیده‏ایم اما با اعتماد به خبر کسانی که از آن‏جا آمده‏اند موجودیت آن را بدیهی می‏دانیم، لازم است در پرتو خبرهای فرشتگان که قوّت صد «تواتر» را دارد به همان بداهت، به عالم بقا و دارِ آخرت و جنّت و جهنم ‏ایمان آوریم؛ البتّه ‏ایمان داریم و باور می‏کنیم. تمام دلایلی که در گفتار «بیست وششم» یعنی «رساله قَدَر» برای اثبات رکن «ایمان به قَدَر» آمده است، به نوبه‏ی خود بر حشر و نشرِ صحف و موازنه اعمال در میزان اکبر نیز دلالت دارند؛ چرا که ما در برابر چشمان خود می‏بینیم که مقدّرات هر چیز در لوحه‌های نظام و میزان یادداشت می‏شود، و سرگذشت زندگی هر موجود زنده‏یی در قوّه‌ی حافظه و در بذرها و هسته‏های‌شان و در الواحِ مثالیِ دیگر نوشته می‏شود، و دفترهای اعمال هر ذی‏روح به ویژه انسان در الواح محفوظ ثبت و ضبط می‏گردد، پس بی‏شک چنین قَدَر محیط و تقدیر حکیمانه و ثبت دقیق و کتابتِ حفیظانه فقط می‏تواند به خاطر مکافات و مجازاتی دائمی باشد که در یک محکمه‏ی کبری و در نتیجه‏ی یک محاکمه‌ی عام داده می‏شود؛ در غیر این صورت این ثبت و ضبطِ گسترده و بسیار دقیق و ظریف، کاملاً بی‏معنی و بی‏فایده می‏مانَد و منافی حکمت و حقیقت خواهد بود. یعنی اگر حشری در کار نباشد، همه‏ی معانی قطعی این کتاب کائنات که با قلم ِقَدر نوشته شده، بر هم می‏خورد و چنین چیزی به هیچ وجه ممکن نیست، و این احتمال مانند انکار موجودیت این هستی، محال است و هذیانی بیش نیست. نتیجه: پنج رکن ‏ایمان با همه‏ی دلایل مربوط به آن‌ها، به وقوع و موجودیت حشر و نشر و وجود آخرت و گشوده شدن درهای آن دلالت می‌کنند و وجود آن را طلب کرده و بر وقوعش گواهی می‌دهند. پس به خاطر برخوردار بودن حشر از چنین پایه‏های خلل‏ناپذیر و براهین بزرگی که بیان کننده عظمتِ حقیقت حشر می‌باشد، حدوداً یک سوم قرآن معجز البیان را مباحث حشر و آخرت تشکیل داده است، و قرآن آن را پایه و مبنای همه‏ی حقایق‌اش قرار می‏دهد، و نیز همه مطالب را بر اساس آن استوار می‏کند. (پایان مقدمه)

Private reading note

This note stays on this device and is never uploaded to a server.

Up to 1,200 characters